C-195/02

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO PHILIPPE’A LÉGERA z dnia 4 marca 2004 r. (1) Sprawa C-195/02 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Hiszpanii, popieranemu przez Królestwo Niderlandów i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego – Dyrektywa 91/439/EWG – Prawa jazdy – Wzajemne uznawanie – Krajowa procedura obowiązkowej rejestracji i wymiany praw jazdy wydanych przez inne Państwo Członkowskie – Warunki odnowienia praw jazdy wydanych przed transpozycją dyrektywy 91/439 1.        W niniejszej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy dyrektywy Rady 91/439/WE z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (2). 2.        Na poparcie skargi Komisja podnosi trzy zarzuty, które dotyczą procedury rejestracji praw jazdy (3) wydanych przez inne Państwo Członkowskie, obowiązkowej wymiany niektórych praw jazdy na hiszpańskie prawo jazdy i warunków odnowienia lub przedłużenia ważności praw jazdy wydanych przed transpozycją tej dyrektywy do prawa hiszpańskiego. I –    Ramy prawne A –    Prawo wspólnotowe 3.        Wydawanie i używanie praw jazdy zostało zharmonizowane poprzez wydanie pierwszej dyrektywy 80/1263/EWG (4). Dyrektywa ta miała na celu z jednej strony przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa na drodze, a drugiej ułatwić przemieszczanie się osób osiedlających się w innym Państwie Członkowskim niż to, w którym zdawali egzamin na prawo jazdy, lub poruszających się wewnątrz Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. 4.        W tym celu dyrektywa 80/1263 zbliżyła pewne przepisy krajowe dotyczące w szczególności wydawania praw jazdy i warunków, od których zależała ich ważność. Określiła jeden wzór prawa krajowego jazdy dla całej Wspólnoty i ustanowiła zasadę wzajemnego uznawania praw jazdy oraz wymiany praw jazdy przez posiadaczy zmieniających miejsce zamieszkania lub miejsce zatrudnienia z jednego Państwa Członkowskiego do innego. 5.        Dyrektywa 80/1263 została uchylona dyrektywą 91/439. Dyrektywa ta oznacza nowy etap w harmonizacji przepisów krajowych, w szczególności dotyczących warunków wydawania praw jazdy i zakresu zasady wzajemnego uznawania praw jazdy. 6.        Wydawanie praw jazdy podlega między innymi minimalnym warunkom dotyczącym wieku (5), przejściu badań różnych umiejętności (6) i spełnianiu pewnych minimalnych norm medycznych (7) określonych w załączniku III do dyrektywy (8). 7.        Zasada wzajemnego uznania praw jazdy została sformułowana w art. 1 ust. 2 dyrektywy w następujący, ogólny sposób: „[p]rawa jazdy wydane przez Państwa Członkowskie są wzajemnie uznawane”. 8.        Jednakże jeżeli posiadacz prawa jazdy przyjmuje normalne miejsce zamieszkania w innym Państwie Członkowskim niż to, które wydało jego prawo jazdy, dyrektywa pozwala Państwu Członkowskiemu miejsca zamieszkania na stosowanie do wspomnianego posiadacza prawa jazdy pewnych przepisów krajowych. 9.        Zgodnie z art. 1 ust. 3 dyrektywy ma to miejsce w przypadku wspomnianych przepisów krajowych dotyczących uiszczania opłat, okresu ważności praw jazdy i badań lekarskich. W ramach stosowania tych przepisów Państwo Członkowskie miejsca zamieszkania może umieszczać w prawie jazdy wydanym przez inne Państwo Członkowskie informacje niezbędne dla służb administracyjnych (9). Punkt 4 załącznika I do dyrektywy stanowi, że informacje te, takie jak poważne wykroczenia popełnione na terytorium Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania, mogą być wskazane przez to państwo na prawie jazdy, pod warunkiem że wpisuje ono także taki rodzaj informacji w wydawanych przez siebie prawach jazdy, a w prawie jazdy znajduje się miejsce przeznaczone do tego celu (10). 10.      Podobnie do art. 1 ust. 3, dyrektywa stanowi w art. 8 ust. 2, że „z zastrzeżeniem przestrzegania zasady terytorialności prawa karnego i uregulowań prawnych dotyczących policji, Państwa Członkowskie normalnego miejsca zamieszkania mogą stosować swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania prawa jazdy posiadaczowi prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie oraz, w razie potrzeby, wymienić w tym celu prawo jazdy”. B –    Przepisy krajowe 11.      W Hiszpanii podstawowe zasady rządzące prawami jazdy są zawarte w Reglamento de Conductores (rozporządzeniu w sprawie kierujących pojazdami) przyjętym w drodze Real Decreto (dekretu królewskiego) nr 772/1997 z dnia 30 maja 1997 r. (11) 12.      Artykuł 22 rozporządzenia w sprawie kierujących pojazdami przewiduje, że posiadacz prawa jazdy wydanego przez Państwo Członkowskie powinien w ciągu sześciu miesięcy od daty, kiedy fakt ustanowienia normalnego miejsca zamieszkania w Hiszpanii został sformalizowany, złożyć wniosek do regionalnego urzędu do spraw komunikacji o dokonanie wpisu danych dotyczących jego prawa jazdy w rejestrze kierowców i wykroczeń. Zgodnie z art. 24 lit. a) w braku dokonania takiej formalności posiadacz prawa jazdy nie ma prawa do prowadzenia pojazdu w Hiszpanii. Prowadzenie pojazdu w takich okolicznościach podlega karze grzywny (12). 13.      Ponadto art. 25 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kierowców stanowi, że regionalny urząd do spraw komunikacji wymieni z urzędu prawo jazdy, jeżeli z powodu jego właściwości, zapełnienia wszystkich wolnych miejsc lub z innych powodów umieszczenie informacji istotnych dla celów administracyjnych zgodnie z art. 23 tego rozporządzenia jest niemożliwe. 14.      Wspomniany art. 23 stanowi, że posiadacz prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie jest poddawany, od daty zarejestrowania prawa jazdy w Hiszpanii, regularnym badaniom zdolności psychofizycznych, tak jak posiadacz hiszpańskiego prawa jazdy. Dalej stanowi on, że wyniki tych badań powinny być podane do wiadomości właściwym urzędom krajowym, które odnotowują je i informują zainteresowanego o terminie, do jakiego musi poddać się kolejnemu badaniu i przekazać jego wyniki. Termin ten zostaje wpisany w prawie jazdy. 15.      Wreszcie siódmy przepis przejściowy rozporządzenia w sprawie kierujących pojazdami stanowi, że posiadacz prawa jazdy wydanego przed wejściem w życie tego rozporządzenia może uzyskać przedłużenie okresu ważności prawa jazdy, jeżeli spełnia warunki dotyczące zdolności psychofizycznych wymagane przez wcześniejsze uregulowanie. Możliwość ta dotyczy posiadacza takiego prawa jazdy, który w momencie złożenia wniosku o przedłużenie nie ma odpowiednich zdolności psychofizycznych wymaganych obecnie przez rozporządzenie. II – Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi 16.      Po wymianie korespondencji pomiędzy rządem hiszpańskim i Komisją, ta ostatnia, uznawszy, że Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy dyrektywy, pismem z dnia 27 października 1999 r. wezwała je do przedstawienia uwag. 17.      Ponieważ wyjaśnienia dostarczone przez rząd hiszpański nie przekonały Komisji, wydała ona w dniu 26 lipca 2001 r. uzasadnioną opinię, wzywając wspomniane Państwo Członkowskie do podjęcia niezbędnych działań w celu wypełnienia zobowiązań, które na nim ciążą na mocy dyrektywy, w terminie dwóch miesięcy od doręczenia wspomnianej opinii. 18.      Ponieważ władze hiszpańskie poinformowały Komisję, że nie zamierzają zmienić przedmiotowego rozporządzenia, Komisja zdecydowała się wnieść niniejszą skargę pismem złożonym w sekretariacie Trybunału dnia 27 maja 2002 r. 19.      Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 10 października 2002 r. Królestwo Niderlandów i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zostały dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze interwenientów popierających żądania Królestwa Hiszpanii. Jednak tylko rząd Zjednoczonego Królestwa przedstawił, w dniu 20 grudnia 2002 r., uwagi. III – W przedmiocie dopuszczalności interwencji Zjednoczonego Królestwa 20.      Komisja podnosi zarzut niedopuszczalności interwencji Zjednoczonego Królestwa z tego powodu, że państwo to interweniuje jedynie częściowo na poparcie Królestwa Hiszpanii; jego wniosek dotyczy bowiem tylko pierwszego z trzech zarzutów podniesionych przez Komisję i nawet w ramach tego zarzutu wniosek nie popiera w sposób wyraźny strony pozwanej. 21.      Rząd Zjednoczonego Królestwa kwestionuje zarzut niedopuszczalności, który wynika, jego zdaniem, z błędnej analizy orzecznictwa Trybunału i z powierzchownej lektury jego uwag. 22.      Moim zdaniem interwencja Zjednoczonego Królestwa jest dopuszczalna. 23.      Zgodnie bowiem z art. 40 akapit czwarty Statutu Trybunału Sprawiedliwości „[w]niosek interwencyjny ogranicza się do poparcia wniosków jednej ze stron”. 24.      Z utrwalonego orzecznictwa (13) wynika, że przepis ten nie stoi na przeszkodzie temu, aby strona interweniująca podnosiła w uwagach argumenty różne od argumentów strony, którą popiera, pod warunkiem że jej wniosek w sposób oczywisty popiera tę stronę. 25.      W obecnej sprawie, nawet jeśli interwencja rządu Zjednoczonego Królestwa dotyczy wyłącznie pierwszego zarzutu i opiera się na argumentach częściowo różnych od argumentów podniesionych przez Królestwo Hiszpanii, nie umniejsza to faktu, że ten wniosek, tak jak argumentacja Królestwa Hiszpanii, zmierza do oddalenia skargi. 26.      W przeciwieństwie do tego, czego dowodzi Komisja, jest jasne, że zamiarem rządu Zjednoczonego Królestwa nie było poparcie argumentacji strony skarżącej w zakresie pozostałych dwóch zarzutów, co do których nie zabrał głosu, ale przyczynienie się do ewentualnego oddalenia skargi poprzez dodatkowy, szczególny punkt widzenia. 27.      Wobec powyższego, nie jest ważne, że udział rządu Zjednoczonego Królestwa ogranicza się jedynie do pierwszego zarzutu. Moim zdaniem nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby strona interweniująca zajęła stanowisko jedynie w stosunku do jednego aspektu argumentacji strony, którą popiera. Artykuł 40 akapit czwarty Statutu Trybunału Sprawiedliwości nie stoi temu na przeszkodzie. W przeciwieństwie do tego, co utrzymuje Komisja, wyrok Trybunału z dnia 17 marca 1993 r. w sprawie Komisja przeciwko Radzie również nie stoi temu na przeszkodzie (14). 28.      Przypominam, że w wyżej wymienionej sprawie interwencja miała na celu w szczególności stwierdzenie nieważności określonego przepisu dyrektywy z powodów całkowicie odmiennych od przywołanych przez stronę skarżącą w skardze o stwierdzenie nieważności całej dyrektywy. Trybunał uznał interwencję za niedopuszczalną, gdyż nie miała ona tego samego przedmiotu, co żądanie, na poparcie którego została wniesiona (15). 29.      Moim zdaniem z utrwalonego orzecznictwa wynika, że wniosek interwencyjny nie może mieć innego przedmiotu niż przedmiot wniosku jednej ze stron. Innymi słowy, jak podkreślił w ww. sprawie rzecznik generalny Tesauro (16), wniosek interwencyjny przewidziany w art. 40 akapit czwarty Statutu Trybunału Sprawiedliwości ma charakter jedynie pomocniczy, co oznacza, że wniosek strony interweniującej nie może mieć charakteru niezależnego w stosunku do żądań stron. 30.      Z rozważań tych wynika, że interwencję rządu Zjednoczonego Królestwa należy uznać za dopuszczalną, gdyż ma ona za przedmiot poparcie żądań jednej ze stron postępowania. IV – W przedmiocie skargi 31.      Na poparcie skargi Komisja podnosi trzy zarzuty, które dotyczą, po pierwsze, procedury rejestracji praw jazdy wydanych przez inne Państwa Członkowskie, po drugie, obowiązkowej wymiany niektórych praw jazdy na hiszpańskie prawo jazdy i po trzecie, warunków przedłużenia ważności praw jazdy wydanych przed transpozycją dyrektywy do prawa hiszpańskiego. A –    W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego procedury rejestracji praw jazdy wydanych przez inne Państwo Członkowskie 1.      Argumenty stron 32.      W pierwszym zarzucie Komisja podnosi, że Królestwo Hiszpanii naruszyło zasadę wzajemnego uznawania prawa jazdy zawartą w art. 1 ust. 2 dyrektywy poprzez ustanowienie procedury obowiązkowej i każdorazowej rejestracji praw jazdy wydanych przez inne Państwa Członkowskie, gdy posiadacze wspomnianych praw jazdy ustanowili swoje normalne miejsce zamieszkania w Hiszpanii. 33.      W przeciwieństwie do tego, co twierdzi Królestwo Hiszpanii, wprowadzenie takiej procedury rejestracji nie jest, zdaniem Komisji, niezbędne do skorzystania z uprawnień przyznanych Państwu Członkowskiemu w art. 1 ust. 3 dyrektywy polegających na stosowaniu do posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie krajowych przepisów dotyczących okresu ważności praw jazdy, badań lekarskich i obowiązków uiszczania opłat oraz umieszczania w tym prawie jazdy informacji niezbędnych do celów administracyjnych. 34.      Zdaniem Komisji taki środek jest wyraźnie nieproporcjonalny do celu, jaki Królestwo Hiszpanii chce osiągnąć stosując art. 1 ust. 3 dyrektywy. Cel ten mógłby zostać osiągnięty mniej restrykcyjnymi środkami niż obowiązkowa i każdorazowa rejestracja praw jazdy, dzięki kontrolom drogowym i informowaniu posiadaczy praw jazdy wydanych przez inne Państwo Członkowskie w momencie sformalizowania przeniesienia ich miejsca zamieszkania do Hiszpanii o obowiązkach, które na nich spoczywają na mocy ustawodawstwa hiszpańskiego dotyczącego okresu ważności prawa jazdy i badań lekarskich. 35.      Zdaniem Komisji przedmiotowa procedura rejestracji nie znajduje również podstaw, jak twierdzi Królestwo Hiszpanii, w art. 8 ust. 2 dyrektywy, według którego Państwo Członkowskie normalnego miejsca zamieszkania może stosować do posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania prawa jazdy oraz, w razie potrzeby, wymienić w tym celu prawo jazdy. Skuteczność systemów uwzględniających recydywę mogłaby bowiem być zapewniona przez rejestrację danych z prawa jazdy przy popełnieniu pierwszego wykroczenia. 36.      Ze swojej strony rząd hiszpański zaprzecza, jakoby sporna procedura rejestracji była niezgodna z zasadą wzajemnego uznawania praw jazdy przewidzianą w art. 1 ust. 2 dyrektywy, gdyż nie jest ona porównywalna z procedurą obowiązkowej wymiany i nie obejmuje przejścia dodatkowych egzaminów. 37.      Ponadto zdaniem rządu hiszpańskiego system rejestracji jest jedynym środkiem umożliwiającym organom hiszpańskim powzięcie wiadomości o wszystkich kierowcach posiadających prawa jazdy wydane przez inne Państwo Członkowskie zamieszkujących w Hiszpanii i stosowanie do nich przepisów krajowych dotyczących okresu ważności praw jazdy, badań lekarskich i obowiązków uiszczania opłat zgodnie z art. 1 ust. 3 dyrektywy. Ponadto nawet zakładając, że sporna procedura rejestracji stanowi ograniczenie swobodnego przepływu osób, to ograniczenie to jest, zdaniem rządu hiszpańskiego, proporcjonalne do celu, do jakiego zmierza dyrektywa. Wreszcie zdaniem rządu hiszpańskiego, procedura ta pozwala ustalić, czy posiadacz prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie był już karany za wykroczenie drogowe i w ten sposób stwierdzić, czy istnieje okoliczność obciążająca w przypadku recydywy, aby zastosować w tej dziedzinie przepisy hiszpańskie zgodnie z art. 8 ust. 2 dyrektywy. 38.      Jeżeli chodzi o rząd Zjednoczonego Królestwa, interweniujący na poparcie rządu hiszpańskiego, uważa on, że procedura obowiązkowej i każdorazowej rejestracji praw jazdy wydanych przez inne Państwo Członkowskie jest zgodna z dyrektywą, o ile wymierzone sankcje za naruszenie obowiązku rejestracji są proporcjonalne. Informowanie posiadaczy takich praw jazdy o obowiązkach spoczywających na nich na mocy prawa krajowego, jak również przeprowadzanie kontroli drogowych jest niewystarczające dla zapewnienia przestrzegania prawa krajowego przez tych posiadaczy praw jazdy. 2.      Ocena 39.      Uważam, że pierwszy zarzut jest zasadny. 40.      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 1 ust. 2 dyrektywy przewiduje wzajemne uznawanie, bez żadnych formalności, praw jazdy wydanych przez Państwa Członkowskie (17). Przepis ten nakłada na Państwa Członkowskie jasny i bezwarunkowy obowiązek, który nie zostawia żadnej swobody uznania, jeżeli chodzi o kroki, jakie mogą podjąć, aby się do niego dostosować (18). 41.      W ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom Trybunał orzekł, że „gdy rejestracja prawa jazdy […] wydanego przez inne Państwo Członkowskie staje się obowiązkiem, gdyż posiadaczowi tego prawa grozi sankcja, w przypadku gdy po osiedleniu się w przyjmującym Państwie Członkowskim, prowadzi pojazd bez dokonania rejestracji swojego prawa jazdy […], ta rejestracja powinna być uważana za formalność […] i z tego powodu jest niezgodna z art. 1 ust. 2 dyrektywy” (19). Trybunał dodał, że charakter grzywny (administracyjna lub karna), która ma zastosowanie do kierowcy, który nie zarejestrował swojego prawa jazdy w wyznaczonym terminie, nie ma znaczenia, ponieważ samo istnienie sankcji, jakakolwiek by ona nie była, nadaje niewątpliwie rejestracji charakter obowiązkowy (20). 42.      Orzecznictwo to ma zastosowanie do hiszpańskiej procedury rejestracji. Wiadomo bowiem, że posiadacz prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie, mający normalne miejsce zamieszkania w Hiszpanii od ponad sześciu miesięcy, popełnia wykroczenie podlegające grzywnie, gdy prowadzi w Hiszpanii pojazd bez wcześniejszej rejestracji swojego prawa jazdy (21). Istnienie takiej sankcji nadaje niewątpliwie przedmiotowej rejestracji charakter obowiązkowy. Stąd rejestracja ta stanowi formalność niezgodną z zasadą wzajemnego uznawania praw jazdy ustanowioną w art. 1 ust. 2 dyrektywy. 43.      Uprawnienie przyznane Państwu Członkowskiemu miejsca zamieszkania w art. 1 ust. 3 dyrektywy do stosowania w stosunku do posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie przepisów krajowych dotyczących okresu ważności prawa jazdy, badań lekarskich i obowiązków uiszczania opłat, a także umieszczania informacji niezbędnych dla służb administracyjnych, nie jest w stanie podważyć tego wniosku. 44.      W ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom Trybunał orzekł, że „o ile prawdą jest, że bezpieczeństwo drogowe, którego ochrona jest celem art. 1 ust. 3 dyrektywy 97/439, figuruje pomiędzy ważnymi względami interesu ogólnego, które mogą uzasadniać ograniczenie podstawowych zasad zagwarantowanych przez Traktat WE, [że] zaskarżony środek ma w praktyce zastosowanie do obywateli niderlandzkich i obywateli innych Państw Członkowskich bez zróżnicowania i że wydaje się, iż jest w stanie zagwarantować on osiągnięcie wyznaczonego celu, to nie umniejsza to faktu, że obowiązkowa rejestracja prawa jazdy wykracza poza to, co jest niezbędne dla jego osiągnięcia” (22). 45.      Trybunał oparł się w szczególności na następujących względach. 46.      Przede wszystkim uznał, że brak rejestracji prawa jazdy w Państwie Członkowskim miejsca zamieszkania nie stoi na przeszkodzie temu, aby w czasie sporadycznych kontroli drogowych władze Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania mogły w sposób właściwy stosować przepisy krajowe dotyczące okresu ważności prawa jazdy, dodając odpowiednią liczbę lat do daty wydania umieszczonej w tym prawie jazdy (23). 47.      Trybunał dodał, że zaskarżona rejestracja nie wydaje się również niezbędna, aby umożliwić kompetentnym władzom ustalenie, czy przepisy krajowe w dziedzinie odnowienia praw jazdy i badań lekarskich są przestrzegane, gdyż to do posiadacza prawa jazdy należy udowodnienie, że dostosował się do wspomnianych przepisów. Zdaniem Trybunału, wystarczyłoby informować posiadaczy praw jazdy wydanych przez inne Państwa Członkowskie o obowiązkach, które na nich spoczywają na mocy ustawodawstwa krajowego, kiedy czynią niezbędne kroki dla osiedlenia się w określonym Państwie Członkowskim i stosować przewidziane sankcje w przypadku niespełniania tych obowiązków (24). 48.      Te rozważania, które dotyczą niderlandzkiej procedury obowiązkowej rejestracji prawa jazdy, mają w równym stopniu i niewątpliwie zastosowanie do procedury hiszpańskiej o identycznym charakterze. Stąd w przeciwieństwie do tego, co utrzymuje rząd hiszpański, taka procedura rejestracji nie jest niezbędna do umożliwienia Państwu Członkowskiemu miejsca zamieszkania skorzystania z uprawnień przyznanych mu w art. 1 ust. 3 dyrektywy. Stąd przepisy dyrektywy nie mogą uzasadniać naruszenia zasady wzajemnego uznawania praw jazdy, które to naruszenie wynika z wprowadzenia zaskarżonej procedury obowiązkowej rejestracji. 49.      Moim zdaniem to samo dotyczy uprawnienia przyznanego Państwu Członkowskiemu miejsca zamieszkania w art. 8 ust. 2 dyrektywy do stosowania do posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie swoich przepisów krajowych dotyczących ograniczania, zawieszania, cofania i unieważniania prawa jazdy oraz, w razie potrzeby, do dokonania wymiany w tym celu prawa jazdy. 50.      Przypominam, że przepisy te dotyczą również przypadku, gdyby posiadaczowi prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie zarzucono popełnienie wykroczenia w ruchu drogowym na terytorium Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania i gdyby odpowiednie władze tego Państwa Członkowskiego miały zamiar zastosować w stosunku do niego, tytułem sankcji, środek pozbawiający lub ograniczający jego prawo do prowadzenia pojazdów, którego skutki byłyby ograniczone do terytorium tego Państwa Członkowskiego (25). 51.      Podobnie jak Komisja uważam, że zaskarżona rejestracja wykracza poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia celu w postaci ochrony bezpieczeństwa na drodze, do którego dąży przepis art. 8 ust. 2 dyrektywy. 52.      Brak rejestracji w Hiszpanii prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie nie pozbawia władz hiszpańskich możliwości prawidłowego stosowania ich przepisów krajowych dotyczących ograniczania, zawieszania, cofania i unieważniania prawa jazdy oraz, w razie potrzeby, do dokonania wymiany w tym celu odpowiedniego prawa jazdy. 53.      Przede wszystkim przypuszczam, że nic nie stoi na przeszkodzie stosowaniu takich przepisów, gdy posiadacz wspomnianego prawa jazdy popełnił poważne wykroczenie w ruchu drogowym na terytorium hiszpańskim, co może samo w sobie uzasadniać podjęcie kroków w celu pozbawienia go prawa do prowadzenia pojazdów. 54.      Następnie, w przypadku gdyby, jak podkreśla Królestwo Hiszpanii, zastosowanie w stosunku do posiadacza przedmiotowego prawa jazdy takiego lub innego środka pozbawiającego lub ograniczającego jego prawo do prowadzenia pojazdów (z powodu popełnienia wykroczenia w ruchu drogowym na terytorium hiszpańskim) zależało od jego wcześniejszych wykroczeń (na tym samym terytorium), wystarczyłoby, w celu umożliwienia władzom hiszpański właściwego stosowanie ich przepisy w tej dziedzinie (zgodnie z art. 8 ust. 2 dyrektywy), aby kompetentne władze odnotowały fakt istnienia takich poprzednich wykroczeń w prawie jazdy zainteresowanego (zgodnie z art. 1 ust. 3 dyrektywy w związku z załącznikiem I pkt 4 do dyrektywy) lub, jak sugeruje Komisja, aby rejestrowały one takie dane przy każdym stwierdzeniu popełnienia wykroczenia. 55.      Wreszcie nie jest wykluczone, że nawet w przypadku gdyby poprzednie wykroczenia danego posiadacza prawa jazdy odpowiadały wykroczeniom popełnionym w innym Państwie Członkowskim przed osiedleniem się tego posiadacza w Hiszpanii i gdyby ustawodawstwo hiszpańskie przewidywało w takim szczególnym przypadku zwiększenie nałożonych sankcji (26), władze hiszpańskie byłyby w stanie ustalić istnienie takich poprzednich wykroczeń, ponieważ te dane mogły być umieszczone w prawie jazdy zainteresowanego przez Państwo Członkowskie wydania prawa jazdy lub przez poprzednie Państwo Członkowskie miejsca zamieszkania (przy zastosowaniu przepisów art. 1 ust. 3 w związku z załącznikiem I pkt 4 do dyrektywy). W każdym razie ewentualny brak zapisu takich poprzednich wykroczeń (o ile miały one miejsce) w takim prawie jazdy nie może stanowić wystarczającego powodu do wprowadzenia zaskarżonej procedury obowiązkowej i każdorazowej rejestracji praw jazdy wydanych przez inne Państwo Członkowskie (27). 56.      Z całości tych rozważań wynika, że hiszpańska procedura obowiązkowej i każdorazowej rejestracji praw jazdy wydanych przez inne Państwo Członkowskie jest niezgodna z zasadą wzajemnego uznawania ustanowioną w art. 1 ust. 2 dyrektywy. Wnioskuję, że pierwszy zarzut skargi jest zasadny. B –    W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego obowiązkowej wymiany pewnych praw jazdy wydanych przez inne Państwo Członkowskie na hiszpańskie prawo jazdy 57.      W drugim zarzucie Komisja podnosi, że Królestwo Hiszpanii narusza przepisy załącznika I pkt 4 do dyrektywy poprzez wprowadzenie, w art. 25 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kierujących pojazdami, obowiązku wymiany prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie na hiszpańskie prawo jazdy, jeżeli nie ma już w nim miejsca na umieszczenie informacji istotnych dla celów administracyjnych (grafiku regularnych badań lekarskich). 58.      W tym względzie należy stwierdzić, że uprawnienie przyznane Państwu Członkowskiemu miejsca zamieszkania w art. 1 ust. 3 dyrektywy do wpisania do prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie informacji niezbędnych dla służb administracyjnych jest wyraźnie podporządkowane, według załącznika I pkt 4 do dyrektywy, istnieniu w tym prawie jazdy wystarczającego do tego celu miejsca. 59.      W związku z tym wymóg wymiany prawa jazdy z powodu braku wystarczającego do tego celu miejsca jest rozszerzeniem takiego uprawnienia niezgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 3 dyrektywy. 60.      W przeciwieństwie do tego, co twierdzi rząd hiszpański, taki obowiązek wymiany prawa jazdy jest niezgodny z wolą ustawodawcy wspólnotowego, gdyż ograniczył on wymianę praw jazdy do bardzo ograniczonej liczby przypadków, wyliczonych wyczerpująco w art. 8 ust. 1 (wymiana dobrowolna) i ust. 2 (wymana obowiązkowa w przypadku zastosowania środka ograniczającego prawo do prowadzenia pojazdów) dyrektywy. Postanowienia art. 8 ust. 2, które przewidują jedyny przypadek obowiązkowej wymiany prawa jazdy, nie obejmują z pewnością przypadku, gdy braknie wystarczającego miejsca dla wpisania informacji niezbędnych dla służb administracyjnych. 61.      Wnioskuję, że drugi zarzut skargi jest zasadny. C –    W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego warunków odnowienia lub przedsłużenia ważności praw jazdy wydanych w Hiszpanii przed transpozycją dyrektywy do prawa hiszpańskiego 1.      Argumenty stron 62.      W trzecim zarzucie Komisja podnosi, że Królestwo Hiszpanii narusza art. 7 ust. 1 lit. a) dyrektywy przez przyjęcie w siódmym przepisie przejściowym rozporządzenia w sprawie kierowców, że posiadacz prawa jazdy wydanego zgodnie z wcześniejszym ustawodawstwem krajowym ma prawo do odnowienia tego prawa jazdy, pod warunkiem że spełnia warunki dotyczące zdolności psychofizycznych wymagane przez to wcześniejsze uregulowanie krajowe, nawet jeśli nie spełnia wymogów dotyczących zdolności fizycznych i psychicznych wymaganych obecnie przez uregulowanie zgodne z dyrektywą. 63.      Rząd hiszpański podnosi niedopuszczalność zarzutu Komisji, gdyż Komisja miała go sformułować po raz pierwszy dopiero w fazie skargi. Co do istoty rząd ten wskazuje, że zgodnie z jego prawem wewnętrznym przepis wykonawczy naruszający prawa nabyte na mocy przepisu mającego rangę ustawy jest nieważny, więc wykluczona byłaby odmowa, na mocy rozporządzenia w sprawie kierujących pojazdami, przedłużenia ważności prawa jazdy jego posiadaczowi, który spełnił warunki medyczne wymagane przez uprzednie ustawodawstwo krajowe. 2.      Ocena 64.      W przeciwieństwie do tego, co utrzymuje rząd hiszpański, trzeci zarzut został wyraźnie przedstawiony przez Komisję w fazie poprzedzającej wniesienie skargi, tak w wezwaniu do usunięcia uchybienia, jak i w uzasadnionej opinii (28), co dało zresztą podstawę dla przedstawienia przez władze hiszpańskie uwag na ten temat (29). Nie można więc uznać tego zarzutu za niedopuszczalny. 65.      Co do istoty uważam, że należy uwzględnić ten zarzut. 66.      Z art. 7 ust. 1 lit. a) w świetle załącznika III, do którego ten artykuł się odwołuje wynika, że wydanie prawa jazdy po raz pierwszy oraz jego ewentualne odnowienie zależą od spełnienia pewnych minimalnych norm dotyczących zdolności fizycznych i psychicznych do prowadzenia pojazdu o napędzie silnikowym. Te minimalne normy mają zastosowanie do wszystkich, którzy zabiegają o wydanie im prawa jazdy lub jego przedłużenie, w tym również do posiadaczy praw jazdy wydanych przed wejściem w życie dyrektywy, którzy chcą odnowić prawo jazdy po wejściu w życie dyrektywy. 67.      Należy stwierdzić, że siódmy przepis przejściowy rozporządzenia w sprawie kierowców zmierza do zwolnienia posiadaczy praw jazdy wydanych przed wejściem w życie dyrektywy, którzy zabiegają o odnowienie ich prawa jazdy po wejściu w życie niniejszej dyrektywy, z ustanowionego w art. 7 ust. 1 lit. a) dyrektywy obowiązku spełnienia minimalnych norm medycznych zdefiniowanych w załączniku III do niej. 68.      Aby odpowiedzieć na argument rządu hiszpańskiego dodam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Państwo Członkowskie nie może powoływać się na przepisy swojego prawa wewnętrznego, nawet konstytucyjne, dla uzasadnienia uchybienia zobowiązaniom wynikającym z prawa wspólnotowego (30). 69.      Wnioskuję, że trzeci zarzut jest zasadny. V –    Wnioski 70.      W rezultacie proponuję, aby Trybunał: 1.      stwierdził, że: –        przyjmując uregulowanie, które przewiduje obowiązkową i każdorazową rejestrację prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie, gdy jego posiadacz ustanowił normalne miejsce zamieszkania w Hiszpanii, Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 91/439 z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy, –        przyjmując uregulowanie, które przewiduje obowiązkową wymianę prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie na hiszpańskie prawo jazdy, gdy brakuje w nim miejsca na wpisanie informacji niezbędnych dla służb administracyjnych, Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy załącznika I pkt 4 do dyrektywy Rady 91/439, –        przyjmując uregulowanie, które przewiduje, że posiadacz hiszpańskiego prawa jazdy wydanego zgodnie z uprzednim uregulowaniem krajowym ma prawo do przedłużenia ważności swojego prawa jazdy, jeżeli spełnia warunki dotyczące zdolności psychofizycznych wymagane przez to uprzednie uregulowanie, nawet jeśli nie spełnia warunków dotyczących zdolności fizycznych i psychicznych wymaganych obecnie przez obowiązujące uregulowanie, Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 7 ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 91/439; 2.      obciążył Królestwo Hiszpanii jego własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję Wspólnot Europejskich; oraz 3.      stwierdził, że Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Królestwo Niderlandów poniosą własne koszty. – Język oryginału: francuski. – Dz.U. L 237, str. 1, dalej zwana „dyrektywą”. – Dalej zwane „prawami jazdy”. – Dyrektywa Rady z dnia 4 grudnia 1980 r. w sprawie wprowadzenia praw jazdy wydawanych w imieniu Wspólnoty (Dz.U. L 375, str. 1). – Artykuł 6 dyrektywy. – Artykuł 7 ust. 1 lit. a) dyrektywy. – Idem. – Załącznik III do dyrektywy wylicza minimalne normy dotyczące zdolności fizycznych i psychicznych do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym. – Artykuł 1 ust. 3. – To wskazanie zostało ponownie przyjęte w załączniku Ia pkt 3 lit. a) dyrektywy w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 96/47/WE z dnia 23 lipca 1996 r. (Dz.U. L 235, str. 1), która weszła w życie dnia 18 września 1996 r. Załącznik Ia przyznaje Państwom Członkowskim możliwość wydawania prawa jazdy według innego modelu niż tradycyjny model papierowy przewidziany w załączniku I do dyrektywy. Ten drugi model ma postać karty z poliwęglanu, tego rodzaju, jaki jest używany dla kart kredytowych. – BOE nr 135 z dnia 6 czerwca 1997 r., str. 17348. – W skardze (zob. przypis na dole strony 9) Komisja odsyła w związku z tym do art. 67 Ley sobre Tráfico, Circulation de vehiculos a motor y Seguridad Vial (ustawy o ruchu drogowym, pojazdach o napędzie silnikowym i bezpieczeństwie drogowym), które przewiduje grzywnę o wysokości od 94 do 1503 EUR. Możliwość wymierzenia takiej grzywny została potwierdzona przez rząd hiszpański na rozprawie. – Zob. w szczególności wyroki z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-58/94 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. str. I-2169, pkt 20–22, z dnia 19 listopada 1998 r. w sprawie C-150/94 Zjednoczone Królestwo przeciwko Radzie, Rec. str. I-7235, pkt 36, i z dnia 9 października 2001 r. w sprawie C-377/98 Niderlandy przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. str. I-7079, pkt 7–11. 14– C-155/91, Rec. str. I-939. 15– Ibidem, pkt 24. 16– Punkt 13 opinii. – Wyroki z dnia 29 lutego 1996 r. w sprawie C-193/94 Skanavi i Chryssanthakopoulos, Rec. str. I-929, pkt 26, z dnia 29 października 1998 r. w sprawie C-230/97 Awoyemi, Rec. str. I-6781, pkt 41, i z dnia 10 lipca 2003 r. w sprawie C-246/00 Komisja przeciwko Niderlandom, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 60, jak również postanowienia z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie C-408/02 Silva Carvalho, dotychczas nieopublikowane w Zbiorze, pkt 20, i z dnia 29 stycznia 2004 r. w sprawie C-253/02 Krüger, dotychczas nieopublikowane w Zbiorze, pkt 25). – Wyżej wymienione wyroki w sprawie Skanavi i Chryssanthakopoulos, pkt 26), Awoyemi, pkt 42, i Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 61, jak również ww. postanowienia w sprawie Silva Carvalho, pkt 20, i w sprawie Krüger, pkt 25. 19– Punkt 62. – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 64 i 65. 21– Punkt 12 niniejszej opinii. 22– Pkt 67. – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 68. Zob. również ww. postanowienie w sprawie Krüger, pkt 27. – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 69. Zob. również ww. postanowienie w sprawie Krüger, pkt 28. – Zob. moją opinię w zawisłej przed Trybunałem sprawie C-476/01 Kapper, pkt 68. – Pozostawiam na uboczu sytuację praw jazdy z punktami, gdyż obecnie Królestwo Hiszpanii nie posiada takiego systemu. – Zaznaczam, że ewentualna niemożność uzyskania przez Państwo Członkowskie miejsca zamieszkania informacji dotyczących ewentualnych poprzednich wykroczeń popełnionych w innym Państwie Członkowskim nie powinna prawie mieć już miejsca, jeżeli konwencja sporządzona na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych wejdzie w życie. Artykuły 3 i 8 niniejszej konwencji przewidują, że Państwo Członkowskie, na terytorium którego pewne wykroczenia przeciwko zasadom ruchu drogowego zostały popełnione, doprowadzając do wydania decyzji ostatecznych o pozbawieniu prawa do prowadzenia pojazdów, podaje niezwłocznie te decyzje do wiadomości, w celu ich wykonania, Państwu Członkowskiemu miejsca zamieszkania danych kierowców. Ta konwencja obecnie nie weszła jeszcze w życie z powodu niewystarczającej liczby koniecznych w tym celu ratyfikacji. – Punkt 4 wezwania do usuięcia uchybienia i uzasadnionej opinii (załączniki 2 i 4 do skargi). – Punkt 5 odpowiedzi władz hiszpańskich na wezwanie do usunięcia uchybienia (załącznik 3 do skargi). – Zob. w szczególności wyrok z dnia 9 lipca 1998 r. w sprawie C-323/97 Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. I-4281).