C-166/07
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2009-04-02CELEX: 62007CC0166ECLI:EU:C:2009:213
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 308 WE stanowi właściwą podstawę prawną dla rozporządzenia Rady dotyczącego wkładów finansowych Wspólnoty do Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii (IFI), czy też właściwą podstawą jest art. 159 akapit trzeci WE, jako że cele IFI, w tym wspieranie pokoju i pojednania, mieszczą się w zakresie wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej?Ratio decidendi
Rzecznik generalny uznał, że pojęcie spójności gospodarczej i społecznej, o którym mowa w art. 158 WE i art. 159 akapit trzeci WE, jest wystarczająco szerokie, aby objąć działania takie jak wkłady finansowe do IFI. Argumentował, że działania IFI, mające na celu trwałą poprawę sytuacji gospodarczej i społecznej w regionach Irlandii Północnej i przygranicznych hrabstwach Irlandii, oraz promujące współpracę transgraniczną i pojednanie między podzielonymi wspólnotami, stanowią integralną część polityki redystrybucji i solidarności Wspólnoty. Silny związek między postępem gospodarczym i społecznym a umocnieniem pokoju i pojednaniem oznacza, że środki wspierające te ostatnie są nieodłącznym elementem polityki spójności. W konsekwencji, art. 159 akapit trzeci WE, przewidujący 'działania szczególne' poza funduszami strukturalnymi, stanowił odpowiednią podstawę prawną, a art. 308 WE, będący klauzulą uzupełniającą, został zastosowany błędnie.Stan faktyczny
Parlament Europejski wniósł skargę o stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady (WE) nr 1968/2006, które ustalało warunki finansowego uczestnictwa Wspólnoty w Międzynarodowym Funduszu na rzecz Irlandii (IFI) w latach 2007–2010. Rozporządzenie to zostało przyjęte na podstawie art. 308 WE. Parlament argumentował, że właściwą podstawą prawną powinien być art. 159 akapit trzeci WE, ponieważ środki zawarte w rozporządzeniu, mające na celu konsolidację procesu pokojowego i pojednania w Irlandii Północnej poprzez rozwój gospodarczy i społeczny, należą do zakresu wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej. Rada, Komisja, Irlandia i Zjednoczone Królestwo broniły wyboru art. 308 WE, twierdząc, że głównym celem IFI jest pokój i pojednanie, co wykracza poza zakres spójności gospodarczej i społecznej.Rozstrzygnięcie
Rzecznik generalny proponuje, aby Trybunał orzekł w następujący sposób:
1) Stwierdza się nieważność rozporządzenia Rady (WE) nr 1968/2006 z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie wkładów finansowych Wspólnoty do Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii (2007–2010).
2) Skutki rozporządzenia nr 1968/2006 zostają utrzymane w mocy do czasu wejścia w życie nowego rozporządzenia, przyjętego na odpowiedniej podstawie prawnej.
3) Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.
4) Komisja Wspólnot Europejskich, Irlandia i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ponoszą koszty własne.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
YVES’A BOTA
przedstawiona w dniu 2 kwietnia 2009 r.(1)
Sprawa C‑166/07
Parlament Europejski
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1968/2006 w sprawie wkładów finansowych Wspólnoty do Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii
(2007‑2010) – Wybór podstawy prawnej – Artykuł 308 WE – Artykuł 159 akapit trzeci WE – Wzmacnianie spójności gospodarczej i społecznej – Szczególne działania niezbędne poza zakresem funduszy strukturalnych – Konsolidacja procesu pokojowego w Irlandii Północnej
1. W niniejszej skardze Parlament Europejski wnosi do Trybunału o stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady (WE) nr 1968/2006
z dnia 21 grudnia 2006 r.(2), na mocy którego Rada Unii Europejskiej ustaliła warunki finansowego uczestnictwa Wspólnoty w Międzynarodowym Funduszu na
rzecz Irlandii(3) w latach 2007–2010. Rozporządzenie to zostało przyjęte na podstawie art. 308 WE.
2. Na poparcie swojej skargi Parlament podnosi, że postanowienia tego artykułu nie mogą służyć jako podstawa rzeczonego rozporządzenia.
Jego zdaniem środki zawarte w zaskarżonym rozporządzeniu należą do zakresu postanowień tytułu XVII traktatu WE, poświęconych
spójności gospodarczej i społecznej, a w szczególności art. 159 trzeci akapit WE. Do Trybunału zwrócono się zatem o ustalenie,
czy środki mające za zadanie konsolidację procesu pokojowego i pojednania między podzielonymi grupami społecznymi w pewnym
regionie Wspólnoty mogą, lub nie, zostać uznane za integralną część wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej
regulowanej przez postanowienia tytułu XVII traktatu.
3. W poniższej opinii przedstawiam powody, dla których uważam, że zarzut oparty na błędnym wyborze podstawy prawnej jest uzasadniony.
I – Ramy prawne
A – Prawo pierwotne
4. Artykuł 158 WE stanowi:
„W celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty rozwija ona i prowadzi działania służące wzmocnieniu jej spójności
gospodarczej i społecznej
W szczególności Wspólnota zmierza do zmniejszenia dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów
lub wysp najmniej uprzywilejowanych, w tym obszarów wiejskich”
5. Zgodnie z art. 159 akapit pierwszy WE:
„[…] Przy formułowaniu i urzeczywistnianiu polityk i działań Wspólnoty oraz przy urzeczywistnianiu rynku wewnętrznego bierze
się pod uwagę cele określone w artykule 158 i przyczynia się do ich realizacji. Wspólnota wspiera także osiąganie tych celów
przez działania, które podejmuje za pośrednictwem funduszy strukturalnych (Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
[EFOGR] – Sekcja Orientacji, Europejskiego Funduszu Społecznego [EFS], Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego [EFRR]),
Europejskiego Banku Inwestycyjnego [EBI] oraz innych istniejących instrumentów finansowych”.
6. Ponadto zgodnie z art. 159 akapit trzeci WE:
„Jeśli działania szczególne okażą się niezbędne poza funduszami i bez uszczerbku dla środków przyjętych w ramach innych polityk
Wspólnoty, działania takie mogą być przyjmowane przez Radę, stanowiącą zgodnie z procedurą określoną w artykule 251 i po konsultacji
z Komitetem Ekonomiczno‑Społecznym oraz Komitetem Regionów”.
7. Ponadto zgodnie z art. 308 WE:
„Jeżeli działanie Wspólnoty okaże się niezbędne do osiągnięcia, w ramach funkcjonowania wspólnego rynku, jednego z celów Wspólnoty,
a niniejszy Traktat nie przewidział kompetencji do działania wymaganego w tym celu, Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek
Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, podejmuje właściwe działania”.
B – Umowa angielsko‑irlandzka z 1985 r. i umowa w sprawie Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii
8. W dniu 15 listopada 1985 r. Irlandia i rząd Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii podpisali w Hillsborough
umowę(4), na mocy której strony zobowiązały się współpracować w celu „zapewnienia pokoju, stabilności i dobrobytu całej wyspy poprzez
sprzyjanie pojednaniu, poszanowaniu praw człowieka, współpracy przeciwko terroryzmowi oraz rozwojowi współpracy gospodarczej,
społecznej i kulturalnej”(5) [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej umowy poniżej].
9. Pośród dziedzin działania objętych rzeczoną umową angielsko‑irlandzką znajduje się, zgodnie z brzmieniem tytułu F tej umowy,
współpraca transgraniczna w dziedzinach gospodarczej, społecznej i kulturalnej. I tak art. 10 lit. a) umowy angielsko‑irlandzkiej
stanowi, że „oba rządy będą współdziałać w celu sprzyjania rozwojowi gospodarczemu i społecznemu regionów obu części Irlandii,
które szczególnie silnie poniosły konsekwencje niestabilności w ostatnich latach, i zbadają możliwości otrzymania pomocy międzynarodowej
w tym celu”.
10. Zgodnie z tym postanowieniem oraz z myślą o realizacji jego celów Irlandia i rząd Zjednoczonego Królestwa zawarły w dniu 18 września
1986 r. umowę dotyczącą Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii(6).
11. W preambule do tej umowy Irlandia i rząd Zjednoczonego Królestwa uznają, że „poważny stan niedostatecznego zatrudnienia i liczne
straty tworzą atmosferę rodzącą niestabilność oraz że owe niestabilność oraz niezgoda tworzą z kolei niesprzyjające warunki
dla postępu gospodarczego i społecznego” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej umowy poniżej].
12. Zgodnie z art. 2 rzeczonej umowy „[c]elem [IFI] są działania na rzecz postępu gospodarczego i społecznego oraz zachęcanie
do kontaktów, dialogu i pojednania pomiędzy nacjonalistami i unionistami w całej Irlandii”.
13. Artykuł 3 umowy MFI stanowi, że „w tym celu [IFI] stymuluje inwestycje prywatne i ducha przedsiębiorczości; uzupełnia programy
rządowe i zachęca do ochotniczych działań […]. Z uwagi na specyficzne problemy Irlandii Północnej, które związane są z niestabilnością
istniejącą w ostatnich latach, zostanie im poświęconych około trzech czwartych zasobów [IFI]”.
14. W art. 4 umowy wymieniono kategorie projektów, które powinny stanowić priorytet finansowania przez IFI. Zasadniczo dotyczą
one inwestycji w sektor prywatny, projektów współpracy transgranicznej w dziedzinach gospodarczej, edukacyjnej i badawczej,
projektów służących polepszeniu warunków życia mieszkańców regionów dotkniętych poważnymi problemami gospodarczymi lub społecznymi,
takimi jak wysoki poziom bezrobocia lub brak infrastruktury, a także projektów kształcenia zawodowego za granicą.
15. Z postanowień art. 5 i 6 rzeczonej umowy wynika, że IFI jest organizacją międzynarodową, której członkami są Irlandia oraz
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii i która posiada osobowość prawną. IFI kieruje Rada, której przewodniczący
i członkowie są powoływani wspólnie przez Irlandię i rząd Zjednoczonego Królestwa. Kraje darczyńcy (Stany Zjednoczone Ameryki,
Kanada, Nowa Zelandia, Australia i Wspólnota Europejska) mogą, jeśli tego pragną, powołać obserwatorów, którzy uczestniczą
w spotkaniach Rady(7).
16. Wspólnota wnosi wkład finansowy do IFI od 1989 r.(8) Przewiduje się, że prace IFI będą trwać do 2010 r.
C – Zaskarżone rozporządzenie
17. Zaskarżone rozporządzenie ma za zadanie stworzyć ramy wkładów finansowych Wspólnoty do IFI wnoszonych w latach obrachunkowych
2007, 2008, 2009 i 2010. Kwota odniesienia dla okresu 2007–2010 wynosi 60 mln EUR.
18. Zaskarżone rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 308 WE(9).
19. Zgodnie z brzmieniem motywu 2 zaskarżonego rozporządzenia Wspólnota „uznaj[e], że cele [IFI] odzwierciedlają jej własne cele”.
20. Z motywu 3 rzeczonego rozporządzenia wynika, że „oceny przeprowadzone zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 177/2005[(10)] potwierdziły potrzebę dalszego wspierania działań [IFI], przy jednoczesnym dalszym wzmacnianiu synergii celów i koordynacji
z programami interwencyjnymi funduszy strukturalnych, w szczególności ze Specjalnym Programem na rzecz Pokoju i Pojednania
w Irlandii Północnej i Granicznych Hrabstwach Irlandii (zwanym dalej „programem PEACE”) ustanowionym zgodnie z rozporządzeniem
Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającym przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych”(11). Prawodawca wspólnotowy uznał zatem, że proces pokojowy w Irlandii Północnej wymaga dalszego wspierania IFI ze strony Wspólnoty
po dniu 31 grudnia 2006 r.(12)
21. Zgodnie z motywem 6 zaskarżonego rozporządzenia jego „[g]łównym celem […] jest wspieranie pokoju i pojednania poprzez szerszy
zakres działań niż działania objęte funduszami strukturalnymi, wykraczających poza zakres polityki Wspólnoty dotyczącej spójności
gospodarczej i społecznej”.
22. Motyw 15 tego rozporządzenia wyjaśnia, że „strategia funduszu realizowana w ostatniej fazie […] działalności [IFI] (lata 2006–2010)
zatytułowana „Współdzielenie przestrzeni” koncentruje się na czterech głównych obszarach: tworzeniu podstaw pojednania w najbardziej
zmarginalizowanych wspólnotach, tworzeniu możliwości kontaktu pomiędzy podzielonymi wspólnotami, dążeniu do bardziej zintegrowanego
społeczeństwa oraz pozostawieniu spuścizny. W związku z powyższym nadrzędnym celem [IFI] i niniejszego rozporządzenia jest
wspieranie pojednania pomiędzy wspólnotami”.
23. W motywie 16 rzeczonego rozporządzenia prawodawca wspólnotowy wskazuje, że „[w]sparcie Wspólnoty przyczyni się do wzmocnienia
solidarności pomiędzy państwami członkowskimi i pomiędzy ich obywatelami”.
24. Zgodnie z art. 2 zaskarżonego rozporządzenia:
„Wkład jest wykorzystywany przez [IFI] zgodnie z umową [IFI].
Przydzielając środki, [IFI] nadaje priorytet projektom o charakterze transgranicznym lub projektom obejmującym różne wspólnoty,
tak aby uzupełniać działania finansowane z funduszy strukturalnych, a zwłaszcza działania prowadzone w ramach programu PEACE
realizowanego w Irlandii Północnej i granicznych hrabstwach Irlandii.
Wkład jest wykorzystywany w taki sposób, aby doprowadzić do trwałej ekonomicznej i społecznej poprawy na obszarach będących
przedmiotem zainteresowania. Nie jest on wykorzystywany w celu zastąpienia innych wydatków publicznych i prywatnych”.
25. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia wkładami Wspólnoty do IFI zarządza Komisja. Z zastrzeżeniem przepisów art. 7 ust. 2
rzeczonego rozporządzenia, roczne wkłady są wypłacane w ratach w następujący sposób:
„a) pierwsza wypłata zaliczkowa w wysokości 40% dokonywana jest po otrzymaniu przez Komisję zobowiązania podpisanego przez przewodniczącego
Rady [IFI], stwierdzającego, że [IFI] spełni warunki wymagane dla przyznania wkładu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem;
b) druga wypłata zaliczkowa w wysokości 40% dokonywana jest sześć miesięcy później;
c) ostatnia wypłata w wysokości 20% dokonywana jest po otrzymaniu i zatwierdzeniu przez Komisję rocznego sprawozdania z działalności
[IFI] oraz zrewidowanych sprawozdań finansowych za dany rok”.
D – Program PEACE i rozporządzenie (WE) nr 1083/2006
26. Program PEACE jest inicjatywą wspólnotową w ramach funduszów strukturalnych, której celem jest sprzyjanie postępowi na drodze
do stworzenia pokojowego i stabilnego społeczeństwa, a także wspieranie pojednania w Irlandii Północnej i przygranicznych
regionach Irlandii. Program PEACE został wprowadzony po raz pierwszy w trakcie okresu programowania 1995–1999 (PEACE I), a następnie
został odnowiony w okresach 2000–2006 (PEACE II) i 2007–2013 (PEACE III).
27. Co się tyczy obecnego okresu programowania (2007–2013), program PEACE wdrażany jest jako program transgraniczny w rozumieniu
przepisów art. 3 ust. 2 lit c) rozporządzenia nr 1083/2006.
28. Artykuł 3 rozporządzenia nr 1083/2006 opisuje cele Funduszu w sposób następujący:
„1. Działanie podejmowane przez Wspólnotę na podstawie art. 158 traktatu ma na celu wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej
w rozszerzonej Unii Europejskiej w celu wsparcia harmonijnego, zrównoważonego i trwałego rozwoju Wspólnoty. […] Jego celem
jest zmniejszenie dysproporcji gospodarczych, społecznych i terytorialnych, które powstają zwłaszcza w państwach i regionach
opóźnionych w rozwoju i w związku z restrukturyzacją gospodarczą i społeczną oraz z procesem starzenia się ludności.
Działanie podejmowane w ramach funduszy obejmuje, na poziomie krajowym i regionalnym, priorytety Wspólnoty sprzyjające trwałemu
rozwojowi poprzez wzmacnianie wzrostu, konkurencyjności, zatrudnienia i integracji społecznej oraz poprzez ochronę i poprawę
jakości środowiska naturalnego.
2. W tym celu EFRR, EFS, Fundusz Spójności, EBI oraz inne istniejące wspólnotowe instrumenty finansowe przyczyniają się, każdy
we właściwy dla siebie sposób, do osiągnięcia następujących trzech celów:
[…]
c) celu Europejska współpraca terytorialna, który jest ukierunkowany na umacnianie współpracy transgranicznej poprzez wspólne
inicjatywy lokalne i regionalne, umacnianie współpracy transnarodowej za pomocą działań sprzyjających zintegrowanemu rozwojowi
terytorialnemu powiązanemu z priorytetami Wspólnoty oraz umacnianie współpracy międzyregionalnej i wymiany doświadczeń na
właściwym szczeblu terytorialnym.
[…]”.
29. Zgodnie z pkt 22 załącznika II do tego rozporządzenia program PEACE „będzie obejmować zwłaszcza działania nakierowane na promowanie
spójności pomiędzy grupami społecznymi, w celu promowania stabilności społecznej i gospodarczej w objętych nim regionach”.
Kwalifikowalny obszar będzie obejmować całą Irlandię Północną oraz przygraniczne hrabstwa Irlandii. Program ten będzie realizowany
w ramach celu Europejska współpraca terytorialna […]”.
II – Procedura prawodawcza, która doprowadziła do wydania zaskarżonego rozporządzenia
30. Jak już wspomniałem, Wspólnota wnosi wkład finansowy do IFI od 1989 r. Rozporządzenie nr 177/2005 zawierało przepisy obowiązujące
w okresie 2005–2006. Zgodnie z art. 5 tego rozporządzenia do dnia 31 marca 2006 r. Komisja była zobowiązana przedłożyć organowi
budżetowemu sprawozdanie oceniające wyniki działalności IFI oraz potrzebę dalszego wnoszenia wkładów po roku 2006, z uwzględnieniem
postępów w procesie pokojowym w Irlandii Północnej.
31. W dniu 12 października 2006 r. Komisja przedstawiła to sprawozdanie(13), w którym opowiedziała się za kontynuacją wsparcia wspólnotowego. Na tej podstawie Komisja jednocześnie przedłożyła Radzie
projekt rozporządzenia(14) w sprawie kontynuacji wnoszenia wkładu Wspólnoty do IFI w okresie 2007–2010.
32. Jako podstawa prawna projektu Komisji został wskazany art. 308 WE, który wymaga jednomyślności w Radzie i konsultacji z Parlamentem.
Po otrzymaniu tego projektu Parlament, za zgodą swojej komisji ds. prawnych, przyjął go w drodze uchwały legislacyjnej z dnia
13 grudnia 2006 r.(15), wprowadzając tylko jedną zmianę, polegającą na zmianie podstawy prawnej zaskarżonego rozporządzenia z art. 308 WE na art. 159 WE.
33. W dniu 21 grudnia 2006 r. Rada przyjęła projekt Komisji na podstawie art. 308 WE.
III – Żądania stron
34. Parlament wnosi do Trybunału o:
– stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozporządzenia z uwagi na to, iż nie zostało ono przyjęte w oparciu o odpowiednią podstawę
prawną oraz
– obciążenie Rady kosztami postępowania.
35. Rada wnosi do Trybunału o:
– tytułem żądania głównego, oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz
– obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania;
– tytułem żądania ewentualnego, zgodnie z postanowieniami art. 231 akapit drugi WE, utrzymania w mocy skutków zaskarżonego rozporządzenia
do czasu przyjęcia nowego rozporządzenia i orzeczenie, że stwierdzenie nieważności nie ma wpływu na ważność dokonanych płatności
ani zobowiązań przyjętych na podstawie zaskarżonego rozporządzenia.
36. Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 20 września 2007 r. Komisja, Irlandia i Zjednoczone Królestwo zostały dopuszczone
do sprawy w charakterze interwenientów popierających żądania Rady.
IV – Główne argumenty stron
37. W uzasadnieniu skargi Parlament podnosi tylko jeden zarzut, dotyczący błędnego wyboru podstawy prawnej zaskarżonego rozporządzenia.
Jego zdaniem ustawodawca wspólnotowy nieprawidłowo wydał to rozporządzenie na podstawie postanowień art. 308 WE, podczas gdy
kompetencje niezbędne w tym celu posiadał na podstawie postanowień art. 159 akapit trzeci WE.
38. Parlament powołuje się przede wszystkim na utrwalone orzecznictwo Trybunału, zgodnie z którym powołanie art. 308 WE jako podstawy
prawnej aktu jest uzasadnione jedynie wtedy, gdy żaden inny przepis traktatu nie przyznaje organom Wspólnoty kompetencji niezbędnej
dla wydania takiego aktu(16). Następnie wskazuje, że art. 159 akapit trzeci WE przyznaje organom kompetencje do podejmowania szczególnych działań, które
okazują się niezbędne poza Funduszami strukturalnymi, zmierzających do osiągania celów wzmocnienia spójności gospodarczej
i społecznej Wspólnoty, o których mowa w art. 158 WE. Wyrażenie „wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej”, znajdujące
się w tym artykule, obejmuje wszystkie działania, niezależnie od ich formy prawnej i zakresu terytorialnego, sprzyjające harmonijnemu
rozwojowi całej Wspólnoty, wzmocnieniu spójności społecznej i terytorialnej oraz solidarności państw członkowskich i narodów
Wspólnoty. W takim sensie cele postanowień tego artykułu zostały wykorzystane w licznych aktach wspólnotowych, zarówno w ramach
funduszy strukturalnych, jak i poza nimi.
39. Zdaniem Parlamentu cele realizowane przez Wspólnotę zarówno w drodze wkładów wnoszonych do IFI, jak i w ramach programu PEACE,
są zbieżne. Zmierzają one do wzmocnienia spójności społecznej oraz solidarności między mieszkańcami Irlandii Północnej i przygranicznymi
regionami Irlandii. Takie cele należą do zakresu „spójności gospodarczej i społecznej” w rozumieniu postanowień art. 158 WE.Parlament
uważa, że nie można mówić o wzmocnieniu spójności gospodarczej i społecznej w tych regionach bez uprzedniego pojednania i wzajemnego
zrozumienia między tymi wspólnotami. Wyjaśnia w tym względzie, że brak pojednania między wspólnotami jest jednocześnie jednym
ze skutków niedostatecznego rozwoju gospodarczego i społecznego oraz przyczyną utrzymywania się takiego stanu rzeczy. A zatem
próba rozwiązania problemu pojednania oznacza wzmocnienie spójności gospodarczej i ekonomicznej w znaczeniu przyjętym w art. 158 WE.
40. Parlament podkreśla jednocześnie komplementarność działań IFI i funduszy strukturalnych, w szczególności programu PEACE. W bieżącym
okresie programowania przewidziano koncentrację działań programu PEACE na priorytetach określonych przez IFI w ramach strategii
zatytułowanej „Współdzielenie Przestrzeni”, na których powinny opierać się działania IFI do 2010 r. Zatem program PEACE powinien
być realizowany zasadniczo w oparciu o dwa priorytety strategiczne, dotyczące odpowiednio pojednania między wspólnotami i wkładu
w tworzenie wspólnego społeczeństwa. Priorytety te odpowiadają podstawowym kwestiom, na których IFI powinien koncentrować
swe działania. Parlament podnosi ponadto, że homogeniczność i spójność działań IFI i działań funduszy strukturalnych znajduje
wyraz również w bieżącym zarządzaniu tymi działaniami.
41. Aby można było ustalić, czy postanowienia art. 308 WE mogą, czy nie, stanowić podstawę prawną zaskarżonego rozporządzenia,
należy zbadać cele, którym rozporządzenie to ma służyć poprzez wnoszenie wkładów finansowych do IFI, a nie cele IFI. Przepisy
art. 2 akapity drugi i trzeci zaskarżonego rozporządzenia uzależniają wykorzystanie wkładów finansowych Wspólnoty od spełnienia
konkretnych warunków, służących zagwarantowaniu, że finansowane w ten sposób działania mieścić się będą w zakresie celów realizowanych
przez Wspólnotę w ramach polityki spójności gospodarczej i społecznej. Parlament podkreśla, że zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a)
i c) zaskarżonego rozporządzenia spełnienie tych warunków przez IFI jest konieczne, aby otrzymał on przedmiotowe wkłady wspólnotowe.
Zatem nawet przy założeniu, że zakres działalności IFI, określony w umowie IFI, wykracza poza zakres stosowania wspólnotowej
polityki spójności gospodarczej i społecznej, wspólnotowe środki finansowe powinny być wykorzystywane przede wszystkim do
działań mających, zgodnie z przepisami art. 2 akapity drugi i trzeci zaskarżonego rozporządzenia, „uzupełniać działania finansowane
z funduszy strukturalnych”, a w każdym razie do działań, które mogą „doprowadzić do trwałej poprawy sytuacji gospodarczej
i społecznej na obszarach będących przedmiotem zainteresowania”, tzn. działań, które w sposób oczywisty mieszczą się w zakresie
celów objętych art. 158 WE. Tak więc zaskarżone rozporządzenie nie służy realizacji celów innych lub szerszych niż wskazane
w art. 158 WE. Motyw 6 rozporządzenia, który nie odzwierciedla jego treści ani celów, jest jedynie deklaracją zamiaru Rady
służącą do uzasadnienia posłużenia się art. 308 WE.
42. Parlament zauważa również, że postanowienia art. 159 trzeci akapit WE nie precyzują ani sektorów, w których szczególne działania
mają być podejmowanie, ani form, które działania te mogą przyjąć. Ponadto brzmienie tego artykułu nie wskazuje na to, by szczególne
działania nie mogły przyjmować formy interwencji ad hoc lub doraźnych – jak to jest w przypadku działań, których dotyczy niniejsza
sprawa – gdyby okazało się to niezbędne.
43. Wreszcie Parlament stwierdza, że ani postanowienia art. 159 WE, ani przepisy rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002
z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich(17) nie sprzeciwiają się temu, aby finansowanie szczególnego działania w rozumieniu postanowień akapitu trzeciego tego artykułu
było zapewniane za pośrednictwem organizacji międzynarodowej. Zastrzegając, że przepisy znajdujące się w tym rozporządzeniu
finansowym nie mogą mieć żadnego wpływu na wybór podstawy prawnej aktu wspólnotowego, wskazuje on jednak, że wiele przepisów
rzeczonego rozporządzenia przewiduje wyraźnie możliwość wnoszenia przez Wspólnotę wkładów finansowych do instrumentów finansowych
niezależnych od Wspólnoty, a także możliwość wykonywania budżetu za pośrednictwem organizacji międzynarodowych.
44. Rada twierdzi z kolei, że tytuł XVII traktatu WE nie ustanawia kompetencji do działania wymaganych w przypadku działalności
IFI i nie może zatem stanowić odpowiedniej podstawy prawnej uzasadniającej przyznanie mu wkładów finansowych ze strony Wspólnoty.
45. Rada podnosi w pierwszym rzędzie, że zarówno struktura, jak i ogólna systematyka postanowień art. 158 WE i 159 WE wskazują
na to, iż pojęcie działań szczególnych powinno obejmować cele, o których mowa w art. 158 WE. W rezultacie, zdaniem Rady, przyjęcie
szczególnego działania poza funduszami strukturalnymi stanowi środek, z którego można korzystać, tak samo jak z uczestnictwa
Wspólnoty w tych funduszach, w celu wzmocnienia gospodarczej i społecznej spójności Wspólnoty, a to z kolei w celu sprzyjania
jej harmonijnemu rozwojowi ogólnemu.
46. Rada zauważa, że zachęcanie do kontaktów, dialogu i pojednania między nacjonalistami i unionistami na wyspie Irlandii stanowi
centralny element zaskarżonego rozporządzenia. Jej zdaniem chodzi o cel, który w sposób oczywisty nie należy do zakresu postanowień
art. 158 WE, które mają za zadanie sprzyjanie harmonijnemu rozwojowi, a w szczególności zmniejszeniu różnic w poziomie rozwoju
różnych regionów Wspólnoty.
47. W kontekście historycznym i politycznym, który zrodził inicjatywę międzynarodową, w której Wspólnota uczestniczy w drodze
zaskarżonego rozporządzenia, brak pojednania między nacjonalistami i unionistami na terytoriach objętych działaniami IFI uznawany
jest za przeszkodę w efektywnym prowadzeniu polityki spójności gospodarczej i politycznej. Możliwość przyczynienia się do
usunięcia tej przeszkody należy widzieć jako warunek skuteczności polityki spójności.
48. Rada stwierdza następnie, że program PEACE jest w przeciwieństwie do IFI inicjatywą wspólnotową, której środki są finansowane
w ramach EFRR. Podstawa prawna programu PEACE nie wyposaża go w kompetencje pozwalające na objęcie wszystkich działań, które
obecnie są objęte przez IFI, i to pomimo faktu, że niektóre działania, które mogą być finansowane przez oba instrumenty, tak
są właśnie w praktyce finansowane. Oba instrumenty są skierowane równolegle na dwa aspekty problematyki irlandzkiej, którymi
są z jednej strony niestabilność i konflikt, a z drugiej strony rozwój gospodarczy i społeczny, mimo że u ich źródła leży
odmienny sposób podejścia. IFI sprzyja pojednaniu w celu umożliwienia osiągnięcia spójności, podczas gdy program PEACE sprzyja
osiąganiu spójności w celu ułatwienia pojednania.
49. Rada i Irlandia podkreślają, że IFI jest organizacją międzynarodową, w której Wspólnota uczestniczy jedynie finansowo – za
pomocą zaskarżonego rozporządzenia, której nie jest członkiem i która została utworzona niezależnie od jej woli. Natomiast
tytuł XVII traktatu WE dotyczy sposobów działania Wspólnoty jako takiej, które są zarządzane zgodnie ze wspólnotowymi ramami
prawnymi, w tym rozporządzeniem finansowym. Zdaniem Rady ani ten tytuł, ani wspólnotowe ramy prawne nie mogą mieć zastosowania
do organizacji międzynarodowej, której Wspólnota nie jest członkiem, i to nawet przy założeniu, że w danym momencie IFI zajmuje
się przede wszystkim spójnością gospodarczą, a nie pojednaniem.
50. Gdyby Trybunał zdecydował się orzec o nieważności zaskarżonego rozporządzenia, Rada, podobnie jak Komisja, Irlandia i Zjednoczone
Królestwo, wnosi tytułem żądania ewentualnego, aby zgodnie z postanowieniami art. 231 akapit drugi WE skutki tego rozporządzenia
zostały utrzymane w mocy do czasu przyjęcia nowego rozporządzenia oraz aby stwierdzenie nieważności nie miało wpływu na płatności
dokonane i zobowiązania podjęte na podstawie zaskarżonego rozporządzenia z ważnych względów pewności prawa związanych jednocześnie
z prowadzonymi obecnie projektami oraz uzasadnionymi oczekiwaniami administracji IFI.
51. Komisja twierdzi również, że postanowienia art. 308 WE stanowią właściwą podstawę prawną przyjęcia środków zawartych w zaskarżonym
rozporządzeniu.
52. Zauważa ona, że rozwój gospodarczy i społeczny, o którym mowa w umowie angielsko‑irlandzkiej, chociaż ważny, nigdy nie był
celem samym w sobie. Został on wybrany jako jeden ze środków zapewnienia stałego pokoju i stabilności w regionie dotkniętym
rozłamem między głównymi reprezentowanymi tam nurtami. Z takiej perspektywy racją istnienia umowy IFI jest przede wszystkim
niestabilność polityczna, a utworzony przez nią IFI ma na celu zmniejszenie, a nawet wyeliminowanie tej niestabilności, między
innymi za pomocą działań gospodarczych i społecznych. Zatem błędem jest traktowanie aspektu gospodarczego i społecznego jako
celu samego w sobie, ponieważ takie rozumienie prowadziłoby do pominięcia kontekstu politycznego i prawnego, w który wpisuje
się umowa IFI.
53. Podsumowując, zaskarżone rozporządzenie ma za cel określić wkład finansowy wnoszony do IFI, który powinien zostać wykorzystany
zgodnie z umową IFI, której jedynym celem, podobnie jak to ma miejsce w przypadku umowy angielsko‑irlandzkiej, stanowiącej
jej źródło, są pokój i pojednanie. Komisja twierdzi zatem, że prawodawca wspólnotowy postąpił prawidłowo, z jednej strony
stwierdzając w motywie 15 zaskarżonego rozporządzenia, że „nadrzędnym celem [IFI] i niniejszego rozporządzenia jest wspieranie
pojednania pomiędzy wspólnotami”, a z drugiej strony uznając, że ponieważ chodzi tutaj o misję mająca za zadanie sprzyjanie
pokojowi i stabilności politycznej, traktat WE nie zawiera innej podstawy prawnej przyjęcia zaskarżonego rozporządzenia, niż
postanowienia art. 308 WE.
54. Ponadto Komisja uważa, że ogólnego charakteru polityki wprowadzonej przez postanowienia art. 158 WE nie da się pogodzić z konkretnym
programem interwencyjnym, z założenia ograniczonym do jednego regionu Wspólnoty, którego nie można uogólnić. Wyrażenie „szczególne
działania” znajdujące się w art. 159 akapit trzeci WE nie jest w żaden sposób synonimem programów interwencyjnych ad hoc lub
doraźnych. Koncepcja ogólnego charakteru postanowień art. 159 akapit trzeci WE jest zgodna z praktyką legislacyjną w tej dziedzinie(18).
55. Ponadto Komisja przyznaje, że działania IFI i funduszy strukturalnych rzeczywiście częściowo się pokrywają. Można to wyjaśnić
w ten sposób, że sprzyjanie współpracy transgranicznej, w szczególności w drodze działań na rzecz rozwoju gospodarczego i społecznego
regionów irlandzkich najmocniej dotkniętych niestabilnością, jest jedną z uprzywilejowanych przez umowę angielsko‑irlandzką
dróg prowadzących do osiągnięcia jej jedynego celu, czyli pokoju i pojednania. Komisja zwraca jednak uwagę, że IFI ma prawo
wspierać działania, które nie mogłyby być finansowane na podstawie wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej.
Komisja podaje przykład działania polegającego na dzieleniu się przez IFI wiedzą i doświadczeniem nabytym przez 20 lat z tymi,
którzy starają się osiągnąć pokój w innych rejonach świata, a także programu mającego za zadanie ułatwianie kontaktów między
lokalnymi wspólnotami, policją i District Policing Partnerships(19). Wreszcie Komisja twierdzi, że rozłączność zakresów możliwych działań funduszy strukturalnych i IFI znajduje swój wyraz w art. 2
akapit drugi zaskarżonego rozporządzenia. Stwierdzenie, że przy rozdysponowywaniu wkładu Wspólnoty IFI uzupełnia działania
finansowane przez fundusze strukturalne, oznacza, iż chodzi o finansowanie działań, które są różne i jednocześnie komplementarne.
56. Zjednoczone Królestwo twierdzi, że postanowienia art. 158 WE i 159 WE zostały przyjęte z myślą o usuwaniu nierówności gospodarczych
i społecznych między regionami Wspólnoty, a nie w celu sprzyjania pokojowi i pojednaniu między różnymi wspólnotami w ramach
jednego regionu. Otóż programy finansowane przez IFI w ramach strategii „Współdzielenie Przestrzeni” w sposób bardzo widoczny
kładą akcent na cel w postaci wzajemnego porozumienia i pojednania między wspólnotami. Ponadto Zjednoczone Królestwo nie podważa
tego, że IFI i program PEACE są pod pewnymi względami komplementarne, że pomagają często tym samym kategoriom osób oraz że
niektóre projekty są finansowane przez IFI i przez program PEACE, niemniej jednak uważa, że obie inicjatywy służą innym celom.
57. Zdaniem Irlandii podstawowym celem IFI, który, jak podkreśla, ma szczególny i wyjątkowy charakter, jest umacnianie pokoju
i pojednanie między wspólnotami. O ile można uznać, że w polu zainteresowania IFI leży również rozwój gospodarczy i społeczny,
o tyle zainteresowanie to ma charakter instrumentalny. Rozwój gospodarczy i społeczny nie jest bowiem dla IFI celem samym
w sobie, a jedynie czynnikiem pojednania i postępu politycznego. Patrząc z tej perspektywy, Irlandia jest zdania, że IFI absolutnie
nie można postrzegać jako mechanizmu wzmocnienia spójności gospodarczej i społecznej. Cztery główne obszary strategii IFI
w okresie 2006–2010 dobrze ilustrują jego podstawową funkcję mechanizmu zmierzającego do osiągnięcia pojednania między nacjonalistami
i unionistami. Wreszcie Irlandia twierdzi, że postanowienia art. 158 WE i 159 WE dotyczą przede wszystkim rozwoju gospodarczego,
a nie zagadnień związanych z pojednaniem, dialogiem politycznym i umacnianiem pokoju.
V – Ocena
58. Należy wpierw przypomnieć, że powołanie art. 308 WE jako podstawy prawnej aktu jest uzasadnione jedynie wtedy, gdy żaden inny
przepis traktatu nie przyznaje organom Wspólnoty kompetencji niezbędnej dla wydania takiego aktu(20). Zatem postanowienia art. 308 WE mają za zadanie uzupełnić brak kompetencji działania nadanych w sposób wyraźny lub dorozumiany
instytucjom wspólnotowym przez określone postanowienia traktatu WE, jeśli kompetencje te okazują się, mimo wszystko, niezbędne
do tego, aby Wspólnota mogła wykonywać swoje funkcje w celu osiągnięcia jednego z celów ustanowionych przez traktat(21).
59. Ponadto jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, wybór podstawy prawnej aktu wspólnotowego powinien opierać się na obiektywnych
elementach poddających się kontroli sądowej, do których należą cel i brzmienie aktu, a nie na podstawie prawnej zastosowanej
przy przyjmowaniu innych aktów wspólnotowych posiadających podobną charakterystykę(22). Należy również wyjaśnić, że zdaniem Trybunału na wybór podstawy prawnej aktu nie ma wpływu żywiona przez instytucję chęć
brania intensywniejszego udziału w przyjmowaniu danego aktu, prace wykonane przy innej okazji w obszarze działania, do którego
należy dany akt, ani kontekst, w jakim akt jest przyjmowany(23).
60. Mając na względzie to orzecznictwo, należy ustalić, czy – zgodnie z tym, co twierdzi Parlament – zaskarżone rozporządzenie
powinno było zostać przyjęte na podstawie art. 159 akapit trzeci WE. Zanim zbadam cel i brzmienie rozporządzenia, przedstawię
z tej perspektywy kilka uwag wstępnych na temat wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej.
A – Uwagi wstępne na temat wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej
61. Spójność gospodarcza i społeczna znajduje obecnie wyraz w wielu miejscach w traktatach UE i WE. Jej wzmacnianie jest celem
jednocześnie dla Unii (art. 2 UE) i dla Wspólnoty (art. 2 WE). Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 lit. k) WE działalność
Wspólnoty obejmuje wzmacnianie spójności gospodarczej i społecznej. Postanowienia tytułu XVII traktatu WE, do którego należą
od art. 158 WE do 162 WE, przyznają Wspólnocie kompetencje prowadzenia wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej
w celu wsparcia harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty.
62. Uznanie i rozwój tej polityki następowały stopniowo. Rzeczona polityka znalazła swój wyraz wpierw w szeregu inicjatyw wspólnotowych
mających na celu wprowadzenie polityki regionalnej. Prawdziwym punktem zwrotnym było pod tym względem rozszerzenie Wspólnoty
o Królestwo Danii, Irlandię i Zjednoczone Królestwo. Te dwa ostatnie państwa wystąpiły bowiem w tamtym czasie o działania
regionalne – Irlandia dla prawie całości swych regionów, a Zjednoczone Królestwo dla ubogich regionów Szkocji i Irlandii Północnej(24).
63. Wobec braku w traktacie EWG, podpisanym w dniu 25 marca 1957 r., postanowień nadających prawodawcy wspólnotowemu kompetencje
do działania niezbędne do wprowadzenia polityki regionalnej, w celu rozwijania działań o charakterze regionalnym, a zwłaszcza
ustanowienia EFRR, był on zmuszony posłużyć się w szczególności art. 235 traktatu WE (po zmianach art. 308 WE)(25).
64. Polityka regionalna została wyniesiona do rangi polityki wspólnotowej umocowanej w prawie pierwotnym dzięki Jednolitemu Aktowi
Europejskiemu z 1986 r. Wprowadził on bowiem do traktatu EWG tytuł V, zatytułowany „Spójność gospodarcza i społeczna”, który
definiuje cele i określa środki realizacji tej polityki.
65. Od momentu wejścia w życie Jednolitego Aktu Europejskiego w dniu 1 lipca 1987 r. prawodawca wspólnotowy nie ma zatem potrzeby
sięgania do postanowień art. 235 traktatu WE, jako generalnej klauzuli upoważniającej, w celu prowadzenia działań w ramach
polityki spójności gospodarczej i społecznej.
66. Jednocześnie rzeczone postanowienie traktatu WE zachowało swoją wartość jako środek wzmocnienia kompetencji, którymi dysponuje
Wspólnota, na wypadek zaistnienia sytuacji nieprzewidzianych w traktacie WE(26). W razie gdy kompetencje przyznane Wspólnocie są niewystarczające, prawodawca wspólnotowy powinien skorzystać z postanowień
art. 308 WE jako jedynej podstawy lub jako podstawy uzupełniającej postanowienia innych odpowiednich artykułów traktatu WE.
67. Rozporządzenie nr 2012/2002 stanowi ilustrację tej praktyki. Zgodnie z art. 1 w związku z motywem 1 tego rozporządzenia jego
celem jest utworzenie Funduszu Solidarności, aby Wspólnota mogła w sposób szybki, skuteczny i elastyczny reagować w nadzwyczajnych
sytuacjach kryzysowych, głównie w przypadku klęsk żywiołowych. Rzeczone rozporządzenie zostało przyjęte na podwójnej podstawie
prawnej, a konkretnie na postanowieniach art. 159 akapit trzeci WE i 308 WE. Uzupełniające wykorzystanie postanowień art. 308 WE
zostało uzasadnione w motywie 3 rozporządzenia nr 2012/2002 w sposób następujący: „Unia Europejska powinna także okazać solidarność
z państwami negocjującymi obecnie swoje przystąpienie. Rozszerzenie niniejszego rozporządzenia w celu objęcia nim tych państw
wymaga odwołania się do art. 308 [WE]”. Prawodawca wspólnotowy uznał zatem, że na podstawie postanowień art. 159 akapit trzeci WE
nie dysponował kompetencjami wystarczającymi do objęcia tą dziedziną polityki spójności gospodarczej i społecznej państw,
które nie przystąpiły wówczas jeszcze do Unii(27).
68. Podstawowe zagadnienie, którego dotyczy niniejsza sprawa, również związane jest z zakresem kompetencji, którymi ustawodawca
wspólnotowy dysponuje na podstawie postanowień art. 159 akapit trzeci WE, lecz tym razem w szczególnym kontekście wkładów
finansowych wnoszonych przez Wspólnotę do organizacji międzynarodowej tworzonej przez dwa państwa członkowskie, której beneficjentami
są wyłącznie regiony Wspólnoty, głównie Irlandia Północna, i z powodów, które zdaniem Rady i innych stron interweniujących
wykraczają poza cele określone w tytule XVII traktatu WE. Czy należy zatem uznać, że ze względu na brak lub niewystarczający
charakter przysługujących Wspólnocie na mocy art. 159 akapit trzeci WE kompetencji do prowadzenia takich działań prawodawca
wspólnotowy był zmuszony sięgnąć po postanowienia art. 308 WE jako podstawę prawną zaskarżonego rozporządzenia?
69. Odpowiedź na to pytanie wymaga w pierwszym rzędzie przeanalizowania celu i brzmienia rozporządzenia, a następnie sprawdzenia,
czy działanie Wspólnoty określone w rzeczonym rozporządzeniu należy do zakresu stosowania art. 159 akapit trzeci WE.
B – Analiza celu i brzmienia zaskarżonego rozporządzenia
70. Na wstępie pragnę przypomnieć, że art. 10 lit. a) umowy angielsko‑irlandzkiej stanowi, że „oba rządy będą współdziałać w celu
sprzyjania rozwojowi gospodarczemu i społecznemu regionów obu części Irlandii, które szczególnie silnie poniosły konsekwencje
niestabilności w ostatnich latach, i zbadają możliwości otrzymania pomocy międzynarodowej w tym celu”. Właśnie w celu przyczynienia
się do działań, o których mowa w tym artykule, utworzono następnie IFI. Artykuł 2 umowy IFI stanowi, że „[c]elem [IFI] są
działania na rzecz postępu gospodarczego i społecznego oraz zachęcanie do kontaktów, dialogu i pojednania pomiędzy nacjonalistami
i unionistami w całej Irlandii”.
71. W 1988 r. Irlandia i rząd Zjednoczonego Królestwa zwróciły się do Wspólnoty o wniesienie wkładu do IFI. I tak od 1989 r. Wspólnota
wspiera finansowo projekty IFI. W jednym z rozporządzeń, które poprzedzały zaskarżone rozporządzenie, tj. w rozporządzeniu
(WE) nr 2687/94(28), ustawodawca wspólnotowy wskazał, że „programy [IFI] stanowią zachętę do współpracy transgranicznej i między społecznościami
oraz sprzyjają dialogowi i pojednaniu między republikanami i unionistami”(29) oraz że IFI „stanowi przykład owocnej współpracy angielsko‑irlandzkiej mającej na celu sprzyjanie postępowi gospodarczemu
i społecznemu oraz wspieranie pojednania między wspólnotami i ponad granicami”(30).
72. Zaskarżone rozporządzenie również kładzie akcent na te cele, ponieważ przeznaczeniem wkładów Wspólnoty jest sprzyjanie postępowi
gospodarczemu i społecznemu na obszarach będących przedmiotem zainteresowania, a ostatecznie osiągnięciu pojednania między
podzielonymi wspólnotami.
73. Z przepisów art. 2 akapity drugi i trzeci tego rozporządzenia wynika, że wkłady, które Wspólnota wnosi do IFI, angażowane
są priorytetowo w „projekty o charakterze transgranicznym lub obejmujące różne społeczności” i powinny być „wykorzystywan[e]
w taki sposób, aby doprowadzić do trwałej poprawy sytuacji gospodarczej i społecznej na obszarach będących przedmiotem zainteresowania”.
Przekazywanie wkładu rocznego Wspólnoty w postaci transz na zasadach określonych w art. 7 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia
stanowi gwarancję, że wkład ten rzeczywiście zostanie wykorzystany w tym celu.
74. Ponadto z motywu 6 zaskarżonego postanowienia wynika, że jego „[g]łównym celem […] jest wspieranie pokoju i pojednania”. Motyw 15
tego rozporządzenia również wyraża ten cel, nadając mu charakter celu nadrzędnego. Wymieniwszy cztery obszary, na których
koncentruje się strategia nazwana „Współdzieleniem Przestrzeni”, która rozpoczęła ostatnią fazę działalności IFI w okresie
lat 2006–2010, prawodawca wspólnotowy wskazuje w tym miejscu, że „nadrzędnym celem [IFI] i niniejszego rozporządzenia jest
wspieranie pojednania pomiędzy wspólnotami”.
75. W związku z powyższym zadaniem działania wspólnotowego ustanowionego tym rozporządzeniem jest stawienie czoła problemom gospodarczym
i społecznym Irlandii Północnej i hrabstw granicznych Irlandii w ramach procesu pokoju i pojednania.
76. Innymi słowy, działanie to ma służyć, tak samo jak program PEACE, umocnieniu podwalin gospodarczych i socjalnych procesu pokojowego.
Jeśli pojednanie i co za tym idzie – umocnienie pokoju stanowią cel nadrzędny, można by rzec idealny, to zadaniem bardziej
konkretnym i bezpośrednim zaskarżonego rozporządzenia jest przyczynienie się do rozwoju gospodarczego i społecznego danego
regionu.
77. Oba te cele realizowane przez Wspólnotę stanowią jednocześnie ilustrację oryginalności i racji bytu mechanizmu wspólnotowego,
który – jak wskazują na to zasadniczo akapity drugi i ósmy preambuły traktatu WE – ma za cel zachowanie pokoju dzięki zapewnieniu
postępu gospodarczego i społecznego w różnych regionach Wspólnoty.
78. W tym miejscu należy zbadać, czy zaskarżone rozporządzenie, z uwagi na to, że służy sprzyjaniu postępowi gospodarczemu i socjalnemu
na obszarach będących przedmiotem zainteresowania, a ostatecznie pojednaniu między podzielonymi wspólnotami, objęte jest zakresem
stosowania art. 159 akapit trzeci WE.
C – Czy zaskarżone rozporządzenie należy do zakresu stosowania art. 159 akapit trzeci WE?
79. Należy wpierw przypomnieć, że postanowienia art. 159 akapit trzeci WE stanowią podstawę prawną szczególnych działań, które
okazują się niezbędne poza funduszami strukturalnymi, zmierzających do wzmocnienia gospodarczej i społecznej spójności Wspólnoty.
80. Zgodnie z postanowieniami art. 158 akapit pierwszy WE misją, która przyświeca polityce wspólnotowej spójności gospodarczej
i społecznej, jest „wspierani[e] harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty”. Polityka ta zmierza w szczególności, zgodnie z postanowieniami
art. 158 akapit drugi WE, „do zmniejszenia dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp
najmniej uprzywilejowanych, w tym obszarów wiejskich”.
81. Sformułowanie tej misji w sposób ogólny daje pewną elastyczność i możliwość przystosowania celów, do których zmierza prawodawca
wspólnotowy, w przypadku gdy pragnie on rozwijać wspólne działania. Priorytetowe obszary działania stale ewoluują zależnie
od potrzeb gospodarczych i społecznych pojawiających się w różnych państwach członkowskich.
82. Wielowymiarowość spójności gospodarczej i społecznej oraz ogólny charakter misji, którą powierza się tej polityce, powodują,
że jest ona trudno uchwytna(31). Niełatwo jest zatem wytyczyć granice zakresu tej polityki, a spójność gospodarcza i społeczna zdają się być rozległą płaszczyzną
o niezbyt wyraźnych konturach(32). Orzecznictwo Trybunału nie daje nam w tym względzie rozstrzygających wskazówek(33).
83. Nie jest jednak konieczne, aby wymienić w tym miejscu obszary działania należące do wspólnotowej polityki spójności gospodarczej
i społecznej. Należy jedynie ustalić, czy działanie Wspólnoty, którego celem jest sprzyjanie postępowi gospodarczemu i społecznemu
w obszarach będących przedmiotem zainteresowania i w ostatecznym rozrachunku pokojowi i pojednaniu między podzielonymi wspólnotami,
stanowi nieodłączną część wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej.
84. Twierdzę, że na to pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej i to z szeregu powodów.
85. Przede wszystkim polityka spójności stanowi mechanizm redystrybucji i przywracania równowagi między państwami członkowskimi(34). Jest ona również wyrazem solidarności między państwami członkowskimi oraz między ich narodami. Ponieważ zgodnie z przepisami
art. 2 akapit trzeci zaskarżonego rozporządzenia wkłady finansowe wnoszone przez Wspólnotę powinny prowadzić do trwałej poprawy
sytuacji gospodarczej i społecznej na obszarach będących przedmiotem zainteresowania, mieszczą się one całkowicie, moim zdaniem,
w zakresie polityki redystrybucji, której celem jest wyrównywanie nierówności gospodarczych i społecznych w pewnym regionie
Wspólnoty poprzez likwidację łańcucha konfliktów i aktów przemocy.
86. Następnie, ponieważ wkłady te powinny być, na podstawie art. 2 akapit drugi rzeczonego rozporządzenia, przeznaczone priorytetowo
na projekty o charakterze transgranicznym lub obejmującym różne społeczności, sprzyjają one współpracy transgranicznej, która
stanowi jeden z głównych celów wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej(35).
87. Co więcej, środki mające sprzyjać tolerancji i pojednaniu między podzielonymi grupami społecznymi mają za cel wzmocnienie
spójności między wspólnotami, która, moim zdaniem, jest jednym z aspektów pojęcia spójności społecznej. Poprzez zachęcanie
podmiotów gospodarczych i społecznych za pomocą konkretnych projektów o charakterze transgranicznym lub wewnątrzwspólnotowym
do przekraczania wciąż istniejących jeszcze barier kulturowych i społecznych, programy interwencyjne Wspólnoty przyczyniają
się do budowy pokojowego i stabilnego społeczeństwa, a przez to do wzmocnienia spójności społecznej na obszarach będących
przedmiotem zainteresowania.
88. Należy ponadto podkreślić, że istnieje silny związek między postępem gospodarczym i społecznym a umocnieniem pokoju i pojednaniem.
Europejski Komitet Ekonomiczno‑Społeczny w swej opinii z dnia 23 października 2008 r. na temat roli UE w procesie pokojowym
w Irlandii Północnej(36) określił w sposób jasny naturę tego związku w następujących słowach: „[s]tabilność i dobrobyt wzajemnie się wzmacniają, a programy
finansowania UE pomogły zwrócić uwagę na warunki społeczne i gospodarcze, które były konsekwencją konfliktu, ale także go
podsycały”(37). Za pomocą swych programów interwencyjnych Wspólnota oddziałuje zarówno na blizny gospodarcze i społeczne pozostawione przez
konflikt, jak i na istniejące nadal przeszkody w umocnieniu pokoju. Pojednanie oraz rozwój gospodarczy i społeczny zdają się
nieodłączne i powinny zostać wspólnie objęte wspólnotową polityką spójności gospodarczej i społecznej. Ponadto spójność, będąca
właściwością całości, której wszystkie części są ze sobą ściśle połączone(38), nie może istnieć bez pojednania.
89. Podsumowując, okoliczność, że działanie wspólnotowe określone w zaskarżonym rozporządzeniu jest częścią procesu pokojowego
i przez to zmierza w ostatecznym rozrachunku do pojednania podzielonych grup społecznych, nie powoduje moim zdaniem, że rozporządzenie
nie należy do zakresu objętego postanowieniami tytułu XVII traktatu WE. Oznaczałoby to bowiem moim zdaniem zbyt wąski sposób
pojmowania wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej, zgodnie z którym wyłączone z jej zakresu stosowania
byłyby środki, których wyraźnie ustalonym celem byłoby doprowadzenie do trwałej poprawy sytuacji gospodarczej i społecznej
w pewnym regionie Wspólnoty, i to tylko z tego powodu, że stanowią one część procesu pokojowego i mogą się przyczynić do pojednania
podzielonych grup społecznych.
90. W moim przekonaniu pojęcie spójności gospodarczej i społecznej jest wystarczająco szerokie, aby pomieścić działania tego rodzaju.
Co więcej, ogólny charakter misji powierzonej wspólnocie za pośrednictwem polityki spójności gospodarczej i społecznej pozwala,
moim zdaniem, uwzględnić działania tego rodzaju jak określone w zaskarżonym rozporządzeniu w ramach tytułu XVII traktatu WE.
Harmonijny rozwój całej Wspólnoty wymaga bowiem, aby obszary, w których istnieją napięcia społeczne mające negatywny wpływ
na ich rozwój gospodarczy i społeczny, stały się przedmiotem interwencji ze strony Wspólnoty w ramach polityki zmierzającej
do wzmocnienia spójności gospodarczej i społecznej.
91. Wreszcie wyrażenie użyte w art. 159 akapit trzeci WE, czyli „działania szczególne[, które] okażą się niezbędne poza funduszami
[strukturalnymi]”, jest moim zdaniem wystarczająco pojemne, aby mogło obejmować środki takie jak ustanowione w zaskarżonym
rozporządzeniu. W przeciwieństwie do tego, co twierdzą Komisja i Rada, ani fakt, że mamy do czynienia z wkładami przeznaczonymi
do wykorzystania w konkretnym obszarze Wspólnoty, ani okoliczność, że wkłady są wnoszone do organizacji międzynarodowej nie
są moim zdaniem wystarczającym powodem, aby wykluczyć je z zakresu stosowania art. 159 akapit trzeci WE.
92. Odnośnie do pierwszego argumentu należy zauważyć, że postanowienia tego artykułu nie zawierają żadnego sformułowania, które
pozwalałoby wykluczyć z zakresu jego stosowania wdrażanie szczególnych działań na rzecz regionu lub szeregu regionów Wspólnoty.
Co więcej, jeśli polityka wspólnotowa spójności gospodarczej i społecznej ma stanowić mechanizm przywracania równowagi, zmierzający
do osiągnięcia konwergencji regionów Wspólnoty, to logiczne jest, że jego działanie będzie się skupiać na regionach, które
charakteryzują się istnieniem nierówności gospodarczych i społecznych.
93. Odnośnie do drugiego argumentu należy przypomnieć, że IFI jest instrumentem finansowym stworzonym przez dwa państwa członkowskie,
do którego Wspólnota, podobnie jak inne państwa trzecie, postanowiła wnosić wkłady. Wspólnota w żaden sposób nie uczestniczy
w kosztach ogólnego zarządu rzeczonej organizacji międzynarodowej. Koszty te, podobnie jak koszty operacyjne i koszty sekretariatu,
ponoszone są przez Irlandię i rząd Zjednoczonego Królestwa(39). Zatem wkład finansowy wnoszony corocznie przez Wspólnotę przeznaczony jest wyłącznie, jak stanowi art. 2 akapit trzeci zaskarżonego
rozporządzenia, na projekty pozwalające na osiągnięcie trwałej poprawy sytuacji gospodarczej i społecznej na obszarach będących
przedmiotem zainteresowania. W konsekwencji IFI stanowi z punktu widzenia Wspólnoty element uzupełniający jej działania na
rzecz spójności gospodarczej i społecznej. Nawet jeśli działania Wspólnoty realizowane za pośrednictwem IFI, wnoszenie corocznego
wkładu finansowego do tej organizacji międzynarodowej na warunkach ustanowionych przez rozporządzenie stanowi dla Wspólnoty
przede wszystkim środek realizacji jej polityki spójności gospodarczej i społecznej w Irlandii Północnej i w przygranicznych
hrabstwach Irlandii.
94. W świetle tej analizy uważam, że środki ustanowione w drodze zaskarżonego rozporządzenia należą do zakresu wspólnotowej polityki
spójności gospodarczej i społecznej. Analiza celu i brzemienia tego rozporządzenia oraz zakresu stosowania art. 159 akapit
trzeci WE nie pozwala zatem na poparcie twierdzenia zawartego w motywie 6 rzeczonego rozporządzenia, że w istocie wykracza
ono poza zakres wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej. Wspólnota posiada zatem na mocy art. 159 akapit
trzeci WE kompetencje niezbędne do przyjęcia środków określonych w zaskarżonym rozporządzeniu. Ponieważ zostało ono przyjęte
na podstawie art. 308 WE, należy, moim zdaniem, stwierdzić jego nieważność.
95. Na koniec pragnę wyjaśnić, że mimo iż strony poświęciły dużo miejsca w swoich uwagach podobieństwom lub różnicom, zależnie
od bronionego poglądu, między IFI i programem PEACE, porównanie tych dwóch instrumentów nie może rozstrzygać o wyborze podstawy
prawnej zaskarżonego rozporządzenia(40). Ograniczę się zatem do przedstawienia na ten temat następujących uwag.
96. Zdaniem Rady między celem IFI a celem programu PEACE istnieje fundamentalna różnica. IFI sprzyja bowiem pojednaniu w celu
umożliwienia osiągnięcia spójności, natomiast program PEACE sprzyja osiąganiu spójności w celu ułatwienia pojednania. Takie
rozróżnienie jest moim zdaniem sztuczne, jako że rozmaite sprawozdania poświęcone obu inicjatywom wskazują na istnienie w obu
przypadkach ścisłego związku między dążeniami do postępu gospodarczego i społecznego a umocnieniem pokoju. Ponadto byłoby
dziwne, gdyby celem programu PEACE, zważywszy na jego nazwę, nie było, jak to jest w przypadku zaskarżonego postanowienia,
dążenie do pojednania między podzielonymi grupami społecznymi.
97. Jak to przyznaje skądinąd Komisja w ww. komunikacie z dnia 12 października 2006 r., „[c]el strategiczny programu PEACE – tzn.
intensyfikacjapostępów w tworzeniu pokojowego i stabilnego społeczeństwa oraz wspieranie pojednania– to jeden z podstawowych celów IFI”(41). Poza tym jeśli kładzie się nacisk na komplementarny charakter obu inicjatyw, to raczej po to, aby uwydatnić ich punkty wspólne
i ich zbieżność(42).
98. Uważam zatem, że w efekcie byłoby bardziej logiczne, gdyby obie te inicjatywy wspólnotowe, które zmierzają do osiągnięcia
podobnych celów, były objęte tą samą polityką wspólnotową, w tym przypadku polityką spójności gospodarczej i społecznej, regulowaną
przez postanowienia tytułu XVII traktatu WE(43).
VI – W przedmiocie żądania utrzymania w mocy skutków zaskarżonego rozporządzenia
99. Gdyby Trybunał stwierdził, jak proponuję, nieważność zaskarżonego rozporządzenia, Rada, podobnie jak Komisja, Irlandia i Zjednoczone
Królestwo wnoszą tytułem żądania ewentualnego, aby zgodnie z postanowieniami art. 231 akapit drugi WE skutki tego rozporządzenia
zostały utrzymane w mocy do czasu przyjęcia nowego rozporządzenia oraz aby stwierdzenie nieważności nie miało wpływu na płatności
dokonane i zobowiązania podjęte na podstawie zaskarżonego rozporządzenia z ważnych względów pewności prawa związanych jednocześnie
z prowadzonymi obecnie projektami oraz uzasadnionymi oczekiwaniami administracji IFI.
100. Proponuję, aby Trybunał przystał na żądanie utrzymania w mocy skutków zaskarżonego rozporządzenia.
101. Zgodnie z postanowieniami art. 231 akapit drugi WE Trybunał Sprawiedliwości, jeśli uzna to za niezbędne, wskazuje, jakie skutki
rozporządzenia, o którego nieważności orzekł, powinny być uważane za ostateczne. Stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozporządzenia
bez utrzymania w mocy jego skutków mogłoby mieć negatywne konsekwencje dla działalności IFI i mogłoby prowadzić do stanu niepewności
szkodliwego dla tych operacji, które zostały już sfinansowane przez IFI lub które są w trakcie finansowania. W tych okolicznościach
istnieją, moim zdaniem, ważne powody związane z pewnością prawa, które uzasadniają skorzystanie przez Trybunał z kompetencji
przyznanych mu mocą postanowień art. 231 akapit drugi WE(44). Powinien on zatem, według mnie, utrzymać w mocy skutki zaskarżonego rozporządzenia do czasu wejścia w życie nowego rozporządzenia,
przyjętego na odpowiedniej podstawie prawnej.
VII – Wnioski
102. Biorąc pod uwagę całość powyższych rozważań, proponuję, aby Trybunał orzekł w następujący sposób:
„1) Stwierdza się nieważność rozporządzenia Rady (WE) nr 1968/2006 z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie wkładów finansowych Wspólnoty
do Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii (2007–2010).
2) Skutki rozporządzenia nr 1968/2006 zostają utrzymane w mocy do czasu wejścia w życie nowego rozporządzenia, przyjętego na
odpowiedniej podstawie prawnej.
3) Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.
4) Komisja Wspólnot Europejskich, Irlandia i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ponoszą koszty własne”.
1 – Język oryginału: francuski.
– Rozporządzenie w sprawie wkładów finansowych Wspólnoty do Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii (2007–2010) (Dz.U.
L 409, s. 81 oraz sprostowanie Dz.U. 2007, L 36, s. 31, zwane dalej „zaskarżonym rozporządzeniem”).
3 – Zwanym dalej „IFI”.
4 – Recueil des traités des Nations unies, tom 1413, nr I‑23668, zwana dalej „umową angielsko‑irlandzką”.
5 – Artykuł 4 ust. a) pkt ii) umowy angielsko‑irlandzkiej.
6 – Recueil des traités des Nations unies, tom 1515, nr I‑26244, zwana dalej „umową IFI”.
7 – Komisja, reprezentowana przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Regionalnej, zasiada w Radzie IFI. Zobacz komunikat Komisji
z dnia 12 października 2006 r. zawierający sprawozdanie w sprawie Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii na mocy z art. 5
rozporządzenia Rady (WE) nr 177/2005 [COM (2006) 563 wersja ostateczna, pkt 2.2]. Zobacz również art. 3 akapit pierwszy zaskarżonego
rozporządzenia.
8 – Od momentu podjęcia przez Wspólnotę decyzji o wsparciu IFI, jej wkłady finansowe wynosiły 15 mln EUR rocznie w latach 1989–1994,
17 mln EUR rocznie w latach 1995–1999 oraz 15 mln EUR rocznie od 2000 r.
9 – Ta sama podstawa prawna została wykorzystana w przypadku rozporządzeń dotyczących wkładów wnoszonych we wcześniejszych
okresach (art. 235 traktatu WE, po zmianach art. 308 WE).
10 – Rozporządzenie Rady z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie wkładów finansowych Wspólnoty do Międzynarodowego Funduszu na
rzecz Irlandii (2005–2006) (Dz.U. L 30, s. 1).
11 – Dz.U. L 161 s. 1. Rozporządzenie zmienione ostatnio rozporządzeniem Rady (WE) nr 173/2005 z dnia 24 stycznia 2005 r. (Dz.U. L 29, s. 3), a następnie
uchylone i zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. (Dz.U. L 210, s. 25) z mocą od dnia 1 stycznia 2007 r.
12 – Zobacz na temat uzasadnienia dalszego finansowania wspólnotowego ww. komunikat Komisji z dnia 12 października 2006 r.,
w którym stwierdza się, że „[s]ytuacja polityczna i społeczna regionu jest nadal niestabilna, a utrzymujący się poziom niepokojów
społecznych i podziałów wymaga od UE podtrzymywania swoich działań na rzecz wspierania pokoju i pojednania w tej części Unii
Europejskiej” (pkt 6) oraz że „[ponieważ] zwiększenie solidarności pomiędzy państwami członkowskimi oraz ich społeczeństwami
to podstawowy cel UE, ważne jest dalsze wspieranie tych celów, wraz z innymi donatorami z różnych krajów, oraz odnowienie
wkładu UE dla IFI” (s. 10).
13 – Wyżej wymieniony komunikat Komisji z dnia 12 października 2006 r.
14 – Projekt rozporządzenia Rady z dnia 12 października 2006 r. w sprawie wkładów finansowych Wspólnoty do Międzynarodowego
Funduszu na rzecz Irlandii (2007–2010) [COM (2006)564 wersja ostateczna].
15 – P6_TA‑PROV(2006)0562.
16 – Zobacz w szczególności wyroki z dnia 26 marca 1987 r. w sprawie 45/86 Komisja przeciwko Radzie, Rec. s. 1493, pkt 13; z dnia
30 maja 1989 r. w sprawie 242/87 Komisja przeciwko Radzie, Rec. s. 1425, pkt 6; z dnia 7 lipca 1992 r. w sprawie C‑295/90
Parlament przeciwko Radzie, Rec. s. I‑4193, pkt 11; z dnia 13 lipca 1995 r. w sprawie C‑350/92 Hiszpania przeciwko Radzie,
Rec. s. I‑1985, pkt 26; z dnia 26 marca 1996 r. w sprawie C‑271/94 Parlament przeciwko Radzie, Rec. s. I‑1689, pkt 13; z dnia
28 maja 1998 r. w sprawie C‑22/96 Parlament przeciwko Radzie, Rec. s. I‑3231, pkt 22; z dnia 2 maja 2006 r. w sprawie C‑436/03
Parlament przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑3733, pkt 36.
17 – Dz.U. L 248, s. 1, zmienione rozporządzeniami Rady (WE, Euratom) nr 1995/2006 z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. L 390, s. 1)
oraz Rady (WE) nr 1525/2007 z dnia 17 grudnia 2007 r. (Dz.U. L 343, s. 9), zwane dalej „rozporządzeniem finansowym”.
18 – Na poparcie swych argumentów Komisja przytacza trzy rozporządzenia przyjęte na podstawie tych postanowień, z których wszystkie,
jej zdaniem, mają charakter horyzontalny. Chodzi o rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiające
Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (Dz.U. L 311, s. 3), rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) (Dz.U. L 210, s. 19) oraz rozporządzenie
(WE) nr 1927/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiające Europejski Fundusz Dostosowania
do Globalizacji (Dz.U. L 406, s. 1). Należy zauważyć, że rozporządzenie nr 2012/2002 zostało przyjęte na podwójnej podstawie
prawnej, a konkretnie postanowień art. 159 akapit trzeci WE i 308 WE.
19 – Chodzi o partnerstwa lokalne w dziedzinie utrzymania porządku publicznego.
20 – Zobacz orzecznictwo cytowane w przypisie 16.
21 – Wyrok z dnia 3 września 2008 r. w sprawach połączonych C‑402/05 P i C‑415/05 P Kadi i Al Barakaat International Foundation
przeciwko Radzie i Komisji, Zb.Orz. s. I‑6351, pkt 211 i przytoczone tam orzecznictwo.
22 – Wyrok z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie C‑155/07 Parlament przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑8103, pkt 34 i przywołane
tam orzecznictwo.
23 – Wyrok z dnia 4 kwietnia 2000 r. w sprawie C‑269/97 Komisja przeciwko Radzie, Rec. s. I‑2257, pkt 44.
24 – Zobacz C. Blumann, „Historique de la politique communautaire de cohésion économique et sociale”, L’Europe et les régions: quinze ans de cohésion économique et sociale, Bruylant, Bruksela 2003, s. 5, szczególnie s. 10.
25 – Rozporządzenie Rady (EWG) nr 724/75 z dnia 18 marca 1975 r. ustanawiające Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (Dz.U.
L 73, s. 1).
26 – Zobacz C. Flaesch Mougin, „Commentaire de l’article 235”, Traité instituant la CEE: commentaire article par article, pod redakcją V. Constantinesco, J.P. Jacqué, R. Kovar i D. Simon, Économica, Paryż 1992.
27 – Zobacz również podobnie rozporządzenie nr 1082/2006, oparte wyłącznie na art. 159 akapit trzeci WE, w którego motywie 16
stwierdzono, że „[postanowienie to] nie pozwala na objęcie podmiotów z państw trzecich przepisami prawa, dla których stanowi
on podstawę prawną”.
28 – Rozporządzenie Rady z dnia 31 października 1994 r. w sprawie wkładów finansowych Wspólnoty do Międzynarodowego Funduszu
na rzecz Irlandii (Dz.U. L 286, s. 5).
29 – Motyw ósmy.
30 – Motyw jedenasty.
31 – Zobacz Y. Petit, „La cohésion économique et sociale: objectif ou politique de la Communauté et de l’Union européenne?”.,
L’Europe et les régions: quinze ans de cohésion économique et sociale, op. cit., s. 139, szczególnie s. 142.
32 – Zobacz C. Blumann, op. cit., s. 13. Zdaniem tego autora „spójność obejmuje w sensie formalnym gospodarkę i społeczeństwo,
jednak rozciąga się ona jeszcze dalej, gdyż sięga również wymiarów kulturalnych, intelektualnych, społecznych i innych… Spójność
plasuje się w samym sercu projektu europejskiego, a jej celem jest wzmocnienie jednolitości i jedności Unii Europejskiej.
Podobnie jak prawa podstawowe i obywatelstwo wpisuje się ona w podstawowe zasady konstytucyjne i wyraża w najwyższym stopniu
solidarność, która powinna w niej panować”.
33 – W wyroku z dnia 23 listopada 1999 r. w sprawie C‑149/96 Portugalia przeciwko Radzie, Rec. s. I‑8395, Trybunał podszedł
do kwestii spójności gospodarczej i społecznej w sposób następujący: „[n]ależy zauważyć, że chociaż z postanowień art. 2 i 3
traktatu [obecnie, po zmianach, odpowiednio art. 2 WE i 3 WE] oraz z postanowień art. 130 A–130 E [obecnie, po zmianach, odpowiednio
art. 158–162 WE] wynika, że wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej jest jednym z celów Wspólnoty i w rezultacie stanowi
element odgrywający istotną rolę, w szczególności w procesie wykładni prawa wspólnotowego w obszarach gospodarczym i społecznym,
przedmiotowe postanowienia mają charakter programowy, przez co realizacja celu spójności gospodarczej i społecznej powinna
być wynikiem polityk i działań Wspólnoty oraz państw członkowskich” (pkt 86).
34 – Zobacz C. Blumann, op. cit., s. 18.
35 – Co poświadcza art. 3 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1083/2006. Zobacz również narzędzie sprzyjania współpracy transgranicznej,
ponadnarodowej i międzyregionalnej, jakim jest inicjatywa wspólnotowa Interreg [komunikat Komisji z dnia 28 kwietnia 2000 r.
w sprawie ustalenia kierunków inicjatywy wspólnotowej dotyczącej współpracy transeuropejskiej i służącej sprzyjaniu harmonijnemu
i zrównoważonemu rozwojowi terytorium europejskiego – Interreg III (Dz.U. C 143, s. 6)]. Należy zauważyć nadto, że Wspólnota
prowadziła również działania za pośrednictwem programu Irlandia Północna–Irlandia w ramach inicjatywy Interreg II A (zob.
ww. komunikat Komisji z dnia 28 kwietnia 2000 r., s. 28).
36 – Dokument SC/029 – CESE 1686/2008.
37 – Punkt 6.8.5 opinii.
38 – Zobacz Le Petit Larousse illustré, 1994.
39 – Zobacz ww. komunikat Komisji z dnia 12 października 2006 r., pkt 2.1.3 akapit czwarty.
40 – Zobacz orzecznictwo cytowane w pkt 59 niniejszej opinii.
41 – Punkt 4.1 akapit pierwszy.
42 – Punkt 4.1 akapit czwarty („[j]eżeli chodzi o beneficjentów, IFI wspiera zasadniczo te same kategorie ludzi co program PEACE
II”). Zobacz również pkt 6 akapit siódmy („[p]riorytety ustalone zarówno przez IFI, jak i programy WE dopełniają się i ten
wysoki potencjał dla synergii należy dodatkowo wykorzystać”). Można również przytoczyć w tym miejscu uchwałę Parlamentu Europejskiego
z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie oceny programu PEACE i strategii na przyszłość [P6_TA(2008)0205], którego motyw P brzmi następująco:
„mając na uwadze, że wiele działań prowadzonych w ramach podprogramów PEACE, programów IFI i w ramach inicjatywy Interreg
charakteryzowało się dużym podobieństwem, a w niektórych dziedzinach pewnym stopniem powielania tych samych czynności”.
43 – Również inne czynniki, które oczywiście nie mogą mieć charakteru decydującego przy wyborze podstawy prawnej, wspierają
moje przekonanie, że środki objęte zaskarżonym rozporządzeniem należą do zakresu wspólnotowej polityki spójności gospodarczej
i społecznej. Należy bowiem zauważyć, że Komisja jest w Radzie IFI reprezentowana przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Regionalnej.
Ponadto służbami Komisji Europejskiej, które zajmują się audytami i kontrolą IFI na miejscu, oprócz służb Trybunału Obrachunkowego
Wspólnot Europejskich, są służby dyrekcji generalnej „REGIO”.
44 – W celu zapoznania się z niedawnym zastosowaniem tego postanowienia, zob. ww. wyrok z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie
Parlament przeciwko Radzie, pkt 86–89.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 12.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło