C-182/12

WYROK TRYBUNAŁU (ósma izba) z dnia 7 marca 2013 r. ( *1 ) „Wspólnotowy kodeks celny — Artykuł 137 — Rozporządzenie wykonawcze do kodeksu celnego — Artykuł 561 ust. 2 — Warunki całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych — Przywóz do państwa członkowskiego pojazdu, którego właściciel ma siedzibę w państwie trzecim — Wykorzystywanie do celów prywatnych przez osobę upoważnioną przez właściciela w inny sposób niż w umowie o pracę zawartej z użytkownikiem — Brak zwolnienia” W sprawie C-182/12 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Székesfehérvári Törvényszék (Węgry) postanowieniem z dnia 20 marca 2012 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 19 kwietnia 2012 r., w postępowaniu: Gábor Fekete przeciwko Nemzeti Adó- és Vámhivatal Közép-dunántúli Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága, TRYBUNAŁ (ósma izba), w składzie: E. Jarašiūnas, prezes izby, C. Toader (sprawozdawca) i C.G. Fernlund, sędziowie, rzecznik generalny: P. Mengozzi, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi przedstawione: — w imieniu G. Feketego przez I. Falcsika, ügyvéd, — w imieniu rządu węgierskiego przez M. Fehéra i Á. Szilágyi, działających w charakterze pełnomocników, — w imieniu Komisji Europejskiej przez B.R. Killmanna i A. Siposa, działających w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 561 ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 253, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 993/2001 z dnia 4 maja 2001 r. (Dz.U. L 141, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem wykonawczym”). Wniosek ten został złożony w ramach sporu między G. Feketem a Nemzeti Adó- és Vámhivatal Közép-dunántúli Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága (urzędem ds. ceł i finansów dla regionu Środkowy Kraj Zadunajski krajowej administracji podatkowej i celnej) w przedmiocie określenia statusu celnego pojazdu zarejestrowanego w Gwinei Bissau, wprowadzonego na obszar celny Unii Europejskiej i wykorzystywanego do celów prywatnych przez G. Feketego na Węgrzech. Ramy prawne Artykuł 137 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, s. 1, zwanego dalej „kodeksem celnym”) stanowi: „Procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystanie na obszarze celnym Wspólnoty towarów niewspólnotowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem wynikającego ze zużycia obniżenia ich wartości, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej”. Artykuł 232 rozporządzenia wykonawczego, dotyczący procedury odprawy czasowej, stanowi: „1.   Następujące przedmioty, jeśli nie zostały zgłoszone organom celnym na piśmie lub ustnie, uważa się za zgłoszone do czasowego wwozu czynnością określoną w art. 233, z zastrzeżeniem art. 579: […] b) środki transportu określone w art. 556–561; […]”. Artykuł 234 ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje: „Jeżeli kontrola wykazuje, że czynność określona w art. 233 została spełniona, ale towary przywiezione lub wyprowadzone nie spełniają warunków art. 230–232, dane towary uważane są za przywiezione bądź wywiezione z naruszeniem przepisów”. Zgodnie z art. 560 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia „[o]soby fizyczne mające miejsce zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty korzystają z całkowitego zwolnienia z należności przywozowych, w przypadku gdy używają w celach prywatnych środków transportu okazjonalnie, na zalecenie posiadacza rejestracji, który przebywa na obszarze celnym w momencie używania”. Artykuł 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego dodaje: „Całkowite zwolnienie z należności przywozowych jest przyznawane, w przypadku gdy środki transportu są używane do celów handlowych [służbowych] lub prywatnych przez osobę fizyczną zamieszkałą na obszarze celnym Wspólnoty i zatrudnioną przez właściciela środków transportu, mającego swą siedzibę poza tym obszarem lub w inny sposób upoważnioną przez właściciela. Użycie do celów prywatnych musi być przewidziane w umowie o pracę. Organy celne mogą zakazać odprawy czasowej środków transportu na podstawie niniejszego przepisu w przypadku systematycznego używania”. Okoliczności faktyczne sprawy głównej i pytanie prejudycjalne G. Fekete, zamieszkały na Węgrzech i mający podwójne obywatelstwo – Węgier oraz Gwinei Bissau, przedstawia się jako założyciel i prezes rady zarządzającej fundacji Együtt Afrikáért Alapítvány z siedzibą w Gwinei Bissau. Fundacja ta jest właścicielem samochodu osobowego marki Cadillac Escalade, który wprowadziła na obszar celny Unii bez deklaracji celnej, w procedurze odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z należności celnych przywozowych. Pojazd ten jest wykorzystywany przez G. Feketego do celów prywatnych na obszarze celnym Unii. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez sąd odsyłający oraz rząd węgierski G. Fekete, kierując tym pojazdem, został w dniu 13 kwietnia 2011 r. zatrzymany do kontroli przez policję w Székesfehérvár (Węgry). Podczas przesłuchania G. Fekete oświadczył, że nie posiada upoważnienia do użytkowania pojazdu, ponieważ jest założycielem i prezesem rady zarządzającej fundacji. Ponieważ G. Fekete nie był w stanie wyjaśnić statusu celnego pojazdu, w dniu 14 kwietnia 2011 r. organy celne wszczęły w tej sprawie postępowanie. Z postanowienia odsyłającego i uwag rządu węgierskiego wynika również, że w ramach tego postępowania w dniu 13 maja 2011 r. G. Fekete przedstawił maszynopisowy dokument datowany na dzień 1 września 2008 r., sporządzony w Senegalu przez T. Mourdje, występującego w charakterze prezesa rady administracyjnej fundacji Együtt Afrikáért Alapítvány. W dokumencie tym upoważniono G. Feketego do użytkowania pojazdu. Rząd węgierski zauważa w tej kwestii, że omawiane upoważnienie zostało wystawione w 2008 r. i nie zostało podpisane przez dwóch świadków, jak tego wymaga prawo węgierskie, podczas gdy dowód rejestracyjny samochodu został wydany w Gwinei Bissau w dniu 30 marca 2011 r., czyli na miesiąc przed kontrolą policyjną na Węgrzech. Ponadto dokument ten zawiera informacje nieścisłe lub niekompletne, a nawet, biorąc pod uwagę niektóre sformułowania w języku portugalskim, budzi wątpliwości, czy można go uznać za dowód rejestracyjny. W decyzji z dnia 18 maja 2011 r. organ celny pierwszej instancji uznał, że odprawa czasowa pojazdu została dokonana z naruszeniem prawa Unii, jako że G. Fekete nie zawarł umowy o pracę przewidującej wykorzystywanie pojazdu do celów prywatnych w rozumieniu art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. Organ ten stwierdził zatem na podstawie art. 202 kodeksu celnego powstanie długu celnego i nakazał zapłatę kwoty 729355 HUF (ok. 2500 EUR) tytułem należności celnych oraz kwoty 2005727 HUF (ok. 7000 EUR) tytułem podatku od wartości dodanej. G. Fekete wniósł odwołanie od tej decyzji do organu celnego drugiej instancji, twierdząc, że pojazd należący do fundacji został wprowadzony na obszar celny Unii bez formalności celnych na podstawie konwencji zwanej „konwencją ze Stambułu”, przyjętej na mocy decyzji Rady 93/329/EWG z dnia 15 marca 1993 r. dotyczącej zawarcia Konwencji w sprawie odprawy czasowej oraz przyjmującej jej załączniki (Dz.U. L 130, s. 1). Ponadto G. Fekete stwierdził, że organ celny błędnie oparł odmowę prawa do całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych na braku umowy o pracę w rozumieniu art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. W braku tego rodzaju umowy organ powinien był jedynie zbadać, czy zainteresowany był „w inny sposób upoważniony” do użytkowania pojazdu w rozumieniu tego przepisu. G. Fekete przedstawił zaś upoważnienie prezesa rady zarządzającej fundacji Együtt Afrikáért Alapítvány do użytkowania przez niego pojazdu należącego do fundacji. G. Fekete twierdzi też, że w każdym razie powinien być uznawany za pracownika fundacji w świetle funkcji, jakie w niej sprawuje, nawet jeśli nie można go uznać za pracownika w świetle przepisów krajowych. Po oddaleniu odwołania G. Fekete wniósł do sądu odsyłającego skargę na decyzję organu celnego drugiej instancji. Stwierdził w niej co do istoty, że całkowite zwolnienie z należności celnych na podstawie art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego nie wymaga umowy o pracę, skoro wykorzystuje on pojazd do celów prywatnych, do czego został upoważniony na mocy dokumentu z dnia 1 września 2008 r. Natomiast organ celny, opierając się na sprawozdaniu z posiedzenia komitetu ds. celnych z dnia 6 lipca 2010 r. (TAXUD/A3/0039/2010-EN), stwierdził, że zastosowanie zwolnienia ustanowionego w omawianym przepisie wymaga, by wykorzystywanie pojazdu do celów prywatnych zostało przewidziane w umowie o pracę między właścicielem pojazdu mającym siedzibę poza terytorium Unii a osobą fizyczną zamieszkałą na tym terytorium. W niniejszej sprawie brak zaś takiej umowy. Sąd odsyłający zwraca jednak uwagę, że art. 561 ust. 2 rozporządzenia rzeczywiście stanowi, iż w wypadku gdy pojazd użytkuje osoba fizyczna zatrudniona przez właściciela tego środka transportu, wykorzystywanie pojazdu do celów prywatnych powinno być przewidziane w umowie o pracę, jednakże brzmienie tego przepisu zdaje się dopuszczać także całkowite zwolnienie z należności celnych przywozowych, jeżeli osoba fizyczna została „w inny sposób upoważniona przez właściciela” pojazdu do jego użytkowania. Wobec powyższego Székesfehérvári Törvényszék postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy zgodnie z art. 561 ust. 2 rozporządzenia [wykonawczego] dla uznania za wykorzystywanie do celów prywatnych środka transportu wystarczające jest upoważnienie udzielone przez właściciela środka transportu mającego siedzibę poza terytorium Wspólnoty, czy też uznanie za wykorzystywanie do celów prywatnych środka transportu jest możliwe tylko w ramach stosunku pracy, a dokładniej, jeżeli jest to przewidziane (przez właściciela) w umowie o pracę?”. W przedmiocie pytania prejudycjalnego Występując z pytaniem prejudycjalnym, sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego należy interpretować w ten sposób, że całkowite zwolnienie z należności celnych przywozowych środka transportu wykorzystywanego do celów prywatnych przez osobę zamieszkałą na obszarze celnym Unii przysługuje wyłącznie w wypadku, gdy wykorzystywanie tego środka transportu do celów prywatnych zostało przewidziane w umowie o pracę między zainteresowanym a właścicielem pojazdu mającym siedzibę poza owym obszarem, czy też w ten sposób, że zwolnienie przysługuje, kiedy zainteresowany został, niezależnie od istnienia stosunku zatrudnienia, w inny sposób upoważniony przez właściciela pojazdu do jego wykorzystywania do celów prywatnych. G. Fekete twierdzi, że osobie, która wykorzystuje pojazd do celów prywatnych przysługuje całkowite zwolnienie z należności celnych przywozowych, nawet jeżeli nie jest ona formalnie związana umową o pracę z właścicielem pojazdu lub kiedy zawarta między tymi osobami umowa o pracę nie przewiduje wykorzystywania pojazdu do celów prywatnych. Zdaniem G. Feketego wystarczy, by osoba taka była „w inny sposób upoważniona przez właściciela” w rozumieniu art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, a będzie miała prawo skorzystać z całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych. Rząd węgierski oraz Komisja Europejska uważają natomiast, że do zastosowania całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych ustanowionego w art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego wystarcza wprawdzie, by właściciel pojazdu upoważnił w inny sposób do jego wykorzystywania w celach służbowych, natomiast użytek prywatny musi być przewidziany w umowie o pracę zawartej między zainteresowanym a właścicielem pojazdu. Należy w tej kwestii zauważyć, że zgodnie z art. 561 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia wykonawczego całkowite zwolnienie środków transportu z należności celnych przywozowych przysługuje, gdy są one wykorzystywane do celów prywatnych lub służbowych przez osobę fizyczną zamieszkałą na obszarze celnym Unii. W sprawie głównej jest bezsporne, że pojazd jest wykorzystywany wyłącznie do celów prywatnych. Jak wynika z brzmienia art. 561 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia wykonawczego, w świetle tego przepisu całkowite zwolnienie z należności celnych przywozowych jest uzależnione od tego, by zainteresowany był zatrudniony przez właściciela środka transportu mającego siedzibę poza obszarem celnym Unii lub był przez niego „w inny sposób upoważniony”. Jednakże w sytuacji wykorzystywania pojazdu do celów prywatnych akapit drugi dodaje, że użytkowanie takie musi być przewidziane w umowie o pracę. Jak więc wynika z łącznej analizy tych dwóch akapitów, osoba fizyczna może być „w inny sposób upoważniona przez właściciela” do wykorzystywania pojazdu do celów służbowych i korzystać z całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych na podstawie art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. Odmiennie jest w przypadku wykorzystywania pojazdu do celów prywatnych, co może mieć miejsce wyłącznie w ramach stosunku zatrudnienia i musi być przewidziane w umowie o pracę. Trzeba również zauważyć, jak słusznie podkreśla rząd węgierski, że obecne brzmienie art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego wynika z rozporządzenia nr 993/2001, które zgodnie z jego motywem 9 miało na celu jedynie uproszczenie i racjonalizację przepisów tytułu III w części II rozporządzenia nr 2454/93, dotyczących między innymi odprawy czasowej. Zgodnie bowiem z art. 1 pkt 28 rozporządzenia nr 993/2001 tytuł III rozporządzenia nr 2454/93 „Gospodarcze procedury celne” zawierający art. 496–787, został zastąpiony nowym tytułem III „Gospodarcze procedury celne”, zawierającym od dnia wejścia w życie rozporządzenia nr 993/2001 art. 496–592. Przepisy odpowiadające art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego zawarte w jego wersji sprzed wejścia w życie rozporządzenia nr 993/2001, to jest art. 718 ust. 1, art. 718 ust. 3 lit. a) i b), art. 718 ust. 6 i art. 718 ust. 7 lit. b) tiret drugie oraz art. 719 ust. 4 lit. b), również uzależniały całkowite zwolnienie pojazdu z należności celnych przywozowych w przypadku użytkowania przez osobę fizyczną zamieszkałą na terytorium Unii inną niż właściciel pojazdu od warunku, by osoba ta była związana z właścicielem pojazdu umową o pracę oraz by umowa ta przewidywała takie użytkowanie pojazdu. W związku z powyższymi rozważaniami na postawione pytanie trzeba odpowiedzieć, iż art. 561 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego należy interpretować w ten sposób, że całkowite zwolnienie z należności celnych przywozowych ustanowione w tym przepisie w odniesieniu do środków transportu wykorzystywanych do celów prywatnych przez osobę fizyczną zamieszkałą na obszarem celnym Unii przysługuje tylko pod warunkiem, iż wykorzystywanie takie zostało przewidziane w umowie o pracę zawartej między tą osobą a właścicielem pojazdu mającym siedzibę poza owym obszarem. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 561 ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego wspólnotowy kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 993/2001 z dnia 4 maja 2001 r. należy interpretować w ten sposób, że całkowite zwolnienie z należności celnych przywozowych ustanowione w tym przepisie w odniesieniu do środków transportu wykorzystywanych do celów prywatnych przez osobę fizyczną zamieszkałą na obszarze celnym Unii Europejskiej przysługuje tylko pod warunkiem, iż wykorzystywanie takie zostało przewidziane w umowie o pracę zawartej między tą osobą a właścicielem pojazdu mającym siedzibę poza owym obszarem.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: węgierski.