C-173/06
WyrokTSUE2007-10-18CELEX: 62006CJ0173ECLI:EU:C:2007:612
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy art. 216 Wspólnotowego kodeksu celnego znajduje zastosowanie do operacji uszlachetniania czynnego z uprzednim wywozem, w których produkty kompensacyjne zostały wywiezione ze Wspólnoty przed przywozem towarów przeznaczonych do uszlachetnienia, a towary te pochodzą z państwa trzeciego, które nie zawarło układu przyznającego preferencje taryfowe?
2. Czy w sytuacji, gdy należności celne, o których mowa w art. 216 kodeksu celnego, nie zostały pobrane w ramach przywozu kompensacyjnego, urząd celny może żądać ich zapłaty w późniejszym terminie, czy też znajduje wówczas zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 220 ust. 2 lit. b) tego kodeksu?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że art. 216 kodeksu celnego ma zastosowanie do operacji uszlachetniania czynnego z uprzednim wywozem (system EX/IM), pomimo że jego literalne brzmienie odnosi się do towarów "wchodzących w skład" produktów kompensacyjnych. Wykładnia ta jest uzasadniona celem art. 216, którym jest zapewnienie poszanowania międzynarodowych zobowiązań Wspólnoty wynikających z układów stowarzyszeniowych zawierających "klauzule braku zwrotu", mających zapobiegać kumulacji korzyści celnych i promować stosowanie towarów pochodzących z terytorium celnego stron układu. Odmienna wykładnia pozbawiłaby skuteczności te zobowiązania. W kwestii retrospektywnego zaksięgowania należności, Trybunał orzekł, że organy celne powinny odstąpić od niego na podstawie art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego, jeśli spełnione są trzy kumulatywne przesłanki: błąd organów celnych, niemożność wykrycia błędu przez działającego w dobrej wierze płatnika oraz zgodność zgłoszenia celnego płatnika z przepisami. Celem tego przepisu jest ochrona uzasadnionych oczekiwań płatnika, gdy błąd wynika z działania samych organów.Stan faktyczny
Agrover Srl, włoska spółka posiadająca pozwolenie na uszlachetnianie czynne ryżu niełuskanego, w grudniu 2000 r. wyeksportowała ryż bielony pochodzenia wspólnotowego na Węgry, a następnie, w lutym 2001 r., zaimportowała z Tajlandii równoważną ilość ryżu łuskanego, korzystając ze zwolnienia z należności celnych. W styczniu 2004 r. włoskie organy celne uznały, że operacje te nie mogły skorzystać z procedury uszlachetniania czynnego, ponieważ Tajlandia nie zawarła układu z UE przyznającego preferencje taryfowe, i zażądały retrospektywnego pokrycia należności celnych w wysokości 73 767,88 EUR. Agrover zaskarżyła tę decyzję.Rozstrzygnięcie
1) Artykuł 216 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 2700/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2000 r. znajduje zastosowanie do operacji uszlachetniania czynnego, o których mowa w art. 115 ust. 1 lit. b) wskazanego rozporządzenia, w których produkty kompensacyjne zostały wywiezione ze Wspólnoty Europejskiej przed przywozem towarów przeznaczonych do uszlachetnienia.
2) Jeżeli w przypadku zakończenia operacji uszlachetniania czynnego (system zawieszeń) wraz z kompensacją ekwiwalentną i uprzednim wywozem, właściwe organy nie sprzeciwiły się na podstawie art. 216 rozporządzenia nr 2913/92 zmienionego rozporządzeniem nr 2700/2000, zwolnieniu z należności celnych przywozowych towarów pochodzących z państw trzecich, organy te powinny odstąpić od retrospektywnego zaksięgowania rzeczonych należności celnych przywozowych, na podstawie art. 220 ust. 2 lit. b) wskazanego rozporządzenia, jeżeli zostały spełnione trzy kumulatywne przesłanki. Przede wszystkim, brak żądania uiszczenia należności celnych przywozowych musi wynikać z błędu właściwych organów, następnie, musi to być błąd, który nie mógł w racjonalny sposób zostać wykryty przez działającego w dobrej wierze płatnika, i wreszcie, zgłoszenie celne płatnika musi być zgodne z wszystkimi przepisami obowiązującymi w tym przedmiocie. Do sądu krajowego należy ocena, czy ma to miejsce w przypadku będącym przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności zawisłego przed nim sporu, a w szczególności dowodów przedłożonych w tym celu przez stronę skarżącą w postępowaniu przed tym sądem.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑173/06
Agrover Srl
przeciwko
Agenzia Dogane Circoscrizione Doganale di Genova
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
Commissione tributaria regionale di Genova)
Wspólnotowy kodeks celny – Uszlachetnianie czynne – Układ stowarzyszeniowy – Uprzedni wywóz ryżu do państwa trzeciego związanego układem przyznającym preferencje celne – Artykuł 216 kodeksu celnego – Pokrycie retrospektywne należności celnych przywozowych – Artykuł 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego
Streszczenie wyroku
1. Unia celna – Powstanie długu celnego w przypadku otrzymania w państwie trzecim preferencji taryfowych
(rozporządzenie Rady nr 2913/92, art.115 ust. 1 lit. b), art. 216)
2. Środki własne Wspólnot Europejskich – Pokrycie należności celnych przywozowych lub wywozowych po zwolnieniu towaru
(rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 216, art. 220 ust. 2 lit. b))
1. Artykuł 216 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem nr 2700/2000,
znajduje zastosowanie do operacji uszlachetniania czynnego, o których mowa w art. 115 ust. 1 lit. b) wskazanego rozporządzenia,
w których produkty kompensacyjne zostały wywiezione ze Wspólnoty Europejskiej przed przywozem towarów (tzw. „system uprzedniego
wywozu” lub „EX/IM”).
(por. pkt 26 oraz pkt 1 sentencji)
2. Jeżeli w przypadku zakończenia operacji uszlachetniania czynnego (system zawieszeń) wraz z kompensacją ekwiwalentną i uprzednim
wywozem właściwe organy nie sprzeciwiły się na podstawie art. 216 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks
celny, zmienionego rozporządzeniem nr 2700/2000, zwolnieniu z należności celnych przywozowych towarów pochodzących z państw
trzecich, organy te powinny odstąpić od retrospektywnego zaksięgowania rzeczonych należności celnych przywozowych, na podstawie
art. 220 ust. 2 lit. b) wskazanego rozporządzenia, jeżeli zostały spełnione trzy kumulatywne przesłanki. Przede wszystkim
brak żądania uiszczenia należności celnych przywozowych musi wynikać z błędu właściwych organów, następnie musi to być błąd,
który nie mógł w racjonalny sposób zostać wykryty przez działającego w dobrej wierze płatnika, i wreszcie zgłoszenie celne
płatnika musi być zgodne z wszystkimi przepisami obowiązującymi w tym przedmiocie. Do sądu krajowego należy ocena, czy ma
to miejsce w danym przypadku, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności zawisłego przed nim sporu, a w szczególności dowodów
przedłożonych w tym celu przez zainteresowanego płatnika.
(por. pkt 35 oraz pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 18 października 2007 r. (*)
Wspólnotowy kodeks celny – Uszlachetnianie czynne – Układ stowarzyszeniowy – Uprzedni wywóz ryżu do państwa trzeciego związanego układem przyznającym preferencje celne – Artykuł 216 kodeksu celnego – Pokrycie retrospektywne należności celnych przywozowych – Artykuł 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego
W sprawie C‑173/06
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Commissione
tributaria regionale di Genova (Włoch) postanowieniem z dnia 13 lutego 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 3 kwietnia
2006 r., w postępowaniu:
Agrover Srl
przeciwko
Agenzia Dogane Circoscrizione Doganale di Genova,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Klučka, A. Ó Caoimh, P. Lindh (sprawozdawca) i A. Arabadjiev, sędziowie,
rzecznik generalny: V. Trstenjak,
sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 28 lutego 2007 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Agrover srl przez G. Leone, avvocato,
– w imieniu rządu włoskiego przez I. M. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez G. Albenzię, avvocato
dello Stato,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez J. Hottiaux oraz D. Recchia, działające w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 7 czerwca 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 216 i art. 220 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92
z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, str. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim,
rozdz. 2, t. 4, str. 307–356), zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 2700/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada
2000 r. (Dz.U. L 311, str. 17, zwanego dalej „kodeksem celnym”).
2 Wniosek ten został złożonej w ramach wniesionej przez Agrover Srl (zwaną dalej „Agrover”) skargi o stwierdzenie nieważności
wezwania do pokrycia należności celnych, sporządzonego przez Agenzia Dogane Circoscrizione Doganale di Genova (urząd celny
w Genui).
Ramy prawne
3 Układ europejski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony,
a Republiką Węgier, z drugiej strony, podpisany w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. został zatwierdzony w imieniu Wspólnot
Europejskich decyzją Rady i Komisji 93/742/Euratom, EWWiS, WE z dnia 13 grudnia 1993 r. (Dz.U. L 347, str. 1). Protokół nr 4
do tego układu, dotyczący pojęcia „produkty pochodzące” jak też metod współpracy administracji, zmieniony decyzją nr 3/96
Rady Stowarzyszenia pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Węgier, z drugiej
strony, z dnia 28 grudnia 1996 r. (Dz.U. 1997, L 92, str. 1, zwany dalej „protokołem nr 4”), w art. 15, zatytułowanym „Zakaz
zwrotu lub zwolnienia z należności celnych”, stanowi:
„1. a) Materiały niepochodzące, użyte do wytworzenia produktów pochodzących ze Wspólnoty lub Węgier, lub z któregoś z innych
krajów wymienionych w art. 4, dla których dowód pochodzenia jest wystawiony zgodnie z postanowieniami tytułu V, nie korzystają
we Wspólnocie lub na Węgrzech z jakiegokolwiek zwrotu należności celnych lub zwolnienia od należności celnych.
[…]
2. Zakaz określony w ust. 1 ma zastosowanie do wszelkich ustaleń o refundacjach, ulgach lub zwolnieniach z płatności, częściowych
lub całkowitych, należności celnych lub opłat o podobnym skutku, stosowanych we Wspólnocie lub na Węgrzech w odniesieniu do
materiałów użytych w procesie wytwarzania lub do produktów objętych ust. 1 lit. b), dla których taka refundacja, ulga lub
zwolnienie z płatności są stosowane w sposób bezpośredni lub pośredni, gdy produkty uzyskane z tych materiałów są wywożone,
a nie w przypadku gdy pozostają na użytek krajowy.
3. Eksporter produktów objętych dowodem pochodzenia jest zobowiązany do przedłożenia, na każde żądanie organów celnych, wszelkich
odpowiednich dokumentów potwierdzających, że nie uzyskał żadnego zwrotu w odniesieniu do materiałów niepochodzących użytych
przy wytworzeniu danych produktów i że wszystkie należności celne lub opłaty o podobnym skutku, stosowane w odniesieniu do
takich materiałów, zostały uiszczone [tłumaczenie nieoficjalne].
[…]”.
4 Artykuł 114 ust. 1 kodeksu celnego stanowi w szczególności, że procedura uszlachetniania czynnego pozwala na poddanie na obszarze
celnym Wspólnoty jednemu lub większej liczbie procesów uszlachetniania towarów niewspólnotowych przeznaczonych do powrotnego
wywozu poza rzeczony obszar w postaci produktów kompensacyjnych, bez obciążania tych towarów należnościami celnymi przywozowymi
ani stosowania wobec nich środków polityki handlowej. Ten typ procedury uszlachetniania czynnego nazywany jest „systemem zawieszeń”
[art. 114 ust. 2 lit a) kodeksu celnego]. Z art. 114 ust. 2 lit. c) i b) kodeksu celnego wynika, że produkty kompensacyjne
to wszystkie produkty powstałe w wyniku procesów uszlachetniania takich jak obróbka lub przeważanie towarów.
5 Artykuł 115 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego umożliwia wytwarzanie produktów kompensacyjnych z „towarów ekwiwalentnych”, zdefiniowanych
w art. 114 ust. 2 lit. e) jako „towary wspólnotowe, które są wykorzystywane w miejsce przywożonych towarów do wytwarzania
produktów kompensacyjnych”, pod warunkiem, że towary te są równoważne z technicznego i handlowego punktu widzenia względem
towarów przywożonych. Jest to tzw. system „kompensacji ekwiwalentnej”. Artykuł 115 ust. 1 lit. b) kodeksu celnego przewiduje
między innymi, że możliwy jest wywóz ze Wspólnoty produktów kompensacyjnych, wytworzonych z towarów ekwiwalentnych, przed
przywozem towarów przeznaczonych do uszlachetnienia z państwa trzeciego (tzw. „system uprzedniego wywozu” lub „EX/IM”).
6 Zgodnie z art. 115 ust. 3 kodeksu celnego zastosowanie systemu kompensacji ekwiwalentnej powoduje zmianę sytuacji celnej:
„towary przywożone są traktowane jak towary ekwiwalentne, a te ostatnie jak towary przywożone”.
7 Artykuł 216 kodeksu celnego stanowi:
„1. O ile umowy zawarte między Wspólnotą a niektórymi państwami trzecimi przewidują możliwość zastosowania w przywozie do tych
państw preferencji taryfowych dla towarów pochodzących – w rozumieniu tych umów – ze Wspólnoty, wystawienie dokumentów niezbędnych
do zastosowania w państwie trzecim takich preferencji powoduje powstanie długu celnego w przywozie. Dług ten powstaje w sytuacji,
gdy wyżej wymienione towary zostały uzyskane pod procedurą uszlachetniania czynnego, a towary niewspólnotowe, wchodzące w skład
towarów pochodzących, podlegają właściwym im należnościom przywozowym.
2. Za chwilę powstania długu celnego uważa się chwilę przyjęcia przez organy celne zgłoszenia tych towarów do wywozu.
3. Dłużnikiem jest zgłaszający. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane
jest zgłoszenie.
4. Kwota należności celnych przywozowych będąca kwotą tego długu celnego określana jest na tych samych warunkach jak w przypadku
długu celnego, który powstałby w wyniku przyjęcia w tym samym dniu zgłoszenia o dopuszczenie tych towarów do obrotu celem
zakończenia procedury uszlachetniania czynnego”.
8 Zgodnie z art. 220 ust. 2 kodeksu celnego:
„Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się,
gdy:
[…]
b) kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie
mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisy obowiązujące
w zakresie zgłoszenia celnego;
[…]”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
9 Agrover jest spółką z siedzibą we Włoszech, która posiada pozwolenie na uszlachetnianie czynne ryżu niełuskanego. W grudniu
2000 r. trzykrotnie dokonała ona wywozu ryżu bielonego pochodzenia wspólnotowego na Węgry, a następnie, w lutym 2001 r., przywozu
z Tajlandii równoważnej ilości ryżu łuskanego, przy zwolnieniu z należności celnych.
10 W dniu 26 stycznia 2004 r., włoskie organy uznały, na podstawie art. 216 kodeksu celnego, że te operacje nie mogły skorzystać
z procedury uszlachetniania czynnego. Organy te stwierdziły bowiem, że zwolnienie z należności celnych mogło zostać przyznane
jedynie jeżeli przywóz kompensacyjny obejmował towary przywożone z państwa, które zawarło ze Wspólnotą układ przyznający preferencje
taryfowe, co nie miało miejsca w przypadku Królestwa Tajlandii. Rzeczone organy przystąpiły do pokrycia należności celnych
z tytułu przywozu ryżu (73 767,88 EUR). Agrover zaskarżyła tę decyzję do Commissione tributaria provinciale di Genova (komisji
skarbowej prowincji Genua). W orzeczeniu z dnia 2 lipca 2004 r. Commissione tributaria provinciale di Genova oddaliła skargę
Agrover, która wniosła odwołanie do sądu krajowego.
11 W tej sytuacji Commissione tributaria regionale di Genova (komisja skarbowa regionu Genua) postanowiła zawiesić postępowanie
i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1. Czy art. 216 kodeksu celnego […] znajduje zastosowanie w przypadku, gdy wspólnotowy towar (ryż), wywożony uprzednio zgodnie
z procedurą uszlachetniania czynnego wraz ze świadectwem EUR.1 do państwa trzeciego (z którym zawarty został układ przyznający
preferencje taryfowe), daje podstawę do nałożenia należności celnych przywozowych w chwili późniejszego powrotnego przywozu
kompensacyjnego tego samego (równoważnego) towaru z państwa trzeciego, które nie zawarło układu ze Wspólnotą?
2. Czy w sytuacji gdy należności celne, o których mowa w art. 216 kodeksu celnego […], nie zostały pobrane w ramach przywozu
kompensacyjnego, urząd celny może żądać ich zapłaty w późniejszym terminie, czy też znajduje wówczas zastosowanie zwolnienie,
o którym mowa w art. 220 tego kodeksu?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
Uwagi przedstawione Trybunałowi
12 Agrover oraz Komisja Wspólnot Europejskich uważają, że art. 216 kodeksu celnego nie znajduje zastosowania w przypadku operacji
uszlachetniania czynnego z uprzednim wywozem, z czym nie zgadza się rząd włoski.
13 Agrover twierdzi, że rzeczony art. 216 zakłada, że towary niewspólnotowe „wchodzą w skład” produktu kompensacyjnego. Przepis
ten nie znajduje zatem zastosowania, gdy tak jak w sprawie przed sądem krajowym, produkt kompensacyjny został wywieziony przed
dokonaniem przywozu towaru pochodzącego z państwa trzeciego. Taką wykładnię potwierdza art. 15 protokołu nr 4, który zakazuje
zwrotu należności celnych wyłącznie w odniesieniu do „materiałów niepochodzących, użytych do wytworzenia produktów pochodzących
[w szczególności] ze Wspólnoty”. Agrover dodaje, że zastosowanie art. 216 kodeksu celnego doprowadziłoby do zakłócenia równowagi
transakcji będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym oraz, że poniosłaby ona stratę w wysokości 210 EUR za tonę
ryżu.
14 Komisja przypomina, że art. 216 kodeksu celnego dotyczy towarów „pochodzących ze Wspólnoty”. Tymczasem odwrócenie statusu
celnego, które wynika z art. 115 ust. 3 kodeksu celnego powoduje, że operacja rodzaju EX/IM nie może być zrównana z wywozem
towarów do państwa trzeciego, z którym podpisany został układ przyznający preferencje taryfowe. Ponadto fakt, że art. 216
ust. 2 rzeczonego kodeksu wyznacza chwilę powstania długu celnego jako dzień przyjęcia przez organy celne zgłoszenia wywozowego
wskazuje, że przepis ten w oczywisty sposób nie może znaleźć zastosowania do operacji rodzaju EX/IM. Uwzględniając tę fikcję
prawną, włoskie organy nie powinny były wydać świadectwa EUR.1 dla ryżu pochodzenia wspólnotowego, który miał być wywieziony
na Węgry, ale powinny były natomiast uznać ten ryż za pochodzący z Tajlandii z zamiarem wywiezienia go na Węgry w procedurze
uszlachetniania czynnego EX/IM.
15 Zdaniem rządu włoskiego, teza Agrover powoduje nadmierną kumulację przywilejów w ramach tej samej operacji, ponieważ zarówno
produkt uprzednio wywożony jak i produkt pochodzący z państwa trzeciego nie podlegają żadnym należnościom celnym. Wątpliwości
dotyczące wykładni art. 216 kodeksu celnego zostały wyjaśnione przez komitet kodeksu celnego, który w dokumencie TAXUD/724/2003
z dnia 20 marca 2003 r. uznał, że przepis ten znajduje zastosowanie we wszystkich przypadkach uszlachetniania czynnego ryżu
wraz z uprzednim wywozem oraz kompensacją ekwiwalentną.
Odpowiedź Trybunału
16 W pytaniu pierwszym sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy art. 216 kodeksu celnego znajduje zastosowanie do operacji
uszlachetniania czynnego z uprzednim wywozem.
17 Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, dla dokonania wykładni przepisu prawa wspólnotowego
należy wziąć pod uwagę nie tylko jego treść, ale także jego kontekst oraz cel, do którego zmierza regulacja, której ów przepis
stanowi część (wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r. w sprawie 292/82 Merck, Rec. str. 3781, pkt 12 oraz z dnia 8 września 2005 r.
w sprawach połączonych C‑544/03 i C‑545/03 Mobistar i Belgacom Mobile, Zb.Orz. str. I‑7723, pkt 39) jak też ogół przepisów
prawa wspólnotowego (wyrok z dnia 6 października 1982 r. w sprawie 283/81 Cilift i in., Rec. str. 3415, pkt 20). Ponadto pierwszeństwo
umów międzynarodowych zawartych przez Wspólnotę przed przepisami wtórnego prawa wspólnotowego wymaga, aby w miarę możliwości
przepisy te były interpretowane zgodnie z tymi umowami (wyrok z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie C‑311/04 Algemene Scheeps
Agentuur Dordrecht, Zb.Orz. str. I‑609, pkt 25 i cytowane tam orzecznictwo).
18 Jeśli chodzi o cel art. 216 kodeksu celnego, przepis ten ma zapewnić poszanowanie zobowiązań międzynarodowych Wspólnoty wynikających
z niektórych układów przyznających preferencje taryfowe [zob. w tym względzie motyw siódmy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2144/87
z dnia 13 lipca 1987 r. w sprawie długu celnego (Dz.U. L 201, str. 15), dotyczący art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia, który
został następnie powtórzony w art. 216 kodeksu celnego]. Na mocy tzw. „klauzul braku zwrotu”, układy te mogą przewidywać,
że w odniesieniu do produktów kompensacyjnych uzyskanych we Wspólnocie w procedurze uszlachetniania czynnego, zastosowanie
preferencji taryfowych, jakie ustanawiają, jest uzależnione od zapłaty należności celnych właściwych towarom pochodzącym z państw
trzecich, które wchodzą w skład lub zostały użyte w rzeczonych produktach.
19 Klauzula braku zwrotu, taka jak ustanowiona w art. 15 protokołu nr 4 powoduje, że osoba posiadająca pozwolenie na uszlachetnianie
czynne zostaje pozbawiona możliwości skorzystania z zawieszenia należności celnych przywozowych w stosunku do towaru pochodzącego
z państwa trzeciego, używanego w celu uszlachetniania, jeżeli produkt kompensacyjny jest wywożony do krajów partnerskich.
Zgodnie z celem układu europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi,
z jednej strony, a Republiką Węgier, z drugiej strony, jakim jest dwustronna integracja gospodarcza, klauzule braku zwrotu
sprzyjają stosowaniu towarów pochodzących z terytorium celnego stron układu, poprzez nałożenie na towary pochodzące z państw
trzecich używane w uszlachetnianiu czynnym należności celnych przywozowych. Zakazują one w ten sposób kumulacji korzyści celnych,
jakie mogłyby wynikać z jednoczesnego stosowania procedury uszlachetniania czynnego i preferencyjnych stawek celnych.
20 Wynika z tego, że prawodawca wspólnotowy, przyjmując art. 216 kodeksu celnego, dokonał wyboru między celem, jakim jest promowanie
wywozu przez przedsiębiorstwa wspólnotowe, do osiągnięcia którego dąży procedura celna uszlachetniania czynnego (zob. podobnie
wyroki: z dnia 29 czerwca 1995 r. w sprawie C‑437/93 Temic Telefunken, Rec. str. I‑1687, pkt 18 oraz z dnia 13 marca 1997 r.
w sprawie C‑103/96 Eridania Beghin-Say, Rec. str. I‑1453, pkt 26) oraz celem integracji gospodarczej, nierozerwalnie związanym
z układami przyznającymi preferencje taryfowe, dając pierwszeństwo temu ostatniemu.
21 Bez wątpienia brzmienie art. 216 kodeksu celnego stanowi wyraźnie o nałożeniu należności celnych jedynie na towary pochodzące
z państw trzecich „wchodzące w skład” produktów kompensacyjnych pochodzących. Jednak uwzględniając cel i ogólną systematykę
tego przepisu, należy uznać, że ma on znaleźć zastosowanie również w przypadku uprzedniego wywozu produktów kompensacyjnych.
22 Literalna wykładnia art. 216 kodeksu celnego, proponowana przez Agrover nie może zostać przyjęta, gdyż we wszystkich operacjach
uszlachetniania czynnego, w których produkt kompensacyjny jest uprzednio wywożony, pozbawiałaby ona skuteczności międzynarodowe
zobowiązania Wspólnoty wynikające z klauzuli braku zwrotu oraz powodowałaby kumulację korzyści celnych w stosunku do wszystkich
podmiotów posiadających pozwolenie na uszlachetniane czynne, czemu prawodawca wspólnotowy starał się zapobiec.
23 Należy wreszcie odrzucić argumenty Komisji, zgodnie z którymi odwrócenie statusu celnego towarów, o którym mowa w art. 115
ust. 3 kodeksu celnego byłoby niezgodne z wykładnią art. 216 kodeksu celnego, zezwalającą na jego stosowanie w przypadku operacji
typu EX/IM. W przeciwieństwie do twierdzeń Komisji, rzeczony art. 115 ust. 3 ma na celu i powoduje nie tyle zmianę pochodzenia
celnego danych towarów, lecz odwrócenie „sytuacji celnej” w celu zastosowania procedury uszlachetniania czynnego.
24 W tym względzie należy zauważyć, że zasady stosowania art. 115 ust. 3 kodeksu celnego w przypadku dokonania uprzedniego wywozu,
zostały określone w art. 572 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu
wykonania rozporządzenia nr 2913/92 (Dz.U. L 253, str. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 3665/93 z dnia 21 grudnia
1993 r. (Dz.U. L 335, str. 1), zgodnie z którym zmiana sytuacji celnej dokonuje się „w odniesieniu do wywożonych produktów
kompensacyjnych, w chwili przyjęcia zgłoszenia wywozowego i pod warunkiem, że towary przywożone są objęte procedurą” uszlachetniania
czynnego, a „w odniesieniu do towarów przywożonych i towarów ekwiwalentnych, w chwili zwolnienia przywożonych towarów, które
są przedmiotem zgłoszenia objęcia [tą] procedurą”. W przypadku operacji typu EX/IM, art. 577 tego rozporządzenia stanowi,
że procedura jest zakończona „po przyjęciu przez organy celne zgłoszenia, którego przedmiotem są towary niewspólnotowe”.
25 Zgodnie z tymi przepisami w przypadku operacji typu EX/IM, to dopiero w chwili gdy towary pochodzące z państw trzecich zostały
przywiezione, organy celne mogą sprawdzić, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki uszlachetniania czynnego i czy art. 216
kodeksu celnego nie sprzeciwia się zawieszeniu należności celnych przywozowych.
26 Na pytanie pierwsze należy zatem odpowiedzieć, że art. 216 kodeksu celnego znajduje zastosowanie do operacji uszlachetniania
czynnego, o których mowa w art. 115 ust. 1 lit. b) kodeksu celnego, w których produkty kompensacyjne zostały wywiezione ze
Wspólnoty przed przywozem towarów przeznaczonych do uszlachetnienia.
W przedmiocie pytania drugiego
27 W pytaniu drugim sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy przedsiębiorstwo znajdujące się w takiej sytuacji jak Agrover
ma prawo, na mocy art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego, aby nie zostało dokonane pokrycie retrospektywne należności celnych
przywozowych od towarów pochodzących z państwa trzeciego, które nie zawarło ze Wspólnotą układu przyznającego preferencje
taryfowe.
28 Agrover twierdzi, że powinna skorzystać ze zwolnienia z zapłaty na podstawie art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego z uwagi
na błąd, który można przypisać organom celnym. Argrover zarzuca tym organom, że wydały świadectwo EUR.1 oraz przedstawiły
rozbieżną wykładnię art. 216 kodeksu celnego. Agrover uważa, że działała zawsze w dobrej wierze i dostarczyła tym organom
wszystkie dokumenty wymagane, aby skorzystać ze zwolnienia z należności celnych przywozowych. Twierdzi ona, powołując się
w tym względzie na wyrok z dnia 1 kwietnia 1993 r. w sprawie C‑250/91 Hewlett Packard France, Rec. str. I‑1819, iż fakt, że
rzeczone organy nie sprzeciwiły się tym operacjom przywozu stanowi błąd, który uniemożliwia zaksięgowanie retrospektywne należności
celnych.
29 Rząd włoski uważa, że przesłanki zastosowania art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego nie zostały w niniejszym przypadku spełnione.
30 Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego właściwe organy nie dokonują retrospektywnego zaksięgowania,
jeżeli spełnione są trzy kumulatywne przesłanki. Przede wszystkim, brak żądania uiszczenia należności celnych przywozowych
musi wynikać z błędu właściwych organów, następnie, musi to być błąd, który nie mógł w racjonalny sposób zostać wykryty przez
działającego w dobrej wierze płatnika, i wreszcie, zgłoszenie celne płatnika musi być zgodne z wszystkimi przepisami obowiązującymi
w tym przedmiocie (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 lipca 1989 r. w sprawie 161/88 Binder, Rec. str. 2415, pkt 15 i 16 i z dnia
14 maja 1996 r. w sprawach połączonych C‑153/94 i C‑204/94 Faroe Seafood i in., Rec. str. I‑2465, pkt 83; postanowienia: z dnia
9 grudnia 1999 r. w sprawie C‑299/98 P CPL Imperial 2 i Unifrigo przeciwko Komisji, Rec. str. I‑8683, pkt 22 i z dnia 11 października
2001 r. w sprawie C‑30/00 William Hinton & Sons, Rec. str. I‑7511, pkt 68, 69, 71 i 72). Gdy spełnione są te przesłanki, płatnik
ma prawo, aby nie zostało dokonane retrospektywne pokrycie (wyrok z dnia 27 czerwca 1991 r. w sprawie C‑348/89 Mecanarte,
Rec. str. I‑3277, pkt 12).
31 W odniesieniu do pierwszej przesłanki należy przypomnieć, że art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego ma na celu ochronę uzasadnionych
oczekiwań płatnika co do zasadności ogółu elementów decyzji o pobraniu lub niepobraniu należności celnych. Uzasadnione oczekiwania
płatnika zasługują na ochronę przewidzianą w tym przepisie, wyłącznie gdy to „same” właściwe organy stworzyły podstawy oczekiwań
płatnika. Zatem jedynie błędy wynikające z działania właściwych organów, które nie mogły w sposób rozsądny zostać wykryte
przez płatnika, powodują powstanie uprawnienia do odstąpienia od retrospektywnego pokrycia należności celnych (zob. podobnie
ww. wyrok w sprawie Mecanarte, pkt 19–23).
32 Jeżeli chodzi o drugą przesłankę, ocena możliwości wykrycia błędu popełnionego przez właściwe organy celne uwzględnia rodzaj
błędu, doświadczenie zawodowe danych uczestników obrotu i wykazaną przez nich staranność. Rodzaj błędu jest oceniany z uwzględnieniem
stopnia skomplikowania lub jasności danej regulacji oraz długości czasu, w którym organy trwały w błędzie (wyrok z dnia 3 marca
2005 r. w sprawie C‑499/03 P Biegi Nahrungsmittel i Commonfood przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. I‑1751, pkt 47 i 48 oraz cytowane
tam orzecznictwo).
33 W odniesieniu do trzeciej przesłanki zgłaszający jest zobowiązany do dostarczenia właściwym organom celnym wszystkich niezbędnych
informacji przewidzianych przepisami wspólnotowymi i krajowymi, które stanowią ich uzupełnienie lub dokonują ich transpozycji,
w związku z postępowaniem celnym wymaganym dla danych towarów (ww. wyrok w sprawie Faroe Seafood i in., pkt 108).
34 Zgodnie z podziałem zadań ustanowionym w art. 234 WE, na podstawie którego rola Trybunału ogranicza się do przekazania sądowi
krajowemu wskazówek w zakresie wykładni koniecznych do rozwiązania sporu toczącego się przed nim, do sądu krajowego należy
zastosowanie tych zasad oraz ocena, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności zawisłego przed nim sporu, a w szczególności
dowodów przedłożonych w tym celu przez stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem krajowym, czy spełniona została każda przesłanka
wymagana, aby zaistniało prawo do odstąpienia od retrospektywnego pokrycia należności celnych przywozowych, na podstawie art. 220
ust. 2 lit. b) kodeksu celnego.
35 Na pytanie drugie należy zatem odpowiedzieć, że jeżeli w przypadku zakończenia operacji uszlachetniania czynnego (system zawieszeń)
wraz z kompensacją ekwiwalentną i uprzednim wywozem, właściwe organy nie sprzeciwiły się na podstawie art. 216 kodeksu celnego,
zwolnieniu z należności celnych przywozowych towarów pochodzących z państw trzecich, organy te powinny odstąpić od retrospektywnego
zaksięgowania rzeczonych należności celnych przywozowych, na podstawie art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego, jeżeli zostały
spełnione trzy kumulatywne przesłanki. Przede wszystkim, brak żądania uiszczenia należności celnych przywozowych musi wynikać
z błędu właściwych organów, następnie, musi to być błąd, który nie mógł w racjonalny sposób zostać wykryty przez działającego
w dobrej wierze płatnika, i wreszcie, zgłoszenie celne płatnika musi być zgodne z wszystkimi przepisami obowiązującymi w tym
przedmiocie. Do sądu krajowego należy ocena, czy ma to miejsce w przypadku będącym przedmiotem postępowania przed sądem krajowym,
przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności zawisłego przed nim sporu, a w szczególności dowodów przedłożonych w tym celu przez
stronę skarżącą w postępowaniu przed tym sądem.
W przedmiocie kosztów
36 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuł 216 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny,
zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 2700/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2000 r. znajduje zastosowanie
do operacji uszlachetniania czynnego, o których mowa w art. 115 ust. 1 lit. b) wskazanego rozporządzenia, w których produkty
kompensacyjne zostały wywiezione ze Wspólnoty Europejskiej przed przywozem towarów przeznaczonych do uszlachetnienia.
2) Jeżeli w przypadku zakończenia operacji uszlachetniania czynnego (system zawieszeń) wraz z kompensacją ekwiwalentną i uprzednim
wywozem, właściwe organy nie sprzeciwiły się na podstawie art. 216 rozporządzenia nr 2913/92 zmienionego rozporządzeniem nr 2700/2000,
zwolnieniu z należności celnych przywozowych towarów pochodzących z państw trzecich, organy te powinny odstąpić od retrospektywnego
zaksięgowania rzeczonych należności celnych przywozowych, na podstawie art. 220 ust. 2 lit. b) wskazanego rozporządzenia,
jeżeli zostały spełnione trzy kumulatywne przesłanki. Przede wszystkim, brak żądania uiszczenia należności celnych przywozowych
musi wynikać z błędu właściwych organów, następnie, musi to być błąd, który nie mógł w racjonalny sposób zostać wykryty przez
działającego w dobrej wierze płatnika, i wreszcie, zgłoszenie celne płatnika musi być zgodne z wszystkimi przepisami obowiązującymi
w tym przedmiocie. Do sądu krajowego należy ocena, czy ma to miejsce w przypadku będącym przedmiotem postępowania przed sądem
krajowym, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności zawisłego przed nim sporu, a w szczególności dowodów przedłożonych w tym
celu przez stronę skarżącą w postępowaniu przed tym sądem.
Podpisy
* Język postępowania: włoski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło