C-197/04

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO F. G. JacobsA przedstawiona w dniu 14 czerwca 2005 r.(1) Sprawa C‑197/04 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec 1.     W niniejszej sprawie Komisja wnosi o stwierdzenie, że Republika Federalna Niemiec, stosując do zrolowanego tytoniu, sprzedawanego pod nazwą „West Single Packs”, stawkę podatku nakładanego na tytoń drobnokrojony przeznaczony do skręcania papierosów, uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy Rady 95/59/WE (2) oraz art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 92/79/EWG.(3) 2.     Kwestią sporną pomiędzy stronami jest, czy dla celów podatku akcyzowego zrolowany tytoń powinien być uważany za papierosy, czy też za tytoń drobnokrojony przeznaczony do skręcania papierosów.  Właściwe przepisy 3.     We Wspólnocie stawki podatku akcyzowego są do pewnego stopnia zharmonizowane. Przedstawienie szczegółowych zasad dotyczących tej harmonizacji nie jest tutaj konieczne. Wystarczy tylko wskazać, że całościowy podatek, który zwykle obejmuje składnik specyficzny (od jednostki produktu) oraz składnik ad valorem, nie może być mniejszy niż wynika to ze stawki minimalnej, zależnej od rodzaju produktu. 4.     Dla papierosów minimum to wynosi, zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy 92/79,(4) 57 % ceny detalicznej obejmującej wszystkie podatki, lecz nie mniej niż 60 EUR za 1000 sztuk papierosów, w stosunku do papierosów należących do tej kategorii, na którą występuje największy popyt. 5.     Dla tytoniu drobnokrojonego przeznaczonego do skręcania papierosów stawka minimalna ustalona została w art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 92/80/EWG(5) na 36% ceny detalicznej obejmującej wszystkie podatki, lub na 32 EUR za kilogram. 6.     Dyrektywa 95/59 zawiera dokładne definicje wyrobów tytoniowych dla celów harmonizacji struktury podatków akcyzowych na produkowany tytoń. 7.     Zgodnie z art. 4 ust. 1 za papierosy uznaje się: „a)      tytoń zrolowany nadający się do palenia w tej postaci, niebędący cygarami lub cygaretkami […]; b)      tytoń zrolowany, który w drodze prostej, nieprzemysłowej obróbki jest umieszczony w „tutkach” z bibuły papierosowej; c)      tytoń zrolowany, który w drodze prostej, nieprzemysłowej obróbki jest owijany w bibułę papierosową”. 8.     Definicja z art. 4 ust. 1 lit. b) jest poprzedzona stwierdzeniem zawartym w motywie czternastym preambuły, że „tytoń zrolowany nadający się do palenia po prostej obróbce powinien […] również zostać uznany za papierosy dla celów jednolitego opodatkowania tych produktów”. 9.     Pojęcie tytoń drobnokrojony przeznaczony do skręcania papierosów nie wymaga w zasadzie objaśnienia. Zdefiniowane jest w art. 6 dyrektywy 95/59 przez odwołanie się do szerokości cięcia, lecz to kryterium nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. 10.   W Niemczech definicje z art. 4 ust. 1 dyrektywy 95/59 są transponowane, co do zasady w identycznym brzmieniu, w § 2 ust. 2 pkt 2 Tabaksteuergesetz (ustawa o opodatkowaniu wyrobów tytoniowych).  W przedmiocie wyrobu, którego dotyczy sprawa 11.   West Single Packs jest wyróbem tytoniowym sprzedawanym w Niemczech. Są to rolki drobnokrojonego tytoniu, owinięte w tutki z folii aluminiowej, otwarte na obu końcach, o rozmiarach pozwalających na umieszczenie ich w tutkach z bibuły papierosowej zakończonych filtrem, również sprzedawanych pod marką „West”. 12.   W celu zrobienia z tych składników papierosa, palacz wkłada rolkę tytoniu w aluminiowym opakowaniu do tutki z bibuły papierosowej, a następnie usuwa to opakowanie, pozostawiając tytoń wewnątrz tutki. 13.   W tym celu producent sprzedaje urządzenie zwane „West Maker”, które przypomina rozmiarami i wyglądem długopis. Składa się ono zasadniczo z rurki z chwytną końcówką oraz z umieszczonego wewnątrz drucika lub tłoczka. Chwytna końcówka ściska lekko zakończenie foliowego opakowania, które wysuwa się nieco z tutki. Przesuwając drucik lub tłoczek, palacz następnie odsuwa rolkę tytoniu i tutkę od foliowego opakowania, w taki sposób, że tworzą one gotowego, nadającego się do palenia papierosa.(6)  Postępowanie 14.   Stawki podatku akcyzowego nakładanego w Niemczech na papierosy i na drobnokrojony tytoń są najwyraźniej zgodne ze stawkami minimalnymi określonymi w prawie wspólnotowym, jednakże Republika Federalna Niemiec stosuje do West Single Packs niższą stawkę, nakładaną na tytoń do skręcania papierosów. 15.   Sprzeciwiając się takiej klasyfikacji, Komisja wszczęła w dniu 18 października 2002 r. procedurę przewidzianą w art. 226 WE, przesyłając następnie Republice Federalnej Niemiec w dniu 11 lipca 2003 r. uzasadnioną opinię. 16.   Republika Federalna Niemiec podtrzymała swoje stanowisko, zgodnie z którym dokonana przez nie klasyfikacja była poprawna. Komisja złożyła zatem w dniu 30 kwietnia 2004 r. niniejszą skargę.  Ocena 17.   Sprawa dotyczy klasyfikacji akcyzowej pojedynczego wyrobu. Biorąc pod uwagę, że Trybunałowi nie przedstawiono żadnych argumentów dotyczących klasyfikacji innych podobnych, lecz nie identycznych wyrobów, jedynym pytaniem jest, czy ten konkretny wyrób objęty jest zakresem definicji papierosa z art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy 95/59. Jeśli tak nie jest, to nie zasugerowano żadnej innej klasyfikacji, niż tytoń drobnokrojony przeznaczony do skręcania papierosów. 18.   Przy określaniu czy wyrób West Single Packs objęty jest definicją papierosa, istnieje pomiędzy stronami tylko jeden punkt sporny: czy proces wytworzenia stanowi prostą nieprzemysłową obróbkę. 19.   W trakcie rozprawy pełnomocnik Komisji zręcznie zrobił papierosa ze składników i sposobem, który opisałem w pkt  11–13. Z pewnością wyglądało to na bardzo proste. Jednakże przedstawiono szereg argumentów w kwestii interpretacji dyrektywy 95/59. 20.   Argumenty te odnoszą się w dużym stopniu do brzmienia art. 4 ust. 1 lit. b) oraz motywu czternastego preambuły. Nie wydaje mi się jednak, aby z tego brzmienia można było wywieść jakieś szczegółowe wytyczne. 21.   Na przykład wyrażenie „prosta nieprzemysłowa obróbka” (w języku angielskim „simple non‑industrial handling”, w języku niemieckim „einfachen nichtindustriellen Vorgang”) przełożone zostało na język francuski jako „simple manipulation non industrielle”, gdzie porządek słów (znajdujący odbicie w innych językach romańskich) może wskazywać na relację pomiędzy „prosta” a „nieprzemysłowa”, inaczej niż w języku angielskim lub niemieckim, co zmniejsza znaczenie braku przecinka pomiędzy „prosta” a „nieprzemysłowa” w każdym z tych dwóch języków. Moim zdaniem zupełnie nie można już wyciągnąć wspólnego wniosku ze sposobu sformułowania motywu czternastego w każdym z tych trzech języków: „simple handling” (prosta obróbka) po angielsku, „simple manipulation manuelle” po francusku, a „einfachen Vorgang nicht industrieller Art” po niemiecku. Nie wydaje się prawdopodobne, by odwołanie się do pełnego zakresu wersji językowych mogło coś wyjaśnić. 22.   Stopień znaczeniowego zróżnicowania pomiędzy tym wyrażeniem w różnych wersjach językowych oraz pomiędzy preambułą a brzmieniem przepisu, wyklucza moim zdaniem jakąkolwiek ścisłą interpretację wyrażenia „prosta nieprzemysłowa obróbka”, jeśli rozpatrywać je odrębnie. Należy natomiast znaleźć kryterium wykładni systemowej. Strony zgadzają się, że w interesie pewności prawa kryterium to musi być jasne i precyzyjne. Jestem zdania, że brzmienie definicji ujawnia takie jasne i precyzyjne kryterium, pod warunkiem, że w sposób prawidłowy rozpatrywana jest ona w całym systemie rozważanych przepisów. 23.   Zgodnie z przepisami wspólnotowymi tytoń posiadający postać papierosów lub tytoń, któremu można nadać taką postać, podlega jednej z dwóch stawek minimalnych podatku, przy czym różnica pomiędzy tymi dwoma stawkami jest, przynajmniej obecnie, znaczna. 24.   W tym kontekście, niepożądane byłoby przyjęcie jako kryterium rozróżnienia tych dwóch kategorii, jakiegoś punktu granicznego na ruchomej skali, na której nie ma wymiernych jednostek, pomiędzy prostotą a skomplikowaniem procesu wytwarzania papierosa z różnych części składowych. Gdziekolwiek i jakkolwiek ten punkt graniczny nie zostałby ustalony, zawsze powstawać będzie niepewność co do klasyfikacji wyrobów leżących w jego pobliżu. 25.   W istocie, jak mi się wydaje, można przyjąć, że zgodnie z rozsądną wykładnią praktycznie każdy proces, w którym palacz robi sobie własnego papierosa z wyprodukowanych składników, stanowi prostą nieprzemysłową obróbkę. Jeśli przeciętny palacz po kilku próbach nie mógłby w celu zrobienia papierosa o zadowalającej jakości, wykonać tego procesu ze stosunkową łatwością i niewielkim stopniem umiejętności, składniki takie najprawdopodobniej nie znalazłyby nabywców. 26.   Tym, co odróżnia wyrób zdefiniowany jako papierosy w art. 4 ust. 1 dyrektywy 95/59 od „tytoniu drobnokrojonego przeznaczonego do skręcania papierosów”, nie jest zatem stosunkowa prostota lub skomplikowanie ręcznego wytwarzania finalnego papierosa. 27.   Jednoznaczna cecha odróżniająca tkwi jednakże w fakcie, że wszystkie wyroby zdefiniowane jako papierosy stanowią (wyprodukowany) „zrolowany” tytoń, podczas gdy druga kategoria jest „przeznaczona do skręcania”. Mimo że w niektórych wersjach językowych kontrast może nie być tak dosłownie jednoznaczny jak w wersji angielskiej, istnieje jasne przedmiotowe rozróżnienie pomiędzy tytoniem, któremu producent nadał już kształt i rozmiar papierosa a tytoniem luzem, któremu palacz musi nadać kształt papierosa. 28.   W tym świetle „West Single Packs” muszą być zaklasyfikowane jako papierosy w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy 95/59 i muszą zostać obciążone minimalną stawką podatku określoną w art. 2 ust. 1 dyrektywy 92/79. Zatem Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie tych przepisów, tak jak to zarzucała Komisja.  Koszty 29.   Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca postępowanie. Komisja wniosła o obciążenie Republiki Federalnej Niemiec kosztami.  Wnioski 30.   Zatem moim zdaniem Trybunał powinien: –       stwierdzić, że stosując do tytoniu zrolowanego sprzedawanego pod nazwą „West Single Packs” stawkę podatku nakładanego na tytoń drobnokrojony, przeznaczony do skręcania papierosów, Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy Rady 95/59/WE z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających na [obciążających] spożycie wyrobów tytoniowych i art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 92/79 EWG w sprawie zbliżenia podatków od papierosów; –       obciążyć Republikę Federalną Niemiec kosztami postępowania. – Język oryginału: angielski.  – Z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe wpływających na [obciążających] spożycie tytoniu (Dz.U. 1995, L 291, str. 40).  – Z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia podatków od papierosów (Dz.U. 1992, L 316, str. 8).  – Zmienionej dyrektywą Rady 2002/10/WE z dnia 12 lutego 2002 r. (Dz.U. 2002, L 46, str. 26).  – Z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia podatków od wyrobów tytoniowych innych niż papierosy (Dz.U. 1992, L 316, str. 10), zmieniona z dniem 1 lipca 2004 r. dyrektywą 2002/10 (powołaną w poprzednim przypisie).  – Zainteresowani palacze powyżej 18 roku życia mogą obejrzeć ten proces na stronie internetowej West, http://www.west.de/tabak/index.php.