C-198/24

Wydanie tymczasowe OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO EMILIOU przedstawiona w dniu 30 października 2025 r.(1) Sprawa C-198/24 TQ przeciwko Mr Green Limited [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sąd okręgowy do spraw cywilnych w Wiedniu, Austria)] Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowych – Transgraniczne dochodzenie wierzytelności – Procedura europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym – rozporządzenie (UE) nr 655/2014 – Charakter ex parte postępowania w sprawie wydania nakazu zabezpieczenia – Artykuł 11 – Konsekwencje wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego w toku tych postępowań – Warunki wydania nakazu zabezpieczenia – Artykuł 7 – Periculum in mora – Realne ryzyko, że bez nakazu zabezpieczenia późniejsze dochodzenie roszczenia wierzyciela będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione – Elementy, które można wziąć pod uwagę przy ocenie tego warunku I.      Wprowadzenie 1.        Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sąd okręgowy do spraw cywilnych w Wiedniu, Austria), stanowi część szeregu spraw(2) dotyczących gier losowych online oferowanych przez spółki z siedzibą na Malcie. Zazwyczaj prowadzone przez nie witryny internetowe są nie tylko dostępne z innych państw członkowskich, ale również do nich skierowane (w tym, jak w niniejszym przypadku, do Niemiec) (poprzez nazwy tych witryn, używane w nich języki, reklamy itd.). Spółki te świadczą usługi na podstawie licencji na gry wydanych przez maltański urząd ds. gier, zgodnie z prawem maltańskim. Jednakże często nie posiadają one licencji od władz docelowych państw członkowskich na oferowanie takich gier na ich terytorium, jak tego wymagają przepisy dotyczące gier hazardowych w tych państwach. 2.        Znaczna liczba konsumentów w tych docelowych państwach członkowskich uczestniczy w takich internetowych grach losowych. Wielu z nich traci znaczne kwoty pieniędzy. W ostatnich latach tacy gracze podejmowali próby odzyskania swoich strat, wszczynając postępowania cywilne przed miejscowymi sądami(3) przeciwko maltańskim spółkom hazardowe. Z reguły w powództwach podnosi się, że (i) konsument postawił i utracił kwoty zakładów w grach losowych na podstawie umowy o gry hazardowe zawartej z jedną z tych spółek; (ii) ponieważ spółka ta nie posiadała licencji wydanej przez organy docelowego państwa członkowskiego, oferowana gra losowa była niezgodna z prawem i tym samym umowa była nieważna na mocy „miejscowego” prawa umów; (iii) w związku z tym spółka jest zobowiązana do zwrotu tych kwot zakładów na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Można zauważyć, że tysiące takich powództw zostało rozpatrzonych lub jest obecnie rozpatrywanych w Austrii i Niemczech. Wydaje się również, że do tej pory w większości przypadków sądy tych państw członkowskich uwzględniały takie powództwa. 3.        Nie jest zaskoczeniem, że maltańskie spółki hazardowe kwestionują takie roszczenia o zwrot. Najwyraźniej odmawiają one również zastosowania się do wyroków wydanych przeciwko nim przez miejscowe sądy konsumenckie, uznając te orzeczenia za oczywiście błędne. Spółki te twierdzą, że w zakresie, w jakim ich usługi są świadczone na podstawie maltańskich licencji na gry – które często dopuszczają oferowanie gier losowych zarówno na Malcie, jak i z Malty – mają one prawo do oferowania takich usług w całej Unii, zgodnie ze swobodą ustanowioną w art. 56 TFUE. 4.        Zdaniem tych spółek, gdy docelowe państwa członkowskie stosują wobec nich swoje przepisy w dziedzinie gier hazardowych i wymogi w zakresie licencji ze względu na ochronę graczy (takie jak zapobieganie oszustwom, uzależnieniom i powiązanym kwestiom), państwa te ograniczają w sposób nieuzasadniony lub nieproporcjonalny ich swobodę świadczenia usług. Spółki te podnoszą, że maltańskie przepisy dotyczące gier hazardowych i nadzór sprawowany przez maltański urząd ds. gier zapewniają odpowiednią ochronę graczom – co jest ważnym czynnikiem, którego te miejscowe sądy nie uznają. 5.        Maltańscy spółki prowadzące gry hazardowe uzyskały poparcie w tym zakresie ze strony maltańskiego ustawodawcy. Biorąc pod uwagę, że docelowe państwa członkowskie ograniczają swobodę świadczenia usług tych spółek ustanowioną na mocy art. 56 TFUE i że „obowiązująca już z od wielu lat polityka publiczna Malty zachęca do podejmowania działalności na Malcie przez operatorów gier oferujących miejscowe i transgraniczne świadczenie ich usług, w sposób zgodny z prawem miejscowym, w celu zachęcenia przedsiębiorstw prywatnych zgodnie z art. 18 konstytucji Malty”(4), w dniu 12 czerwca 2023 r. ustawodawca przyjął projekt ustawy nr 55, która wprowadziła nowy art. 56A maltańskiej ustawy o grach(5). Artykuł ten stanowi zasadniczo, że jakiekolwiek działania kwestionujące zgodność z prawem usług świadczonych przez spółki maltańskie na podstawie maltańskiej licencji na gry losowe są uznawane przez sądy maltańskie za niedopuszczalne. Ponadto stanowi on, że wyroki zagraniczne uwzględniające takie działania nie są ani uznawane, ani wykonywane na Malcie. 6.        W tym kontekście wniosek w tej sprawie dotyczy konkretnej kwestii, czy gracz, który dochodzi roszczenia o zwrot przeciwko maltańskiej spółce prowadzącej gry hazardowe, może uzyskać jego przyszłą egzekucję na podstawie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (zwanego dalej „nakazem zabezpieczenia” lub „nakazem”) zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 655/2014(6). Ten środek tymczasowy ma na celu zabezpieczenie środków finansowych jakie miałaby posiadać spółka na rachunkach bankowych w kilku państwach członkowskich. 7.        W tym względzie sąd odsyłający zwraca się o wyjaśnienie jednego z warunków wydania nakazu zabezpieczenia (przewidzianego w art. 7 rozporządzenia nr 655/2014), a mianowicie obowiązku wykazania przez wierzyciela, że istnieje „pilna potrzeba” zastosowania takiego środka (warunek zwany powszechnie „periculum in mora”, którego Trybunał nigdy dotychczas nie badał). Sąd odsyłający zastanawia się nad rodzajem dowodu, jaki wierzyciel, domagający się zastosowania takiego środka, powinien przedstawić w tym względzie. Sąd odsyłający wnosi między innymi o wyjaśnienie, czy warunki wydania nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym powinny ograniczać się wyłącznie do dowodów wykazujących subiektywny zamiar dłużnika, aby udaremnić dochodzenie roszczenia, takich jak działania polegające na wydaniu, ukryciu lub zbyciu aktywów, czy też w ramach tej oceny można zgodnie z prawem wziąć pod uwagę obiektywne czynniki, w tym działania ustawodawcy maltańskiego, których przykładem jest niniejsza sprawa. II.    Ramy prawne A.      Rozporządzenie nr 655/2014 8.        Nakaz zabezpieczenia jest „zamrażającym” środkiem zabezpieczającym. Dokładniej rzecz ujmując, zgodnie z art. 2 i 5 rozporządzenia nr 655/2014, o zastosowanie takiego środka w „transgranicznych sprawach” może wystąpić osoba (określona jako „wierzyciel” w rozporządzeniu nr 655/2014), która w „sprawach cywilnych i handlowych” przeciwko innej osobie (określonej w nim jako „dłużnik”) dochodzi roszczeń pieniężnych, albo przed wszczęciem postępowania w sprawie głównej, lub na którymkolwiek etapie takiego postępowania albo po uzyskaniu orzeczenia (lub ugody sądowej lub dokumentu urzędowego), zobowiązującego dłużnika do zapłaty. Nakaz może zostać wydany przez sąd właściwy do rozpoznania sprawy głównej lub przez sąd, który wydał orzeczenie co do istoty(7). Wydany nakaz nakłada na daną instytucję lub instytucje finansowe wiążący obowiązek „zabezpieczenia” środków przechowywanych na co najmniej jednym rachunku bankowym znajdującym się na terytorium innego państwa członkowskiego, zakazując w ten sposób dłużnikowi lub wszelkim upoważnionym pełnomocnikom dysponowania tymi aktywami, ich przelanie lub ich obciążania w jakikolwiek inny sposób, w celu zapewnienia ich dostępności dla wierzyciela w momencie egzekucji roszczenia, będącego jej podstawą na późniejszym etapie(8). Aby zapewnić jego szybkie wykonanie, nakaz zabezpieczenia jest automatycznie (bez wyjątku) wykonalny w państwie członkowskim, w którym prowadzony jest (są) docelowy(owe) rachunek(i)(9). Ten unijny środek ma na celu poprawę skuteczności transgranicznego wykonywania orzeczeń, wspierając tym samym funkcjonowanie rynku wewnętrznego i zapewniając wierzycielom „skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości” w Unii Europejskiej(10). 9.        Rozporządzenie nr 655/2014 ustanawia jednolite zasady regulujące różne kwestie dotyczące „powstania”, „obowiązywania” i „wygaśnięcia” takiego nakazu zabezpieczenia(11). W szczególności art. 7 tego rozporządzenia przewiduje materialne warunki wydania takiego nakazu. Stanowi on w jego ust. 1, że „sąd wydaje nakaz zabezpieczenia, gdy wierzyciel przedłożył wystarczające dowody, by przekonać sąd, że istnieje pilna potrzeba zastosowania środka zabezpieczającego w formie nakazu zabezpieczenia, ponieważ istnieje realne ryzyko, że bez takiego środka późniejsze dochodzenie roszczenia wierzyciela wobec dłużnika będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione”. III. Stan faktyczny, postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne 10.      Spółka Mr Green Limited (zwana dalej „Mr Green”) oferuje w (między innymi) Austrii, ze swojej siedziby na Malcie, gry losowe online za pośrednictwem strony internetowej www.mrgreen.com. Spółka ta posiada licencję na gry wydane na podstawie prawa maltańskiego przez maltański urząd ds. gier. Nie posiada ona jednak licencji na podstawie Glücksspielgesetz (austriackiej ustawy o grach losowych). 11.      W okresie od dnia 3 stycznia 2017 r. do dnia 25 kwietnia 2019 r., TQ, konsument mający miejsce zwykłego pobytu w Wiedniu (Austria) brał udział w grach losowych poprzez stronę internetową Mr Green. W tym okresie postawił i ostatecznie przegrał łączną kwotę 62 878 EUR. 12.      Następnie TQ wniósł powództwo o zwrot przeciwko Mr Green do Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sądu okręgowego ds. cywilnych w Wiedniu). TQ podniósł, że ponieważ Mr Green nie posiadał licencji na podstawie ustawy o grach losowych, przedmiotowa umowa dotycząca gier hazardowych była nieważna, co pociągało za sobą obowiązek zwrotu utraconych stawek przez tę spółkę. 13.      Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r. sąd austriacki uwzględnił to żądanie i w konsekwencji zasądził od Mr Green zwrot kwoty 62 878 EUR oraz zapłatę odsetek i kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2022 r. Oberlandesgericht Wien (wyższy sąd krajowy w Wiedniu, Austria) oddalił apelację wniesioną przez tę spółkę. Oba wyroki stały się prawomocne i wykonalne w dniu 13 kwietnia 2022 r. 14.      W dniu 13 lutego 2024 r. TQ złożył do Bezirksgericht Innere Stadt Wien (sądu rejonowego w Inner w Wiedniu, Austria) wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia w przedmiocie roszczenia uwzględnionego w tych wyrokach, dotyczącego rachunków bankowych rzekomo posiadanych przez Mr Green na Malcie, w Irlandii, Luksemburgu, na Malcie i w Szwecji. 15.      Co się tyczy wymogu „periculum in mora” przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, TQ podniósł zasadniczo, że Mr Green starał się udaremnić postępowanie egzekucyjne w Austrii poprzez przeniesienie aktywów poza tę jurysdykcję, w szczególności poprzez rozwiązanie – w nieokreślonym terminie przed dniem 16 lutego 2021 r. – stosunku umownego łączącego go z Dimoco Europe GmbH, dostawcą usług płatniczych, z którym Mr Green miał saldo kredytowe i który, działając jako dłużnik będący osobą trzecią, nadal zaspokajał roszczenia Mr Green do początku lutego 2021 r., istniało „realne ryzyko” (w rozumieniu tego przepisu), że Mr Green podejmie podobne działania w innych państwach członkowskich i przeniesie wszystkie swoje aktywa na Maltę. Gdyby tak było, dochodzenie roszczenia TQ byłoby „niemożliwe lub znacząco utrudnione” w rozumieniu tego przepisu, ponieważ nowo wprowadzony art. 56A maltańskiej ustawy o grach praktycznie uniemożliwiałby na Malcie egzekucję takich roszczeń przeciwko maltańskiej spółce. 16.      Postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r. Bezirksgericht Innere Stadt Wien (sąd rejonowy w Inner w Wiedniu) oddalił wniosek TQ ze względu na to, że przesłanka „periculum in mora” przewidziana w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 nie została spełniona. Dokładniej rzecz ujmując, sąd ten uznał, że nie było „pilnej potrzeby” zastosowania takiego środka, ponieważ TQ opóźnił swój wniosek o dwa lata, licząc od dnia, w którym orzeczenia, o których zabezpieczenie wnosił, stały się wykonalne; w każdym razie (i) działania podjęte przez Mr Greena w 2021 r. nie były wystarczające, aby wykazać, że istniało „realne ryzyko”, że w przypadku braku takiego nakazu egzekucja roszczenia TQ będzie w 2024 r. „niemożliwa lub znacząco utrudniona”; (ii) chociaż Prim’Awla tal-Qorti Ċivili (pierwsza izba sądu cywilnego, Malta) odmówił wykonania austriackich wyroków wydanych na podstawie art. 56A maltańskiej ustawy o grach, nie było jasneę, czy sądy wyższej instancji na Malcie orzekały lub orzekałyby w ten sam sposób. 17.      TQ wniósł apelację od tego postanowienia do Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sądu okręgowego do spraw cywilnych w Wiedniu). Stwierdziwszy, że rozstrzygnięcie tej apelacji zależy od prawidłowej wykładni art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, sąd ten postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy przepis art. 7 ust. 1 rozporządzenia [nr 655/2014] należy interpretować w ten sposób, że nie należy brać pod uwagę działań dłużnika sprzed co najmniej trzech lat lub przeszkód w wykonaniu orzeczenia w państwie członkowskim dłużnika?”. 18.      Uwagi na piśmie przedstawili TQ, Mr Green, rządy belgijski i maltański oraz Komisja Europejska. Te same zainteresowane strony były reprezentowane na przesłuchaniu, które odbyło się w dniu 19 czerwca 2025 r. IV.    Analiza 19.      Wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia, taki jak ten, który TQ złożył do sądów austriackich, jest oczywiście dopuszczalny. W szczególności sytuacja ta wchodzi w zakres rozporządzenia nr 655/2014. TQ zmierza bowiem poprzez swój wniosek do zabezpieczenia egzekucji „roszczenia pieniężnego w sprawach cywilnych i handlowych”(12) w „sprawie transgranicznej”(13). 20.      Sąd odsyłający ma natomiast wątpliwości, czy taki wniosek można uznać za zasadny w okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie. Jak wspomniano we wprowadzeniu, zależy to od tego, czy spełnione są warunki wydania nakazu zabezpieczenia (przewidziane w art. 7 rozporządzenia nr 655/2014). W części B zajmę się kwestią tego sądu w tym względzie. Zanim jednak przejdę dalej, w części A zajmę się kwestią wstępną omawianą przed Trybunałem dotyczącą optymalnego sposobu pogodzenia postępowania prejudycjalnego i postępowania w sprawie nakazu zabezpieczenia. A.      W przedmiocie pogodzenia postępowania prejudycjalnego i postępowania w sprawie nakazu zabezpieczenia 21.      Aby środki „zamrażające” były skuteczne, muszą one zawierać element zaskoczenia. Środki pieniężne przechowywane na rachunkach bankowych są bardzo niestabilnymi aktywami. Dłużnik, działający w nieuczciwy sposób, jeżeli został uprzednio poinformowany, że jego rachunek jest objęty takim środkiem, mógłby szybko uszczuplić dane środki w drodze zwykłej elektronicznej transakcji bankowej, zanim środek będzie mógł zostać wykonany. 22.      Aby zapewnić ten element zaskoczenia, a tym samym zapobiec wystąpieniu opisanego powyżej ryzyka, prawodawca Unii uznał za niezbędne, aby wnioski o wydanie nakazu zabezpieczenia były rozpatrywane (i ewentualnie wydawane) przez sądy krajowe w postępowaniach ex parte, wyłącznie na podstawie informacji i dowodów przedstawionych przez wierzyciela. W odniesieniu do tego pierwszego etapu postępowania w sprawie nakazu zabezpieczenia (zwanego dalej „etapem wydania nakazu”) art. 11 rozporządzenia nr 655/2014 przewiduje, że „dłużnik nie jest informowany o wniosku [...] ani też nie ma możliwości złożenia wyjaśnień przed wydaniem nakazu”. Zgodnie bowiem z art. 24, 25 i 28 ust. 1 rozporządzenia doręczenie dłużnikowi następuje dopiero po wykonaniu nakazu przez dany bank. Następnie dłużnik ma prawo, na podstawie art. 33 rozporządzenia, wnieść do sądu wydającego nakaz o uchylenie nakazu. Dłużnik zostanie wysłuchany w ramach tego drugiego etapu postępowania w sprawie nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (zwanego dalej „etapem weryfikacji”). 23.      Niemniej jednak w tych skądinąd dobrze przemyślanych ramach, spory powstają, gdy sądy krajowe, takie jak Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sąd okręgowy do spraw cywilnych w Wiedniu), rozpoznają wnioski o wydanie nakazu zabezpieczenia, ale pozostają niepewne co do wykładni wymogów określonych w rozporządzeniu nr 655/2014, w tym warunków określonych w art. 7 i chcą uzyskać od Trybunału wyjaśnienia w tym zakresie w ramach postępowania prejudycjalnego przewidzianego w art. 267 TFUE. 24.      Wydaje się logiczne, że sądy krajowe, tak jak sąd odsyłający w niniejszej sprawie, chciałyby uzyskać takie wyjaśnienia na etapie wydawania nakazu przed podjęciem decyzji o wydaniu nakazu zabezpieczenia (tym bardziej, że zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 mają one obowiązek zbadania, czy wymogi te są na tym etapie spełnione). Ponadto sądy te są w pełni uprawnione do wystąpienia na tym etapie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym(14). Problem polega jednak na tym, że wystąpienie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na tym etapie może naruszyć niezbędną poufność rozpatrywanego wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia, co stanowi niezamierzoną konsekwencję przepisów proceduralnych regulujących postępowanie prejudycjalne przed Trybunałem. 25.      Dokładniej rzecz ujmując, przypominam, że zgodnie z art. 23 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwanego dalej „statutem”), w przypadku gdy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez sąd krajowy, „strony [w postępowaniu głównym]” są zawiadamiane o postanowieniu odsyłającym przez sekretariat Trybunału. Ponadto zgodnie z art. 23 akapit drugi statutu i art. 96 § 1 lit. a) regulaminu postępowania przed Trybunałem te same „strony” mają prawo do przedstawienia Trybunałowi uwag. Jeżeli chodzi o krajowe postępowania dotyczące nakazu zabezpieczenia na podstawie rozporządzenia nr 655/2014, termin „strony sprawie głównej” wyraźnie obejmuje dłużnika. 26.      W odniesieniu do tej ostatniej kwestii mam świadomość, że co do postępowań na szczeblu krajowym, co do zasady, tożsamość „stron w sprawie głównej” jest określana w świetle mających zastosowanie krajowych uregulowań proceduralnych i logicznie rzecz biorąc, (jeśli chodzi o kwestię prawa krajowego) przez sąd odsyłający (jak przewiduje art. 97 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem)(15). Niemniej jednak procedury dotyczące nakazu zabezpieczenia charakteryzują się tym, że są regulowane głównie jednolitymi uregulowaniami proceduralnymi ustanowionymi w prawie Unii w rozporządzeniu nr 655/2014. W związku z tym identyfikację „stron” należy ustalać zgodnie z tymi zasadami. Ponieważ przepisy te stanowią część prawa Unii, do Trybunału należy dokonanie jednolitej wykładni w celu zapewnienia spójności między państwami członkowskimi(16). 27.      Z systemowej lektury omawianych uregulowań wynika, że dłużnikiem jest po prostu pozwany w takim postępowaniu, ponieważ zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 7 rozporządzenia nr 655/2014 jest on lub ona osobą, „przeciw którym” wierzyciel dąży do uzyskania nakazu zabezpieczenia. Niczego w tym względzie nie zmienia okoliczność, że dłużnik nie zostanie poinformowany (lub wysłuchany) na etapie wydania nakazu lub że będzie mógł bronić się dopiero na etapie weryfikacji. Te dwa etapy te należy bowiem uznać za integralną część jednolitych ram proceduralnych. Stanowią one dwa etapy tego samego postępowania w sprawie nakazu zabezpieczenia, które zasadniczo wiąże się z kontradyktoryjną relacją między wierzycielem a dłużnikiem w odniesieniu do zastosowania środka zabezpieczającego(17). 28.      Podsumowując, gdy sąd krajowy składa wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na etapie wydania nakazu, dłużnik musi co do zasady zostać poinformowany przez Trybunał o tym wniosku i uprawniony do udziału w postępowaniu prejudycjalnym. Oznacza to siłą rzeczy przedwczesne odkrycie przez dłużnika istnienie wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia dotyczącego jego rachunku lub rachunków, rozpatrywanego przed sądem krajowym. Tak właśnie stało się w niniejszej sprawie w odniesieniu do Mr Green. 29.      Moim zdaniem powoduje to niefortunny stan rzeczy, ponieważ ponownie wprowadza właśnie to ryzyko, które prawodawca zamierzał ograniczyć poprzez art. 11 rozporządzenia 655/2014 – a mianowicie ryzyko, że dłużnik ukryje lub rozdysponuje aktywa które miałby zostać objęte nakazem zabezpieczenia przed wykonaniem nakazu. Wierzyciel, który złożył wniosek, mógłby tym samym ponieść nieodwracalną szkodę, co byłoby sprzeczne z jego prawem do skutecznego środka prawnego na podstawie art. 47 Karty. Skuteczność systemu ustanowionego w art. 267 TFUE jest również zagrożona(18). Orzeczenie prejudycjalne wydane przez Trybunał może bowiem ostatecznie okazać się mniej użyteczne dla sądu krajowego w danej sprawie, w szczególności jeżeli wydanie nakazu zabezpieczenia zostało uznane za zgodne z prawem w świetle tego orzeczenia, lecz dłużnik w międzyczasie ukrył lub rozdysponował swoje aktywa, pozbawiając w ten sposób wniosek skuteczności (effet utile). 30.      Taka sytuacja nie powinna się powtórzyć w przyszłości. Należy znaleźć pragmatyczne rozwiązanie, które (i) zabezpieczy prawo sądów krajowych do składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w odniesieniu do wymogów rozporządzenia nr 655/2014 (co ma również zasadnicze znaczenie dla zapewnienia jednolitego stosowania tego instrumentu w całej Unii Europejskiej), a jednocześnie (ii) zapewnia skuteczność (effet utile) rozporządzenia nr 655/2014 oraz interesy wierzyciela. 31.      Jedno z możliwych rozwiązań mogłoby polegać na dokonaniu przez Trybunał (ponownej) wykładni art. 23 statutu i art. 96 § 1 lit. a) regulaminu postępowania w ten sposób, że w przypadku gdy sąd krajowy składa wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczący rozporządzenia nr 655/2014 na etapie wydawania nakazu, dłużnik – choć formalnie „strona w sprawie głównej” – nie powinien być ani informowany o tym wniosku, ani tym bardziej uprawniony do przedstawienia Trybunałowi uwag. Podejście to ma „symetryczną” logikę do tej, która na pierwszy rzut oka określa, że: „strony” (takie jak dłużnik) mogłyby uczestniczyć w postępowaniu w przedmiocie wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym, jeżeli i w zakresie, w jakim mogą to uczynić w postępowaniu głównym. Niemniej jednak nie sądzę, aby takie rozwiązanie było wykonalne lub właściwe. 32.      Jest ona oczywiście sprzeczna z brzmieniem art. 23 statutu i art. 96 § 1 lit. a) regulaminu postępowania przed Trybunałem, który przyznaje wszystkim „stronom” postępowania krajowego prawo do otrzymania wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego w toku tego postępowania oraz do przedstawienia Trybunałowi uwag. Nie przewidziano żadnego odstępstwa w odniesieniu do tych, którzy nie zostali poinformowani o postępowaniu głównym lub którzy nie są uprawnieni do stawienia się przed sądem odsyłającym(19). 33.      Ponadto przypominam, że autorzy art. 23 statutu i art. 96 § 1 lit. a) regulaminu postępowania przed Trybunałem upoważnili „strony w postępowaniu głównym” do udziału w postępowaniu prejudycjalnym w celu zagwarantowania im prawa do bycia wysłuchanym w ramach przysługującego im prawa podstawowego do dostępu do bezstronnego sądu (chronionego przez art. 47 Karty). Wykładnia prawa Unii dokonana przez Trybunał w odpowiedzi na wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ma bowiem zasadniczo istotny, a nawet decydujący wpływ na wynik postępowania krajowego. Wyjątek dla „stron” znajdujących się w sytuacji dłużnika na etapie wydawania nakazu byłby wątpliwy w świetle tego celu. 34.      Dokładniej rzecz ujmując, w kontekście postępowania na szczeblu krajowym dotyczącego nakazu zabezpieczenia prawo dłużnika do bycia wysłuchanym jest jedynie opóźnione (do czasu jego wykonania). Ostatecznie dłużnik (na etapie weryfikacji) będzie miał możliwość przekonać sąd krajowy, że wymogi konieczne do wydania nakazu nie zostały w rzeczywistości spełnione. 35.      Natomiast jeżeli sąd krajowy złoży wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na etapie wydawania nakazu, a dłużnik nie zostanie ani poinformowany o tym wniosku, ani nie będzie uprawniony do przedstawienia Trybunałowi uwag, Trybunał dokona wiążącej wykładni rozporządzenia nr 655/2014, która z dużym prawdopodobieństwem określi raz na zawsze zgodność z prawem nakazu zabezpieczenia, o który wniesiono, bez umożliwienia dłużnikowi przedstawienia swojego stanowiska w tej kwestii. Wykładnia ta będzie wiążąca dla sądu krajowego w odniesieniu do pozostałej części postępowania w sprawie nakazu zabezpieczenia. Jeżeli taka wykładnia naruszałaby interesy dłużnika, nie będzie miał on w rzeczywistości możliwości przedstawienia swojego stanowiska za odmienną wykładnią przed sądem krajowym lub Trybunałem na etapie weryfikacji (z wyjątkiem mało prawdopodobnego przypadku, w którym przekona on sąd krajowy do wystąpienia na tym etapie z nowym wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w odniesieniu do tej samej kwestii lub kwestii prawa Unii). W tym względzie odmawia się dłużnikowi prawa do bycia wysłuchanym. 36.      Moim zdaniem preferowane podejście sądów krajowych polegałoby na powstrzymaniu się od składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na etapie wydawania nakazu, a zamiast tego, w razie potrzeby, uczynienie tego dopiero po ewentualnym wykonaniu nakazu zabezpieczenia(20). 37.      Na etapie wydawania nakazu sąd krajowy nie musi mieć całkowitej pewności, że warunki wydania nakazu zabezpieczenia określone w rozporządzeniu nr 655/2014 są w pełni spełnione. Na przykład w odniesieniu do warunku określonego w art. 7 ust. 1, jak zostanie to przedstawione w następnej sekcji, sąd powinien wydać nakaz, jeżeli wierzyciel przedstawił wystarczające dowody wskazujące na realne ryzyko dla dochodzenia jego roszczenia. Na tym etapie nie jest wymagany pełny dowód, a pewien stopień niepewności może się utrzymywać. Ta sama zasada ma zastosowanie do wykładni tego warunku: jeżeli, w świetle orzecznictwa Trybunału dotyczącego art. 7 ust. 1 , wykładnia zaproponowana przez wierzyciela wydaje się zasadna, a warunek jest ogólnie spełniony, wszelkie pozostałe wątpliwości sądu krajowego co do jego dokładnego znaczenia powinny być zastrzeżone dla dalszego badania, a nakaz zabezpieczenia powinien zostać wydany(21). 38.      Orzeczenie wydane przez sąd krajowy na etapie wydawania nakazu jest bowiem w rzeczywistości jedynie „tymczasowe”. W rzeczywistości zgodność z prawem wydanego nakazu zabezpieczenia zostanie ponownie zbadana przez ten sam sąd krajowy na etapie weryfikacji. Na tym etapie odbędzie się pogłębiona i kontradyktoryjna debata na temat tych wymogów. Jeżeli debata ta potwierdzi wątpliwości sądu krajowego, wtedy też będzie miał on możliwość wystąpienia z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w tej kwestii, w celu uzyskania właściwej i pewnej wykładni tych wymogów. Dopiero później sąd krajowy wyda ostateczne i kompleksowe orzeczenie w przedmiocie zgodności z prawem nakazu zabezpieczenia, w razie potrzeby w świetle wykładni dokonanej przez Trybunał. 39.      Kontrargumentem może być to, że etap weryfikacji nakazu zabezpieczenia nie jest automatyczny, lecz ma miejsce tylko wtedy, gdy dłużnik wnosi o uchylenie tego środka na podstawie art. 33 rozporządzenia nr 655/2014. Sąd krajowy, w szczególności sąd objęty zakresem stosowania art. 267 akapit trzeci TFUE, a tym samym zobowiązany do przedstawienia pytań dotyczących prawa Unii, może mieć uzasadnione obawy, że nie składając wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na etapie wydawania nakazu, może zostać pozbawiony takiej możliwości, jeżeli dłużnik nie zakwestionuje nakazu zabezpieczenia. 40.      Należy jednak zauważyć, po pierwsze, że prawdopodobieństwo, iż dłużnik nie zażąda uchylenia nakazu, jest stosunkowo niewielkie. Zamrożenie jego rachunku bankowego nie jest co do zasady środkiem, który dłużnicy zazwyczaj ignorują. Ponadto w przypadku wydania nakazu zabezpieczenia orzeczenie doręczone dłużnikowi wyraźnie zwraca jego uwagę na fakt, że może on złożyć wniosek o uchylenie. Ponadto instrument ten pozwala dłużnikowi uczynić to w sposób szczególnie łatwy. Wniosek o uchylenie może zostać złożony w dowolnym momencie za pomocą prostego standardowego formularza(22). 41.      Po drugie, w mało prawdopodobnym przypadku, gdyby sąd krajowy miał poważne obawy co do potencjalnej bierności dłużnika, ostrożne i kreatywne stosowanie przepisów rozporządzenia nr 655/2014 mogłoby zapewnić skuteczny środek zaskarżenia. W szczególności art. 35 ust. 2 tego rozporządzenia zezwala sądowi, który wydaje nakaz zabezpieczenia, o ile zezwala na to jego krajowe prawo procesowe, na uchylenie z urzędu nakazu zabezpieczenia ze względu na „nowe okoliczności”. Pojęcie to nie jest ani zdefiniowane, ani ograniczone w rozporządzeniu, a moim zdaniem jest wystarczająco szerokie, aby objąć sytuacje, w których Trybunał, po wydaniu nakazu, dokonuje wykładni rozporządzenia nr 655/2014, która ma wpływ na zgodność z prawem przyjętego środka. W związku z tym sąd krajowy może (i) wydać nakaz zabezpieczenia, a następnie (ii) złożyć wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w celu zbadania z własnej inicjatywy zgodności z prawem nakazu na podstawie art. 35 ust. 2 oraz (iii) uchylić lub utrzymać ten środek w mocy w świetle odpowiedzi Trybunału. 42.      Prawdą jest, że proponowane przeze mnie rozwiązanie może skutkować tym, że dłużnik musiałby znosić przedłużający się okres - odpowiadający czasowi trwania postępowania prejudycjalnego – w trakcie którego jego rachunek byłby zamrożony na podstawie nakazu zabezpieczenia, które mogłoby być oparte na wykładni prawa Unii, która ostatecznie może okazać się błędną. Trybunał mógłby jednak wziąć pod uwagę niepewną sytuację dłużnika i potraktować wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczące rozporządzenia nr 655/2014. Ponadto w wyjątkowych przypadkach, gdy nakaz zabezpieczenia poważnie zagrażałby zdolności dłużnika do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, Trybunał mógłby skorzystać z pilnego trybu prejudycjalnego (PPU) lub przynajmniej z trybu przyspieszonego (PPA), który za pomocą różnych środków skraca czas trwania postępowania przed Trybunałem do kilku tygodni. B.      W przedmiocie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014. 43.      Artykuł 7 rozporządzenia nr 655/2014 zawiera materialne warunki wydania nakazu zabezpieczenia. Warunki te różnią się w zależności od tego, czy wierzyciel uzyskał w chwili składania wniosku tytuł wykonawczy zobowiązujący dłużnika do zapłacenia roszczenia wierzyciela leżącej u jego podstaw. 44.      Jeżeli, tak jak w sprawie TQ, wierzyciel uzyskał już taki tytuł, zastosowanie ma jedynie art. 7 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem sąd, do którego wpłynął wniosek „wydaje” nakaz zabezpieczenia, gdy „wierzyciel przedłożył wystarczające dowody, by przekonać sąd, że istnieje pilna potrzeba zastosowania [takiego] środka zabezpieczającego[...], ponieważ istnieje realne ryzyko, że bez takiego środka późniejsze dochodzenie roszczenia wierzyciela wobec dłużnika będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione”. 45.      Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy „działania dłużnika sprzed co najmniej trzech” oraz „przeszkody w wykonaniu orzeczenia w państwie członkowskim dłużnika” mogą być w tym kontekście brane pod uwagę. To konkretne pytanie odzwierciedla okoliczności przytoczone przez TQ na poparcie jego wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia, streszczone w pkt 15 powyżej, a mianowicie: (i) rozwiązanie przez Mr Green w 2021 r. umowy z austriackim dostawcą usług płatniczych (Dimoco Europe) oraz (ii) przyjęcia przez ustawodawcę maltańskiego art. 56A maltańskiej ustawy o grach. 46.      Zamiast udzielać odpowiedzi dostosowanej do takiego konkretnego stanu faktycznego, Trybunał powinien odnieść się do niniejszego pytania w sposób bardziej ogólny, tym bardziej że nie dokonał jeszcze wykładni art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014. W związku z tym, jak wskazano w kolejnych sekcjach, Trybunał powinien przedstawić ogólne wyjaśnienia dotyczące (1) znaczenia warunku określonego w tym przepisie oraz (2) rodzajów dowodów, jakie wierzyciel może przedstawić w celu wykazania, że warunek ten został spełniony. W tym kontekście należy również odnieść się do potencjalnego znaczenia okoliczności przywołanych przez sąd odsyłający w pytaniu prejudycjalnym. Udzielenie takiej odpowiedzi nie tylko pomoże sądowi odsyłającemu, ale również zmniejszy prawdopodobieństwo składania przez inne sądy wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 7 ust. 1 w przyszłych sprawach.. 1.      „Pilna potrzeba” zastosowania środka zabezpieczającego 47.      Rozpocznę od oczywistości. Ponieważ art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 nie odsyła do prawa krajowego państw członkowskich, przepis ten należy interpretować w sposób autonomiczny, gwarantujący jego jednolite stosowanie w całej Unii Europejskiej. 48.      Wyjaśniwszy powyższe, wydaje mi się, że w świetle wyjaśnień zawartych w postanowieniu odsyłającym i dyskusji przed Trybunałem należy odnieść się do dwóch wzajemnie powiązanych kwestii – które mają kluczowe znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu ustanowionego rozporządzeniem nr 655/2014 – dotyczącego wykładni art. 7 ust. 1 tego aktu prawnego. 49.      Po pierwsze, wbrew hipotezie sądu odsyłającego i twierdzeniom Mr Green i rządu maltańskiego, art. 7 ust. 1 nie nakłada dwóch odrębnych wymogów, a mianowicie „pilnej potrzeby” zastosowania nakazu zabezpieczenia i „realnego ryzyka”, że bez takiego środka późniejsze dochodzenie roszczenia wierzyciela będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione. Przeciwnie, z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że pojęcia te stanowią dwa nierozerwalne aspekty jednego warunku: wierzyciel musi wykazać, że istnieje „pilna potrzeba” zastosowania środka jako konsekwencji („ponieważ”) „realnego ryzyka” późniejszego dochodzenia swojej wierzytelności. Zasadniczo odzwierciedla to wymóg „periculum in mora” („niebezpieczeństwem opóźnienia” lub „pilnego charakteru”) związany z licznymi środkami naprawczymi(23). 50.      Po drugie, jak słusznie przyjął sąd odsyłający i jak twierdziły również zainteresowane strony, które przedstawiły Trybunałowi swoje uwagi (z wyjątkiem rządu belgijskiego), „realne ryzyko”, o którym mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, należy rozumieć w ten sposób, że odnosi się ono zasadniczo do ryzyka podjęcia przez dłużnika środków – takich jak roztrwonienie, ukrycie, zbycie lub zaniżanie wartości aktywów – mających na celu uchylenie się od spłaty długu. 51.      Prawdą jest, że brzmienie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 jest niejednoznaczne w tym zakresie. Jak wskazałem powyżej, odnosi się ono jedynie do „realnego ryzyka”, że późniejsze dochodzenie roszczenia wierzyciela „będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione”. Te niejasne pojęcia, rozpatrywane odrębnie, mogą obejmować nie tylko ryzyko, że dłużnik (w złej wierze) podejmie działania w celu uniknięcia zapłaty, ale również (jak twierdzi rząd belgijski) wszelkie inne zagrożenia dla odzyskania roszczenia (o ile jest ono „realne”), takie jak ryzyko, że dłużnik (w dobrej wierze) stanie się niewypłacalny przed wykonaniem zobowiązania, z powodu złej lub pogarszającej się sytuacji finansowej w normalnym toku działalności gospodarczej lub z uwagi na fakt, że dłużnik musi zaspokoić kilku wierzycieli. 52.      Niemniej jednak w motywie 14 rozporządzenia nr 655/2014 potwierdzono, że węższa wykładnia przedstawiona w pkt 50 niniejszej opinii odzwierciedla intencję prawodawcy. Dokładniej rzecz ujmując, w akapicie trzecim tego motywu uściślono, że nakaz zabezpieczenia jest uzasadniony tylko wtedy, gdy w przypadku braku takiego środka późniejsze wykonanie lub odzyskanie roszczenia wierzyciela może być niemożliwe lub znacząco utrudnione „ze względu na istnienie realnego ryzyka, że do czasu spowodowania przez wierzyciela wykonania już wydanego lub przyszłego orzeczenia, dłużnik wyda, ukryje lub zniszczy swoje aktywa lub zbędzie je po zaniżonej wartości lub w nietypowym zakresie lub też wskutek nietypowego działania”. Ustęp czwarty wzmacnia to podejście, wyjaśniając, że „sam fakt, że dłużnik ma więcej niż jednego wierzyciela” lub „sam fakt, że sytuacja finansowa dłużnika jest zła lub pogarsza się”, nie powinny – same w sobie – stanowić wystarczającej podstawy do wydania nakazu. 53.      Travaux préparatoires nad rozporządzeniem nr 655/2014 potwierdza zamiar prawodawcy w tym względzie. W pierwszej kolejności art. 7 ust. 1 lit. b) wniosku Komisji w sprawie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym sformułował warunek „periculum in mora” w sposób ogólny, stanowiąc, że „[...] późniejsze wykonanie [...] może być zagrożone lub znacząco utrudnione, w tym ze względu na realne ryzyko, że pozwany może wycofać, zbyć lub ukryć majątek przechowywany na rachunku lub rachunkach bankowych, które mają zostać zabezpieczone”. Podczas negocjacji w Radzie Unii Europejskiej niektóre delegacje opowiedziały się za utrzymaniem tego szerokiego podejścia. Większość delegacji uznała jednak, że ze względu na potencjalnie „drakoński” wpływ nakazu zabezpieczenia na dłużnika – w zakresie, w jakim nakaz ten surowo ogranicza podstawowe prawo własności dłużnika, a nawet może sparaliżować jego działalność gospodarczą – należy znaleźć „odpowiednią równowagę” między interesami wierzyciela i dłużnika. W związku z tym uzgodniono, że taki środek powinien być przyznawany tylko wtedy, gdy istnieje „reale ryzyko”, że dłużnik podejmie działania w celu uniknięcia zapłaty(24). Warunek „periculum in mora” został odpowiednio sformułowany. W następstwie szeregu zmian art. 7 ust. 1 zdecydowano ostatecznie, że (i) sam przepis pozostaje zwięzły, odnosząc się wyłącznie do istnienia „realnego ryzyka” dla dochodzenia roszczenia, natomiast (ii) „szczegółowe wyjaśnienia” dotyczące charakteru tego ryzyka zostaną uwzględnione w motywie, który stał się ostatecznie motywem 14(25). 54.      W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 ustanawia jeden warunek, który odpowiada tradycyjnemu pojęciu periculum in mora. W świetle motywu 14 tego aktu prawnego przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że rozpatrywany warunek jest spełniony, jeżeli wierzyciel przedstawił wystarczające dowody, aby przekonać sąd, do którego wniesiono sprawę, o pilnej potrzebie zastosowania takiego środka, ponieważ istnieje realne ryzyko, że w chwili, gdy wierzyciel jest w stanie wyegzekwować już wydane lub przyszłe orzeczenie sądowe, dłużnik może wydać, ukryć lub zniszczyć swoje aktywa lub zbędzie je po zaniżonej wartości, co spowoduje, że dochodzenie roszczenia wierzyciela będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione. 2.      Co może świadczyć o takiej „pilną potrzebę”? 55.      Jak podkreślono w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 do wierzyciela należy przedłożenie „wystarczających dowodów” w celu wykazania że w danej sprawie istnieje „realne ryzyko”, że w razie braku wydania nakazu zabezpieczenia dłużnik będzie miał możliwość wydać, ukryć lub zniszczyć swoje aktywa lub zbyć je po zaniżonej wartości, do czasu gdy będzie on mógł dochodzić swego obecnego lub przyszłego roszczenia. 56.      Ciężar dowodu spoczywający na wierzycielu powinien jednak respektować „odpowiednią równowagę”, o której mowa w pkt [52] powyżej. Z jednej strony, wbrew temu, co twierdzi rząd maltański, nie można wymagać od wierzyciela, aby przedstawił kompletny dowód, że dłużnik miał zamiar uchylenia się od zapłaty, lub że obecnie usiłuje lub będzie usiłował to zrobić. W praktyce taki wymóg byłby często niemożliwy do spełnienia i poważnie naruszałby użyteczność rozporządzenia nr 655/2014. Z drugiej strony, aby uniknąć wydania nakazu zabezpieczenia przeciwko dłużnikowi, który nie ma zamiaru uchylać się od zapłaty, wniosek wierzyciela nie może również opierać się na zwykłych przypuszczeniach lub twierdzeniach ogólnych. Moim zdaniem „zrównoważone” podejście polega na wymaganiu od wierzyciela przedstawienia konkretnych przesłanek, wykazujących uzasadnione prawdopodobieństwo, że jeżeli nakaz nie zostanie wydany, dłużnik wyda, ukryje lub zniszczyć swoje aktywa lub zbędzie je po zaniżonej wartości do czasu jego wykonania. 57.      Motyw 14 akapit czwarty rozporządzenia nr 655/2014 zawiera wykaz okoliczności, które mogą stanowić wskazówkę co do istnienia takiego realnego ryzyka. Logicznie rzecz biorąc, wykaz ten odnosi się w szczególności do czynności dłużnika dotyczących jego aktywów, które wydają się „nietypowe”, to znaczy pozbawione ekonomicznego lub handlowego uzasadnienia – na przykład „wypłaty środków z rachunków i przypadki wydatków” dokonywane dłużnika, które nie wydają się konieczne „w celu kontynuowania przez niego normalnej działalności gospodarczej lub bieżące wydatki domowe”. Takie zachowanie może rodzić uzasadnione podejrzenie, że dłużnik rzeczywiście podejmuje kroki w celu ukrycia lub wyczerpania swoich aktywów. Wykaz ten zostanie szczegółowo omówiony poniżej. Dla celów niniejszej sprawy wystarczy stwierdzić, że – jak wskazuje wyrażenie „na przykład” użyte w tym ustępie – wykaz nie jest wyczerpujący, lecz jedynie przykładowy. Jak słusznie podnosi Komisja, każdy element, który indywidualnie lub w połączeniu z innymi może wskazywać na takie „realne ryzyko”, że dłużnik mógłby usiłować uchylać się od zapłaty, może stanowić istotny dowód. Ponadto, jak wyjaśniono w tym samym ustępie, sądy krajowe są zobowiązane do dokonania w każdym indywidualnym przypadku „ogólnej oceny” wszystkich okoliczności, na które powołują się wierzyciele w tym względzie, w każdym indywidualnym przypadku. 58.      W sprawie w postępowaniu głównym, dokonanie takiej „ogólnej oceny” na podstawie dowodów przedstawionych przez TQ na poparcie jego wniosku nie należy do Trybunału, lecz do sądu odsyłającego. Niemniej jednak, ponieważ niniejsza sprawa jest pierwszą dotyczącą art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, należy dostarczyć sądowi odsyłającemu wszystkich elementów wykładni prawa Unii, które mogą być użyteczne dla tej oceny. 59.      Rozpocznę od najbardziej uderzającej okoliczności, na którą powołuje się TQ, a mianowicie przyjęcia przez maltańskiego ustawodawcę art. 56A maltańskiej ustawy o grach – co sąd odsyłający określa w swoim pytaniu jako „przeszkody w wykonaniu orzeczenia w państwie członkowskim dłużnika”. Wbrew temu, co twierdzą Mr Green i rząd maltański, element te jest moim zdaniem w sposób oczywisty istotny w ramach „ogólnej oceny”, której dokonanie należy do sądu odsyłającego. 60.      Co do zasady sam fakt, że dłużnik posiada aktywa jedynie w państwie członkowskim innym niż państwo sądu, który wydał tytuł wierzyciela, lub że dłużnik mógł przenieść – lub jest w trakcie przenoszenia – swoje aktywa z jednego państwa członkowskiego do innego, sam w sobie nie wystarcza do wykazania istnienia „realnego ryzyka” dla zaspokojenia roszczenia wierzyciela. Niezależnie bowiem od intencji dłużnika w tym względzie, nie może on co do zasady uchylić się od zapłaty swych długów w ten sposób. Wierzyciel może co do zasady egzekwować ten tytuł w tym innym państwie członkowskim, z podobną łatwością, jak mógłby to uczynić w państwie członkowskim wydania, na podstawie mechanizmów przewidzianych w rozporządzeniu Bruksela I bis(26). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia i zgodnie z zasadą wzajemnego zaufania, na której się one opierają, orzeczenie lub dokument urzędowy wydane w państwie członkowskim są co do zasady wykonalne z mocy prawa we wszystkich pozostałych państwach członkowskich. 61.      Jednakże, jak podnoszą rząd belgijski i Komisja, inaczej jest w przypadku, gdy państwo członkowskie przyjmuje, podobnie jak Malta, akt ustawodawczy (w tym przypadku art. 56A maltańskiej ustawy o grach), który upoważnia jego sądy do odmowy wykonalności na jego terytorium zagranicznych orzeczeń, takich jak orzeczenie uwzględniające roszczenie wierzyciela. 62.      Kwestia, czy art. 56A maltańskiej ustawy o grach jest zgodny z rozporządzeniem Bruksela I bis – kwestia, która była przedmiotem istotnej debaty przed Trybunałem – nie ma znaczenia dla niniejszej analizy(27). Istotne jest, że obecnie Prim’Awla tal-Qorti Ċivili (pierwszą izbę sądu cywilnego) wydaje się stosować ten przepis. Apelacje od jego wyroku są zawisłe przed Qorti tal-Appell (maltańskim sądem apelacyjnym), który we właściwym czasie może przyjąć inne stanowisko. Niemniej jednak pozostaje faktem, że na mocy tej ustawy istnieje co najmniej uzasadniona możliwość, że dochodzenie wierzytelności TQ okaże się niemożliwe na Malcie. 63.      Biorąc pod uwagę, że w danym państwie członkowskim nie można zastosować wobec dłużnika żadnego środka egzekucyjnego, aktywa dłużnika znajdujące się w tym państwie (co w stosunku do przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych mających siedzibę i prowadzących działalność w danym państwie członkowskim oznacza prawdopodobnie większość z nich) jest faktycznie „ukrywany” przed wierzycielem. Ponadto, jak twierdzi rząd maltański uregulowania, takie jak art. 56A maltańskiej ustawy o grach nie wpływa na możliwość dochodzenie przez wierzyciela wykonania jego orzeczenia w innych państwach członkowskich, stwarza ono również, jak twierdzi TQ, zachętę dla dłużnika do przeniesienia do danego państwa członkowskiego potencjalnych aktywów, które mogą posiadać w tych innych państwach członkowskich, tym samym „ukrywając” swój dobytek w całości przed wierzycielem. 64.      Wbrew temu, co twierdzą Mr. Green i rząd maltański, uwzględnienie takiego elementu nie podważa „odpowiedniej równowagi” między interesami wierzyciela i dłużnika, do której osiągnięcia dążył prawodawca. O ile, jak wskazano powyżej, rozporządzenie nr 655/2014 ma na celu ochronę wierzyciela nie przed jakimkolwiek ryzykiem związanym z odzyskiwaniem jego roszczenia, lecz przed ryzykiem, że dłużnik uchyli się od zapłaty, o tyle nie oznacza to, że przy ocenie tego ryzyka można brać pod uwagę jedynie przeszłe lub obecne działania dłużnika. Chociaż elementy wskazane w motywie 14 akapit czwarty rozporządzenia nr 655/2014 w większości(28) opierają się, co logiczne, na zachowaniu dłużnika, mają one jedynie charakter przykładowy, jak wskazano powyżej. Aby cel nakazu zabezpieczenia był spełniony, ryzyko, że dłużnik może to uczynić, musi zostać ocenione w realistyczny sposób. Odpowiednio wszelkie wskazówki świadczące o istnieniu takiego ryzyka powinny zostać uwzględnione(29). 65.      Niemniej jednak, jak podnosi Komisja, taka okoliczność nie może sama w sobie wystarczyć do spełnienia warunku „periculum in mora” przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014. W rzeczy samej, w niniejszej sprawie, nie można przyjąć, w sposób abstrakcyjny, że każda maltańska spółka prowadząca gry hazardowe b będzie wykorzystywać możliwości jakie daje art. 56A maltańskiej ustawy o grach i „ukrywać” wszystkie aktywa na Malcie w celu uchylenia się od zapłaty w związku z żądaniami graczy o zwrot – jak to wniesione przez TQ. Moim zdaniem zależy to od „ogólnej oceny” w każdym indywidualnym przypadku od innych elementów wskazujących na uzasadnione prawdopodobieństwo, że jeżeli nakaz nie zostanie wydany, dana spółka może tak zrobić (co natomiast uzasadniałoby „zamrożenie” potencjalnych środków jakie ta spółka posiada w innym państwie członkowskim aby zmniejszyć to ryzyko) . Stwierdzenie to prowadzi mnie do innych okoliczności sprawy w postępowaniu głównym. 66.      Po pierwsze, jak sugeruje motyw 14 akapit czwarty, istotne jest w tym względzie „zachowanie dłużnika w związku z roszczeniem wierzyciela”. W niniejszej sprawie Mr Green wyraźnie odmawia zastosowania się do prawomocnych wyroków wydanych przez sądy austriackie na korzyść TQ i istnieją wszelkie powody aby sądzić – w szczególności dlatego, że Mr Green oświadczył to przed Trybunałem – że spółka ta powoła się na art. 56A maltańskiej ustawy o grach, aby sprzeciwić się wykonaniu tych wyroków na Malcie. Jak słusznie podkreśla rząd belgijski, takie elementy mogą w ramach „ogólnej oceny” przyczynić się do wykazania istnienia wymaganego „realnego ryzyka”. 67.      Po drugie, jak wskazano w motywie 14 akapit czwarty rozporządzenia nr 655/2014, znaczenie mogą mieć również „charakter aktywów dłużnika” oraz „wszelkie niedawne działania podejmowane przez dłużnika wobec swoich aktywów”. Spółki, które na przykład posiadają nieruchomości w kilku państwach członkowskich, niekoniecznie byliby w stanie łatwo nimi rozporządzać, a tym samym „ukryć” całość swoich aktywów w państwie członkowskich ich siedziby. Natomiast jest to bardziej prawdopodobne gdy roszczenie wierzyciela dotyczy spółki działającej online z danego państwa członkowskiego, której aktywa w innym miejscu są ograniczone lub nie istnieją. W tym kontekście, działania podejmowana przez spółkę w odniesieniu do tych potencjalnych aktywów, takie jak przeniesienie środków z rachunków bankowych, które spółka może posiadać w innych państwach członkowskich, lub zamknięcie takich rachunków bankowych może stanowić przesłanki świadczące o takim ryzyku „ukrycia”, w zakresie, w jakim takie działania wydają się „nietypowe”, to znaczy pozbawione ekonomicznego lub gospodarczego uzasadnienia. 68.      Podobnie istotne jest tutaj zakończenie przez Mr Green stosunków handlowych, jakie utrzymywała ona z dostawcą usług płatniczych (Dimoco Europe) w Austrii, pociągające za sobą przeniesienie przeniesieniem salda kredytowego, które ta spółka miała u tego dostawcy usług. W szczególności w przypadku spółek prowadzących działalność online, których aktywa rzeczowe są ograniczone lub nie istnieją w docelowych państwach członkowskich, saldo kredytowe u takiego operatora płatności może być jednym z niewielu aktywów posiadanych przez nie poza Maltą. W zakresie, w jakim takie rozwiązanie umowy wydaje się „nietypowe”, jak twierdzi Komisja, może ono wskazywać na szerszą strategię dłużnika polegającą na „ukryciu” wszystkich jego aktywów poza państwem członkowskim jego siedziby. Niemniej jednak między nimi musi istnieć związek czasowy. Z tego powodu motyw 14 odnosi się do „niedawnych działań” dłużnika w odniesieniu do jego aktywów. Działanie, które jest zbyt odległe w czasie, może już nie wskazywać, że ryzyko utrzymuje się w momencie oceny wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia. Należy to jednak ustalić w świetle innych okoliczności branych pod uwagę w ramach „ogólnej oceny”. Do sądu odsyłającego będzie należało zbadanie na podstawie dowodów przedstawionych przez TQ. 69.      Zanim przejdę do sformułowania wniosków, chciałbym odnieść się do ostatniej kwestii, która wywołała liczne dyskusje przed Trybunałem, a mianowicie terminu złożenia przez TQ wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia. Roszczenie TQ powstało prawdopodobnie w 2019 r. (kiedy uczestniczył on w grach losowych oferowanych przez Mr Green). Mr Green rozwiązał umowę z Dimoco w lutym 2021 r. Wyroki sądów austriackich uwzględniające roszczenie TQ stały się prawomocne i wykonalne w dniu 13 kwietnia 2022 r. Artykuł 56A maltańskiej ustawy o grach został przyjęty 12 czerwca 2023 r. Tymczasem TQ złożył ten wniosek w dniu 13 lutego 2024 r. Mr Green i rząd maltański twierdzą, że opóźnienie to samo w sobie uzasadnia odmowę wydania żądanego nakazu zabezpieczenia(30). 70.      Niemniej jednak rozporządzenie nr 655/2014 w żaden sposób nie nakłada na wierzyciela obowiązku złożenia wniosku „pilnie” w chwili powstania potencjalnego „realnego ryzyka” dla dochodzenia jego roszczenia. Jedyną istotną kwestią jest czy to ryzyko utrzymuje się w chwili złożenia przez niego wniosku. Zatem kwestia, czy TQ mógł złożyć swój wniosek wcześniej, nie jest sama w sobie istotna. Jak wskazano powyżej, fakt, że niektóre elementy sięgają kilku lat, może, w zależności od okoliczności, wskazywać na to, że istotne ryzyko już nie istnieje – albo dlatego, że nic nie wskazuje na to, że dłużnik będzie nadal podejmować działania w celu uchylenia się od egzekucji, albo dlatego, że dłużnik podjął już takie działania, a obecnie jest zbyt późno, aby nakaz zabezpieczenia stał się skuteczny. Ustalenie tej kwestii w niniejszej sprawie należy do sądu krajowego. V.      Wnioski 71.      W świetle wszystkich powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał udzielił odpowiedzi na pytania przedłożone przez Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sąd okręgowy do spraw cywilnych w Wiedniu, Austria) w następujący sposób: Artykuł 7 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 665/2014 z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającego procedurę europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że: –        warunek przewidziany w tym przepisie jest spełniony, jeżeli wierzyciel przedstawi wystarczające dowody pozwalające sądowi rozpatrującemu sprawę, na stwierdzenie istnienia „pilnej potrzeby” zastosowania nakazu zabezpieczenia w zakresie w jakim istnieje „realne ryzyko”, że w braku zastosowania takiego środka, dłużnik wyda, ukryje lub zniszczy swoje aktywa lub zbędzie je po zaniżonej wartości, do czasu gdy wierzyciel będzie w stanie wykonać już wydane lub przyszłe orzeczenie, tym samym uniemożliwiając lub znacząco utrudniając dochodzenie roszczenia wierzyciela. 1Język oryginału: angielski. 2      Zobacz moja opinia w sprawie Wunner (C-77/24, EU:C:2025:432) i w sprawie European Lotto and Betting and Deutsche Lotto- und Sportwetten (C-440/23, EU:C:2025:668). W tym miejscu powtórzę kontekstowe wyjaśnienia odzwierciedlające uwagi zainteresowanych stron w tych sprawach. 3      Jurysdykcja tych sądów wynika z zasady „forum actoris” przewidzianej na rzecz konsumentów na podstawie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1) (zwanego dalej „rozporządzeniem Bruksela I bis”). 4      Zobacz https://parlament.mt/14th-leg/acts/act-xxi-of-2023/ (dostęp z dnia 7 września 2025 r.). 5      Zobacz L-Att tal-2023 li jemenda l-Att dwar il-Logħob [ustawa o grach (zmiana), 2023] (dodatek do maltańskiego dziennika rządowego nr 21, 071 z dnia 16 czerwca 2023 r. – Sekcja A, s. 473). L-Att dwar il-Logħob (ustawa o grach) (dodatek do maltańskiego dziennika rządowego, nr 19, 991 z dnia 15 maja 2018 r. – Sekcja A, s. 509) (zwana dalej „maltańską ustawą o grach”). 6      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiające procedurę europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2014, L 189, s. 59) (zwane dalej rozporządzeniem nr. 655/2014. 7      Zobacz art. 6 rozporządzenia nr 655/2014. 8      Zobacz motywy 4, 5, 7, 47 oraz art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014. 9      Zobacz art. 22 rozporządzenia nr 655/2014. 10      Zobacz motywy 1 i 5 rozporządzenia nr 655/2014. 11      Zobacz art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014. Kwestie proceduralne nieujęte w tym rozporządzeniu, podlegają prawu krajowemu sądu lub trybunału rozpatrującego sprawę (zob. art. 46 ust. 1). 12      Po pierwsze, roszczenie TQ jest „pieniężne”, ponieważ dotyczy „wypłaty określonej kwot” (zob. art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 655/2014). Po drugie, wniosek ten dotyczy „spraw cywilnych i handlowych”, ponieważ został wniesiony przez jeden podmiot prywatny przeciwko innemu podmiotowi prywatnemu zgodnie z ogólnymi przepisami prawa cywilnego. Wreszcie żadne z wyłączeń wymienionych w art. 2 ust. 2-4 tego rozporządzenia nie ma zastosowania. 13      Ponieważ rachunki bankowe podlegające zabezpieczeniu, o które wystąpiono, są prowadzone w państwach członkowskich innych niż państwo członkowskie sądu rozpatrującego wniosek (zob. art. 3 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 655/2014). 14      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., European Superleague Company (C-333/21, EU:C:2023:1011, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo). 15      Do tej pory sekretariat Trybunału stosował to podejście. W wyroku z dnia 7 listopada 2019 r. K.H.K. (Ochrona zabezpieczająca rachunków bankowych) (C-555/18, EU:C:2019:937) dłużnik został uznany za „stronę sporu w postępowaniu głównym” Natomiast w wyroku z dnia 20 kwietnia 2023 r., Starkinvest (C-291/21, EU:C:2023:299), tak nie było. Wynikało to z rozbieżnych informacji przekazanych przez sądy odsyłające w każdej z tych spraw. 16      Przeniesienie tej kwestii na krajowe przepisy proceduralne na podstawie art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 skutkowałoby tym, że prawo dłużnika do bycia wysłuchanym przed Trybunałem różniłoby się w zależności od państwa członkowskiego sądu odsyłającego. 17      Szereg przepisów rozporządzenia nr 655/2014 określa zarówno „wierzyciela”, jak i „dłużnika” jako „strony” postępowania w sprawie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (zob. art. 36 ust. 2 i 3 oraz art. 37). Co ciekawe terminy „powód” i „pozwany” zostały użyte wraz z terminami „wierzyciel” i „dłużnik” , we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych [COM(2011) 445 wersja ostateczna, zwanego dalej „wnioskiem w sprawie rozporządzenia nr 655/2014”]. W Radzie pojawiła się preferencja dla utrzymania jednego zestawu terminów, a pojęcia „wierzyciel” i „dłużnik” zostały wybrane po prostu dlatego, że wydawały się szersze (zob. m.in. Grupa Robocza ds. Prawa Cywilnego (nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym), dok. 16427/11, 7 listopada 2011 r., s. 4. Zobacz także G. Cuniberti, S. Migliorini, The European Accounting prosecuity Ordonnance Regulation. A Commentary, Cambridge University Press, Cambridge Nowy Jork, 2018, s. 32, 278. 18      Zobacz wyrok z dnia 21 lutego 1991 r., Zuckerfabrik Süderdithmarschen and Zuckerfabrik Soest (C-143/88 and C-92/89, zwany dalej „wyrokiem Zuckerfabrik”, EU:C:1991:65, pkt 17–19). 19      W każdym bowiem przypadku, gdy do Trybunału zwrócono się z wnioskami o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonymi w ramach postępowania krajowego ex parte (na przykład w odniesieniu do wydawania nakazów zapłaty), pozwany jest uprawniony do udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym (zob. na przykład wyroki: z dnia 14 grudnia 1971 r., Politi, 43/71, EU:C:1971:122, s. 1042–1043; z dnia 18 czerwca 1998 r., Corsica Ferries France, C-266/96, EU:C:1998:306, pkt. 17; i z dnia 21 grudnia 2023 r. European Superleague Company C‑333/21, EU:C:2023:1011, pkt 53 – 54). 20      Nie dokonuję tutaj krytyki sądu odsyłającego za jego decyzję w niniejszej sprawie, ponieważ nie wiedział on ani nie mógł racjonalnie przewidzieć, że złożenie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nieuchronnie pociągnie za sobą powiadomienie dłużnika. 21      Jeżeli natomiast wniosek wierzyciela został złożony w sposób frywolny, sąd odsyłający powinien go po prostu oddalić, w tym przypadku nie wydaje się konieczne wystąpienie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. 22      Zobacz, odpowiednio, art. 19 ust. 3 lit. f) i art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014. 23      Zobacz wyrok z dnia 7 listopada 2019 r. K.H.K. (Zabezpieczenie na rachunku bankowym) (C-555/18, EU:C:2019:937, pkt. 40); i Silverstri, E., „Article 7: Conditions for issuing a Preservation Order”, w Gascon Inchausti, F., i D’Alessandro, E., (red.), The European account preservation order: a commentary on regulation (eu) no 655/2014, Edward Elgar Publishing, 2022, s. 81-82, §§ 7.05-7.06. Zobacz analogicznie wyrok Zuckerfabrik (pkt 28). Prawdą jest, że motyw 14 rozporządzenia nr 655/2014 stanowi, że wierzyciel powinien wykazać, że „jego roszczenie należy pilnie objąć ochroną sądową i że bez wydania nakazu wykonanie już wydanego lub przyszłego orzeczenia może być niemożliwe lub znacząco utrudnione” (wyróżnienie moje). Niemniej jednak moim zdaniem odzwierciedla to po prostu nieprecyzyjny przypadek redakcji ze strony prawodawcy (w porównaniu z pkt 28 i 33 wyroku Zuckerfabrik). Ponadto przypominam, że motywy aktu Unii, choć mogą wyjaśniać niejednoznaczne części jego konkretnych przepisów (zob. na przykład pkt 52 niniejszej opinii), nie mają mocy prawnie wiążącej i nie mogą być skutecznie powoływane w celu wykładni tych przepisów w sposób sprzeczny z ich brzmieniem (zob. wyrok z dnia 2 kwietnia 2009 r., Tyson Parketthandel, (C-134/08, EU:C:2009:229, pkt 16 i przytoczone tam orzecznictwo). 24      Zobacz Rada Unii Europejskiej, delegacja Zjednoczonego Królestwa do Grupy Roboczej ds. Prawa Cywilnego (nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym), dok. 13140/12, 13 sierpnia 2012 r., s. 5–6; delegacja Szwecji do Grupy Roboczej ds. Prawa Cywilnego (nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym), dok. 13140/12, 27 sierpnia 2012 r., s. 2; Delegacja niemiecka do Grupy Roboczej ds. Prawa Cywilnego (nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym), dok. 13140/12, 28 sierpnia 2012 r., s. 8; delegacja Irlandii do Grupy Roboczej ds. Prawa Cywilnego (nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym), dok. 13140/12, 5 września 2012 r., s. 4; delegacja Finlandii do Grupy Roboczej ds. Prawa Cywilnego (nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym), dok. 13140/12, ADD 11, 7 września 2012 r. 25      Zob. Prezydencja Grupy Roboczej ds. Prawa Cywilnego (nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym), 26 kwietnia 2013 r., dok. 8806/13 LIMITE, s. 2–4; Sekretariat Generalny Rady, 6 lutego 2014 r., dok. 6215/14, s. 7–21. Zobacz także Parlament Europejski, stanowisko przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. w celu przyjęcia [rozporządzenia nr 655/2014] [EP-PE_TC1-COD (2011) 0204], s. 8, 35. 26      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 10 lutego 1994 r.,Mund & Fester (C-398/92, EU:C:1994:52, pkt 18–22). 27      Trybunał nie powinien zatem udzielać wskazówek w tym zakresie w niniejszej sprawie. 28      Motyw 14 odnosi się bowiem również do „charakteru aktywów dłużnika”. 29      To czy w niniejszym przypadku art. 56A maltańskiej ustawy o grach jest zgodny z rozporządzeniem Bruksela I bis, a tym samym, czy maltańskie spółki hazardowe są uprawnione na podstawie prawa Unii do sprzeciwienia się wykonaniu roszczeń graczy o zwrot na Malcie - jak podnosi Mr Green i rząd maltański - ponownie, nie ma znaczenia w niniejszym kontekście. Nawet jeśli tak by było, taka spółka nie była by uprawniona do uchylenia się od zapłaty tych roszczeń w całej Unii Europejskiej poprzez przemieszczenie aktywów w przedmiotowych państwach członkowskich. Nakaz zabezpieczenia może zostać wydany aby przeciwdziałać takiemu ryzyku. 30      Zobacz, tak samo, pkt 16 powyżej.