C-20/14

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO PAOLA MENGOZZIEGO przedstawiona w dniu 12 marca 2015 r. ( ) Sprawa C‑20/14 BGW Beratungs-Gesellschaft Wirtschaft mbH, dawniej BGW Marketing- & Management-Service GmbH przeciwko Bodowi Scholzowi [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundespatentgericht (Niemcy)] „Zbliżanie ustawodawstw — Znaki towarowe — Dyrektywa 2008/95/WE — Artykuł 4 ust. 1 lit. b) — Dalsze podstawy odmowy lub unieważnienia rejestracji — Późniejszy znak towarowy tworzony przez połączenie ciągu liter odtwarzającego element słowny wcześniejszego znaku towarowego i kombinacji wyrazów, których pierwsze litery odzwierciedlają litery ciągu — Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd — Kryteria oceny” 1.  Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, który jest przedmiotem niniejszej sprawy, dotyczy wykładni art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2008/95/WE ( ) i został przedstawiony w ramach sporu dotyczącego oddalenia sprzeciwu wniesionego przez spółkę BGW Beratungs Gesellschaft Wirtschaft mbH, dawniej BGW Marketing- & Management-Service GmbH (zwaną dalej „spólką BGW”) wobec zarejestrowania przez Deutsches Patent- und Markenamt (niemiecki urząd patentowy; zwany dalej „DPMA”) słownego znaku towarowego „BGW Bundesverband der deutschen Gesundheitswirtschaft”. I – Ramy prawne 2. Dyrektywa 2008/95, która weszła w życie w dniu 28 listopada 2008 r., dokonała konsolidacji dyrektywy 89/104/EWG ( ). 3. Artykuł 3 dyrektywy 2008/95, zatytułowany „Podstawy odmowy lub stwierdzenia nieważności [unieważnienia] rejestracji”, w swym ust. 1 lit. a) i b) stanowi: „1.   Nie są rejestrowane, a w przypadku gdy zostały już zarejestrowane, mogą zostać uznane za nieważne: […] b) znaki towarowe, które pozbawione są jakiegokolwiek · ·odróżniającego charakteru; c) znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek mogących służyć w obrocie do oznaczania rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia, wartości, pochodzenia geograficznego lub czasu produkcji towaru lub świadczenia usługi, lub innych właściwości towarów lub usług; […]”. 4. Artykuł 4 dyrektywy 2008/95, zatytułowany „Dalsze podstawy odmowy lub stwierdzenia nieważności [unieważnienia] rejestracji dotyczące kolizji z prawami wcześniejszymi”, przewiduje w swym ust. 1 lit. a) i b): „1.   Znak towarowy nie podlega rejestracji, a już zarejestrowany znak uznaje się za nieważny, jeżeli: a) jest on identyczny z wcześniejszym znakiem towarowym, a towary lub usługi, dla których wnioskuje się o rejestrację, są identyczne z towarami lub usługami, dla których wcześniejszy znak towarowy jest chroniony; b) z powodu swej identyczności z wcześniejszym znakiem towarowym lub podobieństwa do niego oraz identyczności z towarami lub usługami objętymi [oznaczonymi] wcześniejszym znakiem towarowym lub podobieństwa do nich, istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej [odbiorców], które obejmuje prawdopodobieństwo skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym”. II – Postępowanie główne, pytanie prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem 5. Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu w postępowaniu głównym przedstawione w postanowieniu odsyłającym można streścić w następujący sposób: 6. W dniu 11 grudnia 2006 r. słowny znak towarowy „BGW Bundesverband der deutschen Gesundheitswirtschaft” (zwany dalej „późniejszym znakiem towarowym”) został wpisany do rejestru prowadzonego przez DPMA dla towarów należących do klas 16, 35, 41 i 43 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami ( ). Wobec tej rejestracji wniesiony został sprzeciw oparty na następującym niemieckim słowno-graficznym znaku towarowym: zarejestrowanym od dnia 21 lipca 2004 r. dla towarów i usług należących do klas 16, 35 i 41 w rozumieniu wspomnianego porozumienia nicejskiego (zwanym dalej „wcześniejszym znakiem towarowym”) ( ). 7. Decyzją z dnia 2 października 2009 r. dział znaków towarowych dla klasy 44 DPMA, stwierdziwszy prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w przypadku kolidujących ze sobą znaków towarowych, częściowo unieważnił późniejszy znak towarowy, a w pozostałym zakresie sprzeciw oddalił. W następstwie odwołania wniesionego przez właściciela późniejszego znaku towarowego decyzja ta została uchylona decyzją z dnia 9 stycznia 2012 r. wydaną przez dział znaków towarowych dla klasy 44 DPMA ze względu na to, że używanie pozwalające na utrzymanie praw do wcześniejszego znaku towarowego nie zostało wykazane. 8. Spółka BGW wniosła do Bundespatentgericht skargę o stwierdzenie nieważności rzeczonej decyzji z dnia 9 stycznia 2012 r. 9. Sąd ten uznał, na podstawie przedstawionego mu przez spółkę BGW materiału dowodowego, że używanie pozwalające na utrzymanie praw do wcześniejszego znaku towarowego zostało wykazane, przynajmniej w odniesieniu do towaru: „druki” oraz do usług: „reklama”, „organizowanie i prowadzenie seminariów” oraz „organizowanie zawodów”, ponieważ rzeczone usługi są w głównej mierze świadczone na rzecz przedsiębiorstw z sektora zdrowia, w szczególności sklepów optycznych i protetyków słuchu. Sąd przyjął, że kolidujące ze sobą znaki towarowe oznaczają identyczne towary, a mianowicie druki, oraz częściowo identyczne i częściowo podobne usługi. 10. W przedmiocie podobieństwa kolidujących ze sobą znaków towarowych sąd odsyłający uznał, że całościowe wrażenie wywierane przez wcześniejszy znak towarowy jest zdominowane wyłącznie przez ciąg liter „BGW”, element graficzny tego znaku towarowego jest bowiem nieistotny z wizualnego punktu widzenia i całkowicie pozbawiony znaczenia z fonetycznego punktu widzenia. Całościowe wrażenie wywierane przez późniejszy znak towarowy jest także zdominowane przez ten sam ciąg liter. Zdaniem sądu odsyłającego, który w tym względzie opiera się na orzecznictwie niemieckiego Bundesgerichtshof (federalnego sądu najwyższego), kombinacja wyrazów „Bundesverband der deutschen Gesundheitswirtschaft” („krajowy związek niemieckich przedsiębiorstw medycznych”) występująca w późniejszym znaku towarowym ma charakter opisowy i jest pozbawiona jakiegokolwiek charakteru odróżniającego. Ta kombinacja wyrazów ogranicza się bowiem jedynie do wskazania, że przedmiotowe towary i usługi są oferowane przez związek przedsiębiorstw z sektora zdrowia działający na całym terytorium federalnym, natomiast nie pozwala na dokładne ustalenie handlowego pochodzenia tych towarów i usług. Bundespatentgericht uznał, że niezależnie od dalszej oceny tej kombinacji wyrazów należy stwierdzić, iż ciąg liter „BGW” zajmuje w późniejszym znaku towarowym przynajmniej niezależną pozycję odróżniającą w rozumieniu wyroku w sprawie C‑120/04Medion (EU:C:2005:594). Tym samym zdaniem tego sądu, jeżeli właściwy krąg odbiorców napotka na rynku późniejszy znak towarowy, rozpozna w nim wcześniejszy znak towarowy, z tą różnicą, że tym razem akronim „BGW” – który sam w sobie nie posiada znaczenia semantycznego – będzie wyrażony za pomocą określenia objaśniającego (opisowego) „Bundesverband der deutschen Gesundheitswirtschaft”. 11. W takich okolicznościach sąd odsyłający stwierdził, przytaczając wyrok w sprawie AMS/OHIM – American Medical Systems (AMS Advanced Medical Services) (T‑425/03, EU:T:2007:311), że nie ma żadnych wątpliwości, iż jeżeli chodzi o towary i usługi wskazane w pkt 9 niniejszej opinii, w przypadku kolidujących ze sobą znaków towarowych istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd właściwego kręgu odbiorców. 12. Przed dokonaniem takiej oceny sąd ten powstrzymuje jednak wyrok Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147), w którym Trybunał uznał, że art. 3 ust. 1 lit. b) i c) dyrektywy 2008/95 należy interpretować w ten sposób, że znajduje on zastosowanie do słownego znaku towarowego składającego się z połączenia mającej opisowy charakter kombinacji wyrazów i ciągu liter, który – jeśli rozpatrywany odrębnie – nie ma charakteru opisowego, jeżeli ciąg ten postrzegany jest przez odbiorców jako skrót wspomnianej kombinacji, ponieważ odzwierciedla on pierwszą literę każdego wyrazu tej kombinacji, a dany znak towarowy rozpatrywany w całości może być rozumiany jako kombinacja wzajemnie objaśniających się i mających charakter opisowy wskazówek lub skrótów. Bundespatentgericht przypomina ponadto, że w pkt 38 tego wyroku sprecyzowano, iż ciąg liter odzwierciedlający pierwsze litery kombinacji wyrazów ma jedynie charakter akcesoryjny w stosunku do tej kombinacji. Tymczasem zdaniem sądu odsyłającego elementowi złożonego znaku towarowego, w tym wypadku postrzeganemu jako akronim ciągowi liter „BGW” zawartemu w późniejszym znaku towarowym, nie można przyznać dominującej czy choćby niezależnie odróżniającej pozycji, jeżeli ten element wewnątrz rzeczonego znaku towarowego ma jedynie charakter akcesoryjny. 13. Okoliczność, że wyrok Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147) dotyczył podstaw odmowy rejestracji, o których mowa w art. 3 dyrektywy 2008/95/WE, nie uzasadnia jednak w przekonaniu Bundespatentgericht dokonania odmiennej oceny w postępowaniu głównym, które dotyczy z kolei dalszej podstawy odmowy rejestracji określonej w art. 4 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy. Zdaniem tego sądu inaczej mogłoby być tylko wtedy, gdyby przy ocenie całościowego wrażenia wywieranego przez późniejszy znak towarowy można było uwzględnić okoliczność, że wcześniejszy znak towarowy jest rzeczywiście używany na rynku, która to możliwość została jednak wykluczona przez Trybunał w wyrokach: Calvin Klein Trademark Trust/OHIM (C‑254/09 P, EU:C:2010:488, pkt 53, 58); Ferrero/OHIM (C‑552/09 P, EU:C:2011:177, pkt 58). 14. W powyższych okolicznościach Bundespatentgericht postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2008/95 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku identycznych i podobnych towarów i usług można przyjąć istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia odbiorców w błąd wówczas, gdy odróżniający ciąg liter, który stanowi dominujący element wcześniejszego, mającego przeciętnie odróżniający charakter słowno-graficznego znaku towarowego, zostaje przejęty w późniejszym oznaczeniu słownym należącym do osoby trzeciej w taki sposób, że owemu ciągowi liter towarzyszy opisowa kombinacja słowna, która stanowi objaśnienie tego ciągu liter jako skrótu?” 15. Jedynie Komisja Europejska i Rzeczpospolita Polska przedstawiły swoje uwagi na piśmie. Opierając się na argumentacji, która jest w dużej mierze zbieżna, obie stoją na stanowisku, aby na pytanie prejudycjalne udzielić odpowiedzi twierdzącej. III – Analiza 16. Ponieważ sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, jakie wnioski należy wyciągnąć z wyroku Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147) w celu oceny podobieństwa kolidujących ze sobą znaków towarowych w postępowaniu głównym, należy przede wszystkim zwięźle przypomnieć treść tego wyroku (zob. A), a następnie zdefiniować jego zakres oraz ocenić jego znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym (zob. B). Następnie przypomnę kryteria, na podstawie których należy dokonać oceny podobieństwa pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi w celu ewentualnego stwierdzenia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2008/95 (zob. C). A – Wyrok Strigl i Securvita 17. W sprawach połączonych, których dotyczył wyrok Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147) Bundespatentgericht, w dwóch wnioskach o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym, złożonych w ramach dwóch postępowań, z których jedno miało za przedmiot rejestrację jako słownego znaku towarowego oznaczenia „Multi Markets Fund MMF”, a drugie – wniosek o unieważnienie prawa do słownego znaku towarowego „NAI – Der Natur-Aktien-Index”, zwrócił się do Trybunału z pytaniem, czy podstawy odmowy rejestracji przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) lub c) dyrektywy 2008/95 znajdują zastosowanie do słownego znaku towarowego składającego się z połączenia mającej opisowy charakter kombinacji wyrazów i ciągu liter, który sam w sobie nie ma charakteru opisowego, lecz odzwierciedla pierwsze litery wyrazów tworzących tę kombinację wyrazów. 18. Trybunał, opierając się na ustaleniach poczynionych przez sąd odsyłający, stwierdził w tym wyroku przede wszystkim, że oznaczenia rozpatrywane w postępowaniach głównych składały się, po pierwsze, z kombinacji wyrazów oznaczającej w obrocie „rodzaj usług oraz ich pewne właściwości”, która powinna być uznana za opisującą cechy oferowanych usług w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2008/95, a po drugie – z ciągu liter, który – rozpatrywany odrębnie – nie ma charakteru opisowego w rozumieniu tego przepisu, ponieważ jako taki nie jest w stanie „oznaczyć jakichkolwiek właściwości danych usług” ( ). 19. Po przypomnieniu w pkt 30 i 31 wspomnianego wyroku celów, których realizacji służą podstawy odmowy rejestracji przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i c) dyrektywy 2008/95, Trybunał przystąpił następnie do oceny oznaczeń rozpatrywanych w postępowaniach głównych jako całości. W tym kontekście Trybunał zauważył, że trzy wielkie litery występujące w każdym z rozpatrywanych oznaczeń, a mianowicie „MMF” i „NAI”, stanowią inicjały kombinacji wyrazów, do których są dołączone, oraz że „kombinacja wyrazów i ciąg liter [miały] na celu w każdym przypadku wzajemnie się objaśniać i podkreślać istniejący między nimi związek”, w związku z czym każdy ciąg liter miał „na celu wspieranie postrzegania przez odbiorców kombinacji wyrazów, upraszczając jej użycie oraz ułatwiając jej zapamiętanie”, a fakt, że ciąg liter występuje przed kombinacją wyrazów lub po niej, pozostawał w tym względzie bez znaczenia ( ). 20. Wreszcie Trybunał wyjaśnił, że skoro ciągi liter rozpatrywane w sprawach przed sądem krajowym postrzegane są przez właściwy krąg odbiorców jako skróty kombinacji wyrazów, z którymi są zestawione, „owe ciągi liter nie mogą przeważać nad sumą wszystkich elementów znaku towarowego rozpatrywanego jako całość, i to nawet jeżeli owe ciągi liter mogą być uznane za wykazujące same w sobie charakter odróżniający”. Przeciwnie, zdaniem Trybunału, który odsyła w tym względzie do pkt 56 opinii rzecznika generalnego ( ), tego rodzaj ciągi liter mają jedynie „charakter akcesoryjny” w stosunku do kombinacji wyrazów, do których są dołączone ( ). B – W przedmiocie zakresu wyroku Strigl i Securvita oraz w przedmiocie jego znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym 21. Sąd odsyłający uważa, że jest zobowiązany do zastosowania zasad ustanowionych przez Trybunał w wyroku Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147) do celów dokonania oceny podobieństwa kolidujących ze sobą znaków towarowych w postępowaniu głównym. Wniosek wyciągnięty przez sąd odsyłający opiera się na dwóch założeniach, a mianowicie, po pierwsze, na założeniu, że późniejszy znak towarowy rozpatrywany jako całość ma charakter opisowy, a po drugie, że ocena całościowego wrażenia, jakie znak towarowy może wywierać na właściwym kręgu odbiorców, pozostaje niezmienna niezależnie od tego, czy chodzi o ustalenie istnienia bezwzględnej podstawy lub względnej podstawy („dalszej”, jak zostało to ujęte w dyrektywie 2008/95) odmowy rejestracji. 22. Nie kwestionując ważności tych założeń, pragnę niemniej jednak przedstawić poniżej kilka uwag wyjaśniających. 1. W przedmiocie założenia, zgodnie z którym późniejszy znak towarowy ma charakter opisowy 23. Kryteria, na podstawie których można dokonać oceny, czy występuje podstawa odmowy rejestracji przewidziana w art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2008/95 lub identyczna podstawa odmowy rejestracji przewidziana w art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009 ( ), dawno już zostały wypracowane w orzecznictwie Trybunału i sądu w świetle interesu ogólnego, który leży u źródła tej podstawy odmowy rejestracji, a mianowicie by zapobiegać temu, aby oznaczenia lub wskazówki, o których mowa w tych przepisach, były zastrzeżone dla jednego tylko przedsiębiorcy z powodu zarejestrowania ich jako znaku towarowego ( ). Zostało zatem stwierdzone, że ocena opisowego charakteru oznaczenia może zostać przeprowadzona wyłącznie poprzez odniesienie, po pierwsze, do danych towarów lub usług, a po drugie – do sposobu postrzegania docelowego kręgu odbiorców składającego się z konsumentów tych towarów lub usług ( ). Zostało także uściślone, że oznaczenia i wskazówki, o których mowa w wyżej wskazanych przepisach, to takie, które w zwykłym z punktu widzenia właściwego kręgu odbiorców użyciu mogą służyć oznaczeniu – bądź bezpośrednio, bądź przez wspomnienie jednej z ich podstawowych właściwości – towaru lub usługi, dla których wystąpiono o rejestrację ( ), oraz że oznaczenie podlega zakazowi ustanowionemu w tych przepisach, jeżeli ma dostatecznie bezpośredni i konkretny związek z danymi towarami lub usługami, który pozwoli właściwemu kręgowi odbiorców natychmiast i bez namysłu rozpoznać w nim opis kategorii tych towarów i usług lub jednej z ich właściwości ( ). Nawet jeżeli rzeczone kryteria bywały stosowane przez sąd Unii często w sposób rygorystyczny ( ), pozostaje faktem, że oznaczenie może podlegać odmowie rejestracji z uwagi na swój opisowy charakter tylko wtedy, gdy można zasadnie przyjąć, że faktycznie zostanie ono rozpoznane przez zainteresowane kręgi jako opis jednej z „właściwości” towarów lub usług, dla których wystąpiono o rejestrację, a mianowicie „cechy wyróżniającej, z łatwością rozpoznawanej przez zainteresowany krąg odbiorców” tych towarów lub usług ( ). 24. W jakim stopniu przedstawione powyżej kryteria są spełnione w przypadku kombinacji wyrazów „Bundesverband der deutschen Gesundheitswirtschaft” występującej w późniejszym znaku towarowym? Zważywszy na opis towarów i usług, dla których ten znak towarowy został zarejestrowany ( ), jedynie niektóre z nich należą do sektora zdrowia – i to rozumianego najczęściej szeroko jako „fitness” ( ) lub są przeznaczone specjalnie dla tego sektora, w związku z czym można zasadnie postawić pytanie, czy rozpatrywana kombinacja wyrazów ma z tymi towarami i usługami – tak jak wymaga tego orzecznictwo przytoczone w poprzednim punkcie – „dostatecznie bezpośredni i konkretny związek”, który pozwoli właściwemu kręgowi odbiorców „natychmiast i bez namysłu rozpoznać” w niej opis kategorii rzeczonych towarów i usług lub jednej z ich właściwości. 25. Tak jak wskazałem w pkt 10 niniejszej opinii, Bundespatentgericht stwierdził opisowy charakter elementu „Bundesverband der deutschen Gesundheitswirtschaft” w późniejszym znaku towarowym, opierając się na założeniu, że kombinacje wyrazów, które ograniczają się do wskazania, że rozpatrywane towary i usługi są oferowane przez podmioty aktywne w danym sektorze (w przypadku późniejszego znaku towarowego jest to związek przedsiębiorstw działających w sektorze zdrowia), mają z samej swej natury charakter opisowy. Jednak wniosek ten, który wydaje się zresztą wynikać bardziej z uogólnienia niż z konkretnego badania, należy, zgodnie z podejściem przyjętym w rozumowaniu sądu odsyłającego, uznać za odnoszący się nie do wszystkich towarów i usług, dla których późniejszy znak towarowy został zarejestrowany, tak jak zostały one wskazane w opisie przywołanym w przypisie 4 niniejszej opinii, lecz wyłącznie do tych towarów i usług, w przypadku których kolidujące ze sobą znaki towarowe mogą realnie zetknąć się na rynku, zgodnie z wyliczeniem dokonanym przez sąd odsyłający, a mianowicie w przypadku towaru: „druki” oraz usług: „reklama; organizowanie i prowadzenie seminariów; organizowanie zawodów”, „[świadczonych] na rzecz przedsiębiorstw z sektora zdrowia, w szczególności sklepów optycznych i protetyków słuchu”. 26. Można zatem postawić pytanie, czy późniejszy znak towarowy, na wzór znaków towarowych rozpatrywanych w postępowaniach głównych, których dotyczył wyrok Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147), są objęte podstawą odmowy lub unieważnienia rejestracji przewidzianą w art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2008/95, tak jak została ona zinterpretowana i zastosowana przez Trybunał w tym wyroku. Nawet gdyby udzielenie odpowiedzi przeczącej na to pytanie nie byłoby samo w sobie wystarczające do do stwierdzenia, że ustalenia poczynione przez Trybunał w wyroku Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147) nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, to odpowiedź taka przemawiałaby jednak za uznaniem za w pełni zbliżone spraw w postępowaniach głównych, których dotyczył tamten wyrok, i sprawy zawisłej przed sądem odsyłającym. 2. W przedmiocie założenia, zgodnie z którym ocena całościowego wrażenia, jakie znak towarowy może wywierać na właściwym kręgu odbiorców, pozostaje niezmienna niezależnie od tego, czy chodzi o ustalenie istnienia bezwzględnej podstawy lub względnej podstawy odmowy rejestracji 27. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że zarówno ocena opisowego i odróżniającego charakteru oznaczenia, jak i ocena dotycząca istnienia w przypadku rozpatrywanych oznaczeń prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd powinny być dokonane z uwzględnieniem tych samych parametrów, a mianowicie, po pierwsze, danych towarów lub usług, a po drugie – sposobu postrzegania właściwego kręgu odbiorców ( ). Ponadto w obydwu tych przypadkach ocenę należy przeprowadzić, jako że dotyczy ona złożonych oznaczeń, z uwzględnieniem wywieranego przez nie całościowego wrażenia ( ). Badanie dotyczące istnienia bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji, a także to dotyczące istnienia względnych podstaw odmowy rejestracji w rozumieniu, odpowiednio, art. 3 ust. 1 lit. b) i c) dyrektywy 2008/95 i art. 4 ust. 1 lit. b) tej samej dyrektywy (a także odpowiednich przepisów rozporządzenia nr 207/2009), są zatem prowadzone na podstawie wspólnych elementów. 28. Należy jednak podkreślić, po pierwsze, że przepisy te służą realizacji odmiennych celów i mają za zadanie ochronę odmiennych interesów. I tak w odniesieniu do art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2008/95 [oraz do art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009] Trybunał uściślił, że interes ogólny leżący u podstaw tego przepisu polega na zapewnieniu, by oznaczenia stanowiące opis jednej lub wielu właściwości towarów lub usług, dla których wystąpiono o rejestrację w charakterze znaku towarowego, mogły być swobodnie używane przez wszystkich przedsiębiorców oferujących dane towary lub usługi ( ). Natomiast pojęcie interesu ogólnego chronionego przez art. 3 ust. 1 lit. b) tejże dyrektywy [oraz art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94] pokrywa się z podstawową funkcją znaku towarowego, jaką jest zagwarantowanie konsumentowi czy końcowemu odbiorcy, że towar lub usługa oznaczone danym znakiem towarowym pochodzą z określonego przedsiębiorstwa, umożliwiając mu – bez ryzyka wprowadzenia w błąd – odróżnienie tego towaru lub usługi od towarów i usług pochodzących z innych przedsiębiorstw ( ). Względne podstawy odmowy rejestracji przewidziane w art. 4 ust. 1 dyrektywy 2008/95 [a także w art. 8 ust. 1 rozporządzenia 207/2009] dotyczą z kolei przypadku braku nowości oznaczenia ze względu na prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszych znaków towarowych. Nawet jeżeli istnieje wyraźny związek pomiędzy tymi podstawami odmowy rejestracji a funkcją wskazania pochodzenia znaku towarowego ( ), to podstawy te zasadniczo służą ochronie indywidualnych interesów właścicieli wcześniejszych znaków towarowych, które kolidują z oznaczeniem, dla którego wystąpiono o rejestrację, co wynika w szczególności z faktu, że ich badanie odbywa się wyłącznie w wyniku zgłoszenia sprzeciwu, podczas gdy bezwzględne podstawy odmowy rejestracji są badane z urzędu ( ). 29. Po drugie, jakkolwiek – jak słusznie zauważył sąd odsyłający – sposób postrzegania oznaczenia przez właściwy krąg odbiorców nie może zależeć od danej podstawy odmowy rejestracji, to jednak perspektywa, z jakiej ów sposób postrzegania jest rozpatrywany, różni się w zależności od tego, czy ocenia się opisowy charakter oznaczenia czy istnienie w przypadku dwóch oznaczeń prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd. O ile w pierwszym przypadku uwaga skierowana jest na procesy umysłowe mogące doprowadzić do ustanowienia powiązań pomiędzy oznaczeniem lub jego różnymi częściami składowymi a danymi towarami lub usługami, o tyle w drugim przypadku badanie dotyczy raczej procesów zapamiętywania, rozpoznawania i przywoływania oznaczenia, a zatem uwaga skierowana jest na mechanizmy skojarzeniowe ( ). W przypadku oznaczeń złożonych badanie takie wiąże się z koniecznością oceny zdolności poszczególnych części składowych oznaczenia do skierowania uwagi odbiorców i do stworzenia całościowego wrażenia wywieranego przez to oznaczenie, która to zdolność wpływa na rzeczone procesy i mechanizmy umysłowe. 30. Niewątpliwie dwie perspektywy przywołane powyżej nie są od siebie zupełnie niezależne. Na przykład zgodnie z utrwalonym orzecznictwem co do zasady odbiorcy nie postrzegają elementu opisowego stanowiącego część złożonego znaku towarowego jako elementu odróżniającego i dominującego w wywieranym przez ten znak całościowym wrażeniu ( ). Każda z tych perspektyw zachowuje jednak także autonomię. I tak pomimo zasady, którą przed chwilą przypomniałem, Sąd uściślił jednak, że „[słabo odróżniający charakter] elementu złożonego znaku towarowego ( ) nie musi oznaczać, że element ten nie [może stanowić] elementu dominującego, jeśli w szczególności z uwagi na jego umiejscowienie w oznaczeniu lub jego rozmiar może on zdominować postrzeganie oznaczenia przez konsumenta i [zostać zachowany przez tego ostatniego w] pamięci ( )”. 3. W przedmiocie zakresu wyroku Strigl i Securvita 31. Z uzasadnienia wyroku Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147) wynika, że brak zdolności rejestrowej, w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) i c) dyrektywy 2008/95, oznaczenia złożonego z ciągu liter połączonego z kombinacją wyrazów podlega każdorazowo indywidualnej ocenie, przeprowadzanej nie na podstawie obiektywnych i wcześniej ustalonych kryteriów, lecz zgodnie ze sposobem postrzegania przez właściwy krąg odbiorców współzależności pomiędzy różnymi elementami oznaczenia, a także całościowego wrażenia, jakie ono wywiera. Tym samym w pkt 32 i 34 tego wyroku Trybunał oparł się na szeregu argumentów wynikających z analizy empirycznej rozpatrywanych oznaczeń w celu ustalenia, czy pomiędzy poszczególnymi częściami składowymi tych oznaczeń istnieje związek, który może mieć wpływ na sposób postrzegania tych oznaczeń przez właściwy krąg odbiorców, a także na proces umysłowy prowadzący do ich zapamiętania. Wspomniany wyrok nie tylko wyklucza więc wszelki automatyzm, ale przeciwnie – odsyła do zastosowania zasad sposobu postrzegania ( ). 32. W ten sposób należy moim zdaniem odczywatać także stwierdzenie zawarte w pkt 38 tego wyroku, przytoczone przez sąd odsyłający, zgodnie z którym „ciąg liter odzwierciedlający pierwsze litery kombinacji wyrazów ma jedynie charakter akcesoryjny”. Stwierdzenie to, dalekie od ustanowienia zasady ogólnej oceny, ogranicza się bowiem do uściślenia, że do celów zastosowania podstaw odmowy przewidzianych w art. 3 ust. 1 lit. b) i c) dyrektywy 2008/95 ciąg liter, nawet sam w sobie mający charakter odróżniający, może przybrać charakter opisowy, jeżeli znajduje się w złożonym znaku towarowym, w którym jest połączony z głównym wyrażeniem opisowym, wówczas gdy będzie postrzegany jako skrót tego wyrażenia opisowego, co pozostaje do ustalenia w wyniku indywidualnej oceny. 33. Ponadto rzeczone twierdzenie, zważywszy na kontekst, w jaki się ono wpisuje, należy rozumieć jako mające na celu wykluczenie, by w przypadku zaistnienia opisanego w pkt 32–35 wyroku Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147) związku współzależności pomiędzy rozpatrywanymi ciągami liter a kombinacjami wyrazów, do których są one dołączone, odróżniający charakter, który mają rzeczone ciągi liter rozpatrywane indywidualnie, może odzwierciedlić się we wszystkich rozpatrywanych oznaczeniach, nadając im, pomimo opisowego charakteru kombinacji wyrazów, całościowo odróżniający charakter. Odniesienia do „charakteru akcesoryjnego” rozpatrywanych ciągów liter nie należy więc rozumieć jako oceny ich zdolności, jako elementów złożonego znaku towarowego, do przyciągania uwagi właściwego kręgu odbiorców i do uruchamiania procesów zapamiętywania i przywoływania oznaczenia. 4. Konkluzja w przedmiocie znaczenia wyroku w sprawie Strigl i Securvita dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym 34. Uwzględniając odmienny kontekst faktyczny i prawny spraw, których dotyczył wyrok Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147), a także zasadniczo empiryczny charakter uzasadnienia tego wyroku oraz zakres, jaki należy mu nadać, ustalenia znajdujące się w tym wyroku nie wydają się znajdować automatycznego zastosowania w sprawie w postępowaniu głównym. Porównanie kolidujących ze sobą w tej sprawie oznaczeń, a także ocenę prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy zatem przeprowadzić na podstawie zwyczajowo stosowanych w tej dziedzinie kryteriów, które zostaną zwięźle przypomniane poniżej. C – Kryteria, na podstawie których należy dokonać oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w przypadku kolidujących ze sobą znaków towarowych, których dotyczy spór w postępowaniu głównym 35. Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd stanowi szczególną przesłankę ochrony udzielanej w związku z rejestracją znaku towarowego, w szczególności przeciwko używaniu przez osoby trzecie oznaczeń niebędących identycznymi. Trybunał zdefiniował tę przesłankę jako prawdopodobieństwo, że odbiorcy uznają, iż dane towary lub usługi pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub ewentualnie z przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo ( ). 36. Zgodnie z motywem 11 dyrektywy 2008/95, ocena istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd „zależy od wielu czynników, w szczególności rozpoznawalności znaku towarowego na rynku, mogącego powstać skojarzenia ze znakiem używanym lub zarejestrowanym, stopnia podobieństwa między znakiem towarowym i oznaczeniem, między określonymi towarami lub usługami”. Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd należy zatem oceniać całościowo, biorąc pod uwagę wszystkie czynniki mające znaczenie w danej sprawie ( ). 37. Ocena stopnia podobieństwa występującego pomiędzy danymi znakami towarowymi wymaga określenia stopnia ich podobieństwa wizualnego, brzmieniowego i konceptualnego, a – w razie potrzeby – określenia wagi, jaką należy przypisać tym poszczególnym elementom, z uwzględnieniem kategorii danych towarów lub usług i warunków, w jakich są one sprzedawane ( ). 38. Podobieństwo wizualne, brzmieniowe i konceptualne pomiędzy rozpatrywanymi oznaczeniami należy poddać całościowej ocenie, w ramach której sposób postrzegania znaków towarowych przez przeciętnego konsumenta rozpatrywanych towarów lub usług odgrywa decydującą rolę ( ). W tej kwestii w orzecznictwie wyjaśniono, iż przeciętny konsument postrzega, co do zasady, znak towarowy jako całość i nie dokonuje analizy jego poszczególnych detali ( ). Tym samym rzeczoną całościową ocenę należy przeprowadzić na podstawie całościowego wrażenia wywieranego przez kolidujące ze sobą znaki towarowe z uwzględnieniem w szczególności ich elementów odróżniających i dominujących ( ). W szczególności Trybunał orzekł, że ocena podobieństwa dwóch znaków towarowych nie może ograniczać się do zbadania tylko jednego z elementów tworzących dany złożony znak towarowy i do porównania go z innym znakiem towarowym, lecz przeciwnie – porównania należy dokonać poprzez analizę danych znaków towarowych, z których każdy postrzegany jest jako całość ( ). 39. O ile całościowe wrażenie wywarte w pamięci właściwego kręgu odbiorców przez złożony znak towarowy może w pewnych okolicznościach zostać zdominowane przez jeden lub kilka z jego elementów, o tyle ocena podobieństwa może zostać dokonana wyłącznie na podstawie elementu dominującego tylko wtedy, gdy wszystkie pozostałe części składowe znaku towarowego są bez znaczenia ( ). W tym względzie Trybunał także uściślił, począwszy od wyroku Medion (C‑120/04, EU:C:2005:594), przytoczonego przez sąd odsyłający, że nawet jeżeli element złożonego znaku towarowego nie może zostać uznany za dominujący, to należy uwzględnić go przy ocenie podobieństwa tego znaku towarowego do wcześniejszego znaku towarowego w zakresie, w jakim sam w sobie stanowi on wcześniejszy znak towarowy i zachowuje niezależną pozycję odróżniającą w złożonym znaku towarowym. W sytuacji bowiem, gdy element wspólny zachowuje niezależną pozycję odróżniającą w oznaczeniu złożonym, całościowe wrażenie wywierane przez to oznaczenie może prowadzić do tego, że odbiorcy uznają, iż dane towary lub usługi pochodzą co najmniej z przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo, w którym to przypadku należy stwierdzić istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd ( ). Trybunał uściślił także, że element oznaczenia złożonego nie zachowuje takiej niezależnej pozycji odróżniającej, jeśli element ten tworzy z pozostałym elementem lub z pozostałymi elementami oznaczenia przy łącznym ich rozpatrywaniu jednostkę mającą inne znaczenie niż wspomniane elementy rozpatrywane oddzielnie ( ). 40. Pragnę wreszcie przypomnieć, że co do zasady nawet element cechujący się słabo odróżniającym charakterem może zdominować całościowe wrażenie wywierane przez złożony znak towarowy lub przybrać w tym znaku niezależną pozycję odróżniającą w rozumieniu wyroku Medion (C‑120/04, EU:C:2005:594), o ile – zwłaszcza z uwagi na jego umiejscowienie w oznaczeniu lub jego rozmiar – „może on zdominować postrzeganie oznaczenia przez konsumenta i zachować się w jego pamięci” ( ). 41. Na podstawie zasad określonych powyżej sąd odsyłający powinien dokonać oceny podobieństwa pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi, a także oceny istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd. 42. Do sądu odsyłającego należy w szczególności analiza poszczególnych części składowych późniejszego znaku towarowego, ich znaczenia w jego ramach, a także zachodzącym pomiędzy nimi interakcji, tak aby określić, w drodze syntezy, całościowe wrażenie wywierane przez ten znak towarowy, jakie może zostać zachowane w pamięci przez właściwy krąg odbiorców. Do celów takiego badania sąd odsyłający będzie musiał w takim stanie faktycznym jak w postępowaniu głównym, gdzie późniejszy znak towarowy składa się z oznaczenia odtwarzającego ciąg liter – stanowiący jedyny element słowny wcześniejszego znaku towarowego – oraz z kombinacji wyrazów, uwzględnić, poza innymi czynnikami, umiejscowienie wewnątrz oznaczenia, odpowiednio, ciągu liter i kombinacji wyrazów ( ), a także długość tej ostatniej ( ) i jej ewentualny opisowy charakter ( ), związek, jaki właściwy krąg odbiorców może ustanowić pomiędzy ciągiem liter a kombinacją wyrazów – w szczególności możliwość, że ten pierwszy będzie postrzegany jako akronim tej drugiej, możliwość natychmiastowego dostrzeżenia takiego związku lub brak takiej możliwości oraz konsekwencje takiego sposobu postrzegania w zakresie przywoływania oznaczenia ( ), typologię rozpatrywanych towarów, a także cechy właściwego kręgu odbiorców, ich poziom uwagi i rodzaj pamięci wykorzystywanej w tym procesie (sensoryczna, krótkotrwała, długotrwała). Jednocześnie w niniejszym przypadku do sądu odsyłającego należeć będzie ocena, czy okoliczność, że elementy późniejszego znaku towarowego, z uwagi na związki, jakie właściwy krąg odbiorców może ustanowić pomiędzy ciągiem liter a kombinacją wyrazów, tworzą odrębną jednostkę logiczną, może utrudnić postrzeganie i zapamiętywanie przez tych odbiorców w sposób niezależny rzeczonego ciągu liter stanowiącego element wspólny kolidujących ze sobą znaków towarowych, a tym samym przyczynić się znacząco do utworzenia całościowego wrażenia późniejszego znaku towarowego, jakie wspomniani odbiorcy zachowują w pamięci. W ocenie tej, a także w celu oceny podobieństwa konceptualnego pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi, należy także uwzględnić prawdopodobieństwo, że konsumenci, którzy zobaczyli wcześniejszy znak towarowy, będą mogli przypisać ciągowi liter, z którego jest on złożony, takie samo znaczenie, jak to, które posiada on w późniejszym znaku towarowym ( ). 43. Natomiast, zgodnie z tym, co zostało przeze mnie wskazane powyżej, sąd odsyłający nie jest związany w ramach owego badania ustaleniami poczynionymi przez Trybunał w innym kontekście faktycznym i prawnym w wyroku Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147). IV – Wnioski 44. W świetle całości powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, aby na postawione przez Bundespatentgericht pytanie prejudycjalne odpowiedział następująco: „Artykuł 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych należy interpretować w ten sposób, że w przypadku identycznych lub podobnych towarów i usług prawdopodobieństwo wprowadzenia odbiorców w błąd w odniesieniu do dwóch oznaczeń może zaistnieć wówczas, gdy ciąg liter, który stanowi jedyny element słowny wcześniejszego oznaczenia, jest odtworzony w późniejszym oznaczeniu słownym i połączony z opisową kombinacją wyrazów, której pierwsze litery odzwierciedlają litery ciągu w taki sposób, że ciąg ten jest postrzegany przez właściwy krąg odbiorców jako akronim kombinacji wyrazów, do której jest dołączony. Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd musi zostać ocenione całościowo, z uwzględnieniem wszystkich czynników mających znaczenie w danym przypadku”. ( ) Język oryginału: francuski. ( ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. L 299, s. 25). ( ) Dyrektywa Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. (Dz.U. L 40, s. 1). ( ) Rozpatrywane towary i usługi odpowiadają następującemu opisowi: – „druki”, należące do klasy 16; – „reklama; zarządzanie w działalności gospodarczej; administrowanie działalności gospodarczej; prace biurowe; usługi doradztwa w zakresie działalności gospodarczej; doradztwo w zakresie organizacji działalności gospodarczej; doradztwo w zakresie zarządzania biznesem; organizacja wystaw i targów w celach gospodarczych i reklamowych; usługi public relations”, należące do klasy 35; – „nauczanie; kształcenie; rozrywka; działalność sportowa i kulturalna; organizowanie wystaw w celach kulturalnych lub edukacyjnych; udostępnianie obiektów i sprzętu rekreacyjnego; prowadzenie klubów sportowych (w języku niemieckim: »Betrieb von Gesundheits-Klubs«); organizowanie i prowadzenie kolokwiów; organizowanie konferencji, kongresów i sympozjów, udostępnianie obiektów sportowych; wypożyczanie sprzętu sportowego; usługi prowadzenia zajęć gimnastycznych; organizowanie i prowadzenie seminariów, warsztatów, wykładów, sympozjów i kursów; doradztwo w zakresie organizacji wolnego czasu; organizacja i prowadzenie szkoleń edukacyjnych i z zakresu kształcenia ustawicznego; usługi informacyjne na rzecz gości ośrodków uzdrowiskowych w zakresie wydarzeń sportowych i kulturalnych; doradztwo w zakresie usług uzdrowiskowych”, należące do klasy 41; – „usługi restauracyjne i hotelowe; rezerwacja i zapewnianie zakwaterowania tymczasowego w domach i mieszkaniach, w szczególności dla gości ośrodków uzdrowiskowych; domy opieki dla osób w podeszłym wieku; usługi w zakresie obozów wakacyjnych”, należące do klasy 43. ( ) Są to towary i usługi odpowiadające następującemu opisowi: – „papier, karton i wyroby z tych materiałów, gdzie indziej nie sklasyfikowane; druki; materiały introligatorskie; fotografie; materiały biurowe; kleje do materiałów biurowych lub do celów domowych; materiały przeznaczone dla artystów; pędzle malarskie; maszyny do pisania i sprzęt biurowy (z wyjątkiem mebli); materiały szkoleniowe i instruktażowe (z wyjątkiem aparatów); materiały z tworzyw sztucznych do pakowania, gdzie indziej nie sklasyfikowane; […]”, należąc do klasy 16; – „reklama; zarządzanie w działalności gospodarczej; administrowanie działalności gospodarczej; prace biurowe”, należące do klasy 31; oraz – „nauczanie; kształcenie; rozrywka; działalność sportowa i kulturalna; publikacja i wydawanie gazet, czasopism i książek; organizowanie targów i wystaw w celach rozrywkowych, kulturalnych i sportowych; produkcja filmowa; wypożyczanie filmów; wypożyczanie kamer video, sprzętu do nagrywania dźwięku, odbiorników telewizyjnych i radiowych; kursy korespondencyjne; organizowanie i prowadzenie konferencji, kongresów i sympozjów; publikacja online książek i czasopism w formacie elektronicznym; radiowe programy rozrywkowe; organizowanie i prowadzenie seminariów i warsztatów; usługi tłumaczeniowe; usługi w zakresie oświaty; organizowanie i prowadzenie kolokwiów; pisanie scenariuszy; produkcja filmów na taśmach wideo; organizowanie zawodów”, należące do klasy 41. ( ) Zobacz pkt 25–28. ( ) Zobacz pkt 32, 33. ( ) Opinia rzecznika generalnego N. Jääskinena w sprawie Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147). ( ) Zobacz pkt 37, 38. ( ) Rozporządzenie Rady z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. L 78, s. 1). ( ) Zobacz wyrok Eurohypo/OHIM (C‑304/06 P, EU:C:2008:261, pkt 55, 56 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz wyroki: Matratzen Concord (C‑421/04, EU:C:2006:164, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo); Eurocool Logistik/OHIM (EUROCOOL) (T‑34/00, EU:T:2002:41, pkt 38). ( ) Zobacz m. in. wyrok Procter & Gamble/OHIM (C‑383/99 P, EU:C:2001:461, pkt 39). ( ) Zobacz m.in. wyrok Metso Paper Automation/OHIM (PAPERLAB) (T‑19/04, EU:T:2005:247, pkt 25). ( ) W niektórych przypadkach nawet bardzo luźny związek był uznawany za wystarczający, zob. w szczególności wyrok Ellos/OHIM (ELLOS) (T‑219/00, EU:T:2002:44). ( ) Zobacz wyroki: Windsurfing Chiemsee (C‑108/97 i C 109/97, EU:C:1999:230, pkt 31); Koninklijke KPN Nederland (C‑363/99, EU:C:2004:86, pkt 56); Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM (C‑51/10P, EU:C:2011:139, pkt 50). ( ) Opis ten jest przywołany w przypisie 4 niniejszej opinii. ( ) Chodzi o „usługi informacyjne na rzecz gości ośrodków uzdrowiskowych w zakresie wydarzeń sportowych i kulturalnych”, „doradztwo w zakresie usług uzdrowiskowych”, „rezerwacj[ę] i zapewnianie zakwaterowania tymczasowego w domach i mieszkaniach, w szczególności dla gości ośrodków uzdrowiskowych” oraz o „domy opieki dla osób w podeszłym wieku” lub niektóre usługi należące do klasy 41 dotyczące sportu i powrotu do formy („działalność sportowa i kulturalna”, „prowadzenie klubów sportowych”, „udostępnianie obiektów sportowych”; „wypożyczanie sprzętu sportowego”; „usługi prowadzenia zajęć gimnastycznych”). ( ) W przedmiocie oceny opisowego i odróżniającego charakteru oznaczenia zob. pkt 23 niniejszej opinii. W przedmiocie oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd Trybunał i Sąd wielokrotnie podkreślały, że „sposób postrzegania znaków przez przeciętnego konsumenta rozpatrywanych towarów lub usług odgrywa decydującą rolę w ramach oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd”, zob. m.in. wyrok SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, pkt 23). ( ) Zobacz m.in. wyrok w sprawach połączonych C‑90/11 i C‑91/11Strigl i Securvita (EU:C:2012:147, pkt 34). Zobacz pkt 35 i nast. poniżej. ( ) Zobacz wyroki: Windsurfing Chiemsee (C‑108/97 i C‑109/97, EU:C:1999:230, pkt 25); OHIM/Wrigley (C‑191/01 P, EU:C:2003:579, pkt 31); Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM (C‑51/10 P, EU:C:2011:139, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo); Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147, pkt 31), a także Streamserve/OHIM (STREAMSERVE) (T‑106/00, EU:T:2002:43, pkt 36). ( ) Zobacz m.in. wyrok Eurohypo/OHIM (C‑304/06 P, EU:C:2008:261, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz m.in. wyrok Canon (C‑39/97, EU:C:1998:442, pkt 27). ( ) Wyrok adidas i adidas Benelux (C‑102/07, EU:C:2008:217) dobrze ilustruje tę różnicę w podejściu, w szczególności pomiędzy bezwzględną podstawą odmowy rejestracji przewidzianą w art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2008/95 a względną podstawą odmowy rejestracji przewidzianą w art. 4 ust. 1 lit. b) tej samej dyrektywy. Po przypomnieniu, że ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd zależy od licznych czynników, Trybunał uściślił w pkt 30 tego wyroku, że „okoliczność występowania potrzeby dostępności danego oznaczenia dla przedsiębiorców nie należy do owych czynników mających znaczenie w sprawie”. Trybunał wskazał dalej, że”jak wynika bowiem z brzmienia art. 5 ust. 1 lit. b) dyrektywy oraz z przywołanego wyżej orzecznictwa, odpowiedzi na pytanie o występowanie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy udzielić w oparciu o sposób postrzegania przez odbiorców z jednej strony towarów [oznaczonych] znakiem uprawnionego, a z drugiej strony towarów [oznaczonych] oznaczeniem używanym przez osobę trzecią”. ( ) Oznacza to konieczność uwzględnienia w szczególności poziomu uwagi odbiorców, typologii towarów, możliwości dokonania bezpośredniego porównania znaków towarowych, a więc sposobów ich wprowadzenia do obrotu, zob. w szczególności wyrok Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, pkt 26, 27). ( ) Zobacz m.in. wyroki: Alejandro/OHIM – Anheuser-Busch (BUDMEN) (T‑129/01, EU:T:2003:184, pkt 53); New Look/OHIM – Naulover (NLSPORT, NLJEANS, NLACTIVE i NLCollection) (od T‑117/03 do T‑119/03 i T‑171/03, EU:T:2004:293, pkt 34). ( ) W tym przypadku chodziło o element graficzny złożony z rysunku skóry krowy, opis przez wnioskowanie rozpatrywanych towarów (produkty mleczne). ( ) Zobacz wyroki: AVEX/OHIM – Ahlers (a) (T‑115/02, EU:T:2004:234, pkt 20); Inex/OHIM – Wiseman (Rysunek skóry krowy) (T‑153/03, EU:T:2006:157, pkt 32). ( ) Zobacz podobnie Sandri, S., Serie di lettere e serie di parole, Giurisprudenza comunitaria del marchio e del design, Commento tematico II, 2012, s. 39–45. ( ) Zobacz m.in. wyroki: Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, pkt 17); Medion (C‑120/04, EU:C:2005:594, pkt 24, 26); adidas i adidas Benelux (C‑102/07, EU:C:2008:217, pkt 28). ( ) Zobacz wyroki: SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, pkt 22); Marca Mode (C‑425/98, EU:C:2000:339, pkt 40); Medion (C‑120/04, EU:C:2005:594, pkt 27); adidas i adidas Benelux (C‑102/07, EU:C:2008:217, pkt 29); OHIM/Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, pkt 34); a także Nestlé/OHIM (C‑193/06 P, EU:C:2007:539, pkt 33). ( ) Zobacz wyroki: OHIM/Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, pkt 36); Ferrero/OHIM (C‑552/09 P, EU:C:2011:177, pkt 85). ( ) Zobacz m.in. wyrok SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, pkt 23). ( ) Zobacz m.in. wyroki: SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, pkt 23); OHIM/Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, pkt 35); Nestlé/OHIM (C‑193/06 P, EU:C:2007:539, pkt 34). ( ) Zobacz m.in. wyroki: SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, pkt 23); Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, pkt 25); OHIM/Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, pkt 35); Aceites del Sur-Coosur/Koipe (C‑498/07 P, EU:C:2009:503, pkt 60). ( ) Zobacz m.in. wyroki: OHIM/Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, pkt 41); Aceites del Sur-Coosur/Koipe (C‑498/07 P, EU:C:2009:503, pkt 61). ( ) Zobacz wyroki: OHIM/Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, pkt 41, 42); Nestlé/OHIM (C 193/06 P, EU:C:2007:539, pkt 42, 43 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Co się tyczy tego sformułowania, zob. postanowienie ecoblue/OHIM i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (C‑23/09 P, EU:C:2010:35, pkt 45). Zobacz także wyrok Medion (C‑120/04, EU:C:2005:594, pkt 30, 36); postanowienie Perfetti Van Melle/OHIM (C‑353/09 P, EU:C:2011:73, pkt 36); moja opinia w sprawie Bimbo/OHIM (C‑591/12 P, EU:C:2014:34, pkt 24); a także ainsi que wyrok Bimbo/OHIM (C‑591/12 P, EU:C:2014:305, pkt 24). ( ) Zobacz podobnie postanowienie ecoblue/OHIM i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (C‑23/09 P, EU:C:2010:35, pkt 47); wyrok Becker/Harman International Industries (C‑51/09 P, EU:C:2010:368, pkt 37, 38), a także postanowienie Perfetti Van Melle/OHIM (C‑353/09 P, EU:C:2011:73, pkt 36, 37). ( ) Zobacz podobnie wyroki: AVEX/OHIM – Ahlers (a) (T‑115/02, EU:T:2004:234, pkt 20); Inex/OHIM – Wiseman (Rysunek skóry krowy) (T‑153/03, EU:T:2006:157, pkt 32). ( ) Niezależnie od tego, co stwierdził Trybunał w wyroku Strigl i Securvita (C‑90/11 i C‑91/11, EU:C:2012:147), okoliczność, czy ciąg liter występuje przed kombinacją wyrazów czy po niej, nie wydaje mi się, a priori, pozbawiony znaczenia, przeciwnie, może mieć on wpływ na procesy konceptualizacji i zapamiętywania oznaczenia przez odbiorców. W tej kwestii zob. także wyrok AMS/OHIM – American Medical Systems (AMS Advanced Medical Services) (T‑425/03, EU:T:2007:311, w szczególności pkt 79). ( ) Zobacz w szczególności wyrok Klein Trademark Trust/OHIM – Zafra Marroquineros (CK CREACIONES KENNYA) (T‑185/07, EU:T:2009:147, pkt 42). ( ) Zobacz wyrok AMS/OHIM – American Medical Systems (AMS Advanced Medical Services) (T‑425/03, EU:T:2007:311, pkt 81). ( ) W przedmiocie aspektu fonetycznego znaku towarowego zob. wyrok AMS/OHIM – American Medical Systems (AMS Advanced Medical Services) (T‑425/03, EU:T:2007:311, pkt 84). Zobacz także wyrok Klein Trademark Trust/OHIM – Zafra Marroquineros (CK CREACIONES KENNYA) (T‑185/07, EU:T:2009:147, pkt 44, 45). ( ) Zobacz wyrok AMS/OHIM – American Medical Systems (AMS Advanced Medical Services) (T‑425/03, EU:T:2007:311, pkt 86).