C-19/18

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO GIOVANNIEGO PITRUZZELLI przedstawiona w dniu 11 kwietnia 2019 r. ( ) Sprawa C‑19/18 P VG, następca prawny MS przeciwko Komisji Europejskiej Odwołanie – Prawo instytucjonalne – Skarga o odszkodowanie przeciwko Komisji – Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę poniesioną przez stronę wnoszącą odwołanie – Uchybienia Komisji przy rozpatrywaniu skargi przeciwko stronie wnoszącej odwołanie – Decyzja Komisji o wykluczeniu strony wnoszącej odwołanie z sieci prelegentów Team Europe – Porozumienie o współpracy i członkostwie – Pojęcie „kontekstu umownego” – Odpowiedzialność pozaumowna Unii – Obowiązek uzasadnienia 1.  Wnosząca odwołanie, VG, będąca następcą prawnym MS, skarżącego przed Sądem Unii Europejskiej, wnosi do Trybunału o uchylenie postanowienia Sądu z dnia 31 maja 2017 r. (zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”) ( ), w którym Sąd odrzucił jako oczywiście niedopuszczalną skargę wniesioną do niego na podstawie art. 268 TFUE o zasądzenie od Komisji Europejskiej zapłaty odszkodowania w następstwie wydania przez nią decyzji z dnia 10 kwietnia 2013 r., w drodze której postanowiła zakończyć współpracę z MS w ramach sieci prelegentów Team Europe ( ). I. Okoliczności poprzedzające powstanie sporu 2. Jak wynika z pkt 1 i nast. zaskarżonego postanowienia, VG był członkiem sieci Team Europe w charakterze prelegenta od dnia 20 lipca 2011 r. do dnia 10 kwietnia 2013 r. Sieć ta to lokalna sieć informacyjna, której zadaniem jest wspomaganie przedstawicielstw Komisji w informowaniu o polityce europejskiej na szczeblu lokalnym. VG podpisał w Montpellier w dniu 20 lipca 2011 r.„porozumienie o współpracy i członkostwie w Team Europe”, podpisane wcześniej w Paryżu w dniu 8 lipca 2011 r. przez szefa przedstawicielstwa Komisji we Francji. 3. W dniu 10 kwietnia 2013 r. szef przedstawicielstwa Komisji skontaktował się telefonicznie z VG, aby poinformować go o skardze na temat jego zachowanie, pochodzącej od co najmniej jednej kobiety (zwanej dalej „skargą X”), która uczestniczyła wraz z nim w jednym z wydarzeń Team Europe. Następnie VG został poinformowany pocztą, że szef przedstawicielstwa Komisji kończy z nim współpracę sieci Team Europe ze skutkiem natychmiastowym, zgodnie z postanowieniami porozumienia o współpracy. 4. W dniu 6 czerwca 2013 r. VG złożył do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skargę na decyzję Komisji o zakończeniu z nim współpracy w ramach sieci Team Europe, zmierzającą do uchylenia tej decyzji, ponownego włączenia go do wyżej wymienionej sieci oraz otrzymania oficjalnego pisma z przeprosinami. W następstwie tej skargi Rzecznik w dniu 19 listopada 2015 r. wydał decyzję, w której stwierdził przypadek niewłaściwego administrowania ze względu na to, że przed podjęciem decyzji o zakończeniu współpracy Komisja nie wysłuchała VG w sposób odpowiedni ani nie dokonała wystarczająco gruntownej oceny tej sprawy. Komisja nie podjęła w następstwie decyzji Rzecznika żadnych działań. II. Postępowanie przed Sądem i zaskarżone postanowienie 5. Przed złożeniem skargi do Sądu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 10 kwietnia 2013 r. oraz o naprawienie krzywdy, którą, jego zdaniem, poniósł z powodu usunięcia go z sieci Team Europe, VG złożył wniosek o przyznanie pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 3 maja 2016 r. ( ). prezes Sądu uwzględnił ów wniosek. Ustalił on, że warunki przyznania pomocy prawnej były spełnione w niniejszej sprawie, w szczególności na podstawie uwag przekazanych przez Komisję Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich w toku rozpatrywania skargi złożonej przez VG, zgodnie z którymi „członkowie Team Europe nie mają stosunku umownego z Komisją” ( ), jednocześnie stwierdzając, że Komisja nie chciała na tym etapie postępowania zająć stanowiska w przedmiocie kwalifikacji, jaką należy przyjąć w odniesieniu do stosunków prawnych istniejących między stronami ( ). Prezes Sądu stwierdził, że „na obecnym etapie na pierwszy rzut oka nie [było] oczywiste, że skarga o odszkodowanie, którą wnioskodawca zamierza[ł] wnieść do sądu Unii, miała za przedmiot żądanie odszkodowawcze oparte w sposób obiektywny i całościowy na prawach i obowiązkach pochodzenia umownego, i z tego powodu musiała zostać uznana za oczywiście niedopuszczalną” ( ). 6. W dniu 19 lipca 2016 r. VG wniósł skargę na podstawie art. 268 TFUE o zasądzenie od Komisji zapłaty zadośćuczynienia w następstwie wydania przez nią decyzji z dnia 10 kwietnia 2013 r. W dniu 31 maja 2017 r. Sąd wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 126 regulaminu postępowania przed Sądem. III. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron 7. W dniu 5 stycznia 2018 r. VG wniósł odwołanie od zaskarżonego postanowienia. W treści zaskarżenia wnosi on do Trybunału o uchylenie zaskarżonego postanowienia; przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd, lub jeżeli Trybunał uzna, że stan sprawy pozwala na jej rozstrzygnięcie – uwzględnienie żądań przedstawionych przez wnoszącego odwołanie w pierwszej instancji; stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej Komisji; nakazanie przedstawienia dokumentów uznanych przez Komisję za poufne i stanowiących niezbędne wsparcie decyzji o wykluczeniu; nakazanie naprawienia krzywdy spowodowanej bezprawnym zachowaniem Komisji, szacowanej ex aequo et bono na kwotę 20000 EUR; nakazanie Komisji opublikowania listu z przeprosinami dla wnoszącego odwołanie i ponownego włączenia go do Team Europe ( ); obciążenie Komisji kosztami postępowania w obu instancjach. 8. Komisja wnosi do Trybunału o odrzucenie odwołania jako niedopuszczalnego lub w każdym razie oddalenie jako bezzasadnego; obciążenie VG kosztami postępowania. IV. Analiza prawna 9. Na poparcie odwołania VG podnosi, po pierwsze, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w zakresie kwalifikacji prawnej podstawy żądania naprawienia krzywdy wniesionego do Sądu, a także narusza obowiązek uzasadnienia. VG twierdzi, po drugie, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w zakresie kwalifikacji prawnej porozumienia o współpracy oraz narusza obowiązek uzasadnienia, gdyż Sąd przeinaczył również informacje znajdujące się w aktach sprawy. 10. Chciałbym poprzedzić moją analizę wstępną uwagą. 11. Kwestia poruszona w rozpatrywanym odwołaniu dotyczy określenia charakteru odpowiedzialności Unii, do której wnoszący odwołanie stara się ją pociągnąć. Kwestia ta, jak zobaczymy, pojawia się w kontekście prawnym i faktycznym, który jest niejasny, wobec braku dokumentu o charakterze wyraźnie umownym i w obecności sprzecznych oświadczeń Komisji na temat charakteru porozumienia o współpracy. Nie uprzedzając rezultatu, do jakiego doprowadzi analiza odwołania, wydaje się już oczywiste, że Sąd postąpił zbyt pochopnie, przyjmując w rozstrzygnięciu wniesionej do niego skargi postanowienie na podstawie art. 126 regulaminu postępowania przed Sądem, stwierdzające oczywistą niedopuszczalność skargi. Skorzystanie z tego instrumentu wydaje się zresztą mało spójne ze stanowiskiem wyrażonym przez prezesa Sądu w postanowieniu rozstrzygającym w przedmiocie wniosku VG o przyznanie pomocy prawnej ( ). 12. Po tych słowach przejdę teraz do zbadania zarzutu pierwszego. A.   W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego błędnej kwalifikacji prawnej żądania naprawienia krzywdy i naruszenia obowiązku uzasadnienia 1. Streszczenie argumentacji stron 13. W ramach tego pierwszego zarzutu w jego pierwszej części VG w istocie podnosi, że Sąd w pkt 32–40 zaskarżonego postanowienia błędnie zakwalifikował podstawę jego skargi złożonej przed Sądem. Sąd niewłaściwie zastosował test wynikający z wyroku Trybunału z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ), ponieważ oparł się wyłącznie na porozumieniu o współpracy, bez wzięcia pod uwagę również normy prawnej, której naruszenie jest zarzucane, charakteru podnoszonej szkody ani zarzucanego zachowania. W skardze wniesionej do Sądu wskazano jednak, że jej przedmiotem są uchybienia popełnione przez Komisję przy rozpatrywaniu skargi przeciwko wnoszącemu odwołanie, przy czym sposób jej rozpatrzenia spowodował rzeczywistą i pewną krzywdę, której naprawienia żądał VG. Wnoszący odwołanie kładzie nacisk na okoliczność, że zarzucanym zachowaniem nie jest wykluczenie z sieci Team Europe, ale sposób rozpatrzenia skargi X, gdyż wykluczenie stanowi jedynie konsekwencję uchybienia Komisji. VG zresztą nie kwestionuje tego, że Komisja mogła zakończyć porozumienie o współpracy. Przedmiotem sporu nie jest więc wypowiedzenie stosunku umownego – o ile porozumienie o współpracy miało znamiona umowy – jak o tym świadczy również charakter przywołanych norm (mianowicie, karta praw podstawowych Unii Europejskiej ( ), czy Europejski kodeks dobrej praktyki administracyjnej ( )), zważywszy, że VG nie podnosił, w szczególności, naruszenia warunków porozumienia o współpracy. W ten sam sposób charakter podnoszonej szkody nie miał związku z jakimkolwiek naruszeniem zobowiązania umownego, ponieważ VG twierdził, że sposób, w jaki Komisja rozpatrzyła skargę X przeciwko niemu, naruszył jego cześć, godność i reputację. Z tych względów Sąd błędnie zrozumiał zachowanie kwestionowane w skardze VG, w szczególności w pkt 35–37 zaskarżonego postanowienia. 14. W odniesieniu do drugiej części zarzutu pierwszego VG twierdzi, że Sąd naruszył obowiązek uzasadnienia. Po pierwsze, nie wyjaśnił, dlaczego podniesione przez VG żądanie zadośćuczynienia jest bezwzględnie związane z wykładnią porozumienia o współpracy, podczas gdy zachowaniem zarzucanym w tym żądaniu nie było wypowiedzenie ewentualnej umowy, a zatem interpretacja porozumienia nie była ani konieczna, ani nieodzowna dla zbadania żądania zadośćuczynienia w rozumieniu pkt 80 wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ). Po drugie, zaskarżone postanowienie nie przedstawia powodów, dla których Sąd uznał, iż rozpatrzenie przez Komisję skargi X jest nierozerwalnie związane z interpretacją porozumienia o współpracy. VG zaznacza w tym względzie, że porozumienie o współpracy nie zawiera postanowień dotyczących rozpatrywania ewentualnych skarg ani obowiązku uzasadnienia przez Komisję zakończenia współpracy w ramach sieci Team Europe. Przepisy prawa, w tym prawa podstawowe, których naruszenie zarzuca VG, znajdują zastosowanie niezależnie od postanowień porozumienia o współpracy. 15. Zdaniem VG elementy skargi VG pozostały bez odpowiedzi Sądu, który nie zbadał w sposób obiektywny i całościowy, w świetle poszczególnych informacji zawartych w aktach sprawy, czy istniał rzeczywisty kontekst umowny, zgodnie z tym, czego wymagałby przecież wyrok Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ). 16. Komisja ze swej strony podkreśla, że analiza Sądu jest zgodna z wymogami orzecznictwa Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ). Sąd wykazał, bez naruszenia prawa, że żądanie wnoszącego odwołanie sytuuje się w kontekście umownym. Ten ostatni nie wskazuje żadnych innych dokumentów, poza wypowiedzeniem, i podnosi okoliczność wypowiedzenia umowy. Istnieje bezpośredni związek pomiędzy zarzucanym zachowaniem a zakończeniem współpracy z VG w ramach sieci Team Europe. W porozumieniu o współpracy określa się obowiązki stron oraz warunki zakończenia współpracy – i to właśnie warunki wypowiedzenia są kwestionowane przez VG, który zamierzał podważyć, zgodnie ze sformułowaniami użytymi w skardze wniesionej do Sądu, „radykalną decyzję o zakończeniu współpracy”. Krzywda jest również związana z rozwiązaniem tego porozumienia, ponieważ VG zażądał, między innymi, ponownego włączenia go do sieci. Ewentualna odpowiedzialność Komisji musi zostać zbadana, w świetle orzecznictwa Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ), poprzez ocenę treści porozumienia o współpracy. Powołanie się na przepisy, które nie wynikają z porozumienia o współpracy, nie pozbawia sporu jego charakteru umownego ( ). Podnoszona krzywda wynika bowiem z okoliczności zerwania stosunków umownych. VG usiłuje wprowadzić w sposób sztuczny rozróżnienie między przyczynami i okolicznościami wypowiedzenia porozumienia a samą czynnością wypowiedzenia. Kwestia tego, czy wskazany powód wypowiedzenia umowy jest uzasadniony, posiada sama w sobie charakter wybitnie umowny. 17. Jeśli chodzi o zarzucany brak uzasadnienia, Komisja przypomina, że Sąd wypowiedział się w przedmiocie podniesionego przez nią zarzutu niezgodności z prawem, a nie co do istoty sprawy. VG podnosi ponadto szereg argumentów już przedstawionych Sądowi, które zostały już przez niego odrzucone, a zatem są niedopuszczalne ( ). W każdym razie wystarczy, aby Sąd, odrzucając wniesioną do niego skargę jako niedopuszczalną, ustalił, że skarga ta wpisuje się w rzeczywisty kontekst umowny związany z przedmiotem sporu, co Sąd prawidłowo ustalił w pkt 34–38 zaskarżonego postanowienia. W tym względzie uzasadnienie tego postanowienia nie wydaje się ani niewystarczające, ani wewnętrznie sprzeczne, przy czym Sąd nie jest zobowiązany odpowiedzieć na wszystkie argumenty VG. 18. W swojej replice VG zaprzecza, jakoby sztucznie próbował oddzielić przyczyny i okoliczności wypowiedzenia porozumienia o współpracy od samej czynności wypowiedzenia i utrzymuje, że nie zakwestionował wypowiedzenia umowy ani nie podważał tego, że Komisja mogła zakończyć porozumienie o współpracy. Ponieważ VG nie podnosi naruszenia porozumienia o współpracy, Komisja nie może twierdzić, że jego wykładnia jest konieczna do stwierdzenia zasadności żądania wnoszącego odwołanie. VG przypomina, że zarzuca Komisji naruszenie jego prawa do bycia wysłuchanym, obowiązku uzasadnienia, spoczywającego na niej obowiązku dochowania staranności oraz zasady domniemania niewinności. Skarga wniesiona przez VG zmierza zatem tylko do zakwestionowania czynności administracyjnej Komisji. Na wszelki wypadek VG przypomina, że nie można jednak wykluczyć współistnienia odpowiedzialności umownej i pozaumownej instytucji wobec jednego z jej kontrahentów ( ). Podniesiona krzywda nie jest w każdym razie związana z nienależytym wykonaniem umowy, jaką jest porozumienie o współpracy. Prawdą jest, że decyzja o wykluczeniu wnoszącego odwołanie z sieci Team Europe była konsekwencją błędnego zachowania Komisji, lecz ponowne włączenie do tej sieci, o które się zwraca, jest elementem żądania zadośćuczynienia w naturze, zmierzającym do przywrócenia dobrego imienia VG naruszonego przez sposób, w jaki Komisja rozpatrzyła skargę X. 19. W duplice Komisja podnosi, że teza VG dotknięta jest poważną wewnętrzną sprzecznością. VG zarzuca Komisji, że nie poszanowała jego praw podstawowych, jednocześnie utrzymując, że porozumienie o współpracy ustanawiało jedynie niewiążące wytyczne i nie regulowało konkretnych stosunków między VG i Komisją. Jeżeli jednak porozumienie o współpracy jest jedynie jednostronnym aktem Komisji bez związku z VG, Komisja nie rozumie, jaka mogłaby być podstawa spoczywającego na niej obowiązku wysłuchania VG lub poszanowania obowiązku uzasadnienia. Żądania VG miałyby sens tylko wtedy, gdyby akt ten był umową. Komisja przypomina ponadto, że samo powołanie się na naruszenie przepisów, które nie wynikają z umowy, nie skutkuje zmianą umownego charakteru sporu ( ). Podejście przyjęte przez VG jest nie tylko sprzeczne z linią orzeczniczą wynikającą z wyroku Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ), lecz również pozwalałoby na przekształcenie każdego rodzaju sporu umownego w skargę o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej i mogłoby zlikwidować rozróżnienie między tymi dwoma rodzajami odpowiedzialności. Ponadto Komisja podkreśla, że wniosek o ponowne włączenie do sieci potwierdza, że krzywda, której naprawienia żąda wnoszący odwołanie, wynika z usunięcia go z sieci Team Europe, czyli z zakończenia członkostwa w ramach umowy, jaką jest porozumienie o współpracy, której pełny tytuł brzmi zresztą „porozumienie o współpracy i członkostwie”. Ponowne włączenie do sieci nie służy wyłącznie zadośćuczynieniu za krzywdę, lecz także przywróceniu stosunku umownego, który istniał przed wypowiedzeniem umowy. 2. Ocena 20. Na początku pragnę zauważyć, że strony nie kwestionują ram analizy, z których Sąd skorzystał, opisanych w pkt 25 i nast. zaskarżonego postanowienia. Sąd, opierając się głównie na wyroku Trybunału z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ), przypomniał, że traktat FUE przewiduje podział kompetencji między sądami Unii i sądami krajowymi w zakresie skarg wniesionych przeciwko Unii i zmierzających do ustalenia jej odpowiedzialności. Odpowiedzialność pozaumowna Unii leży w wyłącznej kompetencji tych pierwszych ( ). W odniesieniu do odpowiedzialności umownej Unii kompetencja ta jest dzielona między sądy Unii w przypadku klauzuli arbitrażowej i sądy krajowe w pozostałych przypadkach ( ). 21. To, czy skarga wchodzi w zakres odpowiedzialności umownej, czy pozaumownej Unii, zależy od przedmiotu żądania ( ). Wyrok Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ) określił metodykę, którą należy stosować w przypadku takiej oceny. Trybunał orzekł, że sądy Unii przy ustalaniu swojej właściwości do orzekania w przedmiocie żądania odszkodowania, nie mogą opierać się jedynie na normach prawnych, na które powołują się strony ( ). Mają natomiast obowiązek sprawdzenia, czy przedmiotem zawisłej przed nimi skargi o odszkodowanie „jest żądanie odszkodowawcze oparte w sposób obiektywny i całościowy na prawach i obowiązkach pochodzenia umownego lub pozaumownego” ( ). Analiza powinna dotyczyć wszystkich informacji znajdujących się w aktach sprawy, czyli w szczególności przepisu prawa, którego naruszenie jest zarzucane, charakteru podnoszonej szkody, zarzucanego zachowania, a także stosunków prawnych wiążących strony sporu ( ). Jeśli z analizy tej wynika, że między tymi stronami istnieje „rzeczywisty kontekst umowny, związany z przedmiotem sporu, którego dogłębna analiza jest niezbędna do rozstrzygnięcia […] sporu” ( ), jeśli wydaje się, że „w celu ustalenia zasadności roszczeń skarżącego niezbędna jest interpretacja treści umowy lub umów zawartych przez strony sporu” ( ) i, oczywiście, brak jest klauzuli arbitrażowej, sądy Unii muszą zaprzestać rozpoznawania sporu i stwierdzić brak swojej właściwości, ponieważ rozpoznanie tej skargi wymagałoby oceny praw i zobowiązań umownych, która to ocena należy, zgodnie z art. 274 TFUE, do jurysdykcji sądów krajowych ( ). 22. W konsekwencji zarzut pierwszy należy zbadać właśnie w świetle tych zasad. 23. W tym względzie należy podnieść, że Sąd skupił się na treści porozumienia o współpracy, które, jego zdaniem, określa odpowiednie obowiązki stron, czas trwania współpracy oraz warunki jej zakończenia ( ). Ponieważ wnoszący odwołanie nie podniósł innych aktów, Sąd wyciągnął stąd wniosek, że zarzucane zachowanie ma bezpośredni związek z istniejącym stosunkiem umownym ( ). Żądanie zadośćuczynienia jest, jego zdaniem, związane z wykładnią porozumienia o współpracy, które powinno stanowić integralną część okoliczności badanych w ramach oceny odpowiedzialności Komisji ( ). Porozumienie to określa, również zdaniem Sądu, warunki wypowiedzenia umowy, nadając w ten sposób sporowi charakter umowny ( ). 24. Wydaje się, że orzekając w ten sposób, Sąd nieprawidłowo zastosował test określony przez Trybunał w wyroku Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ), przypisał przeważające znaczenie porozumieniu o współpracy i bez pogłębionej analizy stwierdził jego charakter umowny. Tymczasem wskazane wyżej orzecznictwo przewiduje analizę wszystkich okoliczności sprawy, do których należą przepis prawa, którego naruszenie jest zarzucane, charakter podnoszonej szkody, zarzucane zachowanie, a także stosunki prawne wiążące strony. Elementom tym należy przyznać równe znaczenie, zwłaszcza gdy umowny charakter aktu mającego wiązać strony jest poważnie kwestionowany, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. 25. Z akt sprawy jasno wynika, że przedmiotem skargi wnoszącego odwołanie przed Sądem były „uchybienia popełnione [przez Komisję] przy rozpatrywaniu skargi złożonej przez X przeciwko [wnoszącemu odwołanie], przez które [wnoszący odwołanie] doznał rzeczywistej i pewnej krzywdy” ( ). Zatem zidentyfikowaną przez VG okolicznością powodującą powstanie odpowiedzialności nie jest niezgodne z prawem zakończenie stosunku umownego, ustanowionego przez porozumienie o współpracy. Jego ewentualne zakończenie wydaje się raczej wynikać z krzywdy wyrządzonej przez Komisję. W tym względzie okoliczność, że VG zażądał również przed Sądem ponownego włączenia go do sieci Team Europe, nie mówi nic o charakterze stosunków między VG i Komisją. Owo ponowne włączenie, gdyby było możliwe, służyłoby przywróceniu sytuacji VG sprzed wystąpienia zarzucanego uchybienia, ale niekoniecznie przywróceniu stosunku umownego. W każdym razie Sąd, jak się wydaje, nie wyciągnął żadnych konsekwencji z tego stwierdzenia i ograniczył się jedynie do wspomnienia o ponownym włączeniu w pkt 33 zaskarżonego postanowienia. Jest to jednak bez znaczenia, ponieważ VG siłą rzeczy musiał odstąpić od tego żądania w trakcie postępowania przed Trybunałem. 26. Następnie należy stwierdzić, że przywołane normy także powinny były zostać uwzględnione przez Sąd, mimo iż nie są same w sobie rozstrzygające. Również pod tym względem analiza Sądu jest niekompletna ( ). VG zarzuca Komisji, że przy rozpatrywaniu skargi X naruszyła art. 41 karty, ogólne zasady dobrej administracji, poszanowanie prawa do obrony, art. 16 Europejskiego kodeksu dobrej praktyki administracyjnej, zasady należytej staranności i zasady domniemania niewinności oraz obowiązek uzasadnienia i zasadę proporcjonalności. Normy te pokazują jasno, że VG nie znajdował się na gruncie umownym, gdyż wnoszący odwołanie powołuje się na normy regulujące działanie Komisji jako organu administracji, a nie norm wynikających z podnoszonej umowy. W szczególności, VG nie skarżył się na żadne naruszenie postanowień porozumienia o współpracy. W tej kwestii jestem nieco zakłopotany argumentacją Komisji, która udaje, że nie mogłaby określić podstawy obowiązków prawnych podnoszonych przez VG, gdyby uznać, że jego skarga dotyczy odpowiedzialności pozaumownej. Na przykład, trudno mi uwierzyć, że Komisja mogła nie wiedzieć, iż prawo do dobrej administracji lub poszanowanie prawa do obrony wiążą ją również wtedy, gdy działa na gruncie innym niż umowny. 27. Wreszcie, analiza Sądu dotycząca podnoszonej krzywdy mieści się w jednym punkcie ( ) i ponownie ogranicza się do powtórzenia, że VG chciał uzyskać zadośćuczynienie pieniężne oraz nakaz sądowy wobec Komisji. Charakter krzywdy nie jest głębiej analizowany. 28. Ograniczając się do zbadania w sposób wyizolowany porozumienia o współpracy, mimo że jego charakter umowny nie jest oczywisty, Sąd nie przeprowadził sprawdzianu wymaganego przez orzecznictwo, zgodnie z którym sądy Unii mają obowiązek sprawdzenia, czy przedmiotem zawisłej przed nimi skargi jest żądanie odszkodowawcze oparte w sposób obiektywny i całościowy na prawach i obowiązkach pochodzenia umownego. Tymczasem uwzględnienie wszystkich informacji znajdujących się w aktach sprawy mogłoby, jak twierdzi VG, wzbudzić wątpliwości co do istnienia rzeczywistego kontekstu umownego skargi VG. 29. W szczególności, analizując w sposób prawidłowy i razem z porozumieniem o współpracy przepisy prawa, których naruszenie jest zarzucane, charakter podnoszonej szkody, a także zarzucane zachowanie, Sąd nie mógł dojść do wniosku bez naruszenia prawa, że „żądanie zadośćuczynienia jest związane z wykładnią porozumienia o współpracy” ( ). VG nie kwestionuje, że porozumienie o współpracy przewiduje, że strony mogą w każdym momencie dobrowolnie wypowiedzieć porozumienie na piśmie. Potwierdza to, że Sąd przyjął podejście minimalistyczne uznając, że wniesiona do niego skarga zmierzała wyłącznie do zakwestionowania warunków, na jakich Komisja zakończyła stosunki umowne wiążące ją z VG. 30. Nie dość, że Sąd nie wziął pod uwagę wszystkich czynników niezbędnych do ustalenia podstawy złożonej przed nim skargi, to jeszcze w uzasadnieniu nie wyjaśnił, dlaczego, jego zdaniem, porozumienie o współpracy miało charakter umowy. 31. Punkty 35–37 zaskarżonego postanowienia stanowią szereg następujących po sobie niczym niepopartych twierdzeń. Tymczasem właściwe uzasadnienie było tym bardziej istotne, że akta sprawy zawierały dwa istotne elementy. VG w sposób wyraźny podniósł przed Sądem oświadczenie Komisji złożone w trakcie postępowania przed Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich, w którym wskazała, że „członków Team Europe nie łączyły z [nią] stosunki umowne”. Wynika to z pkt 23 zaskarżonego postanowienia. 32. Ponadto VG zwrócił również uwagę Sądu w swych uwagach w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję na postanowienie prezesa Sądu orzekającego w sprawie wniosku o przyznanie pomocy prawnej ( ). W pkt 15 tego postanowienia zauważył on, że Komisja postanowiła nie zajmować na tym etapie stanowiska co do kwalifikacji stosunków prawnych wynikających z porozumienia o współpracy. Przewodniczący Sądu wywiódł z powyższego, że Komisja uważała, że takie ustalenie można przeprowadzić dopiero po gruntownej analizie porozumienia o współpracy ( ). Przewodniczący Sądu wywiódł z tych okoliczności, że „na tym etapie, na pierwszy rzut oka, nie [było] oczywiste, że skarga o odszkodowanie, którą wnioskodawca zamierza[ł] wnieść do sądu Unii, miała za przedmiot żądanie odszkodowawcze oparte w sposób obiektywny i całościowy na prawach i obowiązkach pochodzenia umownego” ( ). Rozumiem zatem zakłopotanie VG w stosunku do zaskarżonego postanowienia, które stwierdza jednak – jak przypominam – oczywistą niedopuszczalność skargi VG. 33. Oczywiście, jak przypomina Komisja, obowiązek uzasadnienia wyroków ciążący na Sądzie nie wymaga od niego, by przedstawił wywód, w którym wyczerpująco i punkt po punkcie rozpatruje całe rozumowanie przedstawione przez strony sporu. Uzasadnienie to może być zatem dorozumiane, pod warunkiem że umożliwia ono zainteresowanym poznanie podstaw, na których Sąd oparł swe rozstrzygnięcie, a Trybunałowi dostarcza elementów wystarczających do dokonania kontroli w trybie odwołania ( ). Wprawdzie, jak twierdzi Komisja, do stwierdzenia niedopuszczalności tych argumentów powinno prowadzić już samo powtórzenie argumentów już przedstawionych Sądowi. Nie może to jednak mieć miejsca wtedy, gdy powodem zmuszającym do powtórzenia ich przed Trybunałem jest ich zignorowanie przez Sąd. 34. Tymczasem o ile zastrzeżenie dotyczące naruszenia obowiązku uzasadnienia winno zostać uwzględnione, to nie z tej przyczyny, że Sąd nie ustosunkował się do wszystkich argumentów podniesionych przez VG, ale dlatego, że z lektury zaskarżonego postanowienia nie wynikają w wystarczający sposób powody, które skłoniły Sąd – przy ustalaniu umownego charakteru sporu na podstawie samego porozumienie o współpracy – do wykroczenia poza tekst porozumienia, który nie jest w sposób wyraźny umowne, i poza sprzeczne, lub przynajmniej cechujące się dużą rezerwą, oświadczenia Komisji. Lektura tego orzeczenia nie pozwala też stwierdzić powodów, dla których – mimo że przedmiotem sporu określonym przez VG było uchybienie popełnione przez Komisję przy rozpatrywaniu skargi X – Sąd orzekł, że istnieje „bezpośredni związek” ( ) między zarzucanym zachowaniem i podnoszonym stosunkiem umownym wynikającym z porozumienia o współpracy i że dla oceny odpowiedzialności Komisji konieczna była jego analiza ( ). 35. Zatem nie dokonując badania wszystkich informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym oświadczeń Komisji, Sąd dokonał częściowego zastosowania metodyki określonej przez Trybunał w jego wyroku i naruszył ciążący na nim obowiązek uzasadnienia. W tych okolicznościach zarzut pierwszy należy uwzględnić w całości jako zasadny. B.   W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego błędnej kwalifikacji prawnej porozumienia o współpracy, naruszenia obowiązku uzasadnienia oraz przeinaczenia informacji zawartych w aktach sprawy 1. Streszczenie argumentacji stron 36. Zasadniczo VG utrzymuje, że Sąd nieprawidłowo uznał porozumienie o współpracy za umowę, mimo że stanowiło ono raczej niewiążące wytyczne określone jednostronnie przez Komisję, regulujące funkcjonowanie sieci Team Europe. Komisja nigdy nie twierdziła, że rozpatrywany stosunek miał charakter umowny, o czym świadczy pkt 21 jej uwag przed Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich, jak również pkt 15 postanowienia w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy prawnej VG ( ); porozumienie o współpracy było jedynie zwięzłym opisem praw i obowiązków regulujących Team Europe, a nie praw i obowiązków regulujących konkretne stosunki między Komisją a VG; Komisja nie ustanowiła sankcji za naruszenie ani nie zapisała odniesienia do prawa właściwego lub do właściwych sądów; porozumienie o współpracy używa terminu „powinności”, a nie „zobowiązania”, odnosząc się w ten sposób do zwykłych wymogów dotyczących zachowania, a nie rzeczywistych powiązań prawnych między osobami. Komisja zmieniła swoje stanowisko z opóźnieniem i podniosła umowny charakter porozumienia o współpracy. Zgodnym zamiarem stron nie było nigdy wzajemne związanie się na podstawie umowy. Tymczasem zamiar jest decydującym czynnikiem przy kwalifikacji charakteru umownego aktu, jak o tym świadczy pkt 102 zasad europejskiego prawa umów ( ). Zatem Sąd błędnie zakwalifikował porozumienie o współpracy jako umowę, przeinaczył rzeczone porozumienie i naruszył ciążący na nim obowiązek uzasadnienia. Zaskarżone postanowienie nie określa prawa właściwego przy kwalifikacji porozumienia o współpracy jako umowy, co byłoby niezbędne, gdyby (quod non) porozumienie to było umową. Komisja twierdzi, że do porozumienia zastosowanie znajduje prawo francuskie. Tymczasem na podstawie art. 1101 ( ) i 1156 ( ) francuskiego kodeksu cywilnego również nie byłoby możliwe uznanie porozumienia o współpracy za umowę w rozumieniu prawa francuskiego, a to z powodu braku zamiaru VG do zaciągnięcia zobowiązania, a także z uwagi na fakt, że nie mógł na żadnej podstawie sądzić, iż podpisuje umowę, której treść została określona wyłącznie przez Komisję, która nigdy nie wspomniała o jej charakterze umownym. W rozumieniu prawa francuskiego umowa przewiduje ponadto obowiązki mogące podlegać postępowaniu egzekucyjnemu ( ). Tymczasem porozumienie o współpracy nie umożliwia zmuszenia kogokolwiek do przestrzegania praw i powinności, nie przewiduje sankcji ani egzekucji, a każda ze stron może od niego odstąpić w dowolnym momencie. Umowny charakter porozumienia o współpracy nie wynika zatem ani z zamiaru stron, ani z ich woli, ani z jego treści określonej przez Komisję. Wynika stąd, że również w świetle prawa francuskiego porozumienia o współpracy nie można zakwalifikować jako umowy. Co za tym idzie, Sąd również przeinaczył porozumienie o współpracy i naruszył prawo, orzekając w pkt 39 zaskarżonego postanowienia, że przedmiotem skargi było żądanie odszkodowania o charakterze umownym. 37. Komisja utrzymuje, że Sąd jest wyłącznie właściwy do dokonywania ustaleń faktycznych, z wyjątkiem przypadku przeinaczenia, które musi być oczywiste oraz widoczne bez konieczności sięgania po nowe środki dowodowe. Nie ma ono miejsca w tym przypadku. Ponadto wnoszący odwołanie ograniczył się do powołania się na te same argumenty, które zostały już wcześniej przedstawione i zbadane przez Sąd, a zatem są niedopuszczalne. Oświadczenia Komisji przed Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich nie mogą pozbawiać umowy skuteczności, a powinny być interpretowane w ten sposób, że Komisja zaprzeczyła, że porozumienie o współpracy było umową o pracę. Natomiast Komisja nie mogła wykluczyć, że może chodzić o umowę członkowską. VG nie wyjaśnia, w jaki sposób zamiar stron może stać w sprzeczności z jasnymi i jednoznacznymi postanowieniami porozumienia o współpracy. Rozważania na temat pojęcia zamiaru stron są nowe, a tym samym niedopuszczalne, mimo że żywiony przez strony zamiar uzgodnienia całości praw i obowiązków był w każdym razie jasny. Również rozważania dotyczące pojęcia umowy w rozumieniu prawa francuskiego są nowe. Wykładnia prawa francuskiego jest w każdym razie kwestią faktyczną, która podlega pełnej kontroli Trybunału. Argument dotyczący egzekucji zostały podniesiony po raz pierwszy na etapie odwołania, a tym samym jest niedopuszczalny. W każdym razie egzekucja nie jest niezbędnym warunkiem zakwalifikowania aktu jako umowy. 38. Wreszcie Komisja dodaje, że złożony przez VG wniosek o przedstawienie dokumentów poufnych może potwierdzać związek między doznaną krzywdą a wypowiedzeniem stosunku umownego, a nie rozpatrzeniem skargi X. Komisja przypomina, że wniosek ten był przedmiotem dwóch odwołań przed Sądem ( ). Co się tyczy żądania wydania nakazu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem czynność taka nie leży w kompetencji Trybunału ( ). 39. W swojej replice VG przypomina, że drugi zarzut jest oparty nie tylko na przeinaczeniu, ale również na błędnej kwalifikacji prawnej porozumienia o współpracy i naruszeniu obowiązku uzasadnienia. Komisja nie określiła w sposób wystarczający argumentów odwołania, które, jak twierdzi, są jedynie powtórzeniem argumentów przedstawionych przed Sądem. Co się tyczy argumentu dotyczącego zamiaru stron, VG nie zgadza się, że jest to argument nowy, ponieważ należy on do zakresu analizy stosunków prawnych między stronami w rozumieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ). Analiza ta musi prowadzić do wzięcia pod uwagę zamiaru stron. Postanowienia porozumienia o współpracy nie są tak jasne i jednoznaczne, jak twierdzi Komisja, tym bardziej że Komisja sama zaprzeczyła jego charakterowi umownemu w swych oświadczeniach przed Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Co do odwołania się do prawa francuskiego, VG przyznaje, że nie powołał się na nie przed Sądem, ale utrzymuje, że odwołał się do niego wyłącznie w celu zilustrowania swego drugiego zarzutu i wykazania błędu w rozumowaniu przedstawionym w zaskarżonym postanowieniu, przy czym sama Komisja podnosiła przed Sądem, że prawem właściwym jest prawo francuskie, w świetle którego należy badać umowny charakter porozumienia o współpracy. 40. W duplice Komisja podnosi, że jeżeli VG przedstawił argumenty związane z zamiarem stron, oznacza to, iż pozaumowny charakter porozumienia o współpracy nie jest wcale oczywisty. VG nie wyjaśnił, dlaczego MS podpisał porozumienie o współpracy, chociaż były to jedynie zwykłe wytyczne. Co się tyczy argumentu opartego na stosowaniu prawa francuskiego, jest on niedopuszczalny na tym etapie postępowania. W każdym razie istnienie kontekstu umownego w rozumieniu wyroku Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ) można ustalić bez odwoływania się do prawa francuskiego. VG zbywa milczeniem również niektóre elementy mogące ujawniać umowny charakter porozumienia, w tym jego dokładną nazwę i postanowienia końcowe porozumienia poświęcone jego wypowiedzeniu. Komisja przypomina, że Sąd wypowiedział się, bez naruszenia prawa, wyłącznie w kwestii swojej właściwości. Ponadto Komisja twierdzi, że VG myli zarzut dotyczący kwalifikacji prawnej porozumienia o współpracy z zarzutem wywodzonym z przeinaczenia. VG powołuje się na przeinaczenie informacji zawartych w aktach sprawy, lecz zgodnie z orzecznictwem Trybunału przeinaczenie dowodów musi być widoczne w oczywisty sposób na podstawie akt sprawy bez konieczności dokonywania nowej oceny faktów i dowodów. VG powinien więc wskazać konkretnie fakty lub dokumenty, które zostały przeinaczone przez Sąd, zamiast czego ograniczył się do powtórzenia argumentów przedstawionych już przed Sądem bez wykazania jakiejkolwiek nieprawidłowości ustaleń faktycznych po stronie Sądu. Komisja zarzuca wnoszącemu odwołanie próbę obejścia niedopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności decyzji o usunięciu go z Team Europe, której nie złożył w terminie. Ze względu na to Trybunał powinien przyjąć takie samo podejście, jak w wyroku Guigard/Komisja ( ). 2. Ocena 41. Drugi zarzut VG może zostać podzielony na trzy części, z których pierwsza dotyczy naruszenia prawa przy kwalifikacji prawnej porozumienia o współpracy, druga naruszenia obowiązku uzasadnienia, a ostatnia przeinaczenia „akt sprawy”. 42. W nawiązaniu do tego, co zostało stwierdzone w odniesieniu do pierwszego zarzutu, przystąpię do analizy zarzutu drugiego, zaczynając od drugiej części zarzutu dotyczącej naruszenia przez Sąd obowiązku uzasadnienia przy kwalifikowaniu porozumienia o współpracy jako umowy. Z tych samych powodów, co przedstawione w pkt 34 niniejszej opinii, tę drugą część zarzutu należy uwzględnić. 43. Jak bowiem wynika z uwag VG w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję, argumenty kwestionujące umowny charakter porozumienia o współpracy albo nie zostały zbadane przez Sąd – jak oświadczenie Komisji przed Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich lub brak zajęcia przez Komisję stanowiska w przedmiocie charakteru porozumienia o współpracy w trakcie postępowania przed Sądem w sprawie wniosku o przyznanie pomocy prawnej ( ) – albo zostały oddalone bez właściwego uzasadnienia ( ). VG opiera się ponadto na pkt 80 wyroku Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ), zgodnie z którym „nie wystarczy powołać się na jakikolwiek stosunek umowny […] lub na zobowiązania umowne, które nie przewidują spornego zachowania, by móc zmienić charakter sporu, nadając mu umowną podstawę”, i wywodzi stąd wniosek, że samo istnienie umowy nie stanowi przeszkody we wniesieniu skargi zmierzającej do ustalenia odpowiedzialności pozaumownej Unii. W związku z tym kwalifikacja przez Sąd porozumienia o współpracy jako umowy wydaje się niewystarczająco uzasadniona. 44. W świetle powyższego zbadam pozostałe części zarzutu drugiego jedynie tytułem uzupełnienia. 45. Jeśli chodzi o pierwszą część zarzutu drugiego, VG twierdzi, że Sąd naruszył prawo kwalifikując porozumienie jako umowę. Sąd powinien był wziąć pod uwagę zamiar stron, jak wymaga pkt 102 zasad europejskiego prawa umów. VG zarzuca Sądowi, że nie określił prawa właściwego dla umowy, w świetle którego powinien zostać zbadany jej walor umowny. Przy założeniu, że prawem tym było prawo francuskie, jak twierdzi Komisja, Sąd powinien w szczególności zwrócić uwagę na zamiar stron i kwestię tego, czy możliwa była egzekucja podnoszonych zobowiązań wynikających z porozumienia o współpracy. 46. Co się tyczy argumentu dotyczącego zamiaru stron, chociaż zaskarżone postanowienie rzeczywiście go nie wspomina, jak podkreśla VG, to jednak sam wnoszący odwołanie nie omawiał tej kwestii w swoich uwagach w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności wysuniętego przez Komisję przed Sądem. Nie powołał się również na zasady europejskiego prawa umów. To samo odnosi się do kwestii egzekucji. Argumenty te należy zatem uznać za niedopuszczalne z uwagi na ich nowość ( ). Podobnie debata przed Sądem nie dotyczyła, jak przyznał to VG, określenia prawa mającego zastosowanie do umowy ani prawa francuskiego. Sąd w każdym razie nie przyjął żadnego systemu prawnego przy kwalifikowaniu porozumienia o współpracy jako umowy. W tych okolicznościach nie można przeciwko ocenie Sądu skierować żadnego zarzutu, z którego wynikałoby niewłaściwe zrozumienie lub zastosowania prawa francuskiego. 47. Jeśli chodzi o ostatnią część drugiego zarzutu, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 256 ust. 1 TFUE i art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołanie jest ograniczone do kwestii prawnych. W związku z tym jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania ustaleń faktycznych – z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z dokumentów załączonych do akt sprawy – oraz do oceny przyjętych dowodów. Ustalenie tych faktów i ocena tych dowodów, z wyłączeniem przypadków ich przeinaczenia, nie stanowią więc kwestii prawnej, która jako taka podlega kontroli Trybunału ( ). Takie przeinaczenie musi w oczywisty sposób wynikać z dokumentów zawartych w aktach sprawy bez konieczności dokonywania nowej oceny faktów i dowodów ( ). 48. Przeinaczenie jest zatem pojęciem silnie związanym z oceną okoliczności faktycznych. Tymczasem VG twierdzi, że doszło do przeinaczenia porozumienia o współpracy z powodu jego kwalifikacji prawnej przez Sąd jako umowy. Zatem krytyka ta nie dotyczy przeinaczenia okoliczności faktycznych w klasycznym znaczeniu w rozumieniu orzecznictwa Trybunału przypomnianego powyżej, ale błędnej kwalifikacji porozumienia o współpracy. Jeśli rozumieć ją w ten sposób, nie ma potrzeby badania jej jako zastrzeżenia odrębnego od już przeanalizowanego w ramach drugiej części zarzutu drugiego ani poświęcania jej dalszych wyjaśnień. C.   W przedmiocie właściwości sądów Unii do orzekania w przedmiocie żądania VG 49. Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd. Ponieważ rozpatrywane postanowienie należy, moim zdaniem, uchylić, Trybunał może rozstrzygnąć kwestię właściwości sądów Unii do rozpoznania żądania złożonego przez VG. 50. Z całości istotnych okoliczności sprawy, które Trybunał powinien uwzględnić, wynika, że VG dąży do pociągnięcia Unii do odpowiedzialności w związku z zachowaniem Komisji w trakcie rozpatrywania skargi X przeciwko niemu. Powołuje się on na naruszenie art. 41 karty, ogólnych zasad dobrej administracji, poszanowania prawa do obrony, art. 16 Europejskiego kodeksu dobrej praktyki administracyjnej, zasady należytej staranności i zasady domniemania niewinności oraz obowiązku uzasadnienia i zasady proporcjonalności. Podnoszona krzywda dotyczy dóbr osobistych, ponieważ zachowanie Komisji miało naruszyć cześć, godność i reputację VG. 51. Na podstawie tego zbioru okoliczności wydaje się więc, prima facie, że w grę wchodzi odpowiedzialność pozaumowna. Pozostaje ustalić, czy dokument podpisany przez obie strony może zmienić to twierdzenie. 52. Porozumienie o współpracy i członkostwie nie określa wyraźnie swojego charakteru umownego. Jego preambuła wskazuje, że jest to jedynie zwięzły opis praw i powinności związanych z „członkostwem” w Team Europe. Żaden punkt porozumienia nie pozwala przyjąć, że ma ono szczególną moc prawną lub przynajmniej podobną do mocy umowy. W szczególności żaden z jego punktów nic nie wspomina o ewentualnej sankcji za nieprzestrzeganie porozumienia o współpracy. Żaden punkt porozumienia nie określa prawa właściwego ani sądów właściwych do rozpoznania ewentualnego sporu. Punkt 5 akapit drugi porozumienia o współpracy przewiduje, że strony mogą w każdym momencie wypowiedzieć pisemnie prawa i powinności ustanowione we wspomnianym porozumieniu. Przed wniesieniem skargi sama Komisja nie była przekonana co do charakteru umownego porozumienia o współpracy. 53. Z powyższego nie można wywnioskować, że istnieje rzeczywisty kontekst umowny, w którym sytuują się żądania VG, w rozumieniu wyroku Komisja/Systran i Systran Luxembourg ( ), bez konieczności dalszego rozważania pojęcia umowy w kontekście okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Dodam, że wywnioskowanie umownego charakteru porozumienia o współpracy z samej treści jego pkt 5 prowadziłoby do przeprowadzenia konkretnej i szczegółowej analizy treści podnoszonej umowy, co Trybunał wykluczył w pkt 76 i 77 tego wyroku z uwagi na fakt, że taka analiza wchodzi w zakres badania istoty sporu, a nie określenia samego tylko charakteru sporu. 54. W każdym razie z powyższego jasno wynika, że z analizy akt sprawy nie wypływa wniosek, iż w celu ustalenia zasadności roszczeń VG konieczna jest wykładnia porozumienia o współpracy jako umowy. 55. W przeciwieństwie do tego, co utrzymuje Komisja, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie są porównywalne z okolicznościami sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r., Guigard/Komisja ( ). W owym wyroku chodziło o zakwestionowanie nieprzedłużenia umowy o pracę zawartej z Komisją. Skarżący zmierzał do pociągnięcia Unii do odpowiedzialności pozaumownej ze względu na odmowę przedłużenia jego umowy o pracę. Chociaż Sąd orzekł, że z powodu norm, których naruszenie podnoszono ( ), oraz faktu, że chodziło o zawarcie nowej umowy, można było uznać, że skarga dotyczyła odpowiedzialności pozaumownej Unii i z tego powodu mogła zostać wniesiona do sądów Unii, Trybunał nie podzielił tego podejścia i orzekł, że skargi nie można oddzielić od powiązań umownych łączących strony w ramach umowy o pracę, tym bardziej że warunki, w jakich umowa mogła zostać przedłużona, zostały określone w samej umowie ( ). Kontekst umowny był zupełnie jasny, a strony nie podważały, że zostały związane umową. Jest to zasadnicza różnica w stosunku do niniejszego odwołania, w związku z czym z tego precedensu nie można wywieść żadnego automatycznego wniosku służącego rozstrzygnięciu obecnego odwołania. 56. Z analizy powyższych rozważań wynika, że żądanie zadośćuczynienia przedstawione przez VG nie opiera się w sposób obiektywny i całościowy na zobowiązaniach pochodzenia umownego. Przedmiotem skargi jest zatem żądanie odszkodowania o charakterze pozaumownym. Należy ono do właściwości Sądu określonej w art. 268 TFUE. 57. O ile odwołanie należy uwzględnić i uznać skargę wniesioną do Sądu za dopuszczalną, spór nie znajduje się jednak na etapie postępowania pozwalającym na wydanie orzeczenia co do istoty sprawy. W tych warunkach należy przekazać sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania zgodnie z art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. V. W przedmiocie kosztów 58. Jako że sprawa musi zostać, zgodnie z moją analizą, przekazana do Sądu, należy odłożyć rozstrzygnięcie w sprawie kosztów do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. VI. Wnioski 59. W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał orzekł, co następuje: 1) Postanowienie Sądu Unii Europejskiej z dnia 31 maja 2017 r., MS/Komisja (T‑17/16, niepublikowane, EU:T:2017:379), zostaje uchylone. 2) Skarga wniesiona przez VG w sprawie T‑17/16 jest dopuszczalna. 3) W pozostałym zakresie sprawę przekazuje się Sądowi do ponownego rozpoznania. 4) Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. ( ) Język oryginału: francuski. ( ) Postanowienie MS/Komisja (T‑17/16, niepublikowane, EU:T:2017:379). ( ) Po śmierci MS w dniu 16 lutego 2018 r. VG, jako jedyna następczyni prawna MS, wystąpiła o wznowienie postępowania w celu wstąpienia w jego prawa, która to możliwość została jej przyznana. W dalszej analizie będę w celu uproszczenia stosować jednolicie inicjały „VG” w odniesieniu zarówno do wnoszącej odwołanie, jak i do skarżącego w postępowaniu przed Sądem. ( ) Postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446). ( ) Postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446, pkt 15). ( ) Postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446, pkt 15). ( ) Postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446, pkt 16). ( ) W następstwie śmierci MS ponowne włączenie go do sieci nie jest już możliwe i VG usunął ten wniosek w swojej replice przed Trybunałem (zob. pkt 10 wspomnianego pisma). ( ) Postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446). Zobacz również pkt 5 in fine niniejszej opinii. ( ) C‑103/11 P, EU:C:2013:245. ( ) Zwana dalej „kartą”. ( ) Dostępny na stronie internetowej: https://www.ombudsman.europa.eu/fr/publication/fr/3510. ( ) C‑103/11 P, EU:C:2013:245. ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. (C‑103/11 P, EU:C:2013:245). ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. (C‑103/11 P, EU:C:2013:245). ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245, pkt 67). ( ) Komisja powołuje się na pkt 65 wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245). ( ) W tym względzie Komisja powołuje się na postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 10 stycznia 2018 r., Komisja/RW [C‑442/17 P (R), niepublikowane, EU:C:2018:6, pkt 66]. ( ) VG powołuje się w tym zakresie na wyrok z dnia 18 listopada 2015 r., Synergy Hellas/Komisja (T‑106/13, EU:T:2015:860, pkt 150). ( ) Komisja czyni tu odniesienie do wyroku z dnia 20 maja 2009 r., Guigard/Komisja (C‑214/08 P, niepublikowany, EU:C:2009:330), i podkreśla jego podobieństwo do niniejszej sprawy. ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg(C‑103/11 P, EU:C:2013:245). ( ) C‑103/11 P, EU:C:2013:245. ( ) Zobacz art. 256, ust. 1, art. 268 i art. 340 akapit drugi TFUE. ( ) Zobacz artykuły 272 i 274 TFUE. ( ) Zobacz pkt 29 zaskarżonego postanowienia i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. (C‑103/11 P, EU:C:2013:245). ( ) Zobacz wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245, pkt 64). ( ) Zobacz wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245, pkt 66). Wyróżnienie moje. ( ) Zobacz wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245, pkt 66). ( ) Zobacz wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245, pkt 66). Wyróżnienie moje. ( ) Zobacz wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245, pkt 67). Wyróżnienie moje. ( ) Zobacz wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245, pkt 67). ( ) Zobacz pkt 34 zaskarżonego postanowienia. ( ) Zobacz pkt 36 zaskarżonego postanowienia. ( ) Zobacz pkt 37 zaskarżonego postanowienia. ( ) Zobacz pkt 38 zaskarżonego postanowienia. ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. (C‑103/11 P, EU:C:2013:245). ( ) Zobacz pkt 38 skargi przed Sądem. ( ) W pkt 32 zaskarżonego postanowienia Sąd ogranicza się do streszczenia argumentacji VG opisanej szczegółowo w pkt 19–21 tego postanowienia. ( ) Zobacz pkt 33 zaskarżonego postanowienia. ( ) Punkt 37 zaskarżonego postanowienia. ( ) Postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446). ( ) Zobacz postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446, pkt 15). ( ) Postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446, pkt 16). ( ) Zobacz, między innymi, wyrok z dnia 30 listopada 2016 r., Komisja/Francja i Orange (C‑486/15 P, EU:C:2016:912, pkt 80 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Punkt 36 zaskarżonego postanowienia. ( ) Jak wynika to z pkt 37 zaskarżonego postanowienia. ( ) Postanowienie z dnia 3 maja 2016 r., MS/Komisja (T‑17/16 AJ, niepublikowane, EU:T:2016:446). ( ) Zobacz O. Lando, H. Beale (red.), Principles of European Contract Law, Kluwer Law International, Haga, Londyn, Boston 2000, s. 394. ( ) ( ) „W umowach należy ustalić, jaki był zgodny zamiar stron, a nie opierać się wyłącznie na dosłownym brzmieniu ich postanowień” (wersja obowiązująca w momencie, gdy Komisja przyjęła sporne decyzje). ( ) Jak stanowił art. 1184 francuskiego kodeksu cywilnego w brzmieniu sprzed dnia 1 października 2016 r., zgodnie z którym „[s]trona, wobec której zobowiązanie nie zostało wykonane, może albo zmusić drugą stronę do wykonania umowy, jeżeli jest to możliwe, albo dochodzić od niej rozwiązania umowy i zapłaty odszkodowania”. ( ) Wyrok z dnia 27 listopada 2018 r., VG/Komisja (T‑314/16 i T‑435/16, EU:T:2018:841). ( ) Komisja odsyła w tym miejscu do wyroku z dnia 22 stycznia 2004 r., Mattila/Rada i Komisja (C‑353/01 P, EU:C:2004:42, pkt 15). ( ) C‑103/11 P, EU:C:2013:245. ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. (C‑103/11 P, EU:C:2013:245). ( ) Wyrok z dnia 20 maja 2009 r. (C‑214/08 P, niepublikowany, EU:C:2009:330). ( ) Zobacz pkt 27 uwag w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności. ( ) Przykładowo, argument wywodzony z braku terminu „zobowiązanie” w porozumieniu o współpracy, czy z odniesienia w preambule porozumienia do zwięzłego opisu praw i powinności, jakim jest porozumienie o współpracy, co potwierdza, że ogranicza się ono do określenia wytycznych pozbawionych mocy wiążącej. ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. (C‑103/11 P, EU:C:2013:245). ( ) Pośród obszernego orzecznictwa zobacz wyrok z dnia 17 września 2015 r., Total/Komisja (C‑597/13 P, EU:C:2015:613, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Pośród obszernego orzecznictwa zobacz wyroki: z dnia 3 grudnia 2015 r., PP Nature-Balance Lizenz/Komisja (C‑82/15 P, niepublikowany, EU:C:2015:796, pkt 26 i 27), i z dnia 15 czerwca 2017 r., Hiszpania/Komisja (C‑279/16 P, EU:C:2017:461, pkt 36). ( ) Pośród obszernego orzecznictwa zobacz wyrok z dnia 16 listopada 2017 r., Ludwig-Bölkow-Systemtechnik/Komisja (C‑250/16 P, EU:C:2017:871, pkt 39). ( ) Wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. (C‑103/11 P, EU:C:2013:245). Przypominam, że w wyroku tym samo powołanie się przez Komisję na liczne dokumenty umowne istniejące w danej sprawie było wystarczające do stwierdzenia, że istniał „rzeczywisty kontekst umowny, związany z przedmiotem sporu, którego dogłębne badanie jest niezbędne w celu ustalenia ewentualnie bezprawnego charakteru zachowania zarzucanego Komisji” [zob. wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., Komisja/Systran i Systran Luxembourg (C‑103/11 P, EU:C:2013:245, pkt 81)]. ( ) C‑214/08 P, niepublikowany, EU:C:2009:330. ( ) Czyli w tym przypadku czwartej konwencji z Lomé, zasad dobrej administracji, staranności i ochrony uzasadnionych oczekiwań [(zob. wyrok z dnia 20 maja 2009 r., Guigard/Komisja (C‑214/08 P, niepublikowany, EU:C:2009:330, pkt 43)]. ( ) Zobacz wyrok z dnia 20 maja 2009 r., Guigard/Komisja (C‑214/08 P, niepublikowany, EU:C:2009:330, pkt 38).