C-217/23

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 27 marca 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Wspólna polityka w dziedzinie azylu – Dyrektywa 2011/95/UE – Warunki, jakie muszą spełnić obywatele państw trzecich, aby móc ubiegać się o status uchodźcy – Artykuł 2 lit. d) – Powody prześladowania – Artykuł 10 ust. 1 lit. d) – Pojęcie „przynależności do szczególnej grupy społecznej” – Przesłanka dotycząca postrzegania grupy jako innej przez otaczające społeczeństwo w państwie pochodzenia – Przesłanki ochrony uzupełniającej – Artykuł 2 lit. f) – Pojęcie „poważnego naruszenia” – Artykuł 15 lit. a) i b) – Osoby należące do tej samej rodziny i będące celem wendety ze względu na więzi rodzinne W sprawie C‑217/23 [Laghman] ( i ) mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Verwaltungsgerichtshof (trybunał administracyjny, Austria) postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 4 kwietnia 2023 r., w postępowaniu: Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl przeciwko A N, TRYBUNAŁ (trzecia izba), w składzie: K. Jürimäe, prezeska drugiej izby, pełniąca obowiązki prezesa trzeciej izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego trzeciej izby, N. Jääskinen, M. Gavalec i N. Piçarra (sprawozdawca), sędziowie, rzecznik generalny: J. Richard de la Tour, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu A N – R. Lukits, Rechtsanwalt, – w imieniu rządu austriackiego – A. Posch, J. Schmoll i M. Kopetzki, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller i A. Hoesch, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman, A. Hanje i J.M. Hoogveld, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – A. Azéma, J. Hottiaux i J. Vondung, w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 5 września 2024 r., wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. 2011, L 337, s. 9). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (federalnym urzędem ds. imigracji i azylu, Austria, zwanym dalej „BFA”) a A N w przedmiocie oddalenia złożonego przez A N wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ramy prawne Prawo międzynarodowe Zgodnie z art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. [Recueil des traités des Nations unies, vol. 189, s. 150, nr 2545 (1954)], która weszła w życie w dniu 22 kwietnia 1954 r., a następnie została uzupełniona Protokołem dotyczącym statusu uchodźców zawartym w Nowym Jorku w dniu 31 stycznia 1967 r., który wszedł w życie w dniu 4 października 1967 r. (oba akty zwane dalej łącznie „konwencją genewską”): „termin »uchodźca« stosuje się do osoby, która […] na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do szczególnej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa […]”. Prawo Unii Dyrektywa 2011/95 Motywy 6, 29, 30, 33, 34 i 39 dyrektywy 2011/95 mają następujące brzmienie: „(6) Konkluzje […] [Rady Europejskiej, która zebrała się w dniach 15 i 16 października 1999 r. w] Tampere przewidują […], iż przepisy dotyczące statusu uchodźcy należy uzupełnić o środki dotyczące uzupełniających form ochrony, oferujące odpowiedni status każdej osobie potrzebującej takiej ochrony. […] (29) Jednym z warunków kwalifikowania się do otrzymania statusu uchodźcy w rozumieniu art. 1 lit. A konwencji genewskiej jest związek przyczynowy między powodami prześladowania takimi jak rasa, religia, narodowość, przekonania polityczne lub przynależność do szczególnej grupy społecznej a aktami prześladowania lub brakiem ochrony przed takimi aktami. (30) Równie konieczne jest wprowadzenie wspólnego pojęcia przynależności do szczególnej grupy społecznej jako powodu prześladowania. Definiując szczególną grupę społeczną, należy zwrócić należytą uwagę na aspekty związane z płcią wnioskodawcy, jeżeli mają one związek z uzasadnioną obawą wnioskodawcy przed prześladowaniem, w tym na tożsamość płciową i orientację seksualną, które to aspekty mogą być powiązane z określoną tradycją prawną i zwyczajami, prowadzącymi na przykład do okaleczania narządów płciowych, przymusowej sterylizacji czy przymusowej aborcji. […] (33) Należy także ustanowić normy dotyczące definicji oraz zakresu statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej. Ochrona uzupełniająca powinna mieć charakter komplementarny i dodatkowy wobec ochrony uchodźców przewidzianej w konwencji genewskiej. (34) Konieczne jest wprowadzenie wspólnych kryteriów, na podstawie których wnioskodawcy ubiegający się o ochronę międzynarodową będą uznawani za kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej. Kryteria takie powinny wynikać ze zobowiązań międzynarodowych określonych instrumentami ochrony praw człowieka i z praktyki obowiązującej w państwach członkowskich. […] (39) Odpowiadając na zawarty w programie sztokholmskim apel, by ustanowić jednolity status uchodźców i osób kwalifikujących się do ochrony uzupełniającej, należy, z zastrzeżeniem koniecznych i obiektywnie uzasadnionych odstępstw, przyznać beneficjentom statusu ochrony uzupełniającej takie same prawa i świadczenia, z jakich korzystają uchodźcy zgodnie z niniejszą dyrektywą, oraz stosować do nich takie same kryteria kwalifikowalności”. Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi: „Na użytek niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje: a) »ochrona międzynarodowa« oznacza status uchodźcy lub status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej określony w lit. e) i g); […] d) »uchodźca« oznacza obywatela państwa trzeciego, który na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do szczególnej grupy społecznej przebywa poza państwem swojego obywatelstwa i nie może lub nie chce z powodu tej obawy korzystać z ochrony tego państwa, lub bezpaństwowca, który przebywając z takich samych powodów jak wyżej poza państwem swojego dawnego miejsca zwykłego pobytu, nie może lub nie chce z powodu tej obawy powrócić do tego państwa i do którego nie ma zastosowania art. 12; e) »status uchodźcy« oznacza uznanie przez państwo członkowskie obywatela państwa trzeciego albo bezpaństwowca za uchodźcę; f) »osoba kwalifikująca się do otrzymania ochrony uzupełniającej« oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który nie kwalifikuje się do uznania go za uchodźcę, lecz co do którego wykazano zasadnie, że jeśli wróci do swojego kraju pochodzenia, a w przypadku bezpaństwowca – do państwa swojego dawnego miejsca zwykłego pobytu, może mu rzeczywiście grozić poważna krzywda określona w art. 15, i do którego nie ma zastosowania art. 17 ust. 1 i 2 oraz który nie może lub ze względu na takie ryzyko nie chce korzystać z ochrony tego państwa; g) »status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej« oznacza uznanie przez państwo członkowskie obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca za osobę kwalifikującą się do otrzymania ochrony uzupełniającej; h) »wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej« oznacza wniosek do państwa członkowskiego o ochronę złożony przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, którego można uznać za osobę ubiegającą się o status uchodźcy lub status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej, a który nie występuje wyraźnie o inny rodzaj ochrony pozostający poza zakresem stosowania niniejszej dyrektywy i mogący stanowić przedmiot osobnego wniosku; i) »wnioskodawca« oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, ale w odniesieniu do jego wniosku nie zapadła jeszcze prawomocna decyzja; […]”. Artykuł 4 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Ocena faktów i okoliczności”, stanowi w ust. 3: „Ocena wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jest przeprowadzana indywidualnie dla każdego przypadku i obejmuje m.in: […] c) indywidualną sytuację i osobiste uwarunkowania wnioskodawcy, w tym takie czynniki, jak jego przeszłość, płeć i wiek – by ocenić, czy w świetle osobistych uwarunkowań wnioskodawcy akty, których doświadczył lub na które mógłby zostać narażony, stanowią prześladowanie lub powodują poważną krzywdę; […]”. Artykuł 6 tej dyrektywy, zatytułowany „Podmioty dopuszczające się prześladowania lub wyrządzające poważną krzywdę”, stanowi: „Podmiotami dopuszczającymi się prześladowania lub wyrządzającymi poważną krzywdę są m.in.: a) państwo; b) partie lub organizacje kontrolujące państwo lub znaczną część jego terytorium; c) podmioty niepubliczne, jeśli można wykazać, że podmioty wymienione w lit. a) i b), w tym organizacje międzynarodowe, nie mogą lub nie chcą udzielić ochrony przed prześladowaniem lub poważną krzywdą, zdefiniowanej w art. 7”. Artykuł 7 dyrektywy 2011/95, zatytułowany „Podmioty udzielające ochrony”, ma następujące brzmienie: „1.   Ochrona przed prześladowaniem lub poważną krzywdą może być udzielana wyłącznie przez: a) państwo; lub b) strony lub organizacje, w tym organizacje międzynarodowe, kontrolujące państwo lub znaczną część jego terytorium; o ile chcą i mogą oferować ochronę zgodnie z ust. 2. 2.   Ochrona przed prześladowaniem lub poważną krzywdą musi być skuteczna i trwała. Taka ochrona zasadniczo udzielana jest, gdy podmioty wskazane w ust. 1 lit. a) i b) podejmują racjonalne działania mające zapobiec prześladowaniu lub wyrządzaniu poważnej krzywdy, stosując między innymi skuteczny system prawny do wykrywania i ścigania aktów stanowiących prześladowanie lub powodujących poważną krzywdę oraz do karania za nie, oraz gdy wnioskodawca ma dostęp do takiej ochrony. […]”. Artykuł 9 tej dyrektywy, zatytułowany „Akty prześladowania”, stanowi w ust. 3: „Zgodnie z art. 2 lit. d) musi istnieć związek między powodami określonymi w art. 10 a aktami prześladowania określonymi w ust. 1 niniejszego artykułu lub brakiem ochrony przed takimi aktami”. Artykuł 10 tej dyrektywy, zatytułowany „Powody prześladowania”, stanowi w ust. 1: „Dokonując oceny powodów prześladowania, państwa członkowskie uwzględniają następujące elementy: […] d) grupę uznaje się za szczególną grupę społeczną, jeśli w szczególności: – członkowie takiej grupy mają jakąś wspólną nieusuwalną cechę wrodzoną lub przeszłość lub charakteryzują się jakimś wspólnym rysem lub przekonaniem na tyle istotnym z punktu widzenia tożsamości lub sumienia, że nie należy nikogo zmuszać do wyrzeczenia się go, oraz – grupa ta posiada odrębną tożsamość w danym państwie, ponieważ jest postrzegana przez otaczające społeczeństwo jako inna. W zależności od sytuacji w kraju pochodzenia szczególna grupa społeczna może oznaczać grupę, u podstaw której leży wspólna cecha orientacji seksualnej. Orientacji seksualnej nie należy rozumieć jako obejmującej czyny uznawane za przestępcze w świetle prawa krajowego państw członkowskich. Aspektom płci, w tym tożsamości płciowej, poświęca się szczególną uwagę w celu określenia przynależności do szczególnej grupy społecznej lub zidentyfikowania cechy charakteryzującej taką grupę; […]”. Artykuł 15 dyrektywy 2011/95, zatytułowany „Poważna krzywda”, stanowi: „Poważna krzywda obejmuje: a) karę śmierci lub egzekucję; lub b) tortury lub nieludzkie lub poniżające traktowanie lub karanie wnioskodawcy w kraju jego pochodzenia; lub c) poważne indywidualne zagrożenie życia lub fizycznej integralności osoby cywilnej wynikające z masowej przemocy w sytuacjach międzynarodowych lub wewnętrznych konfliktów zbrojnych”. Artykuł 18 dyrektywy 2011/95, zatytułowany „Nadanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej”, ma następujące brzmienie: „Państwa członkowskie nadają status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej obywatelowi państwa trzeciego lub bezpaństwowcowi, który kwalifikuje się do otrzymania ochrony uzupełniającej zgodnie z rozdziałem II i V”. Dyrektywa 2013/32 Artykuł 10 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U. 2013, L 180, s. 60), zatytułowany „Wymogi dotyczące rozpatrywania wniosków” stanowi w ust. 2: „Rozpatrując wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej, organ rozstrzygający ustala najpierw, czy wnioskodawców można zakwalifikować jako uchodźców, a jeśli nie, czy wnioskodawcy kwalifikują się do objęcia ich ochroną uzupełniającą”. Prawo austriackie Paragraf 3 Bundesgesetz über die Gewährung von Asyl (Asylgesetz 2005) [federalnej ustawy o udzielaniu azylu (ustawy azylowej z 2005 r.)] z dnia 16 sierpnia 2005 r. (BGBl. I, 100/2005), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „AsylG 2005”), zatytułowany „Status osoby uprawnionej do azylu”, stanowi: „(1)   Cudzoziemcowi, który złożył w Austrii wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, przyznaje się status osoby uprawnionej do azylu, o ile wniosek ten nie podlega oddaleniu na podstawie §§ 4, 4a lub 5, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że w jego państwie pochodzenia grozi mu prześladowanie w rozumieniu art. 1 ust. A pkt 2 [konwencji genewskiej]. […] (5)   Decyzja o nadaniu cudzoziemcowi, z urzędu lub na podstawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, statusu osoby uprawnionej do azylu musi być związana ze stwierdzeniem, że cudzoziemiec ten korzysta z mocy prawa ze statusu uchodźcy”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne W dniu 4 listopada 2015 r. A N, obywatel afgański należący do pasztuńskiej grupy etnicznej i pochodzący z prowincji Laghman (Afganistan), złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w Austrii na podstawie AsylG 2005. W uzasadnieniu tego wniosku A N podnosił, że istniało wobec niego ryzyko prześladowań w Afganistanie z powodu wendety obejmującej krewnych jego ojca. Źródłem tej wendety miały być spory majątkowe o ziemię rolną pomiędzy jego ojcem a kuzynami ojca. Według informacji udzielonych przez A N jego ojciec i brat zostali zabici przez kuzynów ojca w wykonaniu wspomnianej wendety. Decyzją z dnia 21 czerwca 2017 r. BFA oddalił wspomniany wniosek, ponieważ uznał, że wyjazd A N z państwa pochodzenia był „motywowany wyłącznie pragnieniem polepszenia swojej sytuacji ekonomicznej i społecznej”, a przedstawione informacje na temat ryzyka prześladowania nie odpowiadają rzeczywistości. A N wniósł skargę na tę decyzję. Orzeczeniem z dnia 26 lipca 2022 r. Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Austria) uwzględnił skargę A N, przyznał mu status osoby uprawnionej do azylu na podstawie § 3 ust. 1 AsylG 2005 i stwierdził na podstawie § 3 ust. 5 tej ustawy, że z mocy prawa przysługiwał mu statusu uchodźcy. Sąd ten uznał, że oświadczenia A N dotyczące powodów, dla których obawiał się on prześladowania w państwie pochodzenia, zostały udowodnione. Zgodnie z ustaleniami tego sądu A N jest celem wendety opartej na sporze o charakterze majątkowym, która narażałaby go, w przypadku powrotu do państwa pochodzenia, na ryzyko napaści, a nawet zabójstwa przez kuzynów jego ojca ze względu na filiację z tym ostatnim, a nie można racjonalnie oczekiwać, że władze afgańskie udzielą mu ochrony. Ponadto w przypadku osiedlenia się w innym regionie państwa pochodzenia A N może nie być w stanie zaspokoić swoich potrzeb. BFA wniósł skargę rewizyjną od tego orzeczenia do Verwaltungsgerichtshof (trybunału administracyjnego, Austria), który jest sądem odsyłającym, podnosząc zasadniczo, że faktu bycia członkiem rodziny, której dotyczy wendeta, nie można uznać za „przynależność do szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2011/95. Sąd odsyłający zauważa, że zgodnie z ustaleniami Bundesverwaltungsgericht (federalnego sądu administracyjnego), na których powinien się on oprzeć, a których BFA już nie kwestionuje, wobec A N kierowane są przez kuzynów jego ojca groźby aktów przemocy fizycznej mogącej prowadzić do zabójstwa, których spełnienie jest wystarczająco prawdopodobne, ze względu na jego status członka rodziny objętej wendetą, której źródła tkwią w sporze majątkowym. Sąd ten stawia sobie pytanie, czy osoby, do których kierowane są takie groźby wyłącznie ze względu na tę więź pokrewieństwa, należy uznać za należące do „szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) tej dyrektywy, co stanowi powód prześladowania mogący skłonić właściwy organ krajowy do nadania im statusu uchodźcy. W szczególności sąd ten zwraca się do Trybunału o wyjaśnienie zakresu warunku przewidzianego w tiret drugim tego przepisu, zgodnie z którym „szczególna grupa społeczna” posiada odrębną tożsamość w danym państwie trzecim, ponieważ jest postrzegana przez otaczające społeczeństwo jako inna. Wspomniany sąd zauważa również, że w przypadku gdyby z odpowiedzi Trybunału wynikało, iż A N nie można uznać za uchodźcę, konieczne byłoby jeszcze zbadanie, czy należy mu przyznać ochronę uzupełniającą ze względu na stwierdzone przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny) groźby aktów przemocy fizycznej mogącej prowadzić do zabójstwa. W tych okolicznościach Verwaltungsgerichtshof (trybunał administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy zawarte w art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy [2011/95] sformułowanie »grupa ta posiada odrębną tożsamość w danym państwie, ponieważ jest postrzegana przez otaczające społeczeństwo jako inna« należy interpretować w ten sposób, że w danym państwie grupa posiada odrębną tożsamość tylko wtedy, gdy jest postrzegana przez otaczające społeczeństwo jako inna, czy też konieczne jest zbadanie istnienia »odrębnej tożsamości« niezależnie i oddzielnie od kwestii, czy grupa jest postrzegana przez otaczające społeczeństwo jako inna? Jeżeli zgodnie z odpowiedzią na pytanie pierwsze istnienie »odrębnej tożsamości« ma być badane niezależnie: 2) według jakich kryteriów należy badać istnienie »odrębnej tożsamości« w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy [2011/95]? Niezależnie od odpowiedzi na pytania pierwsze i drugie: 3) czy przy ocenie, czy grupa w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy [2011/95] jest postrzegana »przez otaczające społeczeństwo« jako inna, należy brać pod uwagę perspektywę prześladowcy, całego społeczeństwa, czy też znacznej części społeczeństwa danego państwa lub jego części? 4) Jakie są kryteria oceny, czy grupa jest postrzegana jako »inna« w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy [2011/95]?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Poprzez swoje pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2011/95 należy interpretować w ten sposób, że osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej, która jest celem wendety w swoim państwie pochodzenia ze względu na to, że jest członkiem rodziny uczestniczącej w sporze o charakterze majątkowym, można z tego tylko powodu uznać za należącą do „szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu tego przepisu. Na wstępie należy przypomnieć, że art. 2 lit. d) dyrektywy 2011/95, który powtarza w istocie definicję zawartą w art. 1 ust. A pkt 2 konwencji genewskiej [wyrok z dnia 14 maja 2019 r., M i in. (Cofnięcie statusu uchodźcy), C‑391/16, C‑77/17 i C‑78/17, EU:C:2019:403, pkt 84], przyznaje status uchodźcy każdemu obywatelowi państwa trzeciego, który na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do szczególnej grupy społecznej przebywa poza państwem swojego obywatelstwa i nie może lub nie chce z powodu tej obawy korzystać z ochrony tego państwa. Wykazane ryzyko przemocy fizycznej mogącej prowadzić do zabójstwa, takie jak to, na które narażony byłby A N w państwie pochodzenia, nie wystarcza jednak samo w sobie do przyznania mu „statusu uchodźcy” w rozumieniu art. 2 lit. e) dyrektywy 2011/95. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 3 tej dyrektywy w związku z jej art. 6 lit. c) i art. 7 ust. 1 oraz w świetle jej motywu 29 przyznanie statusu uchodźcy wymaga wykazania związku między jednym z powodów prześladowania określonych w art. 10 ust. 1 tej dyrektywy a aktami prześladowania w rozumieniu przepisów, do których odsyła art. 9 ust. 3 omawianej dyrektywy, lub między jednym z tych powodów prześladowania a brakiem ochrony ze strony „podmiotów udzielających ochrony” przed takimi aktami prześladowania dokonywanymi przez „podmioty niepaństwowe” [zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2024 r., Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Kobiety będące ofiarami przemocy domowej), C‑621/21, EU:C:2024:47, pkt 66]. Sąd odsyłający zwraca się do Trybunału z pytaniem o istnienie takiego związku między z jednej strony ryzykiem aktów przemocy, na które narażona jest osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej będąca celem wendety w państwie pochodzenia, a z drugiej strony powodem przynależności do „szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2011/95. Innymi słowy, sąd ten zastanawia się nad kwestią, czy w takich okolicznościach należy przyjąć, że owa osoba może być prześladowana w swoim państwie pochodzenia „z powodu przynależności do szczególnej grupy społecznej”. Z art. 10 ust. 1 lit. d) tej dyrektywy wynika, że grupę uznaje się za „szczególną grupę społeczną”, jeśli spełnione są łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, członkowie takiej grupy mają co najmniej jedną z trzech cech identyfikujących określonych w tiret pierwszym omawianego przepisu, a mianowicie wspólną nieusuwalną „cechę wrodzoną” lub „wspólną nieusuwalną […] przeszłość”, lub „charakteryzują się jakimś wspólnym rysem lub przekonaniem na tyle istotnym z punktu widzenia tożsamości lub sumienia, że nie należy nikogo zmuszać do wyrzeczenia się go”. Po drugie, grupa ta ma posiadać swoją „odrębną tożsamość” w państwie pochodzenia, „ponieważ jest postrzegana przez otaczające społeczeństwo jako inna” [wyrok z dnia 11 czerwca 2024 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Kobiety identyfikujące się z wartością, jaką jest równość płci), C‑646/21, EU:C:2024:487, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo]. Co się tyczy pierwszej z tych przesłanek, której spełnienie nie jest kwestionowane przed sądem odsyłającym, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 24–26 opinii, członkowie rodziny ze względu na więzi rodzinne posiadają, niezależnie od tego, czy więzi te wynikają z filiacji biologicznej, adopcji czy też małżeństwa, „cechę wrodzoną” lub „wspólną nieusuwalną […] przeszłość”. Okoliczność, że członkowie rodziny, a w szczególności mężczyźni i chłopcy z tej rodziny, stają się celem wendety ze względu na swoich przodków z tego powodu, że owa wendeta przechodzi z pokolenia na pokolenie po linii ojca, stanowi również taką wspólną nieusuwalną przeszłość, a wobec tego stanowi dodatkową wspólną cechę tych osób. W związku z tym można uznać, że wspomniane osoby spełniają tę pierwszą przesłankę. Co się tyczy drugiej przesłanki, która musi być spełniona dla istnienia „szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) tiret drugie dyrektywy 2011/95, cechującej się odrębną tożsamością tej grupy w danym państwie pochodzenia, „ponieważ jest postrzegana przez otaczające społeczeństwo jako inna”, sąd odsyłający zastanawia się, czy przepis ten wymaga zbadania istnienia „odrębnej tożsamości” w sposób autonomiczny i niezależnie od kwestii, czy otaczające społeczeństwo postrzega daną grupę jako inną. Z brzmienia art. 10 ust. 1 lit. d) tiret drugie dyrektywy 2011/95 we wszystkich wersjach językowych wynika, że postrzeganie przez otaczające społeczeństwo odmienności danej grupy ma decydujące znaczenie. Jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 30–32 opinii, „odrębna tożsamość” grupy, o której mowa w tym przepisie, stanowi przesłankę, której ocena powinna być przeprowadzana nie w sposób odrębny i autonomiczny w stosunku do postrzegania przez otaczające społeczeństwo, ale w sposób powiązany z tym postrzeganiem. Do danego państwa członkowskiego należy ustalenie, jakie „otaczające społeczeństwo” w rozumieniu tego przepisu ma znaczenie dla oceny istnienia grupy społecznej. To społeczeństwo może pokrywać się z całym państwem pochodzenia osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową lub być bardziej ograniczone – na przykład do części terytorium lub części ludności tego państwa trzeciego [wyroki: z dnia 16 stycznia 2024 r., Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Kobiety będące ofiarami przemocy domowej),C‑621/21, EU:C:2024:47, pkt 54; z dnia 11 czerwca 2024 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Kobiety identyfikujące się z wartością, jaką jest równość płci), C‑646/21, EU:C:2024:487, pkt 50]. Ponadto „przynależność do szczególnej grupy społecznej” należy stwierdzić niezależnie od ryzyka aktów prześladowania, na które narażeni są członkowie tej grupy swoim w państwie pochodzenia [zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2024 r., Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Kobiety będące ofiarami przemocy domowej),C‑621/21, EU:C:2024:47, pkt 55]. Tytułem przykładu, istnienie w państwie pochodzenia przepisów karnych, które dotyczą konkretnie osób o orientacji homoseksualnej, pozwala na przyjęcie, iż osoby te tworzą odrębną grupę, która jest postrzegana przez otaczające ją społeczeństwo jako inna (wyrok z dnia 7 listopada 2013 r., X i in., od C‑199/12 do C‑201/12, EU:C:2013:720, pkt 49). Podobnie, w zależności od warunków, a w szczególności od norm społecznych, moralnych lub prawnych obowiązujących w państwie pochodzenia, za należące do „szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) tiret drugie dyrektywy 2011/95 można uznać zarówno kobiety z tego państwa jako całość, jak i bardziej ograniczone grupy kobiet posiadające dodatkową cechę, taką jak uchylanie się od przymusowego małżeństwa lub, w przypadku kobiet pozostających w związku małżeńskim, opuszczenie przez nie domów, czy też faktyczne identyfikowanie się z podstawową wartością równości kobiet i mężczyzn [zob. podobnie wyroki: z dnia 16 stycznia 2024 r., Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Kobiety będące ofiarami przemocy domowej),C‑621/21, EU:C:2024:47, pkt 52, 53, 62; a także z dnia 11 czerwca 2024 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Kobiety identyfikujące się z wartością, jaką jest równość płci), C‑646/21, EU:C:2024:487, pkt 49, 64]. W tym kontekście należy podkreślić, że sposób postrzegania przez jedynie kilka osób należących do otaczającego społeczeństwa nie może być decydujący. Aby można było uznać, że grupa posiada odrębną tożsamość w państwie pochodzenia, musi być ona postrzegana jako inna przez otaczające społeczeństwo jako całość, co nieuchronnie oznacza, że postrzeganie to jest podzielane przez znaczną część jednostek tworzących to społeczeństwo, a nie wyłącznie przez wyodrębnionych sprawców aktów, które można zakwalifikować jako akty prześladowania w rozumieniu dyrektywy 2011/95. W przeciwnym razie bowiem takie akty wystarczyłyby do tego, aby uznać osoby, których one dotyczą, za należące do „szczególnej grupy społecznej”, co pozbawiałoby ten warunek skuteczności (effet utile). Podobnie postrzeganie przez ofiary takich czynów swojej własnej odmienności nie może samo w sobie mieć decydującego znaczenia w tym kontekście. W okolicznościach charakteryzujących się wendetą rodzinną subiektywne postrzeganie swojej odmienności przez członków rodziny objętych tą wendetą nie oznacza samo w sobie, że grupa, którą tworzą oni razem, jest postrzegana jako inna przez otaczające społeczeństwo, jak tego wymaga ów art. 10 ust. 1 lit. d) tiret drugie. W związku z tym istotne jest to, że grupa jest postrzegana jako inna przez otaczające społeczeństwo jako całość w szczególności ze względu na normy społeczne, moralne lub prawne obowiązujące w państwie pochodzenia. Dowód takiego postrzegania na poziomie otaczającego społeczeństwa może zostać przedstawiony w szczególności na podstawie konkretnych wskazówek, takich jak na przykład dyskryminacyjne traktowanie lub praktyki wykluczenia, a nawet stygmatyzacje dotykające w sposób ogólny członków danej grupy i skutkujące umieszczeniem ich na marginesie otaczającego społeczeństwa [zob. podobnie wyroki: z dnia 16 stycznia 2024 r., Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Kobiety będące ofiarami przemocy domowej),C‑621/21, EU:C:2024:47, pkt 53; z dnia 11 czerwca 2024 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Kobiety identyfikujące się z wartością, jaką jest równość płci), C‑646/21, EU:C:2024:487, pkt 49]. W niniejszej sprawie, z zastrzeżeniem ustaleń, jakich powinien dokonać sąd odsyłający, z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie wynika, by w swym państwie pochodzenia grupa złożona z członków konkretnej rodziny objętych wendetą, której przyczyną jest spór o charakterze majątkowym, była postrzegana jako inna nie tylko przez członków rodzin uczestniczących w tej wendecie, lecz również przez otaczające społeczeństwo jako całość. Z powyższego wynika, że okoliczność, iż osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej jest narażona w państwie pochodzenia na ryzyko aktów przemocy fizycznej mogącej prowadzić do zabójstwa w wykonaniu wendety nakierowanej na wszystkich lub niektórych członków jej rodziny ze względu na spór majątkowy, nie pozwala na stwierdzenie, że osoba ta należy do „szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2011/95. W związku z tym taka osoba nie może z tego tytułu uzyskać statusu uchodźcy. Należy jednak uściślić, że o ile w ramach indywidualnej oceny wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przeprowadzanej zgodnie z art. 4 dyrektywy 2011/95, z uwzględnieniem w szczególności elementów wskazanych w ust. 3 tego artykułu, właściwy organ stwierdzi, że wnioskodawca nie spełnia warunków przyznania statusu uchodźcy, o tyle art. 10 ust. 2 dyrektywy 2013/32 zobowiązuje ten organ do ustalenia, czy wnioskodawca kwalifikuje się do otrzymania ochrony uzupełniającej. Jak wynika, po pierwsze, z motywu 33 dyrektywy 2011/95, ochrona uzupełniająca uzupełnia ochronę uchodźców ustanowioną w konwencji genewskiej. Po drugie, motyw 34 tej dyrektywy uściśla, że wspólne kryteria, które muszą spełniać osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową, aby kwalifikować się do ochrony uzupełniającej, są określane na podstawie zobowiązań międzynarodowych wynikających z aktów dotyczących praw człowieka i praktyk już istniejących w państwach członkowskich. Po trzecie, z motywu 39 wspomnianej dyrektywy wynika, że z zastrzeżeniem koniecznych i obiektywnie uzasadnionych odstępstw, beneficjenci statusu ochrony uzupełniającej powinni korzystać z tych samych praw i świadczeń, z których korzystają uchodźcy na mocy tej dyrektywy, oraz podlegać takim samym warunkom kwalifikowalności. Na podstawie art. 2 lit. f) dyrektywy 2011/95 z ochrony uzupełniającej może skorzystać każdy obywatel państwa trzeciego, który nie kwalifikuje się do uznania go za uchodźcę, lecz co do którego wykazano zasadnie, że jeśli wróci do swojego państwa pochodzenia, może mu rzeczywiście grozić poważna krzywda określona w art. 15 tej dyrektywy, oraz który nie może lub, ze względu na takie ryzyko, nie chce korzystać z ochrony tego państwa. Pojęcie „poważnej krzywdy” obejmuje między innymi, zgodnie z art. 15 lit. a) i b) owej dyrektywy, karę śmierci, egzekucję, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie lub karanie wnioskodawcy w jego państwie pochodzenia. Ponieważ przepisy te nie wprowadzają żadnego rozróżnienia w zależności od tego, czy naruszenie zostało popełnione przez organ państwowy, czy przez podmiot niepaństwowy, pojęcie to obejmuje rzeczywiste zagrożenie dla wnioskodawcy, że zostanie on zabity lub poddany aktom przemocy przez członka jego rodziny lub wspólnoty, niezależnie od powodów leżących u podstaw tych aktów [zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2024 r., Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Kobiety będące ofiarami przemocy domowej),C‑621/21, EU:C:2024:47, pkt 75, 80]. Do właściwego organu krajowego należy zatem dokonanie oceny, w szczególności w ramach procedury przewidzianej w art. 4 dyrektywy 2011/95, czy osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej, taka jak A N, spełnia warunki wymagane do objęcia jej ochroną uzupełniającą. Trybunał wyjaśnił w tym względzie, że okoliczności związane z indywidualną sytuacją i osobistymi uwarunkowaniami wnioskodawcy mogą stanowić istotne elementy dokonywanej przez właściwy organ krajowy oceny podlegającego takiej ocenie wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej, niezależnie od konkretnej formy poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 dyrektywy 2011/95 [zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2023 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Pojęcie poważnej krzywdy),C‑125/22, EU:C:2023:843, pkt 43]. Jeżeli obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec kwalifikują się do ochrony uzupełniającej na podstawie tej dyrektywy, państwa członkowskie są zobowiązane, zgodnie z art. 18 wspomnianej dyrektywy, do nadania im statusu wynikającego z tej ochrony. W świetle całości powyższych rozważań na postawione pytania należy odpowiedzieć następująco: art. 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2011/95 należy interpretować w ten sposób, że osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej, która to osoba jest celem wendety w swoim państwie pochodzenia ze względu na to, że jest ona członkiem rodziny uczestniczącej w sporze o charakterze majątkowym, nie można z tego tylko powodu uznać za należącą do „szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu tego przepisu. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 10 ust. 1 lit. d) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony   należy interpretować w ten sposób, że:   osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej, która to osoba jest celem wendety w swoim państwie pochodzenia ze względu na to, że jest ona członkiem rodziny uczestniczącej w sporze o charakterze majątkowym, nie można z tego tylko powodu uznać za należącą do „szczególnej grupy społecznej” w rozumieniu tego przepisu.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: niemiecki. ( i ) Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.