C-19/05

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO VERICY TRSTENJAK przedstawiona w dniu 10 lipca 2007 r.(1) Sprawa C‑19/05 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Danii Artykuł 226 WE – Postępowanie o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Środki własne Wspólnoty – Należności celne wymagane zgodnie z prawem, które nie zostały pokryte wskutek błędu państwowych organów celnych – Odpowiedzialność finansowa państw członkowskich – Zarzut braku szkody dla systemu środków własnych Wspólnoty I –    Wprowadzenie 1.        W niniejszym postępowaniu Trybunał ma wydać orzeczenie w związku ze skargą Komisji Wspólnot Europejskich (zwaną dalej „Komisją”) skierowaną przeciwko Królestwu Danii (zwanemu dalej „Danią”) w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W skardze Komisja wnosi o stwierdzenie, że nie przekazując Komisji kwoty 18 678 475 DKK (około 2 507 210 EUR) tytułem środków własnych wraz z odsetkami za zwłokę od dnia 27 lipca 2000 r., Dania uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy prawa wspólnotowego, a w szczególności art. 10 WE oraz art. 2 i 8 decyzji Rady 94/728/WE, Euratom z dnia 31 października 1994 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot, oraz o obciążenie Danii kosztami postępowania. 2.        Sprawa ta stanowi następstwo sprawy C‑392/02(2), w której Trybunał ustanowił zasadę, iż państwa członkowskie ponoszą odpowiedzialność finansową za błędy swoich organów celnych, jeżeli błędy te doprowadziły do zmniejszenia środków własnych Wspólnot. II – Ramy prawne 3.        Artykuł 10 WE ma następującą treść: „Państwa członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki ogólne lub szczególne w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z niniejszego traktatu lub z działań instytucji Wspólnoty. Ułatwiają one Wspólnocie wypełnianie jej zadań”. A –    Przepisy w sprawie środków własnych 4.        Artykuł 269 akapit drugi WE stanowi: „Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, uchwala przepisy dotyczące systemu zasobów własnych Wspólnoty, których przyjęcie zaleca państwom członkowskim, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi”. 5.        Mimo że skarga Komisji opiera się przede wszystkim na decyzji Rady 94/728/WE, Euratom z dnia 31 października 1994 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot(3) (zwanej dalej „decyzją 94/728”), należy również poddać ocenie decyzję Rady 88/376/EWG, Euratom z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot(4) (zwaną dalej „decyzją 88/376”), bowiem stan faktyczny odnosi się częściowo do okresu sprzed dnia 1 grudnia 1995 r. 6.        System środków własnych był początkowo uregulowany w decyzji 88/376. Decyzja ta została uchylona i zastąpiona przez decyzję 94/728, która weszła w życie zgodnie z jej art. 11 ust. 1 w dniu 1 grudnia 1995 r. 1.      Decyzja 88/376 7.        Zgodnie z art. 2 ust. 1 decyzji 88/376 środki własne wprowadzone do budżetu Wspólnot składają się z następujących przychodów: „a)      opłat, premii, dodatkowych lub wyrównawczych kwot, dodatkowych kwot lub czynników i innych ustalonych stawek celnych lub stawek celnych, które zostaną ustalone przez instytucje Wspólnot w odniesieniu do handlu z państwami trzecimi w ramach wspólnej polityki rolnej, a także wkładów i innych stawek celnych przewidzianych w ramach wspólnej organizacji rynku cukru; b)      ceł Wspólnej Taryfy Celnej oraz innych ceł ustalonych lub tych, które zostaną ustalone przez instytucje Wspólnot w odniesieniu do handlu z państwami trzecimi, i ceł na produkty podlegające Traktatowi ustanawiającemu Europejską Wspólnotę Węgla i Stali; c)      stosowania jednolitej stawki obowiązującej wszystkie państwa członkowskie do podstawy wymiaru podatku VAT, która jest ustalana w jednolity sposób dla państw członkowskich zgodnie z regułami wspólnotowymi; jednakże podstawa opodatkowania dla każdego państwa członkowskiego, uwzględniana do celów niniejszej decyzji, nie przekracza 55% jego PNB; d)      stosowania stawki – która zostanie ustalona zgodnie z procedurą budżetową w świetle sumy całkowitej wszystkich innych dochodów – do kwoty PNB wszystkich państw członkowskich ustalonej zgodnie z regułami wspólnotowymi, które zostaną ustanowione w dyrektywie przyjętej na mocy art. 8 ust. 2 niniejszej decyzji”. 8.        Artykuł 8 ust. 1 i 2 decyzji 88/376 stanowi: „1.       Środki własne Wspólnoty określone w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) pobierane są przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami krajowymi wynikającymi z przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, które w miarę potrzeby są dostosowywane do wymagań wynikających z reguł wspólnotowych. Komisja regularnie bada przepisy krajowe przedstawione jej przez państwa członkowskie, przekazuje państwom członkowskim poprawki, które uważa za konieczne, aby zapewnić ich zgodność z regułami wspólnotowymi, i składa sprawozdania władzom budżetowym. Państwa członkowskie udostępnią Komisji środki zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a)–d). 2.       Bez uszczerbku dla weryfikacji ksiąg rachunkowych i kontroli, które są zgodne z prawem i odbywają się w regularnych odstępach czasu oraz zgodnie z art. 206a Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą, takie weryfikacje ksiąg i kontrole dotyczą głównie wiarygodności i skuteczności systemów krajowych oraz procedur dla określania podstawy środków własnych pochodzących z podatku VAT i PNB, oraz bez uszczerbku dla ustaleń dotyczących inspekcji zgodnie z art. 209 lit. c) tego traktatu, Rada, stanowiąc jednomyślnie w sprawie wniosku Komisji i po konsultacjach z Parlamentem Europejskim, przyjmuje przepisy niezbędne do stosowania niniejszej decyzji i do umożliwienia inspekcji w zakresie poboru, udostępniania Komisji i dokonywania płatności w zakresie przychodów określonych w art. 2 i 5”. 2.      Decyzja 94/728 9.        Z art. 2 ust. 1 decyzji 94/728 wynika, że na środki własne określone w budżecie Wspólnot składają się w szczególności środki określane jako „tradycyjne” pochodzące z następujących źródeł: „a)      podatki, premie, kwoty dodatkowe lub wyrównawcze, kwoty lub czynniki dodatkowe i inne opłaty ustanowione lub do ustanowienia przez instytucje Wspólnot w odniesieniu do handlu z państwami trzecimi w ramach wspólnej polityki rolnej; b)      cła pobierane na podstawie Wspólnej Taryfy Celnej i inne cła ustanowione lub do ustanowienia przez instytucje Wspólnot w odniesieniu do handlu z państwami trzecimi [...]; c)      stosowanie jednorodnej stawki ważnej dla wszystkich państw członkowskich do zharmonizowanej bazy naliczania VAT [podstawy opodatkowania w podatku VAT] [...]; d)      stosowanie stawki – która ma być określona stosownie do procedury budżetowej, mając na uwadze sumę wszystkich innych przychodów – do sumy PNB wszystkich państw członkowskich [...]”. 10.      Zgodnie z art. 2 ust. 3 decyzji 94/728 państwa członkowskie zatrzymają jako koszty poboru 10% kwot, które mają zostać wpłacone zgodnie z ust. 1 lit. a) i b). Na podstawie art. 2 ust. 3 decyzji Rady 2000/597/WE Euratom z dnia 29 września 2000 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich(5) stawka ta została podniesiona do 25% w zakresie kwot ustanowionych po dniu 31 grudnia 2000 r. 11.      Artykuł 8 decyzji 94/728 stanowi: „1. Środki własne Wspólnot, określone w art. 2 ust. 1 lit. a) i b), są pobierane przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami prawa krajowego wprowadzonymi ustawą, rozporządzeniem lub aktem administracyjnym, które w razie potrzeby zostaną dostosowane, aby spełniały wymagania określone przez zasady wspólnotowe. Komisja bada w regularnych odstępach czasu przepisy prawa krajowego przekazywane jej przez państwa członkowskie, przekazuje państwom członkowskim korekty, które uważa za niezbędne w celu zapewnienia ich zgodności z zasadami wspólnotowymi, oraz składa sprawozdania władzom budżetowym. Państwa członkowskie udostępnią Komisji środki przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. a)–d). 2.      […] Rada, działając jednomyślnie na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, przyjmie przepisy niezbędne do zastosowania niniejszej decyzji i umożliwienia inspekcji poboru, udostępniania Komisji i wpłat przychodów, określonych w art. 2 i 5”. 3.      Przepisy, których celem jest umożliwienie inspekcji poboru 12.      W istotnym dla sprawy okresie przepisy mające na celu umożliwienie inspekcji poboru były zawarte w rozporządzeniu Rady (EWG, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonującym decyzję 88/376/EWG(6) (zwanym dalej „rozporządzeniem nr 1552/89). Rozporządzenie to zostało zmienione rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 1355/96 z dnia 8 lipca 1996 r.(7), które weszło w życie w dniu 14 lipca 1996 r. Zmienione rozporządzenie nr 1552/89 zostało skonsolidowane i zastąpione rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującym decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot(8). 13.      Motyw drugi rozporządzenia nr 1552/89 wskazuje, że „Wspólnota powinna dysponować środkami własnymi, określonymi w art. 2 decyzji 88/376/EWG, Euratom na możliwie najlepszych warunkach. W tym celu należy ustanowić reguły, według których państwa członkowskie będą udostępniać Komisji środki własne przyznane Wspólnotom”. 14.      Artykuł 2 ust. 1 i 1a rozporządzenia nr 1552/89 reguluje warunki powstawania tytułu Wspólnot do środków własnych pochodzących z należności celnych: „1. Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia, tytuł Wspólnot do środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 88/376/EWG, Euratom jest ustalony, gdy zostały spełnione warunki przewidziane w regulacjach celnych dotyczących wpisu tytułu dochodów budżetowych w rachunkach i powiadamiania dłużnika. 1a. Datą ustalenia tytułu, określoną w ust. 1 jest data wpisu do księgi rachunkowej przewidzianej w regulacjach celnych”. 15.      Artykuł 9 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1552/89 przewiduje, że „zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10, każde państwo członkowskie zapisuje środki własne na rachunek otwarty w imieniu Komisji przez jego Skarb Państwa lub organ wyznaczony przez państwo członkowskie”. 16.      Zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1552/89: „Każda zwłoka w dokonaniu wpisu na rachunku, określonym w art. 9 ust. 1 stanowi przyczynę zapłaty przez zainteresowane państwo członkowskie odsetek według stopy procentowej obowiązującej na rynku pieniężnym państwa członkowskiego w terminie wymagalności w odniesieniu do krótkoterminowych publicznych operacji finansujących, powiększonej o dwa punkty procentowe. Stopa ta rośnie o 0,25 punktu procentowego za każdy miesiąc zwłoki. Tak powiększona stopa stosowana jest do całego okresu zwłoki”. 17.      Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 wskazanego rozporządzenia: „1.      Państwa członkowskie podejmują wszystkie wymagane środki w celu zapewnienia, aby kwota odpowiadająca tytułom dochodów budżetowych ustalonym na mocy art. 2 została udostępniona Komisji, jak określono w niniejszym rozporządzeniu. 2.      Państwa członkowskie są zwolnione z obowiązku przekazania do dyspozycji Komisji kwot odpowiadających ustalonym tytułom dochodów budżetowych jedynie w przypadku, gdy kwoty te nie zostały zgromadzone z powodu siły wyższej. Ponadto państwa członkowskie mogą ignorować obowiązek [odstąpić od obowiązku] udostępnienia tych kwot Komisji w szczególnych przypadkach, jeżeli po dokonaniu dokładnej oceny wszystkich istotnych okoliczności konkretnego przypadku okaże się, że ich uzyskanie jest całkowicie niemożliwe z przyczyn, których nie można im przypisać […]”. B –    Przepisy celne 1.      Kodeks celny 18.      Artykuł 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny(9) stanowi: „1.      Decyzja korzystna dla osoby zainteresowanej zostaje cofnięta lub zmieniona, jeżeli, w przypadkach innych niż określone w art. 8, jeden lub kilka warunków wymaganych do jej wydania nie zostało spełnionych”. 19.      Zgodnie z art. 20 kodeksu celnego: „1.      W przypadku powstania długu celnego należności wymagane zgodnie z prawem określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich. [...] 3.      Taryfa Celna Wspólnot Europejskich obejmuje: a)      towarową Nomenklaturę Scaloną; [...] f)      autonomiczne zawieszenia przewidujące obniżenie należności celnych przywozowych lub zwolnienia z należności celnych przywozowych za niektóre towary; [...] 4.      Bez uszczerbku dla zasad dotyczących stawek ryczałtowych środki przewidziane w ust. 3 lit. d), e) i f) mogą być stosowane zamiast środków przewidzianych w lit. c) na wniosek zgłaszającego, o ile towary spełniają warunki przewidziane środkami określonymi w ust. 3 lit. d), e) i f). Wniosek może zostać złożony retrospektywnie, gdy odpowiednie warunki zostają spełnione. [...]”. 20.      Artykuł 82 ust. 1 kodeksu celnego stanowi: „Towary dopuszczone do swobodnego obrotu z zastosowaniem zerowej lub obniżonej stawki należności ze względu na ich przeznaczenie pozostają pod dozorem celnym. Dozór celny zostaje zakończony, jeżeli warunki zastosowania obniżonej lub zerowej stawki nie muszą być dalej spełniane, w przypadku gdy towary zostały wywiezione lub zniszczone bądź gdy użycie towarów w celach innych niż te, które są wymagane dla zastosowania obniżonej lub zerowej stawki, zostało dopuszczone pod warunkiem uiszczenia należnych opłat”. 21.      Zgodnie z art. 204 ust. 1 i 2 kodeksu celnego: „1.      Dług celny w przywozie powstaje w wyniku: a)      niewykonania jednego z obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom przywozowym lub ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty, lub b)      niedopełnienia jednego z warunków wymaganych do objęcia towaru procedurą lub do zastosowania obniżonych bądź zerowych stawek należności celnych przywozowych ze względu na przeznaczenie towaru, w przypadkach innych niż te określone w art. 203, chyba że zostanie potwierdzone, iż uchybienia te nie miały rzeczywistego wpływu na prawidłowe przeprowadzenie składowania czasowego lub odpowiedniej procedury celnej. 2.      Dług celny powstaje w chwili zaprzestania spełniania obowiązku, którego niewykonanie powoduje powstanie długu celnego, bądź w chwili objęcia towaru odpowiednią procedurą, jeżeli zostało później stwierdzone, że nie dopełniono jednego z warunków wymaganych dla objęcia towaru tą procedurą bądź dla zastosowania obniżonych lub zerowych stawek należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie”. 22.      Zgodnie z art. 220 kodeksu celnego: „1.      Jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana zgodnie z art. 218 i 219 lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne). Termin ten może zostać przedłużony zgodnie z art. 219”. 2.      Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy: [...] b)      kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisy obowiązujące w zakresie zgłoszenia celnego; [...]”. 23.      Zgodnie z art. 239 kodeksu celnego: „1.      Należności celne przywozowe lub należności celne wywozowe podlegają zwrotowi lub umorzeniu w sytuacjach innych niż te określone w art. 236–238: –        określonych zgodnie z procedurą Komitetu; –        wynikających z okoliczności niespowodowanych świadomym działaniem ani ewidentnym zaniedbaniem osoby zainteresowanej. Przypadki, w których można zastosować ten przepis, jak również tryb postępowania, określane są zgodnie z procedurą Komitetu. Dokonanie zwrotu lub umorzenia może zostać uzależnione od szczególnych warunków. 2.      Należności są zwracane lub umarzane z powodów określonych w ust. 1 na pisemny wniosek dłużnika, złożony we właściwym urzędzie celnym w terminie dwunastu miesięcy, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Jednakże organy celne mogą w należycie uzasadnionych, wyjątkowych przypadkach zezwolić na przekroczenie tego terminu. [...]”. 2.      Przepisy wykonawcze do kodeksu celnego 24.      Artykuł 291 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny(10), uchylony na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1602/2000 z dnia 24 lipca 2000 r. zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 2454/93(11), stanowił: „1.      Dopuszczenie do swobodnego obrotu towarów z zastosowaniem uprzywilejowanego traktowania taryfowego ze względu na ich przeznaczenie uzależnione jest od udzielenia pisemnego pozwolenia osobie, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu w celu dopuszczenia do swobodnego obrotu. 2.      Pozwolenie to udzielane jest na pisemny wniosek osoby zainteresowanej przez organy celne państwa członkowskiego, w którym towary zostają zgłoszone do dopuszczenia do swobodnego obrotu. [...]”. 25.      Artykuł 869 rozporządzenia nr 2454/93 stanowi: „Organy celne same podejmują decyzję o nieksięgowaniu niepobranych należności po zwolnieniu towarów: [...] b)       w przypadkach, w których uznają one, że warunki określone w art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu zostały spełnione, pod warunkiem że kwota niepobrana od zainteresowanego podmiotu gospodarczego w odniesieniu do jednej lub większej liczby czynności przywozu lub wywozu, ale z powodu jednej pomyłki jest niższa od 2000 [EUR]; [...]”. 26.      Zgodnie z art. 871 rozporządzenia: „W przypadkach innych niż określone w art. 869, jeżeli organy celne uznają, że warunki ustanowione w art. 220 ust. 2 lit. b) zostały spełnione, lub mają wątpliwości co do dokładnego zakresu kryteriów tego przepisu w odniesieniu do danego przypadku, organy te przekazują przypadek Komisji, aby mogła zostać podjęta decyzja zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 872–876. Dokumenty przekazane Komisji zawierają wszystkie informacje niezbędne do dokładnego zbadania przedstawionego przypadku. Po otrzymaniu dokumentów Komisja niezwłocznie powiadamia odpowiednio dane państwo członkowskie. Jeżeli okaże się, że informacje przekazane przez państwo członkowskie są niewystarczające dla podjęcia decyzji w sprawie przedstawionego jej przypadku przy pełnej znajomości faktów, Komisja może zażądać przekazania dodatkowych informacji”. 3.      Przepisy w sprawie Nomenklatury Scalonej 27.      Nomenklatura Scalona (zwana dalej „CN”) została opublikowana w załączniku I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej(12). Rozporządzenie to oparte jest na światowym Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania Towarów, opracowanym przez Radę Współpracy Celnej (obecnie Światowa Organizacja Celna) i ustanowionym na podstawie międzynarodowej konwencji zawartej w Brukseli w dniu 14 czerwca 1983 r. i zatwierdzonej w imieniu Wspólnoty decyzją Rady 87/369/EWG z dnia 7 kwietnia 1987 r. dotyczącą zawarcia Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów oraz Protokołu zmian do tej Konwencji(13). Rozporządzenie to zostało ostatnio zmienione na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1789/2003 z dnia 11 września 2003 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87(14). 28.      Załącznik I sekcja II rozporządzenia nr 2658/87 stanowi między innymi, że stawki celne podlegają zawieszeniu w odniesieniu do towarów przeznaczonych do włączenia do statków, łodzi lub pozostałych jednostek pływających wymienionych w zamieszczonej tam tabeli, do celów ich budowy, naprawy, konserwacji lub przebudowy oraz w odniesieniu do towarów przeznaczonych do umieszczenia w takich statkach, łodziach lub pozostałych jednostkach pływających lub do ich wyposażenia. 29.      Lista, do której odsyła ten załącznik, zawierała również podpozycję CN 8901 90 10 odnoszącą się do statków do przewozu towarów oraz statków do przewozu zarówno osób, jak i towarów. 30.      W podpozycji CN 8609 00 90 określonej w załączniku I do rozporządzenia nr 2658/87 zdefiniowane były pojemniki i kontenery, w tym do przewozu płynów lub gazu, przystosowane do przewozu jednym środkiem transportu lub wieloma środkami transportu. III – Stan faktyczny 31.      Duńskie przedsiębiorstwo (zwane dalej „importerem”) należące do grupy przedsiębiorstw złożyło w 1970 r. wniosek o zwolnienie z należności celnych przywozowych w ramach procedury uszlachetniania czynnego. Przedsiębiorstwo uzasadniało swój wniosek tym, że przywożone towary (drewno i tworzywa sztuczne) są przeznaczone do budowy kontenerów morskich włączanych następnie do statków kontenerowych grupy. 32.      Duńskie organy celne zezwoliły na przywóz i nie pobrały w odniesieniu do towarów (drewna i tworzyw sztucznych), które zakwalifikowały do podpozycji CN 8901 90 10 załącznika I do rozporządzenia nr 2658/87, należności celnych przywozowych. Zastosowały one wobec towarów procedurę ostatecznego przeznaczenia (end-use)(15), która obowiązuje w przypadku towarów przeznaczonych do włączenia do statków, łodzi lub pozostałych jednostek pływających lub przeznaczonych do ich wyposażenia. Ponadto zwróciły one uwagę importerowi na fakt, że procedura uszlachetniania czynnego w tym konkretnym przypadku nie ma zastosowania. 33.      Przedstawiciele Komisji w okresie od 25 do 29 marca 1996 r. poddali kontroli pobór środków własnych Wspólnot i sporządzili w tej sprawie raport 96-1-1. Stwierdzają w nim, że duńskie organy celne z naruszeniem prawa wspólnotowego zezwoliły importerowi na przywóz ze zwolnieniem z należności celnych przywozowych towarów, które są wykorzystywane do budowy zwykłych kontenerów morskich, nienależących do wyposażenia statków. Zastosowanie procedury celnej ostatecznego przeznaczenia byłoby słuszne jedynie wówczas, gdyby kontenery te były bezpośrednio włączane do statków, umieszczane w nich lub stanowiły ich wyposażenie. W wyniku tego błędu w sposób sprzeczny z prawem zmniejszono środki własne Wspólnoty. Duńskie organy celne począwszy od dnia 1 stycznia 1994 r. ponosiły odpowiedzialność finansową za błędy wynikające ze stosowania procedury ostatecznego przeznaczenia. W ramach tej kontroli sporządzono raport, który został przekazany organom duńskim w dniu 12 czerwca 1996 r. 34.      Dania zakwestionowała raport Komisji pismem z dnia 12 lutego 1997 r. i powtórzyła swoje stanowisko w dniu 6 czerwca 1997 r. na posiedzeniu Komitetu Doradczego ds. Środków Własnych. W trakcie tego posiedzenia Dania zakwestionowała kompetencje Komitetu i zażądała, by tę kwestię rozstrzygnęła Dyrekcja Generalna Komisji właściwa do spraw podatków i ceł. Komisja oświadczyła w trakcie posiedzenia, że nie podziela poglądu Danii w sprawie wykładni przepisów celnych. 35.      W dniu 25 listopada 1997 r. Dania zażądała, żeby sprawą zajął się dział Komitetu Kodeksu Celnego właściwy do spraw uprzywilejowanego traktowania taryfowego, ponieważ nie powstał dług celny, a Wspólnota nie utraciła środków własnych. 36.      W dniu 30 grudnia 1997 r. duńskie organy celne (urząd właściwy dla Jutlandii Południowej) poinformowały importera o opinii Komisji w sprawie pozwolenia na przywóz zwolniony z należności celnych przywozowych, nie podzielając jednak jej stanowiska, oraz o tym, że począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r. będą pobierały powyższe należności. Pozwolenie na przywóz w ramach procedury ostatecznego przeznaczenia udzielone importerowi straciło moc w dniu 31 grudnia 1997 r. W dniu 3 lutego 1998 r. przedsiębiorstwo to złożyło wniosek w ramach procedury uszlachetniania czynnego. Stosowne pozwolenie na przywóz zostało wydane w dniu 21 kwietnia 1998 r. z mocą wsteczną od dnia 3 lutego 1998 r. Komisja nie domagała się, by rząd duński przekazał kwotę wynikającą z należności celnych przywozowych za okres od dnia 1 stycznia do dnia 3 lutego 1998 r. 37.      Pismem z dnia 9 listopada 1998 r. Komisja zażądała od Danii przekazania na jej rzecz należności celnych przywozowych podlegających pobraniu w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1997 r. bez odsetek, w wysokości 18 687 475 DKK. Od dnia 1 stycznia 1994 r. Dania ponosiła jej zdaniem odpowiedzialność finansową za cały przywóz importera, ponieważ błędnie zastosowała procedurę ostatecznego przeznaczenia. W odpowiedzi z dnia 10 marca 1999 r. organy duńskie przekazały Komisji listę niepobranych należności przywozowych za okres od dnia 1 stycznia 1994 r. do dnia 31 grudnia 1997 r. i zakwestionowały tezę, że Wspólnota poniosła szkodę finansową wynikającą z ich działań. 38.      W dniu 31 stycznia 2002 r. Komisja przesłała Danii wezwanie do usunięcia uchybienia, w którym ponownie zwróciła uwagę na błędy związane z klasyfikacją taryfową towarów importera i zażądała od Danii zapłaty kwoty 18 687 475 DKK. 39.      W dniu 2 kwietnia 2002 r. rząd duński przyznał w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia uchybienia, że załącznik I sekcja II rozporządzenia nr 2658/87 zawierający Nomenklaturę Scaloną nie może być interpretowany w sposób tak szeroki, iż towary służące do produkcji wyrobów przeznaczonych do wyposażenia statków są zwolnione z należności przywozowych. 40.      Pismem z dnia 6 maja 2002 r. skierowanym do Komisji rząd duński wystąpił, poza ramami postępowania o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, o zezwolenie zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego na odstąpienie od zaksięgowania retrospektywnego z uwagi na fakt, iż przy wydawaniu pozwolenia na przywóz w ramach procedury ostatecznego przeznaczenia organy celne popełniły błąd, którego dłużnik nie mógł stwierdzić. 41.      Komisja uznała odpowiedź Danii na wezwanie do usunięcia uchybienia za nieprzekonującą i w związku z tym wezwała ją w uzasadnionej opinii z dnia 31 października 2002 r. do podjęcia wszystkich niezbędnych środków w ciągu dwóch miesięcy od daty jej otrzymania. Dania udzieliła odpowiedzi w dniu 28 lutego 2003 r. 42.      W dniu 19 kwietnia 2004 r. grupa robocza Komitetu Kodeksu Celnego na posiedzeniu, które miało miejsce w ramach procesu wydania decyzji REC 12/03, stwierdziła, że importer spełniał warunki wydania pozwolenia na zwolnienie z należności celnych przywozowych w ramach procedury uszlachetniania czynnego już w 1990 r. Gdyby przedsiębiorstwo to wystąpiło o tego rodzaju zezwolenie w 1990 r., należałoby je wydać. Ponadto stwierdzono na posiedzeniu, że błędy duńskich organów celnych nie miały wpływu na budżet wspólnotowy. W związku z tym posiedzeniem grupy roboczej Komisja wydała w dniu 19 maja 2004 r. decyzję REC 12/03(16). Stwierdziła w niej, że powinno mieć miejsce retrospektywne zaksięgowanie należności przywozowych należnych od importera oraz że wniosek o zwolnienie z należności w odniesieniu do tego przedsiębiorstwa jest zasadny. Komisja poinformowała Danię pismem z dnia 21 lutego 2005 r., że nie obciąża jej już odpowiedzialnością finansową z tytułu braku przekazania środków własnych Wspólnot w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 3 lutego 1998 r. 43.      Ponieważ Dania nie zastosowała się do uzasadnionej opinii, Komisja w dniu 20 stycznia 2005 r. wniosła skargę zgodnie z art. 226 WE. 44.      Komisja wnosi o: –        stwierdzenie, że nie przekazując Komisji kwoty 18 678 475 DKK tytułem środków własnych wraz z odsetkami za zwłokę od dnia 27 lipca 2000 r., Dania uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy prawa wspólnotowego, a w szczególności art. 10 WE oraz art. 2 i 8 decyzji Rady 94/728/WE, Euratom z dnia 31 października 1994 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot, –        obciążenie Danii kosztami postępowania. 45.      Dania wnosi o: –        oddalenie skargi; –        obciążenie Komisji kosztami postępowania. IV – Argumenty stron 46.      Zdaniem Komisji Dania niesłusznie zezwoliła na przywóz określonych towarów przeznaczonych do produkcji kontenerów ze zwolnieniem z należności celnych przywozowych pomimo zwrócenia uwagi organom duńskim, że postępowanie takie jest nieprawidłowe. Zastosowanie podpozycji CN 8609 00 90 jest niewłaściwe, ponieważ towar został wykorzystany do produkcji zwykłych kontenerów (pojemników) nieposiadających żadnych cech szczególnych. Kontenery, na których przywóz Dania zezwoliła, nie mogą być włączane do statków, ponieważ nie są do tego dostosowane, i nie są częścią wyposażenia statków. Nie zastępują one części statku, do której następuje załadunek towaru, i nie należą do jego wyposażenia, ponieważ nie są wykorzystywane do celów eksploatacji. Nie mają zatem szczególnego przeznaczenia. 47.      Zgodnie ze stanowiskiem Komisji organy duńskie nie powinny zezwolić na przywóz towaru w ramach procedury ostatecznego przeznaczenia. Organy te miały obowiązek natychmiastowego odwołania pozwolenia po otrzymaniu komunikatu Komisji, tzn. w terminie dwóch dni zgodnie z art. 220 ust. 1 kodeksu celnego. Dania uchybiła zobowiązaniom wynikającym z art. 9 i 20 kodeksu celnego oraz z rozporządzenia nr 2658/87. W konsekwencji nastąpiło zmniejszenie środków własnych Wspólnoty. Ponadto Komisji zwraca uwagę na fakt, że środki własne Wspólnoty z tytułu należności celnych powstają w chwili zaistnienia długu celnego. 48.      W odniesieniu do przywożonego towaru twierdzi ona, że nie miała zastosowania procedura uszlachetniania czynnego. W związku z upływem czasu nie można jednak stwierdzić, czy spełnione były warunki tej procedury ustanowione w art. 117 lit. b) kodeksu celnego. 49.      Jej zdaniem, chociaż organy duńskie otrzymały wykładnię przedmiotowych przepisów dokonaną przez Komisję, nie zaksięgowały retrospektywnie długu celnego, ponieważ uznały za spełnione warunki określone w art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego. Nie zastosowały się tym samym do zobowiązań ciążących na nich na podstawie art. 871 rozporządzenia nr 2454/93. Organy duńskie działały na własną odpowiedzialność i pozostały przy własnej wykładni, również po tym jak Komisja w 1996 r. zwróciła Danii uwagę na błędy związane ze stosowaniem procedury ostatecznego przeznaczenia, która pozwala na przywóz zwolniony z należności celnych. Ponieważ organy duńskie nie poinformowały Komisji o stwierdzonych przez nią problemach i błędach związanych z zastosowaniem tej procedury, nie mogła ona wypowiedzieć się w sprawie możliwości zastosowania art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego. 50.      Komisja ocenia, że przy wydawaniu pozwolenia na przywóz zwolniony z należności celnych przywozowych organy duńskie nie działały z należytą starannością. Nie dołożyły one staranności również dlatego, że nie zaksięgowały retrospektywnie długu celnego zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego oraz art. 871 rozporządzenia nr 2454/93. Dania nie ustaliła przez to środków własnych Wspólnoty, a zatem ponosi odpowiedzialność finansową za utratę środków własnych; ma miejsce naruszenie art. 8 decyzji 94/728. W konsekwencji Dania ma obowiązek przekazania na rzecz Wspólnoty kwoty 18 678 475 DKK należnej w związku z popełnionymi błędami oraz brakiem staranności. Wspólnota poniosła szkodę, ponieważ kwota ta nie została jej przekazana. Jako że Dania odmawia uiszczenia tej kwoty, narusza ona zobowiązania ciążące na niej na mocy art. 2 i 8 decyzji 94/728 oraz art. 10 WE. 51.      Co się tyczy okresu od dnia 1 stycznia 1994 r. do dnia 31 grudnia 1997 r., jej zdaniem stan faktyczny niniejszego postępowania nie różni się w sposób istotny od stanu faktycznego sprawy C‑392/02(17). 52.      Wreszcie Komisja uważa, że Dania jest również zobowiązana do uiszczenia odsetek zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1552/89. 53.      Rząd duński kwestionuje twierdzenie, że Wspólnota poniosła szkodę finansową w związku z brakiem przekazania środków własnych. Błędy organów duńskich nie miały negatywnego wpływu na budżet wspólnotowy, ponieważ importer już w chwili składania wniosku w 1990 r. spełniał warunki zastosowania procedury celnej uszlachetniania czynnego, co wynika z decyzji REC 12/03. W konsekwencji nie powstał dług celny. Ponadto Komitet na posiedzeniu w dniu 19 kwietnia 2004 r. stwierdził, że w okresie od 1 stycznia 1998 r. do dnia 3 lutego 1998 r. Wspólnota nie poniosła szkody finansowej w związku ze zwolnieniem z należności celnych przywozowych. 54.      Jego zdaniem nie jest jasne, czy towar nie mógł być przywieziony w ramach procedury ostatecznego przeznaczenia. Zatem pytanie, czy kontenery stanowią towar przeznaczony do wyposażenia statków, ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie. Trybunał wydał wyrok w sprawie C‑148/87(18) dotyczącej sieci rybackich przymocowanych trwale do statków. Status towaru włączonego do statku nie był jednoznaczny. Z tego względu rząd duński zaproponował, żeby status towaru określił właściwy komitet Komisji, co jednak jeszcze nie nastąpiło. 55.      Powołując się na decyzję REC 12/03 oraz protokół posiedzenia działu Komitetu z dnia 19 kwietnia 2004 r., rząd duński podnosi, że zgodnie z tymi dokumentami warunki udzielenia pozwolenia na zastosowanie procedury uszlachetniania czynnego były spełnione już w 1990 r. oraz że budżet wspólnotowy nie poniósł szkody. Po tym jak Komisja w replice wyjaśniła, że stwierdzenie to jest właściwe w odniesieniu do okresu od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 3 lutego 1998 r., wspomniana decyzja może być interpretowana w ten sposób, że Wspólnota nie poniosła szkody również w okresie przed 1 stycznia 1998 r. Poza tym wynika z niej, że szkoda nie powstała, ponieważ należało zastosować podstawę prawną odnoszącą się do procedury uszlachetniania czynnego, która również przewiduje zwolnienie z należności celnych. Należało więc zastosować art. 239 kodeksu celnego. Ponieważ procedura uszlachetniania czynnego od dnia 1 stycznia 1998 r. ma zastosowanie do tych samych okoliczności stanu faktycznego, trudno dostrzec, dlaczego nie mogłaby być stosowana również w odniesieniu do okresu przed 1 stycznia 1998 r. 56.      Zdaniem rządu duńskiego fakt, że organy duńskie tak późno zmieniły swoje stanowisko w sprawie stosowania procedury ostatecznego przeznaczenia, spowodowany był postępowaniem Komisji, która nie przedłożyła tej kwestii do rozpatrzenia przez dział Komitetu Kodeksu Celnego właściwy do spraw uprzywilejowanego traktowania taryfowego. Organy duńskie zmieniły stanowisko w ramach przygotowywania odpowiedzi na wezwanie do usunięcia uchybienia na podstawie rozmowy telefonicznej z nieznanym z imienia i nazwiska urzędnikiem Dyrekcji Generalnej do spraw Podatków i Unii Celnej, który oświadczył, że Dania zamiast procedury ostatecznego przeznaczenia powinna zastosować procedurę uszlachetniania czynnego. 57.      Ponadto rząd duński wyraźnie kwestionuje twierdzenie Komisji, iż nie poinformował jej o tym, że nie zamierza retrospektywnie księgować długu celnego. Uczynił to bowiem pismem z dnia 6 maja 2002 r. skierowanym do Komisji. V –    Rozważania rzecznika generalnego A –    Odpowiedzialność państw członkowskich wobec Wspólnoty w zakresie środków własnych 58.      Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) decyzji 94/728 cła według Wspólnej Taryfy Celnej i inne cła, które Wspólnota pobiera w obrocie towarowym z państwami trzecimi, stanowią środki własne Wspólnoty(19). Przeznaczenie ceł na środki własne Wspólnoty w budżecie wspólnotowym wynika z tego, że w ramach unii celnej(20) państwo, które nakazuje zapłatę cła, niekoniecznie jest państwem przeznaczenia towaru(21). 59.      Na podstawie art. 2 rozporządzenia nr 1552/89 tytuł Wspólnot do środków własnych jest ustalony, gdy zostały spełnione warunki przewidziane w regulacjach celnych dotyczących wpisu tytułu dochodów budżetowych w rachunkach i powiadamiania dłużnika. Z brzmienia tego przepisu wynika, że obowiązek stwierdzenia przez państwa członkowskie tytułu Wspólnot do środków własnych powstaje, gdy spełnione są wskazane przesłanki regulacji celnych, oraz że w związku z tym rzeczywiste zaksięgowanie nie jest konieczne(22). Z powyższego wynika, że państwa członkowskie są „zobowiązane do stwierdzenia tytułu Wspólnot do środków własnych w chwili, w której organy celne mogą obliczyć kwotę należności wynikającej z długu celnego i ustalić dłużnika”(23). 60.      Orzecznictwo Trybunału w sprawie ceł jako środków własnych Wspólnot wychodzi co do zasady z założenia, że „państwa członkowskie są zobowiązane do stwierdzenia tytułów Wspólnot do środków własnych z chwilą, gdy organy celne znajdą się w posiadaniu niezbędnych informacji i mogą w związku z tym obliczyć kwotę należności wynikających z długu celnego i określić dłużnika niezależnie od tego, czy spełnione są przesłanki stosowania art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego i czy możliwe jest zatem zaksięgowanie i dokonanie retrospektywnego pokrycia danych należności celnych. W tych okolicznościach państwo członkowskie, które wstrzymuje się od stwierdzenia tytułu Wspólnot do środków własnych i od udostępnienia odpowiedniej kwoty Komisji w sytuacji, gdy nie są spełnione przesłanki art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 1552/89, uchybia zobowiązaniom wynikającym z prawa wspólnotowego, a w szczególności z art. 2 i 8 decyzji 94/728”(24). B –    Czy brak jednoznaczności przepisów wspólnotowych zwalnia państwa członkowskie z obowiązku ustalenia środków własnych Wspólnoty? 61.      Rząd duński nie może powoływać się na brak precyzji treści załącznika I do rozporządzenia nr 3658/87. Niedokładności te nie zwalniają państw członkowskich z obowiązku przekazania środków własnych Wspólnot zgodnie z decyzją nr 94/728. Zgodnie z ww. wyrokiem w sprawie C‑392/02 Komisja przeciwko Danii, „jeżeli błąd organów celnych państwa członkowskiego ma taki skutek, że dłużnik nie musi uiścić kwoty danej należności celnej, to nie narusza to ani obowiązku państwa członkowskiego do zapłaty odsetek za zwłokę, ani danych tytułów Wspólnot do dochodów budżetowych, które powinny były być stwierdzone w ramach udostępnienia środków własnych”(25). Zgodnie z zasadą pośredniego zarządzania(26) państwa członkowskie są właściwe do wykonywania wspólnotowych przepisów celnych. 62.      O ile przepisy celne Wspólnoty nie są przejrzyste, to niejasności te nie zwalniają państw członkowskich od obowiązku przekazywania środków własnych Wspólnot. Ponadto zgodnie z zasadą prawa wspólnotowego państwa członkowskie nie mogą samodzielnie interpretować niedokładności występujących w przepisach wspólnotowych. Jeżeliby to uczyniły, naruszyłyby art. 220 WE(27). Bez znaczenia jest zatem argumentacja rządu duńskiego, że w związku z niedokładnościami występującymi w załączniku I do rozporządzenia nr 3658/87 nie jest jasne, czy powstał dług celny. Nawet jeżeli państwo członkowskie kwestionuje istnienie długu celnego, ma ono obowiązek określenia środków własnych Wspólnoty(28). Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89 powinien być interpretowany w ten sposób, że państwa członkowskie nie mogą zaniechać stwierdzania należności, nawet jeśli je kwestionują. W przeciwnym razie równowaga finansowa Wspólnot zostałaby zachwiana wskutek zachowania jednego z państw członkowskich(29). C –    Obowiązek udostępnienia przez Danię środków własnych 63.      Na wstępie należy zwrócić uwagę na to, że rząd duński w piśmie z dnia 2 kwietnia 2002 r. przyznał, iż błędnie zastosował wspólnotowe przepisy celne. W odpowiedzi na skargę dodał również, że błędnie zastosował procedurę ostatecznego przeznaczenia i poinformował importera, iż w tym konkretnym przypadku nie można stosować procedury uszlachetniania czynnego. Rząd duński kwestionuje jednak, że wynikła z tego szkoda dla systemu środków własnych Wspólnoty, ponieważ zastosowanie miała inna procedura celna, tj. procedura uszlachetniania czynnego, w ramach której obowiązuje zwolnienie z cła. 64.      Wspólnota ma tytuł do środków własnych, jeżeli są spełnione materialnoprawne przesłanki powstania długu celnego(30). Zgodnie z wyrokiem w sprawie C‑392/02 Komisja przeciwko Danii obowiązek stwierdzenia przez państwa członkowskie tytułu Wspólnoty do środków własnych powstaje w chwili, w której spełnione zostają przesłanki zawarte w regulacji celnej, czyli w przepisach celnych. 65.      To, czy spełnione są przesłanki stwierdzenia środków własnych Wspólnoty, nie zależy od rodzaju procedury celnej, jakiej podlega dłużnik, ponieważ chodzi tu o dwa odrębne stosunki prawne. „System przepisów [w sprawie środków własnych] reguluje stosunki prawne pomiędzy Wspólnotą a państwami członkowskimi w zakresie ustalania i przekazywania środków własnych. [System przepisów celnych] reguluje stosunki prawne pomiędzy państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami w zakresie zgłoszeń celnych, nakładania i poboru należności celnych przywozowych i wywozowych”(31). Zatem z punktu widzenia stosunku między Wspólnotą a Danią w zakresie środków własnych Wspólnoty nie jest istotne, czy organy duńskie, poza obowiązkiem cofnięcia pozwolenia na przywóz zwolniony z należności celnych, były również zobowiązane do wyjaśnienia, czy właściwe było stosowanie innej procedury celnej, a mianowicie procedury uszlachetniania czynnego. 66.      Wspólnotowe prawo celne w odniesieniu do szeregu towarów przewiduje obniżenie należności celnych lub zwolnienie z cła ze względu na ich przeznaczenie (procedura ostatecznego przeznaczenia). Zastosowanie obniżonej stawki celnej opiera się zasadniczo na Nomenklaturze Scalonej zawartej w załączniku I sekcja II do rozporządzenia nr 2658/87, prawie stosowanym ratione temporis. Przewidywała ona, że zawieszenie poboru należności celnych w odniesieniu do towarów przeznaczonych do włączenia do statków, łodzi lub pozostałych jednostek pływających wymienionych w rozporządzeniu, do celów ich budowy, naprawy, konserwacji lub przebudowy oraz w odniesieniu do towarów przeznaczonych do umieszczenia w takich statkach, łodziach lub pozostałych jednostkach pływających lub do ich wyposażenia. 67.      Duńskie organy celne zastosowały w odniesieniu do włączanego towaru taką procedurę, jakby podlegał on podpozycji CN 8901 90 10. Podpozycja ta dotyczy statków do przewozu towarów oraz statków do przewozu zarówno osób, jak i towarów. Organy te uzasadniały zastosowanie tej podpozycji tym, że Trybunał w sprawie 148/87, w ramach której orzekał w kwestii sieci rybackich, stwierdził, iż towar włączany do statku nie musi być w nim umieszczony trwale. Dania nie może jednak powoływać się na wyrok w sprawie 148/87, ponieważ Trybunał nie orzekał w niej o towarze włączanym do statku. Wyrok w sprawie C‑148/87 nie zawiera przesłanek przemawiających za dopuszczalnością zaklasyfikowania kontenerów do podpozycji CN 8901 90 10. 68.      Zwykłe kontenery z pewnością nie stanowią towaru włączanego do statku. Taki towar mogą stanowić jedynie przedmioty włączane do statku trwale lub przynajmniej przeznaczone do długotrwałego użytkowania w tym charakterze. Jak słusznie zauważyła Komisja, w odniesieniu do zwykłych kontenerów należało zastosować podpozycję CN 8609 00 90. 69.      Odnośnie do argumentacji rządu duńskiego, iż błędy organów celnych nie spowodowały utraty środków własnych Wspólnoty, należy stwierdzić, że importer w 1990 r. złożył wniosek o zwolnienie w ramach procedury uszlachetniania czynnego. Błąd duńskich organów celnych polegał na tym, że zamiast procedury uszlachetniania czynnego zastosowały procedurę ostatecznego przeznaczenia. Wprawdzie wniosek został złożony o zwolnienie w ramach uszlachetniania czynnego, ale okoliczność ta sama w sobie nie oznacza, że na podstawie tego wniosku wydano by pozwolenie na zwolniony z należności celnych przywóz w ramach tej procedury. 70.      W procedurze uszlachetniania czynnego przywóz następuje w celu dokonania wywozu. I tak w art. 114 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego opisuje rodzaj uszlachetniania czynnego, w ramach którego przywożony towar niewspólnotowy przeznaczony jest do powrotnego wywozu poza obszar celny Wspólnoty w postaci produktów kompensacyjnych. Rząd duński wyjaśniał w swoich pismach, że omawiane kontenery są umieszczane na statkach kontenerowych i razem z nimi wywożone. Tym samym Dania chciała zaznaczyć, że przedmiotowe kontenery należą do wyposażenia statków i w konsekwencji są wywożone łącznie z nimi. Jak stwierdzono wyżej, chodzi tu o zwykłe kontenery. W przypadku uznania słuszności argumentacji rządu duńskiego, powstaje pytanie, co w ogóle było przedmiotem wywozu. 71.      W sytuacji, gdy kontenery pozostają własnością przewoźnika morskiego, trudno mówić o wywozie. Strony nie przedstawiły jednak w swoich pismach żadnych dokładniejszych informacji w tej kwestii. Argumentacja Danii, że miała miejsce rozmowa telefoniczna z nieznanym z imienia i nazwiska urzędnikiem Komisji – czego ta nie kwestionuje – w trakcie której rząd duński został zapewniony o możliwości stosowania przepisów w sprawie procedury uszlachetniania czynnego, nie oznacza sama w sobie, że przepisy te faktycznie mogą być stosowane w odniesieniu do importera. Bez znaczenia jest również argument rządu duńskiego, zgodnie z którym w trakcie tej rozmowy wyjaśniono, że należy zastosować przepisy w sprawie procedury uszlachetniania czynnego w związku z przepisami dotyczącymi odprawy czasowej określonymi w art. 4 ust. 16 lit. f) kodeksu celnego. Zgodnie z art. 137 kodeksu celnego procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystanie na obszarze celnym Wspólnoty towarów niewspólnotowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem wynikającego ze zużycia obniżenia ich wartości, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych(32). W niniejszym przypadku przywożony towar został przekształcony w zwykłe kontenery. Nie może być zatem mowy o odprawie czasowej. 72.      Nieuzasadniony jest również argument rządu duńskiego, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie pogląd wyrażony przez Komisję w decyzji REC 12/03. W decyzji tej stwierdza się jasno i wyraźnie, że procedura celna uszlachetniania czynnego może obowiązywać jedynie w odniesieniu do okresu od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 3 lutego 1998 r. Bezzasadna jest zatem argumentacja w sprawie stosowania tej decyzji w okresie przed dniem 1 stycznia 1998 r. 73.      W świetle tych rozważań Komisja słusznie stwierdziła, że stosowanie w niniejszym przypadku procedury ostatecznego przeznaczenia w odniesieniu do pojemników (kontenerów) było nieprawidłowe. Dania zastosowała błędną procedurę. 74.      „Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1552/89 państwa członkowskie są zobowiązane do podjęcia wszystkich wymaganych środków w celu zapewnienia, aby kwota odpowiadająca tytułom dochodów budżetowych ustalonym na mocy art. 2 została udostępniona Komisji. Państwa członkowskie są zwolnione z tego obowiązku jedynie w przypadku, gdy kwoty te nie zostały zgromadzone z powodu siły wyższej lub jeżeli okaże się, że ich uzyskanie jest całkowicie niemożliwe z przyczyn, których nie można im przypisać”(33). 75.      Trybunał wyraził już pogląd, że „nie należy rozróżniać przypadku, w którym państwo członkowskie ustaliło środki własne i ich nie przekazało, od przypadku, w którym państwo to niesłusznie zaniechało ustalenia środków, nawet w braku ścisłego terminu”(34). W niniejszej sprawie Dania w związku z nieprawidłowym zastosowaniem procedury celnej ostatecznego przeznaczenia zaniechała ustalenia środków własnych Wspólnoty. 76.      Argument obrony przedstawiany przez Danię, że nie powstała szkoda, nie pozbawia skargi Komisji zasadności. Doktryna klasyfikuje tego rodzaju argument państw członkowskich o braku szkody do kategorii zarzutów de minimis(35) i podkreśla, że kwestia, czy państwo członkowskie uchybiło zobowiązaniom, nie zależy od zakresu uchybienia(36). Z tego względu w zakresie przepisów regulujących funkcjonowanie rynku wewnętrznego bez znaczenia jest podnoszona na własną obronę argumentacja państwa członkowskiego, że uchybienie zobowiązaniom wynikającym z traktatu nie ma wpływu na funkcjonowanie tego rynku(37). Uchybienie zobowiązaniom nie zależy od powstania szkody(38). Te same stwierdzenia powinny obowiązywać w obszarze środków własnych Wspólnoty. W postępowaniu na podstawie art. 226 WE nie chodzi bowiem o stwierdzenie, czy Wspólnota poniosła szkodę, lecz o to, czy państwo członkowskie uchybiło swoim zobowiązaniom wynikającym z prawa wspólnotowego(39). Dlatego też nie można przyjąć argumentu Danii, że w związku z błędem organów duńskich Wspólnota nie poniosła szkody. W niniejszej sprawie nie ma również znaczenia fakt, czy postępowanie organów duńskich było zawinione(40). 77.      Prawo wspólnotowe wymaga bowiem, żeby państwa członkowskie w sposób prawidłowy stosowały przepisy celne. „W związku z tym państwa członkowskie są zobowiązane do stwierdzenia tytułów Wspólnot do środków własnych z chwilą, gdy organy celne znajdą się w posiadaniu niezbędnych informacji i mogą w związku z tym obliczyć kwotę należności wynikających z długu celnego i określić dłużnika niezależnie od tego, czy spełnione są przesłanki stosowania art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego i czy możliwe jest zatem zaksięgowanie i dokonanie retrospektywnego pokrycia danych należności celnych” (41). 78.      Państwo członkowskie, które wstrzymuje się od stwierdzenia tytułu Wspólnot do środków własnych i od udostępnienia odpowiedniej kwoty Komisji w sytuacji, gdy nie są spełnione przesłanki art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 1552/89, uchybia zobowiązaniom wynikającym z prawa wspólnotowego, a w szczególności z art. 2 i 8 decyzji 94/728(42). Wobec tego Dania jest zobowiązana do udostępnienia środków własnych. D –    Naruszenie art. 871 rozporządzenia nr 2454/93 79.      Komisja podnosi, że organy duńskie otrzymały jej wykładnię przepisów celnych, ale mimo to nie dokonały retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, ponieważ uznały za spełnione warunki ustanowione w art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego. Tym samym uchybiły one zobowiązaniom wynikającym z art. 871 rozporządzenia nr 2454/93 i uniemożliwiły Komisji orzeczenie w kwestii stosowania art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego. 80.      Zgodnie z art. 871 rozporządzenia nr 2454/93, w przypadkach innych niż określone w art. 869, jeżeli organy celne uznają, że warunki ustanowione w art. 220 ust. 2 lit. b) zostały spełnione, lub mają wątpliwości co do dokładnego zakresu kryteriów tego przepisu w odniesieniu do danego przypadku, organy te mają obowiązek przekazania przypadku Komisji, aby można wydać decyzję zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 872–876. Dokumenty przekazane Komisji zawierają wszystkie informacje niezbędne do dokładnego zbadania przedstawionego przypadku. 81.      Trybunał orzekł już, że postępowanie określone w art. 871 i 873 rozporządzenia nr 2454/93 „nie dotyczy obowiązku państw członkowskich do stwierdzenia tytułu Wspólnot do środków własnych. Ratio legis art. 871 i 873 rozporządzenia nr 2454/93 polega bowiem na zapewnieniu jednolitego stosowania prawa wspólnotowego”(43). 82.      Bezsporne jest, że rząd duński w piśmie z dnia 6 maja 2002 r. skierowanym do Komisji wniósł o wydanie pozwolenia na odstąpienie od retrospektywnego księgowania zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego, uzasadniając to błędem organów celnych przy udzielaniu pozwolenia w zakresie procedury ostatecznego przeznaczenia, którego dłużnik nie mógł stwierdzić. 83.      Strony postępowania nie twierdziły nigdy, że Komisja rozstrzygnęła już wniosek Danii. 84.      Zarzut naruszenia art. 871 rozporządzenia nr 2454/93 jest zatem bezzasadny. E –    Naruszenie zobowiązań wynikających z art. 10 WE 85.      W kwestii jednoczesnego naruszenia art. 10 WE oraz decyzji 94/728 Trybunał stwierdził już w swoim orzecznictwie, że wobec stwierdzenia naruszeń tej decyzji „brak jest konieczności orzekania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia [przez Królestwo Danii] ogólnym zobowiązaniom zawartym w tym artykule [...]”(44). 86.      U podstaw tego stanowiska Trybunału leży założenie, że art. 10 WE jest przepisem ogólnym w stosunku do decyzji 94/728. Jeżeli stwierdza się naruszenie przepisu szczególnego, nie ma konieczności stwierdzania naruszenia przepisu ogólnego. Zgodnie z zasadą specialia generalibus derogant naruszenie przepisu szczególnego stanowi jednocześnie naruszenie przepisu ogólnego. F –    Odsetki za zwłokę 87.      Z orzecznictwa Trybunału wynika, że „obowiązki ustalenia wspólnotowych środków własnych, zaksięgowania ich na rzecz Komisji w określonym terminie oraz uiszczenia odsetek za zwłokę są ze sobą nierozerwalnie związane”(45). 88.      Zatem skarga Komisji w części dotyczącej stosownych odsetek począwszy od dnia 27 lipca 2000 r. jest zasadna. 89.      Wreszcie należy zwrócić uwagę, że równowaga finansowa Wspólnoty zmienia się kosztem państw członkowskich w sytuacji, gdy Wspólnota uzyskuje przychody z tytułu środków własnych, do których nie ma tytułu. W takim przypadku może dojść do przeniesienia składników majątkowych na rzecz Wspólnoty bez podstawy prawnej. Kwestia ewentualnego bezpodstawnego wzbogacenia Wspólnoty nie wchodzi jednak w zakres postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego określonego w art. 226 WE. 90.      Zatem należy stwierdzić, że ze względu na to, iż organy duńskie nie przekazały Komisji kwoty 18 678 475 DKK tytułem środków własnych wraz z odsetkami za zwłokę od dnia 27 lipca 2000 r., Królestwo Danii uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy prawa wspólnotowego, a w szczególności nie zastosowało się do art. 2 i 8 decyzji Rady 94/728/EWG, Euratom z dnia 31 października 1994 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot. VI – Koszty 91.      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Królestwa Danii kosztami postępowania, a to przegrało sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania. VII – Wnioski 92.      Wobec powyższego proponuję Trybunałowi następujące rozstrzygnięcie: 1)         Ze względu na to, iż organy duńskie nie przekazały Komisji kwoty 18 678 475,00 DKK tytułem środków własnych wraz z odsetkami za zwłokę od dnia 27 lipca 2000 r., Królestwo Danii uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy prawa wspólnotowego, a w szczególności nie zastosowało się do art. 2 i 8 decyzji Rady 94/728/WE, Euratom z dnia 31 października 1994 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot. 2)         Królestwo Danii zostaje obciążone kosztami postępowania. 1 – Język oryginału: słoweński. 2 – Wyrok Trybunału z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie C‑392/02 Komisja przeciwko Danii, Zb.Orz. str. I‑9811. 3 – Dz.U. L 293, str. 9. 4 – Dz.U. L 185, str. 24. 5 – Dz.U. L 253, str. 42. 6 – Dz.U. L 155, str. 1. 7 – Dz.U. L 175, str. 3. 8 – Dz.U. L 130, str. 1. 9 – Dz.U. L 302, str. 1. 10 – Dz.U. L 253, str. 1. 11 – Dz.U. L 188, str. 1. 12 – Dz.U. L 256, str. 1. 13 – Dz.U. L 198, str. 1. 14 – Dz.U. L 281, str. 1. 15 – Przypis nie dotyczy wersji polskiej. 16 – Nieopublikowana w Zbiorze. 17 – Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, ww. w przypisie 2. 18 – Wyrok z dnia 22 września 1988 r. w sprawie C‑148/87 Pedersen przeciwko Komisji, Rec. str. I‑4993. 19 – System środków własnych w sposób zasadniczy odróżnia Wspólnoty Europejskie od innych organizacji międzynarodowych i międzypaństwowych. W doktrynie środki własne Wspólnoty są określane jako wyraz integracji europejskiej w obszarze budżetu i definiowane jako wpływy podatkowe przypadające z mocy prawa Wspólnocie i służące do celu finansowania jej budżetu, które nie wymagają dalszych decyzji krajowych organów państw członkowskich dla ich powstawania i przekazywania (S. Van Raepenbusch, Droit institutionnel de l’Union européenne, wydanie czwarte, Bruksela 2005, str. 293). 20 – Motyw pierwszy kodeksu celnego. 21 – R. Bieber, w: von den Groeben/Schwarze, art. 269, pkt 29. Autor uważa zatem, że nie można dokładnie określić ceł i opłat wyrównawczych na poziomie krajowym. 22 – Zobacz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii ww. w przypisie 2, pkt 58. 23 – Zobacz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii ww. w przypisie 2, pkt 61. 24 – Zobacz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii ww. w przypisie 2, pkt 68. 25 – Zobacz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii ww. w przypisie 2, pkt 63. W sprawie tej rząd duński podniósł zarzut, że art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego zabrania poboru należności celnych oraz że w związku z tym Dania z powodu błędów popełnionych przez swoje organy celne przy stosowaniu kodeksu celnego nie ponosi odpowiedzialności za zmniejszenie środków własnych. W opinii przedstawionej w tej sprawie (Zb.Orz. str. I-9811, pkt 62 i 63) rzecznik generalny L.A. Geelhoed odpowiedział na tę argumentację, że przepisy w sprawie środków własnych regulują stosunki prawne pomiędzy Wspólnotą a państwami członkowskimi w zakresie ustalania i przekazywania środków własnych. Z kolei przepisy celne regulują stosunki prawne pomiędzy państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami w zakresie zgłoszeń celnych oraz w zakresie nakładania i poboru należności celnych przywozowych i wywozowych. Co do zasady stosunki pomiędzy organami celnymi a dłużnikiem nie ulegają przeniesieniu na grunt rozliczeń pomiędzy Wspólnotą a państwami członkowskimi w odniesieniu do środków własnych, w ramach których powinny były zostać ustalone również długi celne. W przypadku występowania stosunków innego rodzaju, rozliczenia pomiędzy państwami członkowskimi a Wspólnotą w odniesieniu do środków własnych byłyby uzależnione od ryzyka charakterystycznego dla administracji celnej. 26 – W odniesieniu do wykonywania prawa wspólnotowego doktryna dokonuje zasadniczego rozróżnienia pomiędzy bezpośrednim zarządzaniem będącym w kompetencji organów Wspólnoty i innych instytucji wspólnotowych oraz zarządzaniem pośrednim podlegającym właściwości państw członkowskich. W przypadku zarządzania pośredniego prawo wspólnotowe jest wykonywane przez administrację publiczną państw członkowskich. Pojęcie zarządzania pośredniego obejmuje jednak bezpośrednie wykonywanie prawa wspólnotowego, w ramach którego administracja publiczna wykonuje decyzje, rozporządzenia i przepisy prawa pierwotnego podlegające bezpośredniemu stosowaniu oraz pośrednie wykonywanie prawa wspólnotowego, w ramach którego organy krajowe stosują przepisy, które podlegają transpozycji do prawa krajowego (np. dyrektywy) (J.P. Jacqué, Droit institutionnel de l’Union européenne, wydanie trzecie, Paryż 2004, str. 446; J. Ziller, L’autorité administrative dans l’Union européenne, EUI Working Paper Law No. 2004/14, Florencja: European University Institute, 2004, str. 11; H.G. Fischer, Europarecht, Monachium 2001, str. 131 i 132; T. Öhlinger, M. Potacs, Gemeinschaftsrecht und staatliches Recht, wydanie trzecie uzupełnione, Wiedeń 2006, str. 108, 137 i 138. 27 – Trybunał jest organem posiadającym wyłączne kompetencje do orzekania w sprawie ważności aktów pochodnego prawa wspólnotowego (wyrok z dnia 22 października 1987 r. w sprawie 314/85 Foto-Frost, Rec. str. 4199, pkt 13–17). Zgodnie z art. 220 WE to samo dotyczy wykładni pierwotnego i pochodnego prawa wspólnotowego. Celem przyznania wyłącznych kompetencji jest spójność wykładni prawa, szczególny wyraz zasady równego traktowania. 28 – Wyrok z dnia 16 maja 1991 r. w sprawie C‑96/89 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑2461, pkt 38. 29 – Podobnie wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, ww. w przypisie 28, pkt 37 oraz wyrok z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie C‑348/97, Rec. str. I‑4429, pkt 64. 30 – Zobacz podobnie wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, ww. w przypisie 2, pkt 61. 31 – Wyżej wymieniona w przypisie 25 opinia rzecznika generalnego L.A. Geelhoeda w sprawie Komisja przeciwko Danii, pkt 62. 32 – P. Witte, H.M. Wolfgang, H.J. Bleihauer, Lehrbuch des Europäischen Zollrechts, wydanie piąte, Herne 2006, str. 272. Autorzy wyjaśniają, że typowym przykładem procedury celnej odprawy czasowej jest przywóz towarów wystawianych na targach. 33 – Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, ww. w przypisie 2, pkt 66. 34 – Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, ww. w przypisie 2, pkt 67. 35 – S. Van Raepenbusch, Droit institutionnel l’Union européenne, str. 603 i 606. Autor zwraca uwagę na fakt, że zarzut de minimis należy do kategorii zarzutów, które Trybunał systematycznie oddala. Łaciński zwrot de minimis stanowi skrót powszechnej zasady prawa de minimis non curat praetor. 36 – J. Rideau, F. Picod, Code des procédures juridictionnelles de l’Union européenne, wydanie drugie, Paryż 2002, str. 167. 37 – Wyrok z dnia 11 kwietnia 1978 r. w sprawie 95/77 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. 863, pkt 13. Trybunał oddalił w tej sprawie argument Niderlandów, że niezastosowanie dyrektywy Rady nr 71/347/EWG z dnia 12 października 1971 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do pomiaru gęstości zboża w stanie zsypnym (Dz.U. L 239, str. 1) nie miało niekorzystnego wpływu na funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Zdaniem Trybunału tego rodzaju zarzut stoi w sprzeczności z celem, któremu służy dyrektywa 71/347. 38 – S. Van Raepebusch, Droit institutionnel de l’Union européenne, str. 606. 39 – K. Lenaerts, D. Arts, I. Maselis, Procedural Law of the European Union, wydanie drugie, Londyn 2006, str. 128. Autorzy odsyłają do wyroku z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie C‑404/99 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑2667, pkt 51. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że „postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jest procedurą o charakterze obiektywnym. W konsekwencji uchybienie zobowiązaniom ciążącym na państwach członkowskich na podstawie traktatu WE lub prawa pochodnego jest niezależne od zakresu lub częstotliwości zarzucanych im sytuacji”. 40 – W doktrynie podkreśla się, odsyłając do wyroków z dnia 18 listopada 1970 r. w sprawie 8/70 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. 961 oraz z dnia 26 lutego 1976 r. w sprawie 52/75 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. 277, że w postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego argument niezawinionego działania jako zwolnienie nie jest dopuszczalny. W postępowaniu tym chodzi o ustalenie stanu prawnego niezgodnego z prawem wspólnotowym. Zatem pytanie o winę państwa członkowskiego generalnie jest bez znaczenia (M. Burgi, „Vertragsverletzungsverfahren”, w: H.W. Rengeling, A. Middeke, M. Gellermann, (redaktorzy), Handbuch des Rechtschutzes in der Europäischen Union, wydanie drugie poprawione, Monachium 2003, str. 80. 41 – Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, ww. w przypisie 2, pkt 68. 42 – Ibidem. 43 – Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, ww. w przypisie 2, pkt 64. 44 – Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, ww. w przypisie 2, pkt 69. 45 – Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii, ww. w przypisie 2, pkt 67.