C-220/24

WYROK TRYBUNAŁU (dziewiąta izba) z dnia 27 lutego 2025 r. ( *1 ) ( i ) Odesłanie prejudycjalne – Transport lotniczy – Dyrektywa 96/67/WE – Dostęp do rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Unii Europejskiej – Artykuł 1 – Zakres stosowania – Porty lotnicze o rocznej wielkości ruchu mniejszej niż 2 mln pasażerów – Odmowa dostępu do infrastruktury portu lotniczego w takim porcie lotniczym – Artykuł 6 – Obsługa naziemna na rzecz osób trzecich – Stosowanie reguł konkurencji – Artykuł 102 TFUE W sprawie C‑220/24 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Curtea de Apel Bucureşti (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) postanowieniem z dnia 20 grudnia 2021 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 marca 2024 r., w postępowaniu: Regia Autonomă Aeroportul Internațional „Avram Iancu” Cluj przeciwko Consiliul Concurenţei, przy udziale: Romanian Airport Services SA, Sindicatul Independent al Aeroportului Cluj, TRYBUNAŁ (dziewiąta izba), w składzie: N. Jääskinen (sprawozdawca), prezes izby, M. Condinanzi i R. Frendo, sędziowie, rzecznik generalny: N. Emiliou, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu Regia Autonomă Aeroportul Internaţional „Avram Iancu” Cluj – P. Buta, avocat, i A. Lepièce, avocate, – w imieniu Consiliul Concurenţei – C. Butacu i B. Chiriţoiu, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Romanian Airport Services SA – M.-C. Furtună, avocat, – w imieniu Sindicatul Indiependent al Aeroportului Cluj – O. Podaru, avocat, – w imieniu rządu włoskiego – G. Palmieri i G. Greco, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – I.V. Rogalski i B. Sasinowska, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1, 6 i 7 dyrektywy Rady 96/67/WE z dnia 15 października 1996 r. w sprawie dostępu do rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Wspólnoty (Dz.U. 1996, L 272, s. 36) oraz art. 102 TFUE. Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Regia Autonomă Aeroportul Internaţional „Avram Iancu” Cluj (samodzielnym przedsiębiorstwem zarządzającym międzynarodowym portem lotniczym „Avram Iancu” w Klużu, zwanym dalej „Regią”) a Consiliul Concurenţei (organem ochrony konkurencji, Rumunia) w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności decyzji, w drodze której organ ten nałożył na Regię grzywnę za nadużycie pozycji dominującej. Ramy prawne Prawo Unii Motywy 1, 2, 10 i 28 dyrektywy 96/67 mają następujące brzmienie: „(1) Wspólnota [Europejska] stopniowo wprowadziła wspólną lotniczą politykę transportową w celu ustanowienia rynku wewnętrznego, zgodnie z art. [26 TFUE], jako trwałego udziału we wspieraniu postępu gospodarczego i społecznego. (2) Celem art. [56 TFUE] jest wyeliminowanie ograniczeń w swobodzie świadczenia usług we Wspólnocie; zgodnie z art. [58 TFUE] cel ten musi być osiągnięty w ramach wspólnej polityki transportowej. […] (10) Swobodny dostęp do rynku usług obsługi naziemnej musi być wprowadzony stopniowo i musi być dostosowany do wymagań tego sektora. […] (28) Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na stosowanie przepisów traktatu; w szczególności Komisja [Europejska] będzie nadal zapewniać przestrzeganie tych przepisów, wykorzystując, gdy to konieczne, wszelkie uprawnienia nadane jej przez art. [106 TFUE]”. Artykuł 1 ust. 1–3 tej dyrektywy, zatytułowany „Zakres”, przewiduje: „1.   Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do każdego portu lotniczego znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego, zgodnie z postanowieniami traktatu, otwartego dla ruchu handlowego, w następujących okolicznościach: a) przepisy art. 7 ust. 1 odnoszące się do kategorii usług obsługi naziemnej innych niż te określone w art. 7 ust. 2 stosuje się do każdego portu lotniczego, niezależnie od wielkości ruchu, od dnia 1 stycznia 1998 r.; b) przepisy odnoszące się do kategorii usług obsługi naziemnej określone w art. 7 ust. 2 stosuje się od dnia 1 stycznia 1998 r. do portów lotniczych, w których roczna wielkość ruchu wynosi nie mniej niż 1000000 pasażerów lub 25000 ton ładunków; c) przepisy odnoszące się do kategorii usług obsługi naziemnej określone w art. 6 stosuje się od dnia 1 stycznia 1999 r. do portów lotniczych, w których: – roczna wielkość ruchu jest nie mniejsza niż 3000000 pasażerów lub 75000 ton ładunku, lub – wielkość ruchu była nie mniejsza niż 2000000 pasażerów lub 50000 ton ładunku w ciągu okresu sześciu miesięcy do dnia 1 kwietnia lub 1 października roku poprzedzającego. 2.   Bez uszczerbku dla ust. 1 przepisy niniejszej dyrektywy stosuje się od dnia 1 stycznia 2001 r. wobec każdego portu lotniczego znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego, [zgodnie z postanowieniami traktatu] otwartego dla ruchu handlowego, w którym roczna wielkość ruchu jest nie mniejsza niż 2000000 pasażerów lub 50000 ton ładunku. 3.   W przypadku osiągnięcia przez port lotniczy jednego z progów wielkości ruchu towarowego określonego w niniejszym artykule bez osiągnięcia odpowiedniego progu ruchu pasażerskiego przepisy niniejszej dyrektywy nie mają zastosowania do kategorii usług obsługi naziemnej, które odnoszą się wyłącznie do pasażerów”. Artykuł 6 ust. 1 i 2 rzeczonej dyrektywy, zatytułowany „Obsługa naziemna na rzecz osób trzecich”, stanowi: „1.   Państwa członkowskie podejmą niezbędne działania, zgodnie z przepisami zawartymi w art. l, w celu zapewnienia podmiotom świadczącym usługi obsługi naziemnej swobodnego dostępu do rynku obsługi naziemnej na rzecz osób trzecich. Państwa członkowskie mają prawo wymagać, aby podmioty świadczące usługi obsługi naziemnej zostały ustanowione [miały siedzibę] we Wspólnocie. 2.   Państwa członkowskie mogą ograniczyć liczbę podmiotów upoważnionych do świadczenia następujących kategorii usług obsługi naziemnej: – obsługa bagażu, – obsługa ramp, – zaopatrywanie w paliwa, – obsługa ładunku i poczty w zakresie obsługi fizycznej ładunku i poczty przy przyjmowaniu, wydawaniu lub przekazywaniu między terminalem lotniczym a statkiem powietrznym. Nie mogą one jednak ograniczyć liczby operatorów tych usług poniżej dwóch dla każdej kategorii usług obsługi naziemnej”. Artykuł 7 ust. 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Własna obsługa naziemna”, przewiduje: „Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, zgodnie z przepisami art. 1, dla zapewnienia swobody wykonywania własnej obsługi naziemnej”. Prawo rumuńskie Ustawa o konkurencji Artykuł 6 ust. 1 Legea concurenței nr. 21/1996 (ustawy nr 21/1996 o konkurencji) z dnia 10 kwietnia 1996 r. (ponownie opublikowanej w Monitorul Oficial al României, część I, nr 153 z dnia 29 lutego 2016 r., zwanej dalej „ustawą o konkurencji”) stanowi: „Zakazane jest nadużywanie przez jedno przedsiębiorstwo lub większą liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej na rynku rumuńskim lub na znacznej jego części. Nadużywanie takie może polegać w szczególności na: a) narzucaniu w sposób bezpośredni lub pośredni niesłusznych cen zakupu lub sprzedaży albo innych niesłusznych warunków transakcji; b) ograniczaniu produkcji, rynków lub rozwoju technicznego ze szkodą dla konsumentów; c) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji; d) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych, które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem tych kontraktów”. Rozporządzenie nr 101 z dnia 9 maja 2007 r. Dyrektywa 96/67 została przetransponowana do prawa rumuńskiego w drodze Ordinul Ministerului Transporturilor nr. 101 pentru aprobarea Reglementării aeronautice civile române privind accesul pe piața serviciilor de handling la sol pe aeroporturi – RACR‑APSH, ediția 03/2007 (rozporządzenia ministerstwa transportu nr 101 zatwierdzającego przepisy dotyczące rumuńskiego lotnictwa cywilnego w sprawie dostępu do rynku obsługi naziemnej w portach lotniczych – RACR‑APSH, wydanie 03/2007), z dnia 9 maja 2007 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 334 z dnia 17 maja 2007 r.). Załącznik I do tego rozporządzenia przewiduje w art. 1 ust. 1 i 2: „1.   Niniejsze przepisy mają zastosowanie do każdego portu lotniczego znajdującego się na terytorium Rumunii otwartego dla ruchu handlowego, w następujących okolicznościach: […] c) przepisy odnoszące się do kategorii usług obsługi naziemnej określonych w art. 6 stosuje się do portów lotniczych, w których roczna wielkość ruchu jest nie mniejsza niż 2 mln pasażerów lub 50000 ton ładunku. 2.   W przypadku osiągnięcia przez port lotniczy jednego z progów wielkości ruchu towarowego określonego w niniejszym artykule bez osiągnięcia odpowiedniego progu ruchu pasażerskiego niniejsze przepisy nie mają zastosowania do kategorii usług obsługi naziemnej, które odnoszą się wyłącznie do pasażerów”. Artykuł 6 tego załącznika, zatytułowany „Obsługa naziemna na rzecz osób trzecich”, stanowi w ust. 1: „Porty lotnicze podejmują działania niezbędne w celu zapewnienia podmiotom świadczącym usługi obsługi naziemnej swobodnego dostępu do rynku obsługi naziemnej na rzecz osób trzecich. Za zgodą ministerstwa transportu port lotniczy może wymagać, aby podmioty świadczące usługi obsługi naziemnej miały siedzibę we Wspólnocie”. Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne Regia jest rumuńską osobą prawną podlegającą kierownictwu Consiliul Județean Cluj (rady okręgu Kluż, Rumunia) od 1997 r. Głównym przedmiotem działalności tego przedsiębiorstwa jest udostępnianie infrastruktury portu lotniczego „Avram Iancu” w Klużu (zwanego dalej „portem lotniczym w Klużu”) przewoźnikom lotniczym obsługującym loty pasażerskie lub towarowe oraz pasażerom lotniczym. Przedsiębiorstwo to zapewnia również dostęp do infrastruktury portu lotniczego przedsiębiorstwom świadczącym inne usługi, takie jak usługi obsługi naziemnej. Jednocześnie Regia sama świadczy usługi obsługi naziemnej niektórych kategorii na rzecz przewoźników lotniczych działających w porcie lotniczym w Klużu, a także usługi handlowe związane z działalnością tego portu lotniczego. W sierpniu 2016 r. port lotniczy w Klużu przekroczył próg 1 mln pasażerów odnotowanych w roku kalendarzowym. W dniu 21 września 2017 r. przekroczył on próg 2 mln pasażerów. W roku 2016 organ ochrony konkurencji wszczął dochodzenie w następstwie skargi złożonej przez przedsiębiorstwo Romanian Airport Services SA (zwane dalej „spółką RAS”), rumuńską osobę prawną, które złożyło wniosek o zezwolenie na świadczenie usług obsługi naziemnej w porcie lotniczym w Klużu. W następstwie tego dochodzenia organ ochrony konkurencji stwierdził w drodze decyzji z dnia 8 października 2019 r., że Regia naruszyła art. 6 ust. 1 ustawy o konkurencji oraz art. 102 TFUE ze względu na nadużycie przez nią pozycji dominującej poprzez odmowę przyznania spółce RAS dostępu do infrastruktury portu lotniczego niezbędnej do świadczenia usług obsługi naziemnej w porcie lotniczym w Klużu w okresie od dnia 11 września 2015 r. do dnia 9 marca 2017 r. Na Regię nałożono również grzywnę w wysokości 1642551,28 RON (lei rumuńskich; około 330420 EUR). Regia wniosła do Curtea de Apel București (sądu apelacyjnego w Bukareszcie, Rumunia), który jest sądem odsyłającym, o stwierdzenie nieważności owej decyzji, powołując się między innymi na to, że wspomniana decyzja została wydana w ramach błędnej wykładni i błędnego zastosowania dyrektywy 96/67. Regia utrzymuje, że art. 6 ustawy o konkurencji i art. 102 TFUE nie mogą mieć pierwszeństwa przed przepisami zawartymi w dyrektywie 96/67, która jest prawem szczególnym, stanowiącym odstępstwo od ogólnego prawa konkurencji. Przedsiębiorstwo to twierdzi, że na podstawie tej dyrektywy mogło ono do czasu osiągnięcia progu 2 mln pasażerów organizować działalność w zakresie obsługi naziemnej w porcie lotniczym w Klużu jedynie z uwzględnieniem swych własnych ograniczeń w zakresie bezpieczeństwa oraz ograniczeń technicznych i handlowych. Nie było ono zatem zobowiązane do automatycznego przyznania dostępu do infrastruktury portu lotniczego każdemu wnioskodawcy na żądanych przez niego warunkach. Organ ochrony konkurencji ze swej strony utrzymuje, że dyrektywa 96/67 nie stanowi prawa szczególnego w stosunku do art. 102 TFUE i że ewentualne zastosowanie przepisów dyrektywy 96/67 nie pociąga za sobą niestosowania przepisów prawa konkurencji. W tych okolicznościach Curtea de Apel Bucureşti (sąd apelacyjny w Bukareszcie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy przepisy [dyrektywy 96/67], w szczególności art. 1, 6 i 7 tej dyrektywy, należy interpretować w ten sposób, że wykluczają one stosowanie art. 102 TFUE oraz wszelkich innych przepisów o tej samej treści w sytuacjach, które dotyczą odmowy dostępu do infrastruktury portu lotniczego niezbędnej do wykonywania działalności w zakresie obsługi naziemnej w portach lotniczych [Unii Europejskiej], które nie osiągnęły progu dwóch milionów pasażerów?”. W przedmiocie pytania prejudycjalnego Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. W tym względzie do Trybunału należy wyprowadzenie z całości informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu w postępowaniu głównym (wyrok z dnia 24 października 2024 r., Kwantum Nederland i Kwantum België, C‑227/23, EU:C:2024:914, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że o ile pytanie prejudycjalne dotyczy nie tylko art. 1 i 6 dyrektywy 96/67, lecz również art. 7 tej dyrektywy, o tyle postępowanie główne nie odnosi się do własnej obsługi naziemnej, o której mowa w tym ostatnim przepisie. Spór ten dotyczy odmowy przyznania przez Regię spółce RAS, będącej przedsiębiorstwem świadczącym usługi obsługi naziemnej, dostępu do infrastruktury niezbędnej do świadczenia takich usług w porcie lotniczym w Klużu. Tymczasem należy zauważyć, że to właśnie art. 6 tej dyrektywy dotyczy obsługi naziemnej na rzecz osób trzecich i że stanowi on w ust. 1, iż państwa członkowskie podejmą niezbędne działania, zgodnie z przepisami zawartymi w art. 1 wspomnianej dyrektywy, w celu zapewnienia podmiotom świadczącym usługi obsługi naziemnej swobodnego dostępu do rynku obsługi naziemnej na rzecz osób trzecich. W tych okolicznościach należy uznać, że przez swoje jedyne pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 1 i 6 dyrektywy 96/67 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie stosowaniu art. 102 TFUE w okolicznościach, w których podmiotowi świadczącemu usługi obsługi naziemnej odmówiono dostępu do niezbędnej do świadczenia tych usług infrastruktury portu lotniczego, będącego portem lotniczym Unii, w którym w dniu tej odmowy roczna wielkość ruchu była mniejsza niż 2 mln pasażerów. Przede wszystkim z motywów 1, 2 i 10 dyrektywy 96/67 wynika, że celem tej dyrektywy jest wyeliminowanie ograniczeń w swobodzie świadczenia usług na rynku wewnętrznym poprzez stopniową liberalizację rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Unii. W tym kontekście stopniowej liberalizacji w art. 1 ust. 1 lit. c) wspomnianej dyrektywy przewidziano, że w pierwszej fazie, od dnia 1 stycznia 1999 r., art. 6 tej dyrektywy ma zastosowanie w szczególności jedynie do portów lotniczych, w których wielkość ruchu była nie mniejsza niż 2 mln pasażerów lub 50000 ton ładunku w ciągu sześciu miesięcy do dnia 1 kwietnia lub 1 października roku bezpośrednio poprzedniego. W drugiej kolejności art. 1 stanowi w ust. 2, że bez uszczerbku dla ust. 1 przepisy dyrektywy 96/67 stosuje się od dnia 1 stycznia 2001 r. wobec każdego portu lotniczego znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego, zgodnie z postanowieniami traktatu, otwartego dla ruchu handlowego, w którym roczna wielkość ruchu jest nie mniejsza niż 2 mln pasażerów lub 50000 ton ładunku. Z art. 1 ust. 3 wynika ponadto, że w przypadku osiągnięcia przez port lotniczy jednego z progów wielkości ruchu towarowego określonego w tym artykule bez osiągnięcia odpowiedniego progu ruchu pasażerskiego przepisy owej dyrektywy nie mają zastosowania do kategorii usług obsługi naziemnej, które odnoszą się wyłącznie do pasażerów. Z art. 1 dyrektywy 96/67 wynika zatem, że art. 6 tej dyrektywy ma zastosowanie od dnia 1 stycznia 2001 r. jedynie do portów lotniczych Unii, w których roczna wielkość ruchu była nie mniejsza niż 2 mln pasażerów. Tymczasem z postanowienia odsyłającego wynika, że w niniejszym przypadku w dniu odmowy przyznania przez Regię spółce RAS dostępu do infrastruktury niezbędnej do świadczenia usług obsługi naziemnej w porcie lotniczym w Klużu ów port lotniczy nie osiągnął określonego w art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/67 progu dwóch milionów pasażerów. Ponieważ zatem powyższa odmowa dostępu nie jest objęta zakresem stosowania art. 6 tej dyrektywy, Regia nie była zobowiązana na jej podstawie do przyznania podmiotowi świadczącemu usługi, takiemu jak spółka RAS, dostępu do infrastruktury portu lotniczego niezbędnej do świadczenia usług obsługi naziemnej. Jednakże należy zaznaczyć, że samo istnienie przepisów sektorowych nie może w żadnym wypadku oznaczać, iż rozpatrywane zachowanie nie jest objęte przewidzianymi w traktatach regułami konkurencji, niezależnie od tego, czy te przepisy sektorowe mają zastosowanie do owego zachowania. Jak bowiem orzekł Trybunał, bezprawność zachowania stanowiącego nadużycie w świetle art. 102 TFUE pozostaje bez związku ze zgodnością z innymi przepisami prawnymi lub z jej brakiem, a nadużycia pozycji dominującej polegają w większości przypadków na zachowaniach skądinąd zgodnych z prawem w świetle innych gałęzi prawa niż prawo konkurencji (wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r., AstraZeneca/Komisja,C‑457/10 P, EU:C:2012:770, pkt 132). Innymi słowy, okoliczność, że zachowanie danego przedsiębiorstwa mieści się w danych ramach regulacyjnych, nie musi wiązać się z tym, iż jest ono zgodne z art. 102 TFUE (wyrok z dnia 10 lipca 2014 r., Telefónica i Telefónica de España/Komisja, C‑295/12 P, EU:C:2014:2062, pkt 133). Taką zasadę wyraźnie przypomniano ponadto w motywie 28 dyrektywy 96/67, w którym wskazano, że owa dyrektywa nie ma wpływu na stosowanie postanowień prawa pierwotnego i w którym powołano się w szczególności na uprawnienia Komisji na podstawie art. 106 TFUE. Z powyższego wynika, że o ile spełnione są przesłanki stosowania artykuł 102 TFUE, konkretne zachowanie, takie jak odmowa dostępu do infrastruktury portu lotniczego – jak w niniejszej sprawie – może, niezależnie od tego, czy jest ono objęte zakresem stosowania przepisów sektorowych, podlegać ustanowionemu w tym postanowieniu zakazowi nadużywania pozycji dominującej. Należy natomiast uściślić, że chociaż okoliczność, iż dane zachowanie jest zgodne z prawem w świetle przepisów sektorowych, nie może mieć wpływu na stosowanie art. 102 TFUE, jeżeli spełnione są przesłanki stosowania tego postanowienia, to z orzecznictwa wynika, że obowiązek regulacyjny może jednak mieć znaczenie dla oceny stanowiącego nadużycie, w rozumieniu tego postanowienia, zachowania przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą podlegającego uregulowaniom sektorowym (wyrok z dnia 27 października 2022 r., DB Station & Service, C‑721/20, EU:C:2022:832, pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo). W świetle powyższych rozważań odpowiedź na zadane pytanie powinna brzmieć, iż art. 1 i 6 dyrektywy 96/67 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie stosowaniu art. 102 TFUE w okolicznościach, w których podmiotowi świadczącemu usługi obsługi naziemnej odmówiono dostępu do niezbędnej do świadczenia tych usług infrastruktury portu lotniczego będącego portem lotniczym Unii, w którym w dniu tej odmowy roczna wielkość ruchu była mniejsza niż 2 mln pasażerów. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:   Artykuły 1 i 6 dyrektywy Rady 96/67/WE z dnia 15 października 1996 r. w sprawie dostępu do rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Wspólnoty   należy interpretować w ten sposób, że:   nie stoją one na przeszkodzie stosowaniu art. 102 TFUE w okolicznościach, w których podmiotowi świadczącemu usługi obsługi naziemnej odmówiono dostępu do niezbędnej do świadczenia tych usług infrastruktury portu lotniczego będącego portem lotniczym Unii, w którym w dniu tej odmowy roczna wielkość ruchu była mniejsza niż 2 mln pasażerów.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: rumuński. ( i ) Punkt 24 i indykatory w niniejszym tekście były przedmiotem zmian o charakterze językowym, po pierwotnym umieszczeniu na stronie internetowej.