C-194/05

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO JÁNA MAZÁKA przedstawiona w dniu 22 marca 2007 r.(1) Sprawa C‑194/05 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Włoskiej Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Środowisko naturalne – Dyrektywa 75/442/EWG i dyrektywy 91/156/EWG – Pojęcie „odpady” − Gleba i kamienie z urobku I –    Wstęp 1.        W niniejszej skardze Komisja wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że w zakresie w jakim art. 10 ustawy nr 93 z dnia 23 marca 2001 r. w sprawie przepisów w zakresie ochrony środowiska (zwanej dalej „ustawą nr 93”) oraz art. 1 ust. 17 i ust. 19 ustawy nr 443 z dnia 21 grudnia 2001 r. wyłączają glebę i kamienie z urobku przeznaczone do ponownego wykorzystania poprzez ponowne zasypanie, wypełnianie, nasypywanie i rozkruszanie, za wyjątkiem materiałów pochodzących z terenów zanieczyszczonych lub obszarów po melioracji o poziomie zanieczyszczenia przekraczającym limity określone w obowiązujących przepisach, z zakresu stosowania przepisów krajowych w dziedzinie odpadów, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów(2), zmienionej dyrektywą 91/156/EWG z dnia 18 marca 1991 r.(3) (zwanej dalej „dyrektywą 75/442” lub „dyrektywą”). 2.        Jest to kolejna sprawa zawisła przed Trybunałem Sprawiedliwości dotycząca pojęcia odpadów w prawie wspólnotowym. Ze względu na fakt, że nie istnieje ani istnieć nie może wyczerpująca definicja pojęcia odpadów, a kwestia, czy określona substancja jest odpadem, winna być ustalona na podstawie wszystkich okoliczności w odniesieniu do każdego konkretnego przypadku, Trybunał będzie miał bez wątpienia również w przyszłości wiele sposobności, by rozważać nad znaczeniem tego pojęcia. 3.        Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest pytanie, w jakim zakresie i w jakich okolicznościach substancja podlegająca w określonych celach ponownemu wykorzystaniu może być uznana za wyłączoną z zakresu pojęcia odpadów w rozumieniu dyrektywy. Sprawa ta dotyczy zatem określenia różnicy pomiędzy odzyskiem odpadów i standardowym przetwarzaniem produktów lub precyzyjniej produktów ubocznych, niestanowiących odpadów. 4.        W tym zakresie sprawa ta jest ściśle związana ze sprawą C‑195/05, w której również przedstawię opinię w dniu dzisiejszym i do której będę się odwoływał w zakresie, w jakim obie sprawy się pokrywają(4). II – Ramy prawne A –    Dyrektywa 75/442 5.        Artykuł 1 lit. a) dyrektywy stanowi: „a)      »odpady« oznaczają wszelkie substancje lub przedmioty należące do kategorii określonych w załączniku I, które ich posiadacz usuwa, zamierza usunąć, lub do których usunięcia został zobowiązany. Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 18, nie później niż do dnia 1 kwietnia 1993 r. sporządzi wykaz odpadów należących do kategorii wymienionych w załączniku I. Wykaz ten będzie okresowo poddawany przeglądowi oraz, w razie konieczności, zmieniany zgodnie z tą samą procedurą;”. 6.        Załącznik I do dyrektywy 75/442 zatytułowany „Kategorie odpadów” wymienia w kategorii Q16 „[w]szelkie materiały, substancje lub produkty, które nie zostały uwzględnione w powyższych kategoriach”. 7.        Obowiązujący obecnie wykaz odpadów, ustanowiony przez Komisję zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442(5), obejmuje w rozdziale 17 [jeden z rozdziałów stanowiących wykaz źródeł odpadów obejmujący „Odpady z budowy i rozbiórki (w tym budowy dróg)”] następujące pozycje: „Gleba i urobek z pogłębiania” (pozycja 17 05), a zwłaszcza „Gleba i kamienie zawierające substancje niebezpieczne” (pozycja 17 05 03*) oraz „Gleba i kamienie inne niż wymienione w 17 05 03” (pozycja 17 05 04). B –    Ustawodawstwo krajowe 8.        We Włoszech unieszkodliwianie odpadów jest uregulowane rozporządzeniem z mocą ustawy nr 22 z dnia 5 lutego 1997 r. (zwanym dalej „rozporządzeniem nr 22”)(6). 9.        Artykuł 6 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 22 definiuje pojęcie odpadów w następujący sposób: „Do celów niniejszej dyrektywy: a)      »odpady« oznaczają wszelkie substancje lub przedmioty należące do kategorii określonych w załączniku I, które ich posiadacz usuwa, zamierza usunąć, lub do których usunięcia został zobowiązany. 10.      Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia nr 22 wyłącza niektóre substancje lub materiały z zakresu jego zastosowania, o ile są one regulowane przepisami szczególnymi, w tym wymienione pod lit. b) „odpady wynikające z poszukiwania, wydobywania, przetwarzania oraz magazynowania zasobów mineralnych oraz z działalności odkrywkowej”. 11.      Artykuł 10 ustawy nr 93 dodał nową literę f.a) do art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 22 z 1997 r. Zgodnie z tym przepisem następujące substancje wyszczególnione w tym punkcie są wyłączone z zakresu przywołanego rozporządzenia: „gleba i kamienie z urobku przeznaczone do rzeczywistego wykorzystania poprzez ponowne zasypanie, wypełnianie, nasypywanie i rozkruszanie, z wyłączeniem materiałów pochodzących z terenów zanieczyszczonych lub obszarów po melioracji o poziomie zanieczyszczenia przekraczającym limity określone w obowiązujących przepisach”. 12.      Artykuł 1 ust. 17 ustawy nr 443 zatytułowanej „Zadania rządu w zakresie infrastruktury i zakładów produkcyjnych o strategicznym znaczeniu […]” (zwanej dalej „ustawą nr 443”) stanowi, że art. 8 ust. 1 lit. f.a) rozporządzenia nr 22 winien być interpretowany w taki sposób, że: „[…] gleba i kamienie z urobku, w tym pochodzące z tuneli, nie są odpadami, a co za tym idzie – są wyłączone z zakresu zastosowania niniejszego rozporządzenia z mocą ustawy, nawet wówczas jeżeli zostały w trakcie procesu produkcyjnego zanieczyszczone substancjami pochodzącymi z działalności odkrywkowej, urobku i budowy, jeżeli przeciętny skład całkowitej masy odpadów nie zawiera koncentracji zanieczyszczeń przekraczającej limity określone w obowiązujących przepisach”. 13.      Ponadto art. 1 ust. 19 ustawy nr 443 stanowi, że: „[w] odniesieniu do materiałów, o których mowa w ust. 17, rzeczywiste wykorzystanie w celu ponownego zasypania, wypełniania, nasypywania i rozkruszania oznacza również wykorzystanie w innych cyklach produkcji przemysłowej, w tym w celu zasypywania wyrobionych kamieniołomów oraz zrzucania materiału na innym terenie za zgodą wydaną z jakiegokolwiek powodu przez właściwy organ administracji, z zastrzeżeniem przestrzegania limitów, o których mowa w ust. 18, oraz z zastrzeżeniem, że zrzut zostanie wykonany stosownie do szczegółowych zasad rekultywacji środowiskowej danych terenów”. 14.      Artykuł 1 ust. 17 i 19 ustawy nr 443 został zmieniony art. 23 ustawy nr 306 z dnia 31 października 2003 r. (zwanej dalej „ustawą nr 306”). III – Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi i postępowanie przed Trybunałem 15.      Pismem z dnia 27 czerwca 2002 r. Komisja poinformowała rząd włoski, że wyłączenie gleby i kamieni z urobku przeznaczonych do określonego ponownego użycia z zakresu obowiązywania ustawodawstwa krajowego w dziedzinie odpadów, to jest z zakresu art. 10 ustawy nr 93 w związku z art. 1 ust. 17 i 19 ustawy nr 44, narusza jej zdaniem dyrektywę 75/442. 16.      Jako że władze włoskie nie ustosunkowały się do wspomnianego pisma, Komisja wydała w dniu 19 grudnia 2002 r. uzasadnioną opinię, wzywając Republikę Włoską do zastosowania się do dyrektywy w terminie dwóch miesięcy od momentu jej doręczenia. 17.      W odpowiedzi na uzasadnioną opinię z dnia 5 marca 2003 r. władze włoskie przekazały Komisji projekt poprawki do ustawy dotyczący gleby z urobku. Na spotkaniu w dniu 25 czerwca 2003 r. Komisja podtrzymała twierdzenie, że projekt poprawki przewidywał nadal zawężającą wykładnię pojęcia odpadów i był tym samym sprzeczny z dyrektywą. Pismem z dnia 3 lutego 2004 r. władze włoskie wystosowały do Komisji kopię tekstu znowelizowanej ustawy, mianowicie ustawę nr 306, zgodnie z zapowiedzią z pisma skierowanego do Komisji w dniu 5 marca 2003 r. 18.      Oceniwszy, że stan rzeczy pozostawał niezadowalający, Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę złożoną w sekretariacie Trybunału w dniu 2 maja 2005 r. IV – Analiza zarzucanego uchybienia A –    Główne argumenty stron 19.      Komisja podnosi zarzut, że włoskie ustawodawstwo w dziedzinie odpadów, w szczególności art. 10 ustawy nr 93 w związku z art. 1 ust. 17 i 19 ustawy nr 443, narusza, nawet po zmianach wprowadzonych ustawą nr 306, dyrektywę 75/442, wyłączając a priori i na zasadach ogólnych z zakresu ustawodawstwa krajowego w dziedzinie odpadów gleby i kamienie z urobku przeznaczone do ponownego wykorzystania, z tym skutkiem, że przepisy dyrektywy dotyczące gospodarki odpadami nie znajdują we Włoszech zastosowania do tych materiałów. 20.      Komisja jest zdania, że posiadacz materiałów, których sprawa dotyczy, a które znajdują się w Europejskim wykazie odpadów, ma je zamiar usunąć, a tym samym materiały te winne być traktowane jako należące do zakresu pojęcia odpadów z dyrektywy 75/442. Zdaniem Komisji fakt, że materiały te są wyłączone z zakresu włoskiego ustawodawstwa w dziedzinie odpadów jedynie w zakresie, w jakim są one rzeczywiście przeznaczone do ponownego wykorzystania przez zasypanie, wypełnianie, nasypywanie i rozkruszanie, nie ma znaczenia dla sprawy. 21.      Komisja twierdzi, że definicja odpadów w ustawodawstwie włoskim jest węższa niż pojęcie odpadów zdefiniowane w dyrektywie oraz poddane następnie wykładni Trybunału. Zgodnie z przywołanym orzecznictwem(7), aby pozostałości były traktowane nie jako odpady, ale jako produkty uboczne, których posiadacz nie usuwa, konieczne jest dokonanie oceny prawdopodobieństwa ich ponownego wykorzystania oraz przede wszystkim zapewnienie, że zostaną one wykorzystane w tym samym procesie produkcyjnym. 22.      Inaczej niż we wspomnianym orzecznictwie wyłączenie sporne w niniejszej sprawie ma zastosowanie również, jeżeli pozostałości te zostają wykorzystane w różnych cyklach produkcyjnych, w tym do wypełniania wyrobionych kamieniołomów oraz do dokonywania zrzutów na innym terenie za zgodą właściwych władz krajowych. 23.      Wreszcie Komisja twierdzi, że poprawka wprowadzona ustawą nr 306 nie dokonała żadnych zmian w zakresie zarzucanego naruszenia. 24.      Rząd włoski utrzymuje po pierwsze, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ w jego opinii Komisja nie uwzględniła poprawek wniesionych ustawą nr 306, przyjętą w dniu 31 października 2003 r., to jest w trakcie postępowania w przedmiocie naruszenia. 25.      Odnosząc się do istoty sprawy, rząd ten podnosi, że przepisy włoskie pozostają w zgodzie z pojęciem odpadów zdefiniowanym w dyrektywie 75/442. 26.      Odwołując się do orzecznictwa Trybunału(8), rząd włoski argumentuje, że w przypadku produktów ubocznych, których przedsiębiorstwo nie zamierza „usunąć” jako odpadów, wspólnotowe pojęcie „odpadów” stosuje się z uzasadnionymi odstępstwami. 27.      W jego opinii uważna lektura orzecznictwa wskazuje, że istotnym wymogiem uznania pozostałości za produkt uboczny raczej niż za odpady, nie jest ponowne wykorzystanie tych materiałów w tym samym procesie produkcyjnym, którego są one pochodną, ale pewność co do tego, że będą one ponownie wykorzystane bez jakiegokolwiek wstępnego przetwarzania. Pozostałości, które mają być na pewno wykorzystane bez wstępnej obróbki w procesie produkcyjnym innym niż proces, którego są wynikiem, a w każdym razie powstające w tym samym co one czasie albo przynajmniej w stosownym czasie umożliwiającym ponowne wykorzystanie w odpowiednim momencie, winny być traktowane jako produkty uboczne. 28.      Rząd włoski podkreśla, że w niniejszej sprawie podstawowym celem ustawodawstwa krajowego jest realizacja robót publicznych oraz że przesuwanie ziemi, a także zamierzone wykorzystanie gleby z urobku stanowi prawdopodobnie najistotniejszą część tego rodzaju przedsięwzięć. Odpowiedzialność osób realizujących projekt za jego ukończenie jest dodatkową gwarancją rzeczywistego, ponownego wykorzystania gleby i kamieni z urobku do tworzenia nasypów. 29.      Sporne przepisy, dalekie od stanowienia ogólnego wyłączenia, ściśle określają – na etapie planowania i kontroli realizacji prac – przypadki, w których gleba i kamienie z urobku są wyłączone z zakresu ustawodawstwa w dziedzinie odpadów, jeśli tyko stanowią one materiały, które mogą być ponownie wykorzystane zgodnie ze spójnym planem opartym na uprzedniej szczegółowej ocenie jego skutków dla zdrowia i środowiska naturalnego. B –    Ocena 30.      Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionego przez rząd włoski zarzutu niedopuszczalności skargi, opartego na fakcie, jakoby Komisja nie uwzględniła zmian wprowadzonych ustawą nr 306 przyjętą w dniu 31 października 2003 r., to znaczy po upływie terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem istnienie uchybienia winno być oceniane w odniesieniu do sytuacji istniejącej w państwie członkowskim w momencie upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii oraz że zmiany, które nastąpiły w okresie późniejszym, nie mogą być uwzględniane przez Trybunał(9). 31.      Komisja nie miała zatem obowiązku uwzględnienia w niniejszym postępowaniu zmian wprowadzonych ustawą nr 306. Ustawa ta nie jest również przedmiotem kontroli Trybunału w niniejszej sprawie. Należy zwrócić uwagę w tym względzie, że zarzuty Komisji nie dotyczą ustawy nr 306 oraz że mimo faktu, iż Komisja podniosła, że ustawa nr 306 nie miała wpływu na istnienie zarzucanego uchybienia, zarówno w replice, jak i na rozprawie podkreśliła ona, że nie kwestionuje zgodności z prawem ustawy nr 306 na gruncie niniejszego postępowania. 32.      Należy zatem zbadać, czy sporne ustawodawstwo w dziedzinie odpadów, w szczególności ustawa nr 93 i ustawa nr 443, ogranicza w sposób sprzeczny z prawem pojęcie odpadów zdefiniowane w dyrektywie nr 75/442, wyłączając z jego zakresu glebę i kamienie z urobku przeznaczone do określonego ponownego wykorzystania. 33.      Rozpocznę zatem od krótkiego przedstawienia podstawowych elementów pojęcia odpadów w rozumieniu dyrektywy i jego wykładni przez Trybunał(10). 34.      Z utrwalonego orzecznictwa wynika w szczególności, że kwestia, czy materiał lub produkt należy traktować jako odpad w rozumieniu dyrektywy, zależy od faktu, czy jego posiadacz usuwa go, zamierza go usunąć lub jest do tego zobowiązany. Zależność ta winna zostać ustalona w oparciu o okoliczności sprawy. Trybunał dostarczył w tym zakresie liczne kryteria i wskazówki, na podstawie których można stwierdzić, czy w konkretnej sprawie doszło do usuwania, czy też zachodził takowy zamiar. Stąd też fakt, że materiał jest pozostałością poprodukcyjną – to jest produktem, którego pozyskanie jako takiego nie było pierwotnym zamiarem producenta – stanowi co do zasady wskazówkę pozwalającą na ustalenie, czy posiadacz tej substancji pozbył się jej, czy też miał taki zamiar(11). 35.      Niemniej jednak produkty, materiały lub surowce – pochodne procesów produkcji lub wydobycia, których pierwotnym celem nie jest ich wytworzenie – mogą również stanowić produkt uboczny, a nie pozostałość, który to produkt przedsiębiorstwo zamierza następnie wykorzystać lub zbyć na warunkach dla siebie korzystnych, bez jakiegokolwiek wstępnego przetwarzania. Zważywszy na obowiązek szerokiej wykładni pojęcia odpadów, ponowne wykorzystanie produktów, materiałów i surowców winno zgodnie z orzecznictwem być pewne i stanowić integralną część zachowującego ciągłość procesu produkcji lub użytkowania. Jest jednak możliwe, by substancja nie była traktowana jako odpad, jeżeli tylko będzie ona wykorzystywana z pewnością dla potrzeb innych przedsiębiorców niż wytwórca tej substancji(12). 36.      Jak wskazałem również w opinii w sprawie C‑195/05, elementem decydującym o zaliczeniu substancji do produktów ubocznych jest dowód na to, że dana substancja stanowi dla jej posiadacza bardziej wartość ekonomiczną niż ciężar, którego chciałby się pozbyć, bez względu na fakt, czy będzie to miało postać dalszego wykorzystania, czy użycia dla potrzeb podstawowej działalności, albo ze względu na fakt, że posiadacz zbywa substancję na warunkach dla siebie korzystnych(13). 37.      Wreszcie należy zawsze mieć na względzie, że z uwagi na cele dyrektywy pojęcie odpadów nie może być nigdy interpretowane w sposób zawężający(14). 38.      Wracając natomiast do spornych w niniejszej sprawie przepisów krajowych, należy stwierdzić, że wyłączają one z zakresu zastosowania ustawodawstwa w dziedzinie odpadów glebę i kamienie z urobku pod warunkiem, że materiały te są przeznaczone do ponownego wykorzystania poprzez ponowne zasypanie, wypełnianie, nasypywanie i rozkruszanie. 39.      Należy zwrócić uwagę w tym względzie, że nawet zakładając, że materiały, o których mowa, są w rzeczywistości przeznaczone do ponownego wykorzystania, nie można wyłącznie na podstawie tego faktu, jak słusznie wskazała Komisja, automatycznie i na zasadach ogólnych wywieść wniosku, że materiały te nie są odpadami. 40.      W rzeczywistości sporne przepisy, w szczególności art. 1 ust. 19 ustawy nr 443, wyraźnie przewidują szeroki wachlarz sytuacji, włączając przypadki, w których gleba i kamienie zostają zrzucone na innym terenie. 41.      Ponadto wymogi w zakresie rzeczywistego ponownego wykorzystania wydają się wynikać z rozmaitych kontekstów prawnych, takich jak krajowe przepisy w dziedzinie robót publicznych, z którego to zakresu rząd włoski nie przywołuje żadnego szczególnego zespołu przepisów, czy też szczególnych przedsięwzięć pociągających za sobą wydobycie gleby i kamieni. W konsekwencji zachodzi wiele okoliczności i warunków, w jakich możliwe jest ponowne wykorzystanie danych materiałów. Powoduje to poważne wątpliwości co do pewności ich ponownego wykorzystania w którymkolwiek z omawianych przypadków. 42.      Rząd włoski podczas rozprawy wskazał w szczególności na fakt, że mimo iż poprzedni rząd podjął ogólne wysiłki w celu przyspieszenia realizacji robót publicznych we Włoszech, sporne ustawodawstwo nie przewiduje normy prawnej, która w danym przypadku nakazuje ponowne wykorzystanie materiałów z urobku w określonym terminie. Można przypomnieć w tym kontekście, że w wyroku w sprawie Palin Granit, w którym kamień pozostały po eksploatacji kamieniołomu został uznany za pozostałość z urobku, a tym samym za odpad, Trybunał uznał za istotną długość okresu, w którym dochodzi do składowania materiału, oraz wskazał, że długoterminowe składowanie stanowi dla posiadacza ciężar i jest potencjalnie przyczyną szkód środowiskowych, którego uniknięcie jest celem dyrektywy(15). 43.      W świetle tych informacji nie sposób ogólnie i a priori zakładać – nawet jeśli może być to prawdą w niektórych przypadkach, że w sytuacjach, do których odnosi się wyjątek przewidziany ustawą nr 93 i ustawą nr 443, gleba i kamienie z urobku stanowią dla ich posiadacza ze względu na zamiar ich ponownego wykorzystania wartość ekonomiczną lub korzyść jako produkt uboczny, a nie ciężar, którego usiłuje się pozbyć. W rzeczywistości bowiem w świetle spornego ustawodawstwa i wyjaśnień dostarczonych przez rząd włoski nie ma wiążących powodów po temu, by zakładać co do zasady, że korzyść, jaką odnosi posiadacz, polega na czymś więcej niż na zwykłym fakcie, iż może on usunąć omawianą glebę i kamienie. Skutkiem tego w tych przypadkach ponowne wykorzystanie winno być traktowane jako unieszkodliwianie lub odzysk w rozumieniu dyrektywy. 44.      Wynika stąd, że jak podnosi Komisja, włoskie ustawodawstwo w dziedzinie odpadów prowadzi do wyłączenia pozostałości poprodukcyjnych należących do zakresu definicji odpadów ustanowionej dyrektywą 75/442 z zakresu tego pojęcia. 45.      W zakresie w jakim wyłączenie przewidziane włoskim ustawodawstwem w odniesieniu do gleby i kamieni przeznaczonych do ponownego wykorzystania stanowi w istocie domniemanie, że materiały te nie są odpadami w rozumieniu dyrektywy, należy zwrócić uwagę na fakt, że posłużenie się przez ustawodawcę krajowego takimi sposobami dowodzenia jak domniemania prawne, które mogą prowadzić do ograniczenia zakresu zastosowania dyrektywy i wyłączenia spod jej stosowania materiałów, substancji i produktów mieszczących się w zakresie przyjętej w dyrektywie definicji odpadów, podważa skuteczność art. 174 traktatu i dyrektywy(16). 46.      Następnie odnosząc się do twierdzenia rządu włoskiego, złożonego w trakcie rozprawy, że sporne czynności, które zasadniczo należą do dziedziny robót publicznych takich jak tworzenie nasypów i tuneli, są regulowane ogromną ilością przepisów krajowych, należy wskazać, że może to tylko prowadzić do wyłączenia omawianych materiałów z zakresu dyrektywy, jeżeli należałyby do jednej z kategorii odpadów, o których mowa w art. 2 ust. 1 dyrektywy. Niemniej jednak wyraźnie nie dzieje się tak w tym przypadku, ponieważ gleba i kamienie z urobku nie stanowią odpadów „wynikających z poszukiwania, wydobywania, przetwarzania oraz składowania zasobów mineralnych” lub z „działalności odkrywkowej” w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. b) ppkt ii). 47.      Ponadto rząd włoski nie wykazał, w jakim zakresie różne przepisy prawa krajowego mające zastosowanie do przywoływanych przedsięwzięć czy robót odnoszą się – jak wymaga tego orzecznictwo – do gospodarki odpadami jako takiej i gwarantują przynajmniej taki poziom ochrony środowiska, jaki przewidziany jest w dyrektywie(17). 48.      Wreszcie co się tyczy argumentu rządu włoskiego, że zastosowanie przepisów dotyczących odpadów pociągałoby za sobą konieczność zaangażowania w prace przedsiębiorstw unieszkodliwiających odpady lub przedsiębiorstw posiadających zezwolenie na ich przewóz lub zbiórkę, Komisja słusznie zwraca uwagę, że problem ten wynika z włoskiego ustawodawstwa, a nie z dyrektywy. Przestrzegając zobowiązań w zakresie rejestracji lub w konkretnym przypadku uzyskania zezwolenia, producent lub posiadacz odpadów może sam dokonać ich odzysku lub unieszkodliwiania stosownie do przepisów dyrektywy(18). 49.      W świetle powyższych uwag jestem zdania, że skarga Komisji jest zasadna. V –    Wnioski 50.      Stąd też proponuję Trybunałowi następujące rozstrzygnięcie: 1)      stwierdzenie, że w zakresie w jakim art. 10 ustawy nr 93 z dnia 23 marca 2001 r. w sprawie przepisów w zakresie ochrony środowiska i art. 1 ust. 17 i 19 ustawy nr 443 z dnia 21 grudnia 2001 r. wyłączają z zakresu stosowania krajowych przepisów w dziedzinie odpadów glebę i kamienie z urobku przeznaczone do ponownego użycia w celu ponownego zasypywania, wypełniania, nasypywania i rozkruszania, z wyłączeniem materiałów pochodzących z terenów zanieczyszczonych lub obszarów po melioracji o poziomie zanieczyszczenia przekraczającym limity określone w obowiązujących przepisach, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156/EWG z dnia 18 marca 1991 r., oraz 2)      obciążenie Republiki Włoskiej kosztami postępowania. 1 – Język oryginału: angielski. 2 – Dz.U. L 194, str. 39 3 – Dz.U. L 78, str. 32 4 – Opinia z dnia 22 marca 2007 r. w sprawie Komisja przeciwko Włochom, obecnie zawisłej przed Trybunałem. 5 – Decyzja Komisji 2000/532/WE z dnia 3 maja 2000 r. zastępująca decyzję 94/3/WE ustanawiającą wykaz odpadów zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy Rady 75/442/EWG w sprawie odpadów oraz decyzję Rady 94/904/WE ustanawiającą wykaz odpadów niebezpiecznych zgodnie z art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 91/689/EWG w sprawie odpadów niebezpiecznych (Dz.U. L 226, str. 3) (zwana „Europejskim wykazem odpadów” lub „EWC”). 6 – GURI nr 38 z dnia 15 lutego 1997 r., dodatek zwyczajny nr 33. 7 – Komisja odnosi się w tym zakresie w szczególności do wyroku z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie C‑9/00 Palin Granit i Vehmassalon kansanterveystyön kuntayhtymän hallitus, zwanego wyrokiem w sprawie „Palin Granit”, Rec. str. I‑3533; wyroków: z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C‑114/01 AvestaPolarit, Rec. str. I‑8725 i z dnia 11 listopada 2004 r. w sprawie C‑457/02 Niselli, Zb.Orz. str. I‑10853. 8 – W szczególności ww. w przypisie 7 wyroki w sprawach Palin Granit, AvestaPolarit oraz Niselli. 9 – Zobacz w szczególności wyroki Trybunału z dnia 9 grudnia 2004 r. w sprawie C‑177/03 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. str. I‑11671, pkt 19 i z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C‑104/06 Komisja przeciwko Szwecji, Zb.Orz. str. I‑671, pkt 28. 10 – Bardziej szczegółowe przedstawienie i odesłania znajdują się w pkt 36–55 opinii w sprawie C‑195/05. 11 – Odnośnie do tych kwestii zobacz ww. w przypisie 7 wyroki w sprawie Palin Granit, pkt 22–25 oraz wyrok z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawach połączonych C‑418/97 i C‑419/97 ARCO Chemie Nederland i in., Rec. str. I‑4475, pkt 83 i 84; zobacz również pkt 36–45 opinii w sprawie C‑195/05. 12 – W tym zakresie zobacz w szczególności ww. w przypisie 7 wyrok w sprawie Niselli, pkt 44, 45 i 52 oraz wyrok z dnia 8 września 2005 r. w sprawie C‑416/02 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. str. I‑7487, pkt 90; zobacz również pkt 46–54 mojej opinii w sprawie C‑195/05. 13 – Zobacz w szczególności pkt 52–55 mojej opinii w sprawie C‑195/05. 14 – Zobacz w szczególności ww. w przypisie 7 wyrok w sprawie Palin Granit. 15 – Zobacz w szczególności ww. w przypisie 7 wyrok w sprawie Palin Granit, pkt 38 i 39. 16 – Zobacz podobnie ww. w przypisie 11 wyrok w sprawie ARCO Chemie Nederland i in., pkt 42. 17 – Zobacz w szczególności ww. w przypisie 7 wyrok w sprawie AvestaPolarit Chrome, pkt 61. 18 – Zobacz w szczególności art. 8 dyrektywy 75/442. W przedmiocie obowiązku rejestracji spoczywającego na zakładach lub przedsiębiorstwach dokonujących w ramach swej działalności gospodarczej przewozu odpadów, bez względu na fakt, czy są one lub nie są producentami tych odpadów, zobacz wyrok Trybunału z dnia 9 czerwca 2005 r. w sprawie C‑270/03 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. str. I‑5233.