C-153/01

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO PHILIPPE’A LÉGERA przedstawiona w dniu 6 maja 2004 r. (1) Sprawa C‑153/01 Królestwo Hiszpanii przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich EFOGR– Sekcja Gwarancji – Rozliczanie rachunków – Rośliny uprawne – Oliwa z oliwek – Kwoty mleczne 1.        Na mocy art. 230 WE Królestwo Hiszpanii wniosło o częściowe stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2001/137/WE z dnia 5 lutego 2001 r. wyłączającej z finansowania wspólnotowego niektóre wydatki poniesione przez Państwa Członkowskie z tytułu Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (2). 2.        Zdaniem Królestwa Hiszpanii, Komisja Wspólnot Europejskich niesłusznie odmówiła przy rozliczaniu rachunków za lata budżetowe 1996, 1997 i 1998 obciążenia EFOGR następującymi wydatkami: –        rośliny uprawne (niewprowadzenie obowiązku nadzwyczajnego odłogowania): korekta finansowa w wysokości 27 823 775 209 ESP; –        rośliny uprawne (niewystarczający system kontroli): korekta finansowa w wysokości 2 668 866 704 ESP; –        oliwa z oliwek (pomoc na produkcję): korekta finansowa w wysokości 11 826 116 171 ESP; –        oliwa z oliwek (pomoc na konsumpcję): korekta finansowa w wysokości 832 182 856 ESP i –        opłata dodatkowa od mleka (odsetki za opóźnienie): korekta finansowa w wysokości 2 426 259 870 ESP. 3.        Motywy zastosowania powyższych korekt do wydatków są streszczone w sprawozdaniu podsumowującym wyniki kontroli rozliczenia rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR za lata budżetowe 1996, 1997 i 1998 (3). 4.        Skarga rządu hiszpańskiego odnosi się do wydatków dotyczących pięciu ww. sektorów: 1) rośliny uprawne i skutki niewprowadzenia obowiązku nadzwyczajnego odłogowania dla zbiorów w 1995 r.; 2) rośliny uprawne w Autonomicznej Wspólnocie Andaluzji; 3) pomoc na produkcję oliwy z oliwek; 4) pomoc na konsumpcję oliwy z oliwek i 5) opłata dodatkowa od mleka. 5.        Jeśli chodzi o sektory wydatków 2, 3 i 5, zarzuty przedstawione przez Królestwo Hiszpanii ograniczają się jedynie do oceny ustaleń czysto faktycznych. Skoncentruję zatem moje rozważania na kategoriach wydatków 1 i 4, odnoszących się do roślin uprawnych i skutków niewprowadzenia obowiązku nadzwyczajnego odłogowania w przypadku zbiorów w 1995 r. oraz na pomocy na konsumpcję oliwy z oliwek. I –    Ramy prawne 6.        Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 729/70 z dnia 21 kwietnia 1970 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (4) stanowi, iż Wspólnota finansuje poprzez Sekcję Gwarancji EFOGR interwencje mające na celu ustabilizowanie rynków rolnych, podejmowane zgodnie z przepisami wspólnotowymi w ramach wspólnej organizacji rynków rolnych. 7.        Na mocy art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 729/70 Komisja udostępnia Państwom Członkowskim środki finansowe wymagane do tego, aby służby i agencje wyznaczone przez Państwa Członkowskie przystąpiły, zgodnie z przepisami wspólnotowymi i przepisami krajowymi, do dokonywania wypłat takich interwencji. Zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia przed końcem następnego roku Komisja rozlicza, na podstawie rocznych sprawozdań finansowych oraz informacji wymaganych do rozliczenia, rachunki służb i agencji Państw Członkowskich. 8.        Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia nr 729/70 stanowi, iż Państwa Członkowskie podejmują zgodnie z krajowymi przepisami ustawodawczymi, wykonawczymi lub administracyjnymi środki niezbędne do upewnienia się, że transakcje finansowane przez EFOGR są rzeczywiście przeprowadzane i dokonywane w poprawny sposób, do zapobiegania nieprawidłowościom i ich śledzenia oraz do odzyskania kwot utraconych wskutek nieprawidłowości lub zaniedbań. 9.        Na mocy art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 729/70 w przypadku braku całkowitego odzyskania skutki finansowe nieprawidłowości lub zaniedbań ponosi Wspólnota, z wyjątkiem konsekwencji nieprawidłowości lub zaniedbań, za które odpowiadają władze administracyjne lub inne organy Państw Członkowskich. Odzyskane sumy wypłacane są służbom lub agencjom płatniczym i odejmowane przez nie od wydatków finansowanych przez EFOGR. 10.      Zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 729/70 Państwa Członkowskie udostępniają Komisji wszystkie informacje niezbędne do właściwego funkcjonowania EFOGR i podejmują wszelkie stosowne środki w celu ułatwienia kontroli – łącznie z kontrolami na miejscu – których przeprowadzenie Komisja może uznać za konieczne w ramach zarządzania finansowaniem wspólnotowym. Państwa Członkowskie podają do wiadomości Komisji przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne, które zostały przyjęte w celu stosowania aktów prawnych Wspólnoty dotyczących wspólnej polityki rolnej, jeżeli akty te mają konsekwencje finansowe dla EFOGR. II – Rośliny uprawne: zbiory w 1994 r. oraz skutki niewprowadzenia obowiązku nadzwyczajnego odłogowania w odniesieniu do zbiorów w 1995 r. 11.      Królestwo Hiszpanii sprzeciwia się korekcie finansowej zastosowanej w tym zakresie przez Komisję. Korekta wynika z niewywiązania się z obowiązku nadzwyczajnego odłogowania ziemi wykorzystywanej pod rośliny uprawne w odniesieniu do zbioru w 1995 r., przewidzianego przez rozporządzenie (EWG) nr 1765/92 (5), ze względu na stwierdzone przekroczenie obszaru przeznaczonego pod rośliny uprawne w 1994 r. Zdaniem Królestwa Hiszpanii, podjęte przez nie działania były uzasadnione. Podnosi ono odmienne argumenty w odniesieniu do roślin uprawnych na gruntach nawadnianych i na gruntach nienawadnianych. Rośliny uprawne na gruntach nienawadnianych 12.      W odniesieniu do gruntów nienawadnianych władze hiszpańskie wniosły o zastosowanie rozporządzenia (WE) nr 1422/97 (6), które zwolniłoby je między innymi z nadzwyczajnego odłogowania. Rozporządzenie to ustanawia w niektórych okolicznościach, takich jak wyjątkowa susza, zróżnicowaną ocenę przekroczeń. Królestwo Hiszpanii utrzymuje właśnie, że doznało takiej właśnie suszy. 13.      Jestem zdania, iż – jak słusznie zauważyła to Komisja w swojej odpowiedzi na skargę – reforma wprowadzona przez rozporządzenie nr 1422/97 nie może mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Rozporządzenie to miało bowiem zastosowanie dopiero od roku gospodarczego 1996. Natomiast władze hiszpańskie powołują się na nie, aby uzasadnić nadmierne zbiory w 1994 r. Rozporządzenie nr 1422/97 nie może zatem zostać zastosowane wstecz. Rośliny uprawne na gruntach nawadnianych 14.      Władze hiszpańskie powołały się na rozporządzenie (WE) nr 1040/95 (7), które przewiduje – w drodze wyjątku – dla roku gospodarczego 1994/1995, że przekroczenie obszarów upraw będzie wywoływać skutki jedynie wobec producentów nasion oleistych, natomiast nie będzie ich wywoływać wobec producentów innych roślin uprawianych na gruntach nawadnianych. W konsekwencji obowiązek nadzwyczajnego odłogowania w roku gospodarczym 1995/1996 ma zastosowanie jedynie do gruntów nawadnianych, na których uprawiane są nasiona oleiste. Jednakże, zdaniem Królestwa Hiszpanii, obowiązek ten nie ma również zastosowania do nasion oleistych, ze względu na istniejące w tym celu porozumienie polityczne z Komisją. 15.      Komisja zaprzecza istnieniu takiego porozumienia, którego rzeczywisty charakter nie został udowodniony przez Królestwo Hiszpanii. 16.      Z powyższych rozważań wynika, iż Królestwo Hiszpanii nie przedstawiło w tej kwestii dowodów na poparcie swych twierdzeń. III – Pomoc na konsumpcję oliwy z oliwek 17.      Komisja zastosowała wobec Królestwa Hiszpanii korektę finansową w wysokości 10 % całkowitych zgłoszonych kosztów pomocy na konsumpcję oliwy z oliwek, przypadających na rok gospodarczy 1996. Korekta uzasadniona jest brakami w hiszpańskich systemach zarządzania, płatności i kontroli. Królestwo Hiszpanii sprzeciwia się tej decyzji i utrzymuje, że korekta dokonana przez Komisję jest nieważna, ponieważ nie zachowano przepisanej procedury. 18.      Zgodnie z przepisaną procedurą pisemne powiadomienie o wynikach kontroli, które Komisja wysyła do poszczególnych Państw Członkowskich, nie może dotyczyć wydatków dokonanych wcześniej niż 24 miesiące poprzedzające wysłanie tego powiadomienia, zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 729/70, zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1287/95 (8). Ponadto powiadomienie to musi zawierać wyraźne odwołanie do art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1663/95 (9), rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia nr 729/70, które określa zawartość pisemnego powiadomienia. 19.      Przypomnijmy, że Trybunał wypracował utrwalone orzecznictwo dotyczące wymogów formalnych i materialnych, które powinno spełniać powiadomienie w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. c) zmienionego rozporządzenia nr 729/70 w związku z art. 8 rozporządzenia wykonawczego (10). I tak powiadomienie nie może dotyczyć wydatków poczynionych wcześniej niż na 24 miesiące poprzedzające ww. powiadomienie. Powinno ono być sporządzone na piśmie, zawierać wskazanie stwierdzonych uchybień wymogom prawa wspólnotowego oraz wezwanie do przedstawienia odpowiedzi, powinno być ponadto wysłane do władz krajowych (11). Trybunał jednak zaznaczył, że samo pominięcie wyraźnego odwołania się do art. 8 rozporządzenia wykonawczego nie stanowi naruszenia istotnego wymogu formalnego (12). 20.      Brak wyraźnego odwołania się do art. 8 rozporządzenia wykonawczego podniesiony przez Królestwo Hiszpanii przeciwko pismu Komisji powinien zatem zostać oceniony w świetle tego orzecznictwa. 21.      W związku z powyższym nie jest uzasadnione podważanie zastosowanej korekty finansowej, a zatem zarzut podniesiony przez Królestwo Hiszpanii nie może zostać uwzględniony. IV – Wnioski 22.      W świetle powyższych rozważań i bez uszczerbku dla analizy okoliczności faktycznych przedstawionych w rozpatrywanej skardze proponuję Trybunałowi, aby: –        oddalił skargę, –        obciążył Królestwo Hiszpanii kosztami postępowania. 1 – Język oryginału: francuski. 2 – Dz.U. L 50, str. 9. 3 – AGRI‑24491‑2000‑FR. 4 – Dz.U. L 94, str. 13. Ogólne omówienie tego rozporządzenia znajduje się w mojej opinii przedstawionej w sprawie C‑344/01 Niemcy przeciwko Komisji (wyrok z dnia 4 marca 2004 r., dotychczas nieopublikowany w Zbiorze). Zobacz również co do oceny korekt sprawozdanie Belle’a w mojej opinii w sprawie C‑349/97 Hiszpania przeciwko Komisji (wyrok z dnia 8 maja 2003 r., Rec. str. I‑3851). 5 – Rozporządzenie Rady z dnia 30 czerwca 1992 r. ustanawiające system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych (Dz.U. L 181, str. 12). 6 – Rozporządzenie Rady z dnia 22 lipca 1997 r. zmieniające rozporządzenie nr 1765/92 (Dz.U. L 196, str. 18). 7 – Rozporządzenie Komisji z dnia 10 maja 1995 r. ustanawiające dodatkowe środki przejściowe dotyczące zarządzania obszarami bazowymi w Hiszpanii (Dz.U. L 106, str. 4). 8 – Rozporządzenie Rady z dnia 22 maja 1995 r. zmieniające rozporządzenie nr 729/70 (Dz.U. L 125, str. 1). 9 – Rozporządzenie Komisji z dnia 7 lipca 1995 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 729/70 w odniesieniu do procedury rozliczania rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR (Dz.U. L 158, str. 6, zwane dalej „rozporządzeniem wykonawczym”). 10 – W przedmiocie wymogu przestrzegania przepisanej procedury zob. wyrok z dnia 24 stycznia 2002 r. w sprawie C‑170/00 Finlandia przeciwko Komisji, Rec. str. I‑1007, pkt 25 i nast. Zobacz również wyrok z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie C‑158/00 Luksemburg przeciwko Komisji, Rec. str. I‑5373, pkt 23 i nast., który odsyła do wykładni Trybunału dokonanej w ww. wyroku w sprawie Finlandia przeciwko Komisji. 11 – Zobacz ww. wyrok w sprawie Finlandia przeciwko Komisji (pkt 28 i nast.), powołany również w ww. wyroku w sprawie Luksemburg przeciwko Komisji (pkt 23 i nast.). Interesujące jest również powołanie przedstawionej w ww. sprawie Luksemburg przeciwko Komisji opinii rzecznika generalnego Tizzana, który podkreśla w odniesieniu do kontroli przestrzegania tych warunków, że w razie nieprawidłowości „ich ewentualne jednoczesne występowanie nabiera w oczywisty sposób zupełnie innego znaczenia niż to, które mogłaby mieć każda z nich rozpatrywana osobno” (pkt 30). Jego zdaniem, przepisy proceduralne w wykładni dokonanej przez Trybunał „mogą również stanowić przedmiot oceny, która nie ma czysto formalistycznego charakteru, pod warunkiem jednak że prawa Państw Członkowskich będą w pełni chronione” (pkt 38). 12 – Zobacz ww. wyrok w sprawie Finlandia przeciwko Komisji (pkt 33 i 34).