C-215/17
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2018-09-05CELEX: 62017CC0215ECLI:EU:C:2018:664
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 1 ust. 2 lit. c) tiret trzecie dyrektywy 2003/98/WE oraz rozporządzenie (UE) nr 575/2013, w szczególności art. 432 ust. 2 i art. 446, stoją na przeszkodzie krajowym przepisom (takim jak słoweńska ZDIJZ) umożliwiającym nieograniczony dostęp do informacji o umowach handlowych zawieranych przez banki pozostające pod dominującym wpływem państwa, nawet jeśli informacje te mogłyby być uznane za tajemnicę przedsiębiorstwa, bez możliwości wyważenia interesów?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznał, że dyrektywa 2003/98/WE nie ma zastosowania do sytuacji faktycznej, ponieważ dotyczy ona ponownego wykorzystywania informacji, a nie pierwotnego dostępu do dokumentów, który pozostaje w gestii państw członkowskich. Ponadto, bank komercyjny, nawet tymczasowo kontrolowany przez państwo, prawdopodobnie nie spełnia definicji „organu sektora publicznego” w rozumieniu dyrektywy. W odniesieniu do rozporządzenia (UE) nr 575/2013, Rzecznik Generalny stwierdził, że ma ono odmienny cel (wymogi ostrożnościowe i dyscyplina rynkowa) i zakres (ogólne, systematyczne ujawnianie informacji o profilu ryzyka) niż słoweńskie przepisy dotyczące dostępu do informacji (indywidualne żądania dostępu w celu poprawy przejrzystości i zarządzania środkami publicznymi). Brak jest zatem materialnego lub systemowego związku, który uzasadniałby ograniczenie przepisów krajowych przez rozporządzenie.Stan faktyczny
Dziennikarka zażądała od słoweńskiego banku Nova Kreditna Banka Maribor d.d. (NKBM) dostępu do wykazu umów zawartych z firmami konsultingowymi, prawniczymi i świadczącymi usługi o charakterze intelektualnym. W okresie, którego dotyczyło żądanie, Republika Słowenii posiadała większość akcji NKBM i dokapitalizowała bank, co sprawiło, że słoweńska ustawa o dostępie do informacji publicznej (ZDIJZ) miała zastosowanie. NKBM odmówił dostępu, powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa, jednak organ administracyjny nakazał ujawnienie informacji. Sprawa trafiła do Vrhovno sodišče Republike Slovenije, które zwróciło się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi.Rozstrzygnięcie
Rzecznik Generalny proponuje, aby Trybunał odpowiedział, że:
– Artykuł 1 ust. 2 lit. c) tiret trzecie dyrektywy 2003/98/WE, zmienionej dyrektywą 2013/37/UE, nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, które umożliwiają nieograniczony (bezwarunkowy) dostęp do określonych informacji wynikających z umów dotyczących praw autorskich i umów o świadczenie usług doradztwa wyłącznie w stosunku do podmiotów pozostających pod dominującym wpływem państwa.
– Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013, a w szczególności art. 432 ust. 2 tego rozporządzenia, nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, które nakazują bankowi pozostającemu pod dominującym wpływem podmiotu prawa publicznego ujawnienie określonych danych dotyczących zawartych przezeń umów o usługi doradztwa, usługi prawne, usługi objęte prawami autorskimi i prawami własności intelektualnej, bez żadnych wyjątków od tego wymogu.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
MICHALA BOBEKA
przedstawiona w dniu 5 września 2018 r. ( )
Sprawa C‑215/17
Nova Kreditna Banka Maribor d.d.
przeciwko
Republice Słowenii
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Vrhovno sodišče Republike Slovenije (sąd najwyższy Republiki Słowenii)]
Odesłanie prejudycjalne – Ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego – Wymogi ostrożnościowe dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych – Instytucje kredytowe pozostające pod dominującym wpływem państwa – Przepisy krajowe zapewniające nieograniczony dostęp do określonych informacji na temat umów handlowych zawieranych przez takie instytucje
I. Wprowadzenie
1.
Nova Kreditna Banka Maribor d.d. (zwany dalej „NKBM”) jest słoweńskim bankiem. Dziennikarka zwróciła się do tego banku z żądaniem udzielenia dostępu do wykazu zawierającego określone informacje na temat umów zawartych przez NKBM z firmami konsultingowymi, prawniczymi i świadczącymi usługi o charakterze intelektualnym. Żądanie to było oparte na słoweńskich przepisach dotyczących dostępu do dokumentów. W chwili wystąpienia z żądaniem Republika Słowenii posiadała większość akcji w NKBM. Ponadto wcześniej dokapitalizowała ten bank. Z tych względów przepisy krajowe dotyczące dostępu do dokumentów miały w tamtym czasie zastosowanie do banku i wydaje się, że informacje takie jak te, których zażądała dziennikarka, powinny były zostać udostępnione zgodnie z prawem krajowym.
2.
NKBM nie spełnił żądania dziennikarki. Dziennikarka odwołała się do organu administracyjnego zajmującego się w Słowenii dostępem do informacji, który nakazał bankowi udzielenie dostępu do żądanych informacji. NKBM zaskarżył tę decyzję do sądów krajowych. Sprawa jest obecnie rozpatrywana przez Vrhovno sodišče Republike Slovenije (sąd najwyższy Republiki Słowenii) na etapie skargi kasacyjnej. Sąd ten zwraca się do Trybunału z dwoma pytaniami prejudycjalnymi w sprawie zgodności słoweńskich przepisów dotyczących dostępu do dokumentów zarówno z dyrektywą 2003/98/WE ( ), jak i rozporządzeniem (UE) nr 575/2013 ( ).
II. Ramy prawne
A.
Prawo Unii
1. Dyrektywa 2003/98
3.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/98 dyrektywa ta „ustanawia minimalny zestaw reguł określających ponowne wykorzystywanie oraz praktyczne środki ułatwiające ponowne wykorzystywanie istniejących dokumentów będących w posiadaniu organów sektora publicznego państw członkowskich”.
4.
Artykuł 1 ust. 2 tej dyrektywy zawiera wykaz wyłączeń z jej zakresu stosowania. W szczególności, zgodnie z lit. c), dyrektywa nie ma zastosowania do „dokumentów wyłączonych z dostępu na podstawie systemów dostępu państw członkowskich, również ze względu na […] tajemnicę handlową (np. tajemnica przedsiębiorstwa, zawodowa lub firmowa)”.
5.
Artykuł 1 ust. 3 dyrektywy stanowi również, że dyrektywa „opiera się na systemach dostępu obowiązujących w państwach członkowskich i pozostaje bez uszczerbku dla tych systemów”.
6.
W art. 2 dyrektywy znajdują się między innymi następujące definicje stosowane do celów dyrektywy:
„1) »organ sektora publicznego« oznacza państwowe, regionalne lub lokalne władze, podmioty prawa publicznego oraz stowarzyszenia utworzone przez jedną lub kilka takich władz albo jeden lub kilka takich podmiotów prawa publicznego;
2) »podmiot prawa publicznego« oznacza jakikolwiek organ:
a)
ustanowiony w szczególnym celu zaspokajania potrzeb w interesie ogólnym, który nie ma charakteru przemysłowego lub handlowego; oraz
b)
posiadający osobowość prawną; oraz
c)
finansowany w przeważającej części przez państwo, władze regionalne lub lokalne czy też inne podmioty prawa publicznego; lub jeżeli jego zarząd podlega nadzorowi ze strony tych podmiotów; lub jeżeli ponad połowę składu jego organu administracji, zarządu lub nadzoru stanowią osoby mianowane przez państwo, władze regionalne lub lokalne lub inne podmioty prawa publicznego;
[…]”.
2. Rozporządzenie nr 575/2013
7.
Zakres stosowania rozporządzenia nr 575/2013 został określony w art. 1, który brzmi następująco:
„W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się jednolity zbiór przepisów dotyczących ogólnych wymogów ostrożnościowych, które muszą być przestrzegane przez instytucje objęte nadzorem w ramach dyrektywy 2013/36/UE w odniesieniu do następujących kwestii:
[…]
e)
wymogów dotyczących podawania informacji do wiadomości publicznej.
[…]”.
8.
Część ósma tego rozporządzenia nosi tytuł „Ujawnianie informacji przez instytucje” i obejmuje art. 431–455. W art. 431 określono zakres wymogów dotyczących ujawniania informacji. Artykuł 432 ust. 2 zezwala, pod określonymi warunkami, na pominięcie w ujawnieniach informacji zastrzeżonych lub poufnych. Artykuł 433 dodaje, że instytucje publikują informacje, których ujawnienie jest wymagane na mocy części ósmej, co najmniej raz do roku.
B.
Prawo słoweńskie
1. Ustawa o dostępie do informacji publicznej
9.
Artykuł 1a Zakon o dostopu do informacij javnega značaja (ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwanej dalej „ZDIJZ”) brzmi następująco:
„(1) Niniejsza ustawa reguluje procedurę umożliwiającą każdemu swobodny dostęp do informacji o znaczeniu publicznym, będących w posiadaniu spółek handlowych i innych podmiotów prawa prywatnego, które pozostają pod dominującym wpływem – bezpośrednim lub pośrednim, indywidualnie lub łącznie – Republiki Słowenii, autonomicznych jednostek samorządu terytorialnego lub innych podmiotów prawa publicznego (zwanych dalej »przedsiębiorstwami pozostającymi pod dominującym wpływem podmiotów prawa publicznego«).
(2) Za dominujący wpływ w rozumieniu poprzedniego ustępu uważa się sytuację, w której Republika Słowenii, autonomiczne jednostki samorządu terytorialnego lub inne podmioty prawa publicznego, indywidualnie lub łącznie:
–
mają, bezpośrednio lub pośrednio za pośrednictwem innych spółek handlowych lub innych osób prawnych prawa prywatnego, możliwość wywierania dominującego wpływu w oparciu o większościowy udział w subskrybowanym kapitale lub mają w danej spółce prawo kontroli nad większością lub prawo powoływania ponad połowy członków organu zarządzającego lub nadzorczego,
[…]
(3) Bank, który korzysta ze środków podejmowanych zgodnie z ustawą regulującą środki podejmowane przez Republikę Słowenii w celu zwiększenia stabilności banków, uznaje się za pozostający pod dominującym wpływem w rozumieniu ust. 1 niniejszego artykułu.
(4) Uznaje się, że przedsiębiorstwo podlega obowiązkowi określonemu w ust. 1 niniejszego artykułu również przez okres pięciu lat od ustania dominującego wpływu w rozumieniu ust. 2 niniejszego artykułu w przypadku informacji o znaczeniu publicznym, dotyczących okresu, w którym przedsiębiorstwo to pozostawało pod dominującym wpływem.
(5) Przedsiębiorstwo pozostające pod dominującym wpływem podmiotów prawa publicznego podlega obowiązkowi udostępniania informacji o znaczeniu publicznym w rozumieniu art. 4a niniejszej ustawy.
(6) Oprócz celu wskazanego w art. 2 ust. 1 celem niniejszej ustawy jest także poprawa przejrzystości oraz odpowiedzialne zarządzanie środkami publicznymi oraz finansami przedsiębiorstw pozostających pod dominującym wpływem podmiotów prawa publicznego.
[…]”.
10.
Artykuł 4a ust. 1 ZDIJZ stanowi:
„W przypadku przedsiębiorstw pozostających pod dominującym wpływem podmiotów prawa publicznego informacje o znaczeniu publicznym oznaczają:
–
informacje o transakcji obejmującej nabycie aktywów rzeczowych przedsiębiorstwa, rozporządzenie lub zarządzanie nimi lub o wydatkach przedsiębiorstwa dotyczących zamówień na dostawy, prace, usługi pośrednictwa, usługi doradcze i inne, a także umów w przedmiocie finansowania, sponsorowania, doradztwa i praw autorskich, lub o innych transakcjach, które wywołują podobne skutki;
[…]”.
11.
Zgodnie z art. 6a ZDIJZ:
„(1) Niezależnie od przepisów ust. 1 poprzedniego artykułu dostępu do informacji o znaczeniu publicznym dotyczących przedsiębiorstw pozostających pod dominującym wpływem podmiotów prawa publicznego udziela się w odniesieniu do podstawowych danych dotyczących ukończonych transakcji, o których mowa w art. 4a ust. 1 tiret pierwsze niniejszej ustawy, tj.:
–
informacji o rodzaju transakcji;
–
kontrahenta, w przypadku osoby prawnej – informacje o nazwie lub firmie, siedzibie i adresie firmy; lub w przypadku osoby fizycznej – o nazwisku i imieniu oraz miejscu zamieszkania;
–
wartości umowy i kwot poszczególnych dokonanych płatności;
–
daty zawarcia umowy i okresu transakcji; oraz
–
niektórych informacji zawartych w załącznikach do takich umów.
[…]
(3) Niezależnie od postanowień ust. 1 niniejszego artykułu, jeżeli informacje o znaczeniu publicznym nie są dostępne w Internecie zgodnie z art. 10a ust. 4 niniejszej ustawy, osoba zobowiązana do udzielenia dostępu może odmówić dostępu do podstawowych danych dotyczących transakcji, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, jeśli osoba ta wykaże, że ujawnienie danych poważnie zaszkodziłoby jej pozycji konkurencyjnej na rynku, chyba że dane te dotyczą transakcji obejmujących usługi wykonywane przez darczyńców, sponsorów, konsultantów, autorów lub innych transakcji, które wywołują podobny skutek.
[…]”.
2. Ustawa o spółkach handlowych
12.
Artykuł 39 Zakon o gospodarskih družbah (ustawy o spółkach handlowych, zwanej dalej „ZGD-1”) stanowi:
„(1) Dane zakwalifikowane przez spółkę na mocy pisemnej decyzji jako tajemnica przedsiębiorstwa uznaje się za tajemnicę przedsiębiorstwa. Decyzja musi zostać podana do wiadomości udziałowców, pracowników, członków organów zarządzających spółki i innych osób związanych tajemnicą przedsiębiorstwa.
(2) Za tajemnicę przedsiębiorstwa – niezależnie od tego, czy została zakwalifikowana jako taka na mocy decyzji w rozumieniu ust. 1 – uznaje się dane, których ujawnienie nieupoważnionej osobie w oczywisty sposób spowodowałoby poważną szkodę. Udziałowcy, pracownicy, członkowie organów zarządzających spółki oraz inne osoby ponoszą odpowiedzialność za ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa, jeżeli wiedzieli lub powinni byli mieć świadomość, że dane miały taki charakter.
(3) Danych, które są publiczne z mocy prawa, ani danych dotyczących naruszenia prawa lub dobrej praktyki handlowej nie kwalifikuje się jako tajemnicy przedsiębiorstwa”.
III. Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytania prejudycjalne
13.
Nova Kreditna Banka Maribor d.d. jest słoweńskim bankiem. Dziennikarka zwróciła się do tego banku o udzielenie dostępu do wykazu informacji obejmujących dane na temat umów, jakie NKBM zawarł z firmami konsultingowymi, prawniczymi i świadczącymi usługi o charakterze intelektualnym w okresie od dnia 1 października 2012 r. do dnia 17 kwietnia 2014 r. Żądane dane dotyczyły konkretnie: charakteru zawartej transakcji; kontrahenta (w przypadku osoby prawnej: nazwy lub firmy, siedziby, adresu firmy); wartości umowy i kwot poszczególnych płatności; daty zawarcia umowy; czasu trwania stosunku handlowego i analogicznych danych wynikających z aneksów do umowy.
14.
Zgodnie z art. 6a ust. 1 ZDIJZ, kiedy żądane dane dotyczą określonych rodzajów transakcji umownych, w tym umów takich jak te, których dotyczy niniejsze postępowanie, klasyfikuje się je jako „dane podstawowe”. Takie dane uznaje się za „informacje o znaczeniu publicznym”, jeśli dotyczą przedsiębiorstw pozostających pod dominującym wpływem podmiotu prawa publicznego.
15.
W okresie, w odniesieniu do którego zwrócono się o dostęp do danych, NKBM pozostawał pod dominującym wpływem podmiotu prawa publicznego, tj. Republiki Słowenii. Było tak dlatego, że (i) bezpośrednio lub pośrednio Słowenia posiadała większość akcji NKBM, (ii) podobnie jak szereg innych banków, NKBM został znacząco dokapitalizowany dzięki interwencji państwa.
16.
Zgodnie z art. 6a ust. 3 ZDIJZ należy co do zasady udzielić dostępu do wspomnianych wyżej „danych podstawowych”. Dostępu można natomiast odmówić, jeżeli spółka wykaże, że ujawnienie danych wyrządziłoby poważną szkodę jej pozycji konkurencyjnej na rynku.
17.
Istnieje jednak wyjątek od tego wyjątku – należy zawsze udzielić dostępu, jeżeli te „dane podstawowe” dotyczą „transakcji obejmujących świadczenie usług wykonywanych przez darczyńców, sponsorów, konsultantów, autorów lub innych transakcji, które wywołują podobny skutek”. Zdaniem sądu odsyłającego wykaz, którego żąda dziennikarka, dotyczy umów objętych tą kategorią.
18.
W dniu 21 kwietnia 2016 r. NKBM stał się prywatną spółką akcyjną i w związku z tym przestał już znajdować się pod dominującym wpływem państwa. Jednakże w myśl art. 1a ust. 4 ZDIJZ pozostał zobowiązany do udzielenia dostępu do danych przez kolejne pięć lat, jeżeli dane te dotyczyły okresu, w którym NKBM znajdował się pod dominującym wpływem. W każdym razie dziennikarka zażądała dostępu do informacji w dniu, który nie został wyraźnie określony w postanowieniu odsyłającym, ale który wyraźnie poprzedzał moment, kiedy NKBP stał się spółką prywatną – jak zauważa sąd odsyłający, NKBM udzielił (odmownej) odpowiedzi na to żądanie w dniu 19 maja 2014 r.
19.
NKBM odmówił dziennikarce spełnienia żądania udzielenia informacji. Dziennikarka odwołała się od tej odmowy do Informacijski pooblaščenec (organu ds. informacji, Słowenia). Organ ds. informacji uwzględnił odwołanie i nakazał NKBM udostępnienie dziennikarce żądanych danych.
20.
NKBM wniósł skargę na tę decyzję, która została oddalona przez sąd pierwszej instancji. NKBM wniósł następnie skargę kasacyjną do sądu odsyłającego – Vrhovno sodišče Republike Slovenije (sądu najwyższego Republiki Słowenii). Przed tym sądem NKBP utrzymywał, że ZDIJZ narusza prawa konstytucyjne i jest niezgodna z prawem Unii Europejskiej. Zarzuty niezgodności prawa krajowego ze słoweńską konstytucją zbadał Ustavno sodišče Republike Slovenije (trybunał konstytucyjny Republiki Słowenii), do którego z pytaniem o konstytucyjność przepisów krajowych zwrócił się sąd odsyłający. Ustavno sodišče Republike Slovenije (trybunał konstytucyjny Republiki Słowenii) orzekł, że omawiane przepisy krajowe nie są niezgodne ze słoweńską konstytucją ( ).
21.
W tych okolicznościach Vrhovno sodišče Republike Slovenije (sąd najwyższy Republiki Słowenii) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„(1)
Czy art. 1 ust. 2 lit. c) tiret trzecie dyrektywy 2003/98, zmienionej dyrektywą 2013/37 (wersja skonsolidowana), przy uwzględnieniu zasady minimalnej harmonizacji, należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe mogą umożliwiać nieograniczony (bezwarunkowy) dostęp do wszystkich informacji wynikających z umów dotyczących praw autorskich i umów o świadczenie usług doradztwa, nawet jeśli umowy te zostały określone jako tajemnica przedsiębiorstwa, i to wyłącznie w stosunku do podmiotów pozostających pod dominującym wpływem państwa, ale nie do pozostałych podmiotów, oraz czy na wykładnię wpływa też rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do zasad dotyczących ujawniania, w ten sposób, że dostęp do informacji publicznej w rozumieniu dyrektywy 2003/98 nie może być szerszy niż dostęp przyznany przez jednolite zasady dotyczące ujawnienia informacji przewidziane w tym rozporządzeniu?
(2)
Czy rozporządzenie nr 575/2013 w odniesieniu do zasad dotyczących ujawniania w związku z działalnością banku, a w szczególności część ósmą, art. 446 i art. 432 ust. 2, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie przepisom krajowym nakazującym bankowi, który pozostaje lub pozostawał pod dominującym wpływem podmiotu prawa publicznego, ujawnienie danych dotyczących zawartych przezeń umów o usługi doradztwa, usługi prawne, usługi objęte prawami autorskimi i prawami własności intelektualnej, a mianowicie informacji dotyczących rodzaju zawartej transakcji, kontrahenta (w przypadku osoby prawnej: nazwy lub firmy spółki, siedziby, adresu firmy), wartości umowy i kwot poszczególnych płatności, daty i czasu obowiązywania stosunku handlowego, a także analogicznych danych wynikających z aneksów do umowy, które to informacje powstały w okresie pozostawania pod dominującym wpływem, bez żadnych wyjątków i bez możliwości wyważenia interesu publicznego polegającego na dostępie do informacji i interesu banku polegającego na zachowaniu tajemnicy handlowej, jeśli nie chodzi o sytuację faktyczną obejmującą elementy transgraniczne?”.
22.
Uwagi na piśmie przedłożyli NKBM, organ ds. informacji, rządy węgierski i słoweński oraz Komisja Europejska. NKBM, rząd słoweński i Komisja przedstawili swoje stanowiska ustnie na rozprawie, która odbyła się w dniu 7 czerwca 2018 r.
IV. Ocena
23.
Uważam, że ani dyrektywa 2003/98, ani rozporządzenie nr 575/2013 nie stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów rozpatrywanych w postępowaniu głównym. Zbadam każdy z tych aktów prawa Unii Europejskiej odrębnie w ramach analizy pierwszego (A) i drugiego (B) pytania prejudycjalnego.
A.
Pytanie pierwsze: dyrektywa 2003/98
24.
Pytanie pierwsze porusza dwa aspekty. Pierwszy aspekt dotyczy kwestii zgodności z art. 1 ust. 2 lit. c) tiret trzecie dyrektywy 2003/98 przepisów krajowych, które umożliwiają nieograniczony (bezwarunkowy) dostęp do wszystkich informacji wynikających z umów dotyczących praw autorskich i umów o świadczenie usług doradztwa, nawet jeśli umowy te zostały określone jako tajemnica przedsiębiorstwa. Sąd odsyłający zwraca uwagę, że prawo przewiduje takie uregulowanie wyłącznie w odniesieniu do instytucji pozostających pod dominującym wpływem państwa. Drugi aspekt dotyczy natomiast kwestii tego, czy na wykładnię dyrektywy wpływa rozporządzenie nr 575/2013.
25.
Na wstępie należy zauważyć, że rząd słoweński podniósł w swoich uwagach na piśmie i potwierdził na rozprawie, że treść pytania nie jest w pełni precyzyjna.
26.
Po pierwsze, w pytaniu napisano, że omawiane przepisy prawa słoweńskiego przyznają nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących określonych rodzajów umów. Tymczasem zdaniem rządu słoweńskiego ZDIJZ przyznaje nieograniczony dostęp jedynie do określonych danych, a mianowicie „podstawowych danych” dotyczących tych umów. Ponadto rząd słoweński wyjaśnił na rozprawie, że dane te przedstawiono by w formie zagregowanej, co oznacza, że osoba żądająca dostępu otrzymałaby informację, iż – na przykład – X zawarł umowę ze spółką Y w przedmiocie Z, a także informację o łącznej wypłaconej kwocie, natomiast nie udostępniono by jej żadnych dalszych szczegółów dotyczących treści tej umowy. Dostępu do wszystkich pozostałych elementów umowy (które nie stanowią „podstawowych danych”) można by odmówić, gdyby spółka zakwalifikowała je jako tajemnicę przedsiębiorstwa.
27.
W każdym razie pragnę podkreślić, że jak wynika z postanowienia odsyłającego, żądanie dostępu do informacji, z którym zwróciła się dziennikarka, obejmuje wyłącznie takie „podstawowe dane” w odniesieniu do umów dotyczących praw autorskich i umów o świadczenie usług doradztwa, tzn. informacje, które podlegają nieograniczonemu udostępnieniu na podstawie art. 6a ust. 3 ZDIJZ in fine.
28.
Po drugie, sąd odsyłający stwierdza w pytaniu pierwszym, że omawiane przepisy krajowe przyznają nieograniczony dostęp, nawet jeśli umowy te zostały określone jako tajemnica przedsiębiorstwa. Rząd słoweński również w tym przypadku sugeruje, że treść pytania nie jest zgodna z przepisami krajowymi. Mówiąc dokładniej, rząd słoweński utrzymuje, że NKBM nie może określić jako tajemnicy przedsiębiorstwa danych, których żąda dziennikarka, ponieważ art. 39 ust. 3 ZGD-1 nie zezwala na kwalifikowanie jako tajemnicy przedsiębiorstwa danych, jeżeli dane te w świetle prawa są publiczne. Dane żądane przez dziennikarkę są publiczne na mocy art. 6a ust. 3 ZDIJZ.
29.
W każdym razie – powtórzę – nawet jeśli może się wydawać, że pytanie sformułowano pod tym względem zbyt szeroko, sąd odsyłający nie wskazuje w postępowaniu odsyłającym, że NKBP zakwalifikował lub próbował zakwalifikować dane, do których dostępu żąda dziennikarka, jako tajemnicę przedsiębiorstwa.
30.
Abstrahując od szczegółów dotyczących stanu faktycznego i przepisów krajowych, kwestią bezsporną wydaje się to, że w świetle prawa słoweńskiego NKBM musi przyznać nieograniczony dostęp, w zagregowanej formie, do wykazu zawierającego dane, których żąda dziennikarka. Wykaz ten dotyczy umów zawartych przez NKBM z firmami konsultingowymi, prawniczymi i świadczącymi usługi o charakterze intelektualnym. Dane, do których należy przyznać dziennikarce dostęp, obejmują wyłącznie „podstawowe dane”. Bezsporne jest również to, że taki nieograniczony dostęp nie byłby możliwy, jeżeli NKBM w odnośnym okresie nie pozostawałby pod dominującym wpływem państwa. Właśnie to wydaje się sednem pierwszego aspektu pierwszego pytania zadanego przez sąd odsyłający – czy taki nieograniczony dostęp jest zgodny z art. 1 ust. 2 lit. c) tiret trzecie dyrektywy 2003/98?
31.
Moim zdaniem jest, z dość prostego powodu – nie wydaje mi się, aby dyrektywa 2003/98, zważywszy na jej zakres stosowania ratione materiae, miała w ogóle na celu regulowanie sytuacji takich, jak ta występująca w postępowaniu głównym (2). Jednakże należy też zbadać zakres stosowania ratione personae dyrektywy – i to przed wyjaśnieniem kwestii jej zakresu stosowania ratione materiae (1).
1. Zakres stosowania ratione personae
32.
Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 2003/98 stanowi, że ustanawia ona minimalny zestaw reguł „określających ponowne wykorzystywanie oraz praktyczne środki ułatwiające ponowne wykorzystywanie istniejących dokumentów będących w posiadaniu organów sektora publicznego państw członkowskich” (wyróżnienie własne). Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy stanowi, że „organ sektora publicznego” oznacza „państwowe, regionalne lub lokalne władze, podmioty prawa publicznego […]”. Artykuł 2 ust. 2 definiuje następnie „podmiot prawa publicznego” jako jakikolwiek organ, który spełnia trzy łączne przesłanki: zgodnie z pierwszą z tych przesłanek musi to być organ „ustanowiony w szczególnym celu zaspokajania potrzeb w interesie ogólnym, który nie ma charakteru przemysłowego lub handlowego” (wyróżnienie własne) ( ).
33.
Ustalenie stanu faktycznego sprawy należy oczywiście do sądu krajowego. Muszę jednak przyznać, że trudno mi wyobrazić sobie, jak podmiot, który opisano jako (zwykły komercyjny) bank i który tylko tymczasowo pozostawał pod kontrolą państwa w celu rekapitalizacji i późniejszej odsprzedaży na rynku, można by uważać za „organ sektora publicznego” w rozumieniu dyrektywy. Nawet jeśli był on przez pewien czas kontrolowany przez państwo, trudno uznać, że czyni to z niego „podmiot prawa publicznego” w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy 2003/98. Ponadto bank komercyjny, którym wydaje się NKBM, prawdopodobnie nie spełni też przesłanek określonych w art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy – trudno uznać, że fakt, iż taki podmiot pozostaje tymczasowo pod kontrolą państwa i zostaje przez nie dokapitalizowany, czyni z niego podmiot „ustanowiony w szczególnym celu zaspokajania potrzeb w interesie ogólnym”, pozbawiając go „charakteru przemysłowego lub handlowego”.
2. Zakres stosowania ratione materiae
34.
Jednakże niezależnie od wniosku sądu odsyłającego w przedmiocie tego, czy NKBM stanowił organ sektora publicznego w rozumieniu dyrektywy 2003/98 w czasie istotnym dla okoliczności faktycznych sprawy, uważam, że dyrektywa ta w żadnym razie nie reguluje ratione materiae kwestii, do których odnoszą się słoweńskie przepisy mające zastosowanie w postępowaniu głównym.
35.
Zgodnie z art. 1 ust. 3 dyrektywa „opiera się na systemach dostępu obowiązujących w państwach członkowskich i pozostaje bez uszczerbku dla tych systemów”. Podobnie motyw 9 dyrektywy 2003/98 stanowi, że dyrektywa „działa na podstawie istniejących w państwach członkowskich systemów dostępu i nie zmienia krajowych reguł określających dostęp do dokumentów”.
36.
Wyjaśnia to ponadto motyw 7 dyrektywy 2013/37, która zmieniła dyrektywę 2003/98. Zgodnie z tym motywem „[d]yrektywa 2003/98/WE nie przewiduje obowiązku dotyczącego dostępu do dokumentów ani obowiązku zezwalania na ponowne ich wykorzystanie”. Ponadto, zgodnie z motywem 8, zmiany wprowadzone dyrektywą 2013/37 „nie mają na celu określenia lub zmiany systemów dostępu w państwach członkowskich, które pozostają w ich gestii”.
37.
Dyrektywa 2003/98 wyraźnie więc rozróżnia między dostępem do dokumentów a ponownym wykorzystaniem tych dokumentów. Nie może być mowy o ponownym wykorzystaniu bez dostępu, ale nie oznacza to, że dostęp i ponowne wykorzystanie można uważać za pojęcia równoważne ( ). Dyrektywa ustanawia obowiązki dotyczące ponownego wykorzystania dokumentów, ale nie narusza (krajowych) zasad dotyczących dostępu do dokumentów. Jednocześnie zastosowanie dyrektywy opiera się na krajowych przepisach regulujących dostęp do dokumentów i od nich zależy. Prawdą jest również, że w każdym przypadku, gdy prawo krajowe przyznaje dostęp, ponowne wykorzystanie powinno co do zasady ( ) automatycznie być dozwolone, z zastrzeżeniem przesłanek określonych w dyrektywie ( ). Nie zmienia to jednak faktu, że dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla przepisów dotyczących dostępu do dokumentów będących w posiadaniu krajowych podmiotów sektora publicznego i celem jej nie jest ich zmiana – pozostaje to domeną, za którą odpowiadają wyłącznie państwa członkowskie.
38.
Jak stwierdził rząd słoweński w uwagach na piśmie, słoweńskie przepisy omawiane w postępowaniu głównym, a mianowicie ZDIJZ, stanowią krajowe przepisy regulujące dostęp do dokumentów. To prawda, że ZDIJZ jest również aktem prawnym, w którym krajowy prawodawca zdecydował się zawrzeć kilka przepisów w celu transpozycji dyrektywy 2003/98. Biorąc jednak pod uwagę treść konkretnych przepisów ZDIJZ mających zastosowanie w postępowaniu głównym, w tym art. 6a ust. 3 tej ustawy, oczywiste jest moim zdaniem to, że przepisy te są przepisami zapewniającymi nieograniczony dostęp do określonych informacji, nie zaś przepisami dotyczącymi ponownego wykorzystania dokumentów ( ).
39.
Sytuacja w postępowaniu głównym oraz właściwe przepisy krajowe wyraźnie dotyczą zatem dostępu, a nie ponownego wykorzystania w rozumieniu dyrektywy 2003/98 ( ). Ponieważ kwestie związane z pierwotnym dostępem wyraźnie należą do kompetencji państw członkowskich, z definicji nie można wykorzystywać potencjalnego „dodatku” w formie dyrektywy 2003/98, który mógłby mieć następcze zastosowanie, w celach wnioskowania wstecznego i ograniczania zakresu tego pierwotnego dostępu. W konsekwencji dyrektywa ta nie może stać na przeszkodzie temu, aby przepisy krajowe przyznawały nieograniczony dostęp do niektórych dokumentów, nawet jeśli dokumenty te określono jako tajemnice handlowe.
40.
Na wniosek ten nie ma wpływu art. 1 ust. 2 lit. c) tiret trzecie dyrektywy 2003/98, do którego odnosi się sąd odsyłający. Zgodnie z tym przepisem dyrektywy nie stosuje się do dokumentów wyłączonych z dostępu na podstawie prawa krajowego. Jest tak właśnie dlatego, że – jak już wspomniałem – ponowne wykorzystywanie (na podstawie dyrektywy) jest możliwe tylko wtedy, gdy istnieje dostęp do dokumentów (na podstawie prawa krajowego). Zatem okoliczność, że art. 1 ust. 2 lit. c) tiret trzecie wymienia „tajemnicę handlową (np. tajemnica przedsiębiorstwa, zawodowa lub firmowa)” jako jeden z przykładów ( ) ewentualnych przesłanek (krajowego) wyłączenia z dostępu do dokumentów (które w zakresie, w jakim obowiązują, jeśli w ogóle znajdują zastosowanie, powodują, że dokumenty te nie są objęte dyrektywą), trudno interpretować w ten sposób, że wynika z niej obowiązek wprowadzenia ograniczeń w dostępie do informacji w oparciu o te przesłanki przez państwa członkowskie.
41.
Wreszcie w ramach drugiego aspektu pytania pierwszego sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy na wykładnię dyrektywy 2003/98 ma wpływ rozporządzenie nr 575/2013, w szczególności w tym sensie, że dostęp do informacji sektora publicznego nie może być szerszy niż to, co przewidują jednolite zasady dotyczące ujawniania informacji określone w rozporządzeniu.
42.
Ten element pytania pierwszego prowadzi do analizy drugiego pytania prejudycjalnego skierowanego przez sąd krajowy, a mianowicie kwestii tego, czy rozporządzenie jest wyczerpujące w zakresie obowiązków dotyczących ujawniania informacji, jakie nakłada na instytucje kredytowe, oraz – jeśli tak jest – czy oznacza to zakaz istnienia przepisów krajowych, które pozwalałyby na dostęp do dodatkowych informacji nieobjętych tymi wymogami dotyczącymi ujawniania informacji. Przejdę teraz do analizy właśnie tego pytania.
B.
Pytanie drugie: rozporządzenie nr 575/2013
43.
Pytanie drugie dotyczy przepisów w zakresie ujawniania informacji przewidzianych w części ósmej rozporządzenia nr 575/2013, a konkretnie w art. 446 i art. 432 ust. 2. Sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy przepisy te stoją na przeszkodzie przepisom krajowym nakazującym bankowi pozostającemu pod dominującym wpływem podmiotu prawa publicznego ujawnienie określonych informacji (odpowiadających „podstawowym danym” w rozumieniu ZDIJZ) dotyczących zawartych przezeń umów o usługi doradztwa, usługi prawne, usługi objęte prawami autorskimi i prawami własności intelektualnej, bez żadnych wyjątków i bez możliwości wyważenia interesu publicznego polegającego na dostępie do informacji i interesu banku polegającego na zachowaniu tajemnicy handlowej. Sąd odsyłający dodaje, że zadaje to pytanie w sytuacji faktycznej, w której nie występują elementy transgraniczne.
44.
Rozporządzenie nr 575/2013 jest szczegółowym aktem prawnym. Ustanawia jednolity zbiór przepisów dotyczących ogólnych wymogów ostrożnościowych, które muszą być przestrzegane przez instytucje objęte nadzorem w ramach dyrektywy 2013/36/UE ( ), tzn. instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, w odniesieniu do szeregu kwestii wymienionych w art. 1 rozporządzenia. Dotyczą one przede wszystkim profilu ryzyka tych podmiotów. W motywie 7 wyjaśniono, że „[n]iniejsze rozporządzenie powinno między innymi zawierać wymogi ostrożnościowe dla instytucji ściśle dotyczące funkcjonowania rynków usług bankowych i finansowych oraz służące zapewnieniu stabilności finansowej podmiotów gospodarczych na tych rynkach, a także wysokiego poziomu ochrony inwestorów i deponentów”. Wymogi ostrożnościowe określone w rozporządzeniu mają na celu zagwarantowanie nie tylko dobrej kondycji finansowej instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, ale także wystarczającego poziomu informacji dla inwestorów i deponentów za pomocą znormalizowanego systemu ujawniania informacji na temat profilu ryzyka każdej instytucji.
45.
Rozporządzenie nakłada szereg istotnych obowiązków strukturalnych, ekonomicznych, księgowych i finansowych dotyczących takich kwestii jak fundusze własne (część druga), wymogi kapitałowe (część trzecia), duże ekspozycje (część czwarta), ekspozycje z tytułu przeniesionego ryzyka kredytowego (część piąta), płynność (część szósta) i dźwignia finansowa (część siódma). Ponadto rozporządzenie nr 575/2013 przewiduje w części ósmej obowiązek podawania do wiadomości publicznej informacji dotyczących niektórych z tych istotnych obowiązków. Motyw 68 stanowi, że „celem wymogów dotyczących ujawniania informacji powinno być udostępnianie uczestnikom rynku rzetelnych i wyczerpujących informacji na temat profilu ryzyka poszczególnych instytucji” ( ).
46.
Instytucje kredytowe przyjmują na mocy art. 431 ust. 3 rozporządzenia nr 575/2013 oficjalną strategię w celu spełnienia wymogów dotyczących ujawniania informacji. Zgodnie z art. 433 odpowiednie informacje należy ujawniać przynajmniej raz do roku, chociaż można je publikować częściej. Artykuł 434 przewiduje, że instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne mogą wybierać środki ujawniania informacji, chociaż w miarę możliwości wszystkie ujawnienia odbywają się za pośrednictwem jednego środka przekazu lub w jednym miejscu.
47.
Artykuł 432 ust. 2 rozporządzenia nr 575/2013, do którego odwołuje się pytanie drugie, przewiduje, że instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne mają możliwość nieujawnienia niektórych z tych informacji ( ), jeżeli uznaje się je za „zastrzeżone lub poufne” ( ).
48.
Artykuł 6a ust. 3 ZDIJZ, jak już wspomniano ( ), pozwala na odmowę przyznania dostępu do informacji o znaczeniu publicznym, jeżeli ujawnienie tych informacji poważnie zaszkodziłoby pozycji konkurencyjnej danej osoby lub spółki na rynku. Ten wyjątek od obowiązku ujawniania informacji jest sformułowany podobnie do wyjątku od obowiązku ujawniania zastrzeżonych informacji przewidzianego w art. 432 ust. 2 rozporządzenia nr 575/2013. Niemniej jednak, w odróżnieniu od ZDIJZ, rozporządzenie nie zezwala na niezastosowanie tego wyłączenia ze względu na interes publiczny. To właśnie z tego powodu sąd odsyłający wydaje się mieć wątpliwości co do zgodności przepisu krajowego z prawem Unii.
49.
Dość szczegółowo przedstawiłem przepisy prawa Unii i prawa krajowego będące przedmiotem niniejszego postępowania, aby podkreślić, że chociaż oba akty prawne zawierają podobne słowa kluczowe („ujawnienie”, „banki” i „informacje poufne”), dotyczą one bardzo różnych zagadnień i mają z założenia zupełnie odmienny przedmiot regulacji. Przemawiają za tym trzy kolejne argumenty, które odnoszą się do ogólnej struktury i logiki obu aktów prawnych.
50.
Po pierwsze, ZDIJZ przewiduje możliwość uzyskania indywidualnego dostępu do określonych dokumentów na podstawie indywidualnego żądania w konkretnej sprawie. Tymczasem rozporządzenie nr 575/2013 ustanawia obowiązek
ogólnego ujawniania
znacznej liczby informacji z góry określonych w tym rozporządzeniu, przy czym obowiązek dotyczy ujawnienia, które jest jednostronne (tzn. osoba zainteresowana nie musi żądać ujawnienia), systematyczne, coroczne (lub ewentualnie częstsze) oraz, co do zasady, odbywa się w skonsolidowanej formie za pośrednictwem jednolitej publikacji w Internecie lub w postaci drukowanej.
51.
Po drugie, jeśli chodzi o podmioty podlegające obowiązkom dotyczącym ujawniania informacji, ZDIJZ stosuje się powszechnie do wszystkich podmiotów prawa publicznego, a także podmiotów prywatnych pozostających pod dominującym wpływem podmiotów prawa publicznego, podczas gdy rozporządzenie stosuje się wyłącznie do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych.
52.
Po trzecie, jeśli chodzi o cel obowiązków dotyczących ujawniania informacji, art. 1a ust. 6 ZDIJZ stanowi, że „celem niniejszej ustawy jest także poprawa przejrzystości oraz odpowiedzialne zarządzanie środkami publicznymi oraz finansami przedsiębiorstw pozostających pod dominującym wpływem podmiotów prawa publicznego” (wyróżnienie własne). Natomiast zgodnie z motywem 68 rozporządzenia „celem wymogów dotyczących ujawniania informacji powinno być udostępnianie uczestnikom rynku rzetelnych i wyczerpujących informacji na temat profilu ryzyka poszczególnych instytucji” (wyróżnienie własne).
53.
Moim zdaniem rodzaj obowiązku ujawniania informacji ustanowiony w rozporządzeniu nr 575/2013 i nieograniczone prawo dostępu do
informacji, jakie przyznaje ZDIJZ, mają różne uzasadnienia i cele, są zredagowane w odmienny sposób oraz nakładają prawa i obowiązki na różne osoby. Dotyczą bardzo różnych kwestii.
54.
Nie uważam zatem, by jednolite przepisy dotyczące wyjątków od zasady ujawniania informacji dopuszczonych na mocy art. 432 ust. 2 rozporządzenia, zredagowane i sformułowane w konkretnym kontekście i celu, można było odnieść do krajowych przepisów dotyczących dostępu do dokumentów, a mianowicie ZDIJZ. Między rozporządzeniem a ZDIJZ nie ma po prostu ani materialnego, ani systemowego związku, który uzasadniałby takie ograniczenie.
55.
Spróbuję na przykładzie pokazać prawdziwą (i problematyczną) naturę argumentacji, na której opiera się drugie pytanie sądu odsyłającego. Wyobraźmy sobie akt prawny, który ustanawia krajowy organ publiczny. Przepisy te, określające kompetencje tej instytucji i sposób, w jaki jest zarządzana, stanowią także, że instytucja ta publikuje coroczne sprawozdanie, zawierające określony rodzaj informacji, dostępne dla każdego na jej stronie internetowej. Czy ta instytucja publiczna mogłaby powołać się na taki akt prawny, aby odmówić przyznania dostępu do konkretnej informacji, której zażądano indywidualnie na podstawie powszechnie stosowanych przepisów dotyczących dostępu do dokumentów, argumentując, że ponieważ prawodawca nie włączył tego rodzaju informacji do wykazu informacji podlegających automatycznej publikacji raz do roku, sprzeciwia się ich indywidualnemu ujawnianiu?
56.
Odpowiedź jest oczywiście przecząca. Fakt, że dwa statki mijają się w nocy, a nawet wzajemnie wysyłają sobie po drodze sygnały, z pewnością nie oznacza (w przypadku niepodjęcia dalszych, wyraźniejszych działań), że jeden z nich znajduje się pod kontrolą drugiego.
57.
Aby w pełni odnieść się do argumentów przedstawionych przez sąd odsyłający i udzielić Trybunałowi pełnego wsparcia, gdyby potrzebował go w odniesieniu do pytania drugiego w zakresie szerszym niż to, co zdążyłem już zaproponować w niniejszej opinii, należy na zakończenie poczynić jeszcze trzy uwagi.
58.
Po pierwsze, w swoim pytaniu sąd odsyłający powołuje się nie tylko na art. 432 ust. 2, lecz również na art. 446 rozporządzenia nr 575/2013. Przepis ten, zatytułowany „ryzyko operacyjne”, co do zasady ustanawia obowiązek ujawniania metod oceny wymogów w zakresie funduszy własnych dla ryzyka operacyjnego, do których kwalifikuje się dana instytucja ( ).
59.
Jednak mimo przywołania tego przepisu sąd odsyłający nie wyjaśnia, dlaczego uważa, że przepisy słoweńskie mogłyby być z nim niezgodne. Nie sądzę, aby przepis ten zmienił cokolwiek w ogólnych wnioskach, które już zostały przedstawione w odniesieniu do pytania drugiego. W każdym razie można przypomnieć, że art. 94 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości, który określa zawartość wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, stanowi, że wniosek ten zawiera między innymi „omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni lub ważności określonych przepisów prawa Unii Europejskiej, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami krajowymi, które znajdują zastosowanie w postępowaniu głównym”. Ponieważ sąd odsyłający nie dopełnił tego obowiązku, uważam tę część pytania drugiego za niedopuszczalną ( ).
60.
Po drugie, sąd odsyłający wymienia art. 450 rozporządzenia nr 575/2013 jako kolejne źródło ewentualnej niezgodności ZDIJZ z prawem Unii Europejskiej. Przepis ten, zatytułowany „Polityka w zakresie wynagrodzeń”, ustanawia obowiązek ujawniania określonych informacji w odniesieniu do polityki i praktyk instytucji w zakresie wynagrodzeń dla kategorii pracowników, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka.
61.
W tym względzie pragnę podkreślić, że rząd słoweński potwierdził na rozprawie, że wykaz danych zażądanych przez dziennikarkę nie zawierałby informacji o polityce NKBM w zakresie wynagrodzeń, a jedynie o umowach zawartych z osobami trzecimi, niedotyczących polityki wynagrodzeń NKBM. Wobec braku jakichkolwiek dalszych wyjaśnień sądu odsyłającego wydaje mi się, że wymienienie art. 450 rozporządzenia nie ma zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu głównym.
62.
Po trzecie i ostatnie, sąd odsyłający wyraźnie wskazuje w pytaniu drugim in fine, że zadaje je z zastrzeżeniem, iż „nie chodzi o sytuację faktyczną obejmującą elementy transgraniczne”. Jest to sprzeczne z faktem, że w postanowieniu odsyłającym, w kontekście argumentów podniesionych przez NKBM, stwierdzono, że „element transgraniczny stanowi okoliczność, że [NKBM] ma spółkę zależną z siedzibą w Wiedniu [Austria] (Adria Bank AG)”. Z postanowienia odsyłającego wynika również, że NKBM stanowi obecnie własność przedsiębiorstwa innego państwa członkowskiego, choć nie jest ono już bliżej określone. Zdaniem sądu odsyłającego taka sytuacja może mieć znaczenie dla oceny przepisów słoweńskich w świetle regulacji dotyczących swobody przedsiębiorczości (art. 49 TFUE), swobody świadczenia usług (art. 56 TFUE) czy też swobodnego przepływu kapitału (art. 63 TFUE), a także wolności prowadzenia działalności gospodarczej (art. 16 karty praw podstawowych Unii Europejskiej).
63.
Sąd krajowy zwraca jednak od razu uwagę, że pytanie odnoszące się do podstawowych wolności „jest jedynie hipotetyczne”, ponieważ w czasie istotnym dla okoliczności faktycznych sprawy NKBM nie był własnością przedsiębiorstwa z innego państwa członkowskiego. Niemniej jednak sąd odsyłający nalega na uzyskanie odpowiedzi na to pytanie, „ponieważ nie stanowi ono autonomicznego pytania, lecz jest ściśle związane ze skutkami harmonizacji minimalnej dopuszczonej przez dyrektywę 2003/98”.
64.
Mając na względzie stan faktyczny przedstawiony przez sąd odsyłający, a także przyznanie, że ta część pytania ma charakter hipotetyczny, uważam, że nie ma potrzeby, aby odnosić się do kwestii ewentualnych ograniczeń podstawowych wolności ( ). Co być może ważniejsze, nie ma konkretnego pytania dotyczącego tej kwestii, a tym samym również potrzeby udzielenia na nie odpowiedzi.
V. Wnioski
65.
W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał udzielił następujących odpowiedzi na pytania zadane przez Vrhovno sodišče Republike Slovenije (sąd najwyższy Republiki Słowenii):
–
Artykuł 1 ust. 2 lit. c) tiret trzecie dyrektywy 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego, zmienionej dyrektywą 2013/37/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. zmieniającą dyrektywę 2003/98 nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, które umożliwiają nieograniczony (bezwarunkowy) dostęp do określonych informacji wynikających z umów dotyczących praw autorskich i umów o świadczenie usług doradztwa wyłącznie w stosunku do podmiotów pozostających pod dominującym wpływem państwa.
–
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012, a w szczególności art. 432 ust. 2 tego rozporządzenia, nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, które nakazują bankowi pozostającemu pod dominującym wpływem podmiotu prawa publicznego ujawnienie określonych danych dotyczących zawartych przezeń umów o usługi doradztwa, usługi prawne, usługi objęte prawami autorskimi i prawami własności intelektualnej, bez żadnych wyjątków od tego wymogu.
( ) Język oryginału: angielski.
( ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (Dz.U. 2003, L 345, s. 90), zmieniona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/37/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. zmieniającą dyrektywę 2003/98 (Dz.U. 2013, L 175, s. 1).
( ) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 2013, L 176, s. 1; sprostowania: Dz.U. 2013, L 208, s. 68, Dz.U. 2013, L 321, s. 6).
( ) Orzeczenie Ustavno sodišče Republike Slovenije (trybunału konstytucyjnego Republiki Słowenii) z dnia 12 stycznia 2017 r. w sprawie U-I-52/16-17 (ECLI:SI:USRS:2017:U.I.52.16).
( ) W motywie 10 dyrektywy wyjaśniono, że „[d]efinicje »organ sektora publicznego« i »podmiot prawa publicznego« zostały wzięte z dyrektyw (92/50/EWG [z dnia 18 czerwca 1992 r. (Dz.U. 1992, L 209, s. 1)], 93/36/EWG [z dnia 14 czerwca 1993 r. (Dz.U. 1993, L 199, s. 1)] i 93/37/EWG [z dnia 14 czerwca 1993 r. (Dz.U. 1993, L 199, s. 54)] w sprawie zamówień publicznych oraz dyrektywy 98/4/WE [z dnia 16 lutego 1998 r. (Dz.U. 1998, L 101, s. 1)]). Przedsiębiorstwa publiczne nie są objęte tymi definicjami”.
( ) Zobacz wyrok z dnia 27 października 2011 r., Komisja/Polska (C‑362/10, niepublikowany, EU:C:2011:703, pkt 54).
( ) W istocie, jak już Trybunał zauważył, z motywu 9 oraz art. 3 dyrektywy wynika, że nie nakłada ona obowiązku umożliwiania ponownego wykorzystywania dokumentów będących w posiadaniu organów sektora publicznego – wyrok z dnia 27 października 2011 r., Komisja/Polska (C‑362/10, niepublikowany, EU:C:2011:703, pkt 48); zob. także wyrok z dnia 12 lipca 2012 r., Compass-Datenbank (C‑138/11, EU:C:2012:449, pkt 50).
( ) Motyw 8 dyrektywy 2013/37, która zmieniła dyrektywę 2003/98, jasno stwierdza, że tę drugą dyrektywę „należy zmienić tak, aby nakładała na państwa członkowskie wyraźny obowiązek zapewnienia możliwości ponownego wykorzystywania wszystkich dokumentów, z wyjątkiem dokumentów, do których dostęp jest ograniczony lub wyłączony na mocy prawa krajowego dotyczącego dostępu do dokumentów oraz z zastrzeżeniem pozostałych wyjątków określonych w niniejszej dyrektywie”.
( ) Rząd słoweński podkreślił także na rozprawie, że ZDIJZ zawiera przepisy dotyczące ponownego wykorzystywania dokumentów, ale zauważył, że przepisy te zawarte są w innych artykułach tej ustawy. Zwracał również uwagę na fakt, że wymogi mające zastosowanie do żądania udzielenia dostępu do dokumentów i wymogi mające zastosowanie do żądania ponownego wykorzystania dokumentów istotnie się od siebie różnią, a także potwierdził, że żądanie będące przedmiotem postępowania głównego wyraźnie należy do pierwszej kategorii.
( ) Przyznaję, że w świetle szerokiej definicji „ponownego wykorzystywania” zawartej w art. 2 ust. 4 dyrektywy 2003/98 można by argumentować, że dziennikarka żądająca dostępu do (zagregowanych/podstawowych) danych na temat określonych umów prawdopodobnie „ponownie wykorzysta” te informacje „do celów […] niekomercyjnych innych niż ich pierwotne przeznaczenie w ramach zadań publicznych, dla których te dokumenty zostały wyprodukowane”, ponieważ gdyby w uzyskanych danych było coś interesującego, dziennikarka prawdopodobnie „ponownie wykorzystałaby” te dane w celu napisania artykułu lub nawet serii artykułów na ten temat. Jednak właśnie z takich powodów pojęcie „ponownego wykorzystywania” należy interpretować z uwzględnieniem logiki i systematyki dyrektywy 2003/98. W przeciwnym razie prawie każda działalność na którymś etapie wiązałaby się z „ponownym wykorzystywaniem danych publicznych”. Dyrektywa 2003/98 miałaby wówczas prawie uniwersalne zastosowanie do wszelkich dokumentów czy też wszelkiego przetwarzania informacji, ponieważ takie przetwarzanie prawdopodobnie zawsze będzie obejmować przynajmniej niektóre dane wejściowe pochodzące z sektora publicznego.
( ) Zwracam uwagę, że w art. 1 ust. 2 lit. c) występuje słowo „również”, które wyraźnie wskazuje, że wykaz przesłanek wyłączenia z dostępu ma charakter orientacyjny.
( ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. 2013, L 176, s. 338).
( ) W odniesieniu do celu ujawniania motyw 76 stanowi również, że „[d]o celów zwiększenia dyscypliny rynkowej i wzmocnienia stabilności finansowej konieczne jest wprowadzenie bardziej szczegółowych wymogów dotyczących ujawniania informacji na temat formy i charakteru dokonywanych dostosowań kapitału regulacyjnego i dostosowań ostrożnościowych, aby zapewnić inwestorom i deponentom wystarczającą wiedzę na temat wypłacalności instytucji” (wyróżnienie własne).
( ) Jedyny wyjątek od wyjątku, tj. informacje, które należy zawsze ujawniać, to informacje o funduszach własnych i polityce wynagrodzeń.
( ) Artykuł 432 ust. 2 rozporządzenia nr 575/2013 definiuje oba pojęcia w następujący sposób: Informacje są „zastrzeżone”, jeżeli ich podanie do wiadomości publicznej osłabiłoby pozycję konkurencyjną instytucji; mogą to być informacje dotyczące produktów lub systemów, których ujawnienie konkurencji obniżyłoby opłacalność inwestycji instytucji w te produkty lub systemy. Informacje są „poufne”, jeśli instytucja zobowiązała się wobec klienta lub innego kontrahenta do zachowania poufności.
( ) Punkty 11 i 16 powyżej.
( ) Artykuł ten brzmi następująco: „Instytucje ujawniają metody oceny wymogów w zakresie funduszy własnych dla ryzyka operacyjnego, do których kwalifikuje się dana instytucja; opis metod określonych w art. 312 ust. 2, jeśli są stosowane przez instytucję, w tym omówienie ważnych czynników wewnętrznych i zewnętrznych uwzględnionych w metodzie pomiaru tej instytucji, zaś w przypadku częściowego stosowania – zakres i zasięg poszczególnych zastosowanych metod”.
( ) Zobacz na przykład niedawny wyrok z dnia 2 lipca 2015 r., Gullotta i Farmacia di Gullotta Davide & C. (C‑497/12, EU:C:2015:436, pkt 17–21).
( ) Trybunał uznawał już za niedopuszczalne (powołując się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym celem wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie jest wydawanie opinii o charakterze doradczym w odpowiedzi na ogólne lub hipotetyczne pytania, ale faktyczna potrzeba skutecznego rozstrzygnięcia sporu dotyczącego prawa Unii) pytania, które sąd odsyłający kwalifikuje jako czysto hipotetyczne w odniesieniu do toczącego się przed nim postępowania głównego – zob. na przykład wyrok z dnia 10 listopada 2016 r., Private Equity Insurance Group (C‑156/15, EU:C:2016:851, pkt 56–59).
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło