C-224/24

WyrokTSUE2026-07-09CELEX: 62024CJ0224ECLI:EU:C:2026:561

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
1. Czy art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18/UE należy interpretować w ten sposób, że pozwala na oparcie się wyłącznie na systemie ciągłego monitorowania substancji niebezpiecznych rzeczywiście znajdujących się w zakładzie w celu oceny "znajdowania się substancji niebezpiecznych" i wykazania, że ich ilości nie przekraczają progów określonych w załączniku I do tej dyrektywy? 2. Czy art. 7 dyrektywy 2012/18/UE stoi na przeszkodzie krajowym uregulowaniom wymagającym zgłoszenia informacji wyłącznie za pomocą określonego formularza i w przewidziany sposób, z wyłączeniem innych metod, takich jak system ciągłego monitorowania?
Ratio decidendi
Ad. Pytanie 1: Trybunał uznał, że pojęcie "znajdowania się substancji niebezpiecznych" w art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18/UE obejmuje nie tylko faktyczną, ale także przewidywaną lub zasadnie możliwą do przewidzenia obecność tych substancji. Wykładnia ta wynika z literalnego brzmienia przepisu, kontekstu dyrektywy (w szczególności uwagi 3 i 5 do załącznika I, które odwołują się do maksymalnych ilości mogących wystąpić) oraz jej celów prewencyjnych, opartych na zasadzie ostrożności i wysokiego poziomu ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego. Zatem, samo ciągłe monitorowanie faktycznej obecności substancji nie jest wystarczające do wyłączenia zakładu z zakresu stosowania dyrektywy, ponieważ należy uwzględnić maksymalne ilości substancji, które zakład może magazynować lub przetwarzać zgodnie z zezwoleniem na eksploatację. Ad. Pytanie 2: Trybunał uznał drugie pytanie za niedopuszczalne. Stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby spór w postępowaniu głównym dotyczył sposobów przekazywania informacji wymaganych na mocy art. 7 dyrektywy 2012/18/UE. Skarżąca powoływała się na swój system zarządzania jako środek do wykazania niewystępowania substancji niebezpiecznych w ilościach wymaganych do zastosowania dekretu ustawodawczego, a nie jako alternatywny sposób zgłoszenia. Art. 7 reguluje obowiązek dostarczenia informacji, a nie środki dowodowe dotyczące obecności substancji. Sąd odsyłający nie wyjaśnił też, w jaki sposób zasady konkurencji i swobody przedsiębiorczości miałyby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w kontekście tego pytania.
Stan faktyczny
Società Eredi Raimondo Bufarini Srl – Servizi Ambientali, włoska spółka prowadząca stację przetwarzania odpadów płynnych, została wezwana przez włoski komitet techniczny do przedstawienia zgłoszenia i raportu bezpieczeństwa zgodnie z dekretem ustawodawczym nr 105/2015, transponującym dyrektywę 2012/18/UE. Spółka zaskarżyła tę decyzję, argumentując, że jej system ciągłego monitorowania substancji niebezpiecznych powinien wystarczyć do wykazania, że nie przekracza progów ryzyka, a włoskie przepisy dotyczące zgłoszeń są zbyt restrykcyjne. Sąd krajowy (Consiglio di Stato) zwrócił się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi wykładni dyrektywy 2012/18/UE.
Rozstrzygnięcie
Artykuł 3 pkt 12 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniającej, a następnie uchylającej dyrektywę Rady 96/82/WE, należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie praktyce uwzględnionej ewentualnie w zezwoleniu na gospodarowanie odpadami wydanym przez właściwy organ administracyjny, zgodnie z którą w celu dokonania oceny „znajdowania się substancji niebezpiecznych” w zakładzie, w rozumieniu tego przepisu, i wykazania, że ich ilości w żadnym momencie nie osiągają ilości wskazanych w części 1 lub części 2 załącznika I do dyrektywy 2012/18, nie jest dozwolone oparcie się wyłącznie na systemie zarządzania wdrożonym przez prowadzącego ten zakład i zapewniającym ciągłe monitorowanie takich substancji rzeczywiście znajdujących się na terenie tego zakładu. Pytanie drugie jest niedopuszczalne.

Pełny tekst orzeczenia

Wydanie tymczasowe WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba) z dnia 9 lipca 2026 r.(*) Odesłanie prejudycjalne – Środowisko – Kontrola zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi – Dyrektywa 2012/18/UE – Artykuł 2 – Zakres stosowania – Artykuł 3 pkt 12 – Pojęcie „znajdowania się substancji niebezpiecznych” – Ciągłe monitorowanie substancji rzeczywiście znajdujących się na terenie zakładu – Obecność przewidywana lub zasadnie możliwa do przewidzenia – Określenie przez odniesienie do maksymalnych ilości substancji wskazanych w zezwoleniu na prowadzenie działalności W sprawie C‑224/24 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Consiglio di Stato (radę stanu, Włochy) postanowieniem z dnia 21 marca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 25 marca 2024 r., w postępowaniu: Società Eredi Raimondo Bufarini Srl – Servizi Ambientali przeciwko Ministero dell’Interno, Ministero della Transizione Ecologica, Comitato tecnico regionale delle Marche, Coordinamento per l’uniforme applicazione sul territorio nazionale di cui all’art. 11 del D.Lgs. 105/2015, przy udziale: Regione Marche, FP, TRYBUNAŁ (czwarta izba), w składzie: I. Jarukaitis (sprawozdawca), prezes izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego czwartej izby, M. Condinanzi, N. Jääskinen i R. Frendo, sędziowie, rzecznik generalny: N. Emiliou, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: –        w imieniu Società Eredi Raimondo Bufarini Srl – Servizi Ambientali – L. Filippucci, avvocato, –        w imieniu Komisji Europejskiej – L. Di Masi, J. Jokubauskaitė i D. Milanowska, w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 23 października 2025 r., wydaje następujący Wyrok 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 pkt 12 i art. 7 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniającej, a następnie uchylającej dyrektywę Rady 96/82/WE (Dz.U. 2012, L 197, s. 1). 2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy z jednej strony Società Eredi Raimondo Bufarini Srl – Servizi Ambientali, spółką prawa włoskiego, a z drugiej strony Ministero dell’Interno (ministerstwem spraw wewnętrznych), Ministero delle Transizione Ecologica (ministerstwem transformacji ekologicznej), Comitato tecnico regionale delle Marche (regionalnym komitetem technicznym regionu Marche, Włochy) (zwanym dalej „komitetem technicznym”) i Coordinamento per l’uniforme applicazione sul territorio nazionale di cui all’art. 11 del D.Lgs. 105/2015 (służbami ds. koordynacji w celu jednolitego stosowania na całym terytorium kraju przewidzianymi w art. 11 dekretu ustawodawczego nr 105/2015) w przedmiocie przyjętej przez komitet techniczny decyzji o wezwaniu tej spółki do przedstawienia dokumentów dotyczących kontroli zagrożeń związanych z poważnymi awariami dotyczącymi substancji niebezpiecznych. Ramy prawne Prawo Unii Traktat FUE 3        Artykuł 191 TFUE stanowi: „1      Polityka Unii [Europejskiej] w dziedzinie środowiska przyczynia się do osiągania następujących celów: –        zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska, –        ochrony zdrowia ludzkiego, –        ostrożnego i racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych, –        promowania na płaszczyźnie międzynarodowej środków zmierzających do rozwiązywania regionalnych lub światowych problemów w dziedzinie środowiska, w szczególności zwalczania zmian klimatu. 2.      Polityka Unii w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie »zanieczyszczający płaci«. […]”. 4        Zgodnie z art. 192 ust. 1 TFUE: „Parlament Europejski i Rada [Unii Europejskiej], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą i po konsultacji z [Europejskim] Komitetem Ekonomiczno-Społecznym oraz [Europejskim] Komitetem Regionów, decydują o działaniu służącym osiągnięciu celów określonych w artykule 191, które ma być podjęte przez Unię”. Dyrektywa 2008/98/WE 5        Artykuł 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.U. 2008, L 312, s. 3), zatytułowany „Wydawanie zezwoleń”, stanowi w ust. 1: „Państwa członkowskie wymagają, aby wszystkie zakłady lub przedsiębiorstwa, które zamierzają dokonywać przetwarzania odpadów, uzyskały zezwolenie od właściwego organu. Zezwolenia takie określają przynajmniej następujące kwestie: a)      rodzaje i ilości odpadów, które mogą być przetwarzane; b)      dla każdego objętego zezwoleniem rodzaju procesu – wymogi techniczne i inne wymogi właściwe dla danego obiektu; c)      środki bezpieczeństwa i ostrożności, które mają zostać zastosowane; d)      metodę, która ma być stosowana w odniesieniu do każdego rodzaju procesu; e)      czynności w zakresie monitorowania i kontroli, jakie mogą być niezbędne; […]”. Dyrektywa 2010/75/UE 6        Artykuł 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz.U. 2010, L 334, s. 17), zatytułowany „Obowiązek posiadania pozwolenia”, stanowi: „1      Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zapewnienia, aby żadna instalacja ani obiekt energetycznego spalania, spalarnia odpadów ani współspalania odpadów nie były eksploatowane bez pozwolenia. […]”. 7        Rozdział II tej dyrektywy, zatytułowany „Przepisy dotyczące rodzajów działalności wymienionych w załączniku I”, zawiera art. 12 tej dyrektywy, zatytułowany „Wnioski o pozwolenia”, który przewiduje: „1      Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby wniosek o pozwolenie zawierał opis: a)      instalacji i jej działania; b)      surowców i materiałów pomocniczych, innych substancji i rodzajów energii, wykorzystywanych lub wytwarzanych przez instalację; […]”. 8        Część 5 załącznika I do tej dyrektywy zalicza gospodarowanie odpadami do rodzajów działalności, których dotyczy ta dyrektywa”. Dyrektywa 2012/18 9        Motywy 2–4, 6, 12, 15 i 16 dyrektywy 2012/18 mają następujące brzmienie: „(2)      Poważne awarie często mają poważne skutki […]. Ponadto skutki mogą być odczuwalne poza granicami danego państwa. Przemawia to tym bardziej za koniecznością zapewnienia właściwych działań zapobiegawczych, które zagwarantują wysoki poziom ochrony obywateli, społeczności i środowiska w całej Unii. Należy zatem zapewnić, aby poziomy ochrony zostały utrzymane przynajmniej na takim samym wysokim poziomie jak obecnie lub zostały podwyższone. (3)      […] O ile istniejące przepisy zasadniczo spełniają swoje zadanie, o tyle konieczne są pewne zmiany w celu podwyższenia poziomu ochrony, w szczególności w odniesieniu do zapobiegania poważnym awariom […]. (4)      Właściwe jest zatem zastąpienie dyrektywy [Rady 96/82/WE z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi (Dz.U. 1997, L 10, s. 13)], aby zapewnić utrzymanie i dalsze podnoszenie obecnego poziomu ochrony dzięki zwiększeniu skuteczności przepisów oraz, tam gdzie jest to możliwe, ograniczaniu zbędnych obciążeń administracyjnych poprzez wprowadzanie usprawnień lub uproszczeń, pod warunkiem iż nie prowadzi to do pogorszenia bezpieczeństwa oraz ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego. Jednocześnie nowe przepisy powinny być jasne, spójne i zrozumiałe, aby usprawnić ich wdrażanie i egzekwowanie, przy jednoczesnym zachowaniu lub podwyższeniu poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska […]. […] (6)      Skutki poważnych awarii mogą być odczuwalne poza granicami, zaś koszty środowiskowe i ekonomiczne awarii ponosi nie tylko zakład, w którym doszło do takiej awarii, ale również dane państwa członkowskie. Niezbędne jest zatem wprowadzenie i stosowanie środków bezpieczeństwa i zmniejszania zagrożeń, aby zapobiec ewentualnym awariom, ograniczyć ryzyko ich wystąpienia i zmniejszyć ich ewentualne skutki, co pozwoliłoby zapewnić wysoki poziom ochrony w całej Unii. […] (12)      Prowadzący zakłady powinni być objęci ogólnym obowiązkiem podejmowania wszelkich niezbędnych środków w celu zapobiegania poważnym awariom, zmniejszania i usuwania ich skutków. Jeżeli ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładach przekraczają pewne wartości, prowadzący zakład powinien dostarczyć właściwemu organowi informacje wystarczające, aby umożliwić mu zidentyfikowanie zakładu, znajdujących się w nim substancji niebezpiecznych i potencjalnych zagrożeń. Prowadzący zakład powinien również opracować i – jeżeli wymaga tego prawo krajowe – przesłać właściwemu organowi politykę zapobiegania poważnym awariom, określającą ogólne podejście i środki stosowane przez prowadzącego zakład, w tym właściwe systemy zarządzania bezpieczeństwem, dla potrzeb kontroli zagrożeń poważnymi awariami. Przy określaniu i ocenie przez prowadzących zakłady zagrożenia wystąpienia poważnych awarii, należy również wziąć pod uwagę substancje niebezpieczne, które mogą powstać podczas istotnej awarii na terenie zakładu. […] (15)      W przypadku zakładu, w którym znajdują się znaczne ilości substancji niebezpiecznych, prowadzący zakład powinien – w celu wykazania, że zrobiono wszystko, co konieczne, aby zapobiec poważnym awariom oraz przygotowania planów operacyjno‑ratowniczych oraz środków reagowania – dostarczyć właściwemu organowi informacje w formie raportu o bezpieczeństwie. Taki raport o bezpieczeństwie powinien zawierać szczegółowe informacje na temat zakładu, znajdowania się w nim substancji niebezpiecznych, instalacji lub obiektów magazynowych, prawdopodobnych scenariuszy poważnych awarii i analizy ryzyka środowiskowego, środków zapobiegawczych i interwencyjnych oraz dostępnych systemów zarządzania, mając na względzie zapobieganie poważnym awariom i ograniczenie ryzyka ich wystąpienia oraz umożliwienie podjęcia niezbędnych działań w celu ograniczenia skutków takich awarii […]. (16)      Aby przygotować się na wypadek sytuacji awaryjnych w przypadku zakładów, w których znajdują się znaczne ilości substancji niebezpiecznych, konieczne jest opracowanie zewnętrznych i wewnętrznych planów operacyjno-ratowniczych, a także określenie procedur zapewniających sprawdzanie i korygowanie tych planów w razie potrzeby oraz ich wdrażanie w razie poważnej awarii lub prawdopodobieństwa jej wystąpienia. Wewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy należy konsultować z pracownikami zakładu, zaś zainteresowana społeczność powinna mieć możliwość wypowiedzenia się na temat zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego […]”. 10      Artykuł 1 dyrektywy 2012/18, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi: „Niniejsza dyrektywa, w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony w całej Unii w spójny i skuteczny sposób, określa zasady zapobiegania poważnym awariom z udziałem niebezpiecznych substancji oraz ograniczania ich skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska”. 11      Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Zakres stosowania”, w ust. 1 stanowi: „Niniejszą dyrektywę stosuje się do zakładów w rozumieniu art. 3 pkt 1”. 12      Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy zawiera w pkt 1–3, 5 i 8–12 następujące definicje: „Na użytek niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje: 1)      »zakład« oznacza cały obszar znajdujący się pod kontrolą prowadzącego zakład, gdzie substancje niebezpieczne znajdują się w co najmniej jednej instalacji, w tym we wspólnych lub powiązanych infrastrukturach lub procesach; zakłady dzielą się na zakłady o zwiększonym ryzyku oraz zakłady o dużym ryzyku; 2)      »zakład o zwiększonym ryzyku« oznacza zakład, w którym znajdują się substancje niebezpieczne w ilościach co najmniej równych wartościom wyszczególnionym w kolumnie 2 części 1 lub w kolumnie 2 części 2 załącznika I, ale mniejszych od wartości wyszczególnionych w kolumnie 3 części 1 lub w kolumnie 3 części 2 załącznika I, przy użyciu, jeśli ma to zastosowanie, zasady sumowania określonej w uwadze nr 4 do załącznika I; 3)      »zakład o dużym ryzyku« oznacza zakład, w którym znajdują się substancje niebezpieczne w ilościach co najmniej równych wartościom wyszczególnionym w kolumnie 3 części 1 lub w kolumnie 3 części 2 załącznika I […]; […] 5)      »nowy zakład« oznacza […] b)      miejsce działalności, które jest objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, lub zakład o zwiększonym ryzyku, który z dniem 1 czerwca 2015 r. lub po tej dacie staje się zakładem o dużym ryzyku lub odwrotnie, ze względu na zmiany w instalacjach lub działalności powodujące zmianę w wykazie substancji niebezpiecznych danego zakładu; […] 8)      »instalacja« oznacza jednostkę techniczną znajdującą się na terenie zakładu, niezależnie od tego, czy znajduje się na powierzchni ziemi, czy pod ziemią, w której substancje niebezpieczne są produkowane, stosowane, przenoszone lub składowane […]; 9)      »prowadzący zakład« oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która prowadzi lub zarządza zakładem lub instalacją lub której, zgodnie z przepisami krajowymi, przyznano decydujące uprawnienia ekonomiczne lub decyzyjne w kwestii technicznego funkcjonowania zakładu lub instalacji; 10)      »substancja niebezpieczna« oznacza substancję lub mieszaninę objętą przepisami części 1 lub wymienioną w części 2 załącznika I, w tym w postaci surowca, produktu, produktu ubocznego, pozostałości lub półproduktu; 11)      »mieszanina« oznacza mieszaninę lub roztwór, które składają się z dwóch lub więcej substancji; 12)      »znajdowanie się substancji niebezpiecznych« oznacza faktyczną lub przewidywaną obecność substancji niebezpiecznych w zakładzie lub substancji niebezpiecznych, co do których można zasadnie przewidzieć, że mogą powstać podczas utraty kontroli nad procesami, w tym magazynowaniem, w odniesieniu do jakiejkolwiek instalacji w zakładzie, w ilościach równych ilościom progowym określonym w części 1 lub 2 załącznika I lub przekraczających te ilości”. 13      Artykuł 5 dyrektywy 2012/18, zatytułowany „Ogólne obowiązki prowadzącego zakład”, stanowi w ust. 1: „Państwa członkowskie zapewniają nałożenie na prowadzącego zakład obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby zapobiec poważnym awariom i ograniczyć ich skutki dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska”. 14      Artykuł 7 tej dyrektywy, zatytułowany „Zgłoszenie”, stanowi: „1.      Państwa członkowskie nakładają na prowadzącego zakład obowiązek przesłania właściwemu organowi zgłoszenia zawierającego następujące informacje: […] d)      informacje wystarczające do zidentyfikowania substancji niebezpiecznych i kategorii przedmiotowych substancji lub substancji mogących znaleźć się w zakładzie; e)      ilość i fizyczną postać danej substancji niebezpiecznej lub danych substancji niebezpiecznych; […] 2.      Zgłoszenie lub jego aktualizację przesyła się właściwemu organowi w następujących terminach: a)      w przypadku nowych zakładów – w odpowiednim terminie poprzedzającym rozpoczęcie budowy lub działalności lub poprzedzającym wprowadzenie zmian prowadzących do modyfikacji wykazu substancji niebezpiecznych; […] 4.      Prowadzący zakład informuje z wyprzedzeniem właściwy organ o następujących zdarzeniach: a)      każdym znaczącym zwiększeniu lub zmniejszeniu ilości lub jakiejkolwiek istotnej zmianie charakteru i fizycznej postaci substancji niebezpiecznej znajdującej się na terenie zakładu w stosunku do wskazania w zgłoszeniu przekazanym przez prowadzącego zakład zgodnie z ust. 1 lub jakiejkolwiek istotnej zmianie w procesach, w których stosuje się taką substancję; b)      zmiany [każdej zmianie] w zakładzie lub instalacji, która mogłaby mieć znaczące konsekwencje w zakresie zagrożeń poważnymi awariami; […]”. 15      Artykuł 8 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Polityka zapobiegania poważnym awariom”, ma następujące brzmienie: „1.      Państwa członkowskie nakładają na prowadzącego zakład wymóg sporządzania w formie pisemnej dokumentu określającego przyjętą przez niego politykę zapobiegania poważnym awariom oraz zapewnienia jej właściwego wdrażania. Polityka zapobiegania poważnym awariom jest przygotowywana w sposób gwarantujący wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska. Musi być ona proporcjonalna do zagrożeń poważnymi awariami […]. 2.      Polityka zapobiegania poważnym awariom jest opracowywana i, w przypadku gdy wymaga tego prawo krajowe, przesyłana do właściwego organu w następujących terminach: a)      w przypadku nowych zakładów w odpowiednim terminie poprzedzającym rozpoczęcie budowy lub działalności lub poprzedzającym wprowadzenie zmian prowadzących do modyfikacji wykazu substancji niebezpiecznych; […]”. 16      Artykuł 10 tej dyrektywy, zatytułowany „Raport o bezpieczeństwie”, stanowi w ust. 1, że państwa członkowskie nakładają na prowadzącego „zakład o dużym ryzyku” wymóg opracowania raportu o bezpieczeństwie w celu wykazania, w szczególności, wprowadzenia w życie polityki zapobiegania poważnym awariom, określenia zagrożeń poważnymi awariami i ewentualnych scenariuszy takich awarii, podjęcia niezbędnych środków zapobiegających takim awariom oraz zmierzających do ograniczenia ich skutków, a także bezpieczeństwa i niezawodności projektu, budowy, eksploatacji i konserwacji odnośnych instalacji. Zgodnie z tym art. 10 ust. 3 i 5, po pierwsze, nowe zakłady przesyłają raport o bezpieczeństwie do właściwego organu w odpowiednim terminie poprzedzającym rozpoczęcie budowy lub działalności lub poprzedzającym wprowadzenie zmian prowadzących do modyfikacji wykazu substancji niebezpiecznych, a po drugie, prowadzący zakład dokonuje okresowego przeglądu raportu o bezpieczeństwie i w razie konieczności aktualizuje go. Ponadto, zgodnie z art. 10 ust. 6, właściwy organ przekazuje prowadzącemu zakład wnioski dotyczące tego raportu oraz, w odpowiednich przypadkach, zabrania rozpoczęcia użytkowania lub dalszej eksploatacji danego zakładu. 17      Zgodnie z art. 11 dyrektywy 2012/18, zatytułowanym „Zmiana w instalacji, zakładzie lub obiekcie magazynowym”: „W przypadku zmiany w instalacji, zakładzie, obiekcie magazynowym, procesie lub zmiany charakteru lub postaci fizycznej lub ilości substancji niebezpiecznych, które mogą mieć poważne konsekwencje dla zagrożenia poważnymi awariami lub mogą doprowadzić do przeklasyfikowania zakładów o zwiększonym ryzyku w zakłady o dużym ryzyku lub odwrotnie, państwa członkowskie zapewniają, aby prowadzący zakład poddał przeglądowi, a w razie potrzeby zaktualizował zgłoszenie, politykę zapobiegania poważnym awariom, system zarządzania bezpieczeństwem i raport o bezpieczeństwie oraz powiadomił właściwy organ o szczegółach dotyczących tych aktualizacji przed ich wprowadzeniem”. 18      Artykuł 12 tej dyrektywy, zatytułowany „Plany operacyjno‑ratownicze”, w ust. 1 lit. a) i b) stanowi, że państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku wszystkich „zakładów o dużym ryzyku” prowadzący zakład sporządził wewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy dotyczący środków przewidzianych do zastosowania w zakładzie i dostarczał właściwemu organowi niezbędne informacje umożliwiające im sporządzenie zewnętrznych planów operacyjno-ratowniczych, zaś w ust. 2 lit. a) stanowi, że prowadzący nowe zakłady muszą wykonać te obowiązki w rozsądnym terminie przed rozpoczęciem działalności lub przed wprowadzeniem zmian prowadzącymi do modyfikacji wykazu substancji niebezpiecznych. 19      Załącznik I do tej dyrektywy, zatytułowany „Substancje niebezpieczne”, przewiduje: „Do substancji niebezpiecznych objętych kategoriami zagrożeń wymienionych w kolumnie 1 części 1 niniejszego załącznika zastosowanie mają ilości progowe określone w kolumnie 2 i 3 części 1. W przypadku gdy substancja niebezpieczna jest objęta częścią 1 niniejszego załącznika oraz jest wyszczególniona w części 2, zastosowanie mają do niej ilości progowe określone w kolumnie 2 i 3 części 2. […]”. 20      Uwagi 3 i 5 do załącznika I do tej dyrektywy mają następujące brzmienie: „3.      […] Ilości, które należy brać pod uwagę w celu zastosowania odpowiednich artykułów, to maksymalne ilości występujące lub mogące wystąpić jednocześnie w dowolnym momencie […]. […] 5.      W przypadku substancji niebezpiecznych, które nie są objęte rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającego i uchylającego dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.U. 2008, L 353, s. 1)], w tym odpadów, lecz które jednak znajdują się lub mogą znaleźć się w zakładzie oraz które w warunkach panujących w zakładzie posiadają lub mogą posiadać równoważne właściwości pod względem możliwości wywołania poważnych awarii, są one tymczasowo przypisane do najbardziej analogicznej kategorii lub wskazanej substancji niebezpiecznej objętej zakresem stosowania niniejszej dyrektywy”. Prawo włoskie 21      Dyrektywa 2012/18 została transponowana do prawa włoskiego przez decreto legislativo n. 105. – Attuazione della direttiva 2012/18/UE relativa al controllo del pericolo di incidenti rilevanti connessi con sostanze pericolose (dekret ustawodawczy nr 105 wdrażający dyrektywę 2012/18/UE w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi) z dnia 26 czerwca 2015 r. (GURI nr 161 z dnia 14 lipca 2015 r., dodatek zwyczajny nr 38, zwany dalej „dekretem ustawodawczym nr 105/2015”). Ów dekret ustawodawczy wskazuje, że nie ma on zastosowania do zakładów, w których substancje niebezpieczne nie przekraczają określonego w nim progu zwiększonego ryzyka. Natomiast w przypadku gdy znajdowanie się substancji niebezpiecznych mieści się między progiem zwiększonego ryzyka a progiem dużego ryzyka, zastosowanie mają przepisy tego dekretu ustawodawczego dotyczące „zakładów o zwiększonym ryzyku”. Ponadto ten sam dekret ustawodawczy ma w całości zastosowanie do „zakładów o dużym ryzyku”. 22      Artykuł 3 lit. n) dekretu ustawodawczego nr 105/2015 definiuje pojęcie „znajdowania się substancji niebezpiecznych” w słowach identycznych jak użyte w art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18. 23      Artykuł 13 tego dekretu ustawodawczego, powtarzający w istocie brzmienie art. 7 dyrektywy 2012/18, przewiduje w ust. 1 i 2 obowiązek przesłania przez prowadzącego zakład, w sposób przewidziany w tym art. 13 ust. 5, zgłoszenia sporządzonego zgodnie z formularzem określonym w załączniku 5 do wspomnianego dekretu ustawodawczego, zawierającego informacje wymienione w owym art. 13 ust. 2. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 24      Skarżąca w postępowaniu głównym prowadzi w Falconara Marittima (Włochy) stację przetwarzania odpadów płynnych – niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne – na podstawie zintegrowanego pozwolenia środowiskowego wydanego w dniu 5 września 2012 r. przez prowincję Ankona (Włochy), które pozwala jej na składowanie do 800 ton odpadów niebezpiecznych oraz na przetwarzanie do 200 ton odpadów tego rodzaju dziennie. 25      W dniu 18 lutego 2020 r. grupa robocza utworzona w ramach komitetu technicznego, działająca jako właściwy organ w rozumieniu dyrektywy 2012/18, stwierdziła, że zakład skarżącej w postępowaniu głównym nie może zostać wyłączony z zakresu stosowania włoskich przepisów dotyczących kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, a w szczególności z zakresu stosowania dekretu ustawodawczego nr 105/2015. 26      W konsekwencji decyzją z dnia 28 maja 2020 r. komitet techniczny wezwał skarżącą w postępowaniu głównym do przedstawienia zgłoszenia przewidzianego w art. 13 tego dekretu ustawodawczego, a także raportu bezpieczeństwa, o którym mowa również we wspomnianym dekrecie ustawodawczym. 27      Po przeprowadzeniu nowego postępowania kontrolnego komitet techniczny decyzją z dnia 24 listopada 2020 r. powtórzył to wezwanie do usunięcia uchybienia i wskazał, że w razie jego niewykonania skarżąca w postępowaniu głównym powinna fizycznie ograniczyć korzystanie z części zbiorników znajdujących się w jej zakładzie, tak aby nie przekraczać limitów przewidzianych w dekrecie ustawodawczym nr 105/2015. 28      Skarżąca w postępowaniu głównym zaskarżyła tę ostatnią decyzję przed Tribunale amministrativo regionale per le Marche (regionalnym sądem administracyjnym dla Marche, Włochy), który wyrokiem z dnia 23 czerwca 2021 r. oddalił jej skargę. 29      Skarżąca w postępowaniu głównym odwołała się od tego wyroku do Consiglio di Stato (rady stanu, Włochy), która jest sądem odsyłającym, podnosząc, że przedmiotowe uregulowania włoskie są sprzeczne z prawem Unii dotyczącym kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, i w związku z tym zwróciła się do tego sądu o skierowanie do Trybunału pytania prejudycjalnego dotyczącego wykładni art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18. 30      Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2022 r. sąd odsyłający postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z pierwszym wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w ramach postępowania głównego. We wniosku tym sąd odsyłający zadał Trybunałowi trzy pytania prejudycjalne, z których dwa pierwsze dotyczyły wykładni art. 267 TFUE w odniesieniu, po pierwsze, do prawa sądu krajowego ostatniej instancji do powstrzymania się od przedłożenia Trybunałowi pytania prejudycjalnego, jeżeli uzna, że wykładnia danego przepisu prawa Unii nie pozostawia miejsca na jakiekolwiek racjonalne wątpliwości, a po drugie, zgodności z tym art. 267 TFUE uregulowań krajowych, które pozwalają na pociągnięcie takiego sądu krajowego do odpowiedzialności cywilnej i dyscyplinarnej z powodu oddalenia przez ten sąd złożonego przez jedną ze stron zawisłego przed nim sporu wniosku żądania wystąpienia do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Trzecie pytanie prejudycjalne, zadane na wypadek udzielenia przez Trybunał odpowiedzi twierdzącej na dwa pierwsze pytania, dotyczyło zgodności z art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18 praktyki mającej określić ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w stacji przetwarzania odpadów. 31      Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2022 r., Società Eredi Raimondo Bufarini (C‑144/22, EU:C:2022:1013) na pytanie pierwsze Trybunał odpowiedział w istocie, że art. 267 TFUE należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa krajowego, może powstrzymać się od przedłożenia Trybunałowi pytania w kwestii wykładni prawa Unii i rozstrzygnąć je na własną odpowiedzialność, gdy prawidłowa wykładnia prawa Unii jest tak oczywista, że nie pozostawia ona miejsca na jakiekolwiek racjonalne wątpliwości. Istnienie takiej oczywistości należy oceniać z uwzględnieniem cech charakterystycznych prawa Unii i szczególnych trudności, jakie sprawia jego wykładnia, oraz niebezpieczeństwa rozbieżności w orzecznictwie wewnątrz Unii Europejskiej. 32      Trybunał wskazał w tym względzie, że ten sąd krajowy nie jest zobowiązany udowodnić w sposób szczegółowy, że inne orzekające w ostatniej instancji sądy państw członkowskich i Trybunał dokonałyby takiej samej wykładni przedmiotowych przepisów prawa Unii Europejskiej, lecz w wyniku oceny, która uwzględnia wskazane wyżej elementy, musi nabrać przekonania, iż taka sama oczywistość zachodziłaby również w opinii tych innych sądów krajowych i Trybunału. 33      Trybunał orzekł ponadto w owym postanowieniu, że pytanie drugie, o którym mowa w pkt 30 niniejszego wyroku, jest niedopuszczalne, ponieważ nie ma żadnego związku z przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, zaś w świetle odpowiedzi na pytanie pierwsze nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie trzecie. 34      W rozpatrywanym wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający postanowił w ramach tego samego sporu w postępowaniu głównym ponownie zwrócić się do Trybunału z pytaniami dotyczącymi wykładni dyrektywy 2012/18. Sąd ten uważa bowiem, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do wykładni przepisów tej dyrektywy. 35      Skarżąca w postępowaniu głównym utrzymuje w tym względzie przed sądem odsyłającym, że zgodnie z prawem Unii dotyczącym kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi prowadzący stację przetwarzania odpadów powinien móc wykazać – za pomocą systemu zarządzania umożliwiającego monitorowanie w sposób ciągły substancji znajdujących się w tej stacji – że znajdowanie się takich substancji w jego zakładzie nigdy nie osiąga progu zwiększonego ryzyka w rozumieniu dyrektywy 2012/18. Uregulowania włoskie, które nie dopuszczają takiego rozwiązania, są zatem sprzeczne z tą dyrektywą. 36      Sąd odsyłający uważa, że wykładnia pojęcia „znajdowania się substancji niebezpiecznych” zawartego w art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18 ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu, w szczególności w odniesieniu do możliwości oceny takiego znajdowania się za pomocą systemu, na który powołuje się skarżąca w postępowaniu głównym. 37      Ponadto sąd ten uważa, że wykładnia art. 7 dyrektywy 2012/18 również ma znaczenie dla dokonania oceny, czy właściwy organ włoski był zobowiązany zezwolić skarżącej w postępowaniu głównym na przekazanie informacji umożliwiających stwierdzenie znajdowania się substancji niebezpiecznych w sposób inny niż przewidziany w uregulowaniach włoskich, a w konsekwencji czy wezwanie do usunięcia uchybienia rozpatrywane w postępowaniu głównym jest zgodne z prawem, czy też nie. Zdaniem tego sądu ów art. 7 pozostawia państwom członkowskim swobodę wyboru najwłaściwszej metody, za pomocą której prowadzący zakład powinien przekazać te informacje. Wymagając w sposób ogólny zapewnienia „skuteczności systemu”, dyrektywa ta według sądu odsyłającego nie stoi na przeszkodzie temu, by państwa członkowskie wybrały jeden tylko wyłączny sposób przekazywania wspomnianych informacji. Niemniej jednak pojęcie „zgłoszenia” użyte we wspomnianym art. 7 sugeruje zdaniem sądu odsyłającego, że wspomniana dyrektywa nie narzuca konkretnego sposobu takiego przekazywania. Co więcej, według owego sądu w celu ustalenia, czy państwa członkowskie mogą narzucić jeden wyłączny sposób zgłoszenia, należy wyważyć z jednej strony zasady wolnej konkurencji i swobody przedsiębiorczości, a z drugiej strony konieczność ochrony środowiska i bezpieczeństwo. 38      W tych okolicznościach Consiglio di Stato (rada stanu) postanowiła zawiesić toczące się przed nią postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Czy zawarta w art. 3 pkt 12 [dyrektywy 2012/18] definicja »znajdowania się substancji niebezpiecznych« stoi na przeszkodzie praktyce, zgodnie z którą określenie ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładzie przetwarzania odpadów podlega procedurze operacyjnej wdrożonej przez prowadzącego zakład (i ewentualnie dopuszczoną w zezwoleniu, o którym mowa w art. 23 dyrektywy [2008/98] lub art. 4 [dyrektywy 2010/75]), która to procedura, kwalifikując odpady jako mieszaninę w rozumieniu art. 3 pkt 11 dyrektywy [2012/18], przewiduje stałe monitorowanie ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładzie i gwarantuje, że progi zwiększonego ryzyka i dużego ryzyka, które są przewidziane odpowiednio w kolumnie 2 i kolumnie 3 załącznika I do [dyrektywy 2012/18], nie są przekroczone? 2)      Czy art. 7 dyrektywy [2012/18], który stanowi, że prowadzący zakład jest zobowiązany przesłać »właściwemu organowi zgłoszeni[e]« zawierające informacje wymienione w art. 7 ust. 1 tej dyrektywy, interpretowany zgodnie z zasadami konkurencji i swobody przedsiębiorczości, stoi na przeszkodzie przepisowi takiemu jak art. 13 ust. 1, 2 i 5 [dekretu ustawodawczego nr 105/2015], który przewiduje, że informacje muszą być przekazywane wyłącznie w drodze »zgłoszenia sporządzonego zgodnie z formularzem określonym w załączniku 5« (ust. 1), »podpisanego w formie oświadczenia własnego zgodnie z obowiązującymi przepisami« (ust. 2), »przesłanego przez prowadzącego zakład odbiorcom, o których mowa w ust. 1, w formie elektronicznej za pomocą usług i narzędzi przesyłania drogą elektroniczną udostępnionych za pośrednictwem wykazu zakładów, które mogą spowodować poważne awarie, określonego w art. 5 ust. 3« lub »wyłącznie za pośrednictwem certyfikowanej poczty elektronicznej opatrzonej podpisem cyfrowym« (ust. 5), z wyłączeniem sposobu komunikacji za pośrednictwem »procedury operacyjnej wdrożonej przez prowadzącego zakład«, która przewiduje stałe monitorowanie ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładzie i gwarantuje, że progi zwiększonego ryzyka i dużego ryzyka, które są przewidziane, odpowiednio, w kolumnie 2 i kolumnie 3 załącznika I do [dyrektywy 2012/18], nie są przekraczane?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie pytania pierwszego 39      Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie praktyce uwzględnionej ewentualnie w zezwoleniu na gospodarowanie odpadami wydanym przez właściwy organ administracyjny, zgodnie z którą w celu dokonania oceny „znajdowania się substancji niebezpiecznych” w zakładzie, w rozumieniu tego przepisu, i wykazania, że ich ilości w żadnym momencie nie osiągają ilości wskazanych w części 1 lub części 2 załącznika I do tej dyrektywy, nie jest dozwolone oparcie się wyłącznie na systemie zarządzania wdrożonym przez prowadzącego ten zakład i zapewniającym ciągłe monitorowanie takich substancji rzeczywiście znajdujących się na terenie tego zakładu. 40      W tym względzie art. 2 ust. 1 dyrektywy 2012/18 stanowi, że ma ona zastosowanie do zakładów w rozumieniu art. 3 tej dyrektywy. Jak wynika z art. 3 pkt 1–3 w związku z art. 3 pkt 10 tej dyrektywy, pojęcie „zakładu” oznacza cały obszar znajdujący się pod kontrolą prowadzącego zakład, gdzie substancje niebezpieczne objęte częścią 1 lub wymienione w części 2 załącznika I do wspomnianej dyrektywy znajdują się w co najmniej jednej instalacji w ilościach równych lub większych od ilości wskazanych w tym załączniku I. 41      Wynika z tego, że ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładzie określają, czy zakład ten jest objęty zakresem stosowania dyrektywy 2012/18. Zakres ten nie obejmuje bowiem zakładów, w których substancje te znajdują się w ilościach niższych od progów wskazanych w kolumnie 2 części 1 lub części 2 załącznika I do tej dyrektywy. Co więcej, w zależności od tych ilości zakłady są zaklasyfikowane jako „zakłady o zwiększonym ryzyku” lub jako „zakłady o dużym ryzyku” w rozumieniu, odpowiednio, art. 3 pkt 2 tej dyrektywy lub jej art. 3 pkt 3. Zakwalifikowanie to warunkuje zakres obowiązków nałożonych na mocy tej dyrektywy na dane państwo członkowskie i na danego prowadzącego zakład. 42      Artykuł 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18, o którego wykładnię zwrócił się sąd odsyłający, definiuje pojęcie »znajdowania się substancji niebezpiecznych« jako faktyczną lub przewidywaną obecność takich substancji w zakładzie – lub substancji niebezpiecznych, co do których można zasadnie przewidzieć, że mogą powstać podczas utraty kontroli nad procesami, w tym magazynowaniem, w odniesieniu do jakiejkolwiek instalacji w zakładzie, w ilościach równych „ilościom progowym” określonym w części 1 lub 2 załącznika I lub przekraczających te ilości”. 43      Przepis ten przewiduje zatem trzy przypadki, w których należy uznać, że substancje niebezpieczne „znajdują się” w zakładzie, a mianowicie gdy zostanie stwierdzenia faktyczna obecności takich substancji w określonych ilościach, gdy obecność ta jest przewidywana lub gdy jest ona zasadnie możliwa do przewidzenia w razie utraty kontroli nad procesami. 44      Ponieważ pojęcia „faktycznej obecności”, „przewidywanej obecności” i „substancji niebezpiecznych, co do których można zasadnie przewidzieć, że mogą powstać podczas utraty kontroli nad procesami”, nie zostały zdefiniowane w dyrektywie 2012/18, a dyrektywa ta nie odsyła w tym celu do prawa państw członkowskich, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem należy ustalić znaczenie i zakres tych pojęć zgodnie z ich zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w którym są one użyte, i celów uregulowania, którego są częścią (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 października 2011 r., Brüstle, C‑34/10, EU:C:2011:669, pkt 25, 31 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 12 lutego 2026 r., Stichting Koskea, C‑490/24, EU:C:2026:89, pkt 24). 45      W tym względzie należy zauważyć, w odniesieniu przede wszystkim do zwykłego znaczenia tego wyrażenia, po pierwsze, że „faktyczna obecność” substancji niebezpiecznej oznacza jej rzeczywiste lub stwierdzone istnienie, po drugie, że „przewidywana obecność” takiej substancji może być rozumiana jako oznaczająca substancję, której uzyskanie lub wytworzenie jest spodziewane lub planowane, a po trzecie, że obecność substancji niebezpiecznej, której powstanie „można zasadnie przewidzieć” w razie utraty kontroli nad procesami, dotyczy wystąpienia zdarzenia, które można racjonalnie przewidzieć w danych okolicznościach. 46      Wynika z tego, że art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18 dotyczy zarówno substancji niebezpiecznych rzeczywiście znajdujących się w określonych ilościach w zakładzie, jak i substancji, których obecność w zakładzie jest przewidziana lub zasadnie możliwa do przewidzenia w pewnych okolicznościach. Tak więc faktyczne niewystępowanie takich substancji w zakładzie w danym momencie nie wystarcza samo w sobie do wyłączenia tego zakładu z zakresu stosowania dyrektywy 2012/18 na podstawie jej art. 2 i 3, ponieważ należy również wziąć pod uwagę ich przewidywaną lub zasadnie możliwą do przewidzenia obecność. 47      Następnie należy zauważyć, że ta literalna wykładnia art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18 znajduje potwierdzenie w kontekście, w jaki wpisuje się ten przepis. 48      W szczególności wspomniany przepis odnosi się, w celu określenia ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładzie, do „ilości progowych” określonych w załączniku I do dyrektywy 2012/18. Zgodnie zaś z uwagą 3 do tego załącznika ilości, które należy brać pod uwagę w celu zastosowania odpowiednich artykułów tej dyrektywy, to maksymalne ilości występujące lub mogące wystąpić w zakładzie jednocześnie w dowolnym momencie. W uwadze 5 do wspomnianego załącznika I zostały również wspomniane, w odniesieniu do przypisania ich do określonej kategorii substancji niebezpiecznych, substancje, które znajdują się lub mogą się znaleźć w zakładzie. 49      Ponadto, jak wynika z motywu 12 dyrektywy 2012/18, prowadzący zakład mają ogólny obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych środków w celu zapobiegania poważnym awariom oraz zmniejszania i usuwania ich skutków, z uwzględnieniem również substancji niebezpiecznych, które mogą powstać podczas istotnej awarii na terenie zakładu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 oraz art. 7 i 8 tej dyrektywy w związku z owym motywem 12 prowadzący zakłady są w tym celu zobowiązani w szczególności do dostarczenia właściwemu organowi informacji wystarczających, aby umożliwić mu zidentyfikowanie występujących lub mogących wystąpić substancji niebezpiecznych, w tym ich kategorii, ilości i postaci fizycznej, do poinformowania tego organu z wyprzedzeniem w razie istotnych zmian dotyczących elementów wymienionych we wspomnianych przepisach, a także do opracowania i, w stosownym wypadku, przesłania temu organowi dokumentu określającego ich politykę zapobiegania poważnym awariom. 50      Ponadto zgodnie z art. 10 i 12 dyrektywy 2012/18 w związku z jej motywami 15 i 16, w celu wykazania, że zrobiono wszystko, co konieczne, aby zapobiec poważnym awariom, „zakłady o dużym ryzyku” powinny przygotować raporty o bezpieczeństwie i plany operacyjno-ratownicze zawierające między innymi szczegółowe informacje na temat prawdopodobnych scenariuszy takich awarii, analizy ryzyka i środków zapobiegawczych. 51      Z przepisów wymienionych w pkt 49 i 50 niniejszego wyroku wynika również, że w niektórych przypadkach, w szczególności gdy chodzi o nowe zakłady, dokumenty, do których przepisy te się odnoszą, powinny zostać przygotowane i, w stosownym przypadku, dostarczone właściwemu organowi w terminie poprzedzającym rozpoczęcie budowy lub działalności takich zakładów. Ponadto organ ten bada z wyprzedzeniem raport o bezpieczeństwie i może w razie potrzeby, po przeprowadzeniu takiego badania, zabronić rozpoczęcia użytkowania lub dalszej eksploatacji danego zakładu. 52      Co więcej, art. 11 dyrektywy 2012/18 przewiduje, że w przypadku zmian dotyczących w szczególności zakładów, instalacji lub substancji niebezpiecznych, które mogą mieć poważne konsekwencje dla zagrożenia poważnymi awariami lub mogą doprowadzić do przeklasyfikowania „zakładów o zwiększonym ryzyku” w „zakłady o dużym ryzyku” lub odwrotnie, przed wprowadzeniem takich zmian prowadzący zakłady muszą poddać przeglądowi, a w razie potrzeby zaktualizować, zgłoszenie, politykę zapobiegania poważnym awariom, system zarządzania bezpieczeństwem i raport o bezpieczeństwie oraz powiadomić wspomniany organ o wszelkich wymaganych szczegółach. 53      Z treści obowiązków, o których mowa w pkt 49–52 niniejszego wyroku, wynika, że mają one charakter prewencyjny. Spełnienie tych obowiązków wymaga zatem – w celu zachowania skuteczności (effet utile) odnośnych przepisów dyrektywy 2012/18 i zapewnienia realizacji zamierzonych w niej celów – wdrożenia wspomnianych obowiązków wystarczająco wcześnie, aby zagwarantować z wyprzedzeniem ocenę zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi. 54      Taki prewencyjny charakter wyklucza zatem wykładnię art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18, w myśl której samo rzeczywiste niewystępowanie w zakładzie przedmiotowych ilości substancji niebezpiecznych w danym momencie zwalnia prowadzącego ten zakład ze wskazanych wyżej obowiązków. Mechanizm kontroli poważnych awarii ustanowiony w tej dyrektywie jest bowiem pomyślany w taki sposób, aby uwzględniać wahania ilości tych substancji, które znajdują się lub mogą się znaleźć w zakładzie, mając za punkt odniesienia, jak wynika z pkt 48 niniejszego wyroku, maksymalne ilości wspomnianych substancji. 55      Wreszcie taka literalna i kontekstualna wykładnia art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18 pozwala również na zapewnienie realizacji celów tej dyrektywy, która zgodnie z jej art. 1 w związku z jej motywami 2–4 i 6 zmierza do podwyższenia w sposób spójny i skuteczny w całej Unii poziomu ochrony dotyczącego zapobiegania poważnym awariom związanym z substancjami niebezpiecznymi i do ograniczenia ich skutków dla zdrowia ludzkiego i środowiska, co zakłada ustanowienie i stosowanie środków bezpieczeństwa i zmniejszania zagrożeń. Ponadto w owym motywie 2 wspomina się o konieczności podjęcia „właściwych działań zapobiegawczych”. 56      W tym względzie należy podkreślić, że dyrektywa 2012/18 została przyjęta na podstawie art. 192 ust. 1 TFUE, dotyczącego działań, jakie Unia ma podejmować w dziedzinie środowiska, służących osiągnięciu celów określonych w art. 191 TFUE. Zgodnie z tym ostatnim postanowieniem ust. 1 tiret pierwsze i drugie polityka Unii w dziedzinie środowiska naturalnego przyczynia się do osiągania celów zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego oraz ochrony zdrowia ludzi. Zgodnie z owym art. 191 ust. 2 polityka Unii w dziedzinie środowiska ma na celu osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony i opiera się w szczególności na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego. Z postanowień tych wynika, że ochrona i poprawa jakości środowiska oraz ochrona zdrowia ludzi stanowią dwa ściśle powiązane ze sobą elementy składowe tej polityki, której składową stanowi dyrektywa 2012/18. Przepisy ustanowione w tej dyrektywie stanowią zatem konkretyzację wynikających w szczególności z art. 191 ust. 1 i 2 TFUE obowiązków Unii w dziedzinie ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego (zob. analogicznie wyrok z dnia 25 czerwca 2024 r., Ilva i in., C‑404/22, EU:C:2024:542, pkt 67, 68, 70). 57      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału właściwe zastosowanie zasady ostrożności zakłada, po pierwsze, rozpoznanie potencjalnie negatywnych dla środowiska skutków wywoływanych przez dane substancje niebezpieczne, a po drugie, wszechstronną ocenę zagrożenia dla środowiska opartą na najbardziej wiarygodnych dostępnych danych naukowych i najświeższych wynikach badań międzynarodowych. W wypadku gdy istnienie lub zakres domniemanego zagrożenia okażą się niemożliwe do ustalenia z całkowitą pewnością z racji niewystarczającego, nieostatecznego lub niedokładnego charakteru wyników przeprowadzonych badań, lecz pozostaje prawdopodobieństwo powstania rzeczywistej szkody dla środowiska, gdyby to zagrożenie miało wystąpić, zasada ostrożności uzasadnia przyjęcie środków ograniczających, z zastrzeżeniem, iż będą one niedyskryminacyjne i obiektywne (zob. podobnie wyrok z dnia 28 marca 2019 r., Verlezza i in., od C‑487/17 do C‑489/17, EU:C:2019:270, pkt 57, 58 i przytoczone tam orzecznictwo). 58      Zatem, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia wysokiego poziomu ochrony i poszanowanie zasady ostrożności, pojęcia „znajdowania się substancji niebezpiecznych” w rozumieniu art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18 nie można interpretować w sposób zawężający (zob. analogicznie wyrok z dnia 14 października 2020 r., Sappi Austria Produktion i Wasserverband „Region Gratkorn‑Gratwein”, C‑629/19, EU:C:2020:824, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo). 59      W świetle powyższego należy stwierdzić, że nawet jeśli system ciągłego monitorowania substancji niebezpiecznych rzeczywiście znajdujących się w danym momencie na terenie zakładu może dostarczyć ważnych wskazówek co do „faktycznej obecności” takich substancji w tym zakładzie, system ten sam w sobie nie pozwala na stwierdzenie „znajdowania się substancji niebezpiecznych” we wspomnianym zakładzie w rozumieniu art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18. 60      Ponadto, co się tyczy okoliczności, które stanowią wskazówkę co do „przewidywanej obecności” substancji niebezpiecznych w zakładzie lub „zasadnie możliwej do przewidzenia” obecności takich substancji w razie utraty kontroli nad procesami w rozumieniu tego art. 3 pkt 12, należy przypomnieć, że jak wynika z pkt 45, 46, 53 i 54 niniejszego wyroku, pojęcia te odnoszą się do substancji niebezpiecznych, które mogą znajdować się w tym zakładzie, mianowicie tych, których obecność jest przewidywana lub zasadnie możliwa i powinna być oceniana z wyprzedzeniem, przy uwzględnieniu jako punktu odniesienia maksymalnych ilości tych substancji. 61      Należy zatem stwierdzić, że z uwagi na konieczność racjonalnego przewidzenia tych maksymalnych ilości wśród okoliczności, o których mowa w poprzednim punkcie, znajdują się maksymalne zdolności danego zakładu do magazynowania lub przetwarzania substancji niebezpiecznych w świetle zezwolenia na eksploatację posiadanego przez prowadzącego ten zakład. Takie zezwolenie, oceniane w razie potrzeby wraz z innymi istotnymi elementami, pozwala bowiem co do zasady ocenić w sposób obiektywny maksymalne ilości substancji niebezpiecznych, które znajdują się lub mogą się znaleźć w tym zakładzie. 62      Stwierdzenie to odnosi się w szczególności do zezwoleń przewidzianych, odpowiednio, w art. 23 dyrektywy 2008/98 i w art. 4 dyrektywy 2010/75, do których odnoszą się zarówno sąd odsyłający, jak i skarżąca w postępowaniu głównym, przy czym należy ponadto zauważyć, że dyrektywy te zostały przyjęte, podobnie jak dyrektywa 2012/18, w celu realizacji polityki Unii w dziedzinie środowiska. W tym względzie, po pierwsze, z samego brzmienia tego art. 23 ust. 1 lit. a) wynika, że zezwolenia dotyczące gospodarowania odpadami określają co najmniej rodzaje i ilości odpadów, które mogą być przetwarzane. 63      Po drugie, zgodnie z art. 4 i 12 dyrektywy 2010/75 w związku z częścią 5 załącznika I do tej dyrektywy instalacje objęte zakresem stosowania tej dyrektywy, w tym instalacje zajmujące się gospodarowaniem odpadami, nie mogą być eksploatowane bez pozwolenia. Wydanie takiego pozwolenia wymaga zaś określenia w szczególności surowców i materiałów pomocniczych oraz innych substancji wykorzystywanych lub wytwarzanych przez instalację. Ponadto Trybunał orzekł, że uprzednia ocena oddziaływania działalności takiej instalacji zarówno na środowisko, jak i na zdrowie ludzkie, powinna stanowić integralną część procedur udzielania i ponownego rozpatrzenia tego pozwolenia (zob. podobnie wyrok z dnia 25 czerwca 2024 r., Ilva i in., C‑626/22, EU:C:2024:542, pkt 105). 64      W konsekwencji sąd krajowy rozpatrujący spór dotyczący możliwości zastosowania do danego zakładu uregulowań krajowych wdrażających dyrektywę 2012/18, a w szczególności oceny „znajdowania się substancji niebezpiecznych” na terenie tego zakładu, powinien sprawdzić, czy substancje niebezpieczne objęte załącznikiem I do tej dyrektywy znajdują się tam rzeczywiście w ilościach równych ilościom wskazanym w tym załączniku lub przekraczających te ilości lub czy taka obecność jest przewidywana lub zasadnie możliwa do przewidzenia. Weryfikacja ta powinna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danego przypadku, przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania celu zamierzonego we wspomnianej dyrektywie i zachowania jej skuteczności. 65      Ponadto pewne okoliczności mogą stanowić ważną wskazówkę „znajdowania się substancji niebezpiecznych” w rozumieniu art. 3 pkt 12 tej dyrektywy (zob. analogicznie wyrok z dnia 14 października 2020 r., Sappi Austria Produktion i Wasserverband „Region Gratkorn‑Gratwein”, C‑629/19, EU:C:2020:824, pkt 45). Wśród takich okoliczności znajdują się maksymalne ilości substancji, które zakład może magazynować lub przetwarzać zgodnie z zezwoleniem na eksploatację, zwłaszcza gdy zostało ono wydane na podstawie uregulowań wdrażających przepisy prawa Unii wymienione w pkt 62 i 63 niniejszego wyroku. 66      W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze brzmi: art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie praktyce uwzględnionej ewentualnie w zezwoleniu na gospodarowanie odpadami wydanym przez właściwy organ administracyjny, zgodnie z którą w celu dokonania oceny „znajdowania się substancji niebezpiecznych” w zakładzie, w rozumieniu tego przepisu, i wykazania, że ich ilości w żadnym momencie nie osiągają ilości wskazanych w części 1 lub części 2 załącznika I do tej dyrektywy, nie jest dozwolone oparcie się wyłącznie na systemie zarządzania wdrożonym przez prowadzącego ten zakład i zapewniającym ciągłe monitorowanie takich substancji rzeczywiście znajdujących się na terenie tego zakładu. W przedmiocie pytania drugiego 67      Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 7 dyrektywy 2012/18 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które wymagają, aby zgłoszenie odnośnych informacji właściwemu organowi w rozumieniu tego art. 7 zostało dokonane wyłącznie przy użyciu formularza określonego w tych przepisach i w sposób w nim przewidziany, i które wykluczają możliwość dokonania takiego zgłoszenia za pośrednictwem systemu zarządzania wdrożonego przez prowadzącego zakład i zapewniającego ciągłe monitorowanie substancji niebezpiecznych rzeczywiście znajdujących się na terenie tego zakładu. 68      Skarżąca w postępowaniu głównym podnosi, że pytanie to jest oczywiście niedopuszczalne, ponieważ nie ma ono związku ze sporem w postępowaniu głównym. 69      Należy w tym względzie przypomnieć utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym wyłącznie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za mające zapaść rozstrzygnięcie, należy ocena, czy – przy uwzględnieniu specyfiki danej sprawy – w celu wydania rozstrzygnięcia zachodzi potrzeba uzyskania orzeczenia w trybie prejudycjalnym, jak i ocena zasadności zadawanych Trybunałowi pytań, które korzystają z domniemania związku ze sprawą. Zatem w przypadku gdy zadane pytanie dotyczy wykładni lub ważności normy prawa Unii, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia, z wyjątkiem przypadków gdy jest oczywiste, iż wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na rzeczone pytanie (wyroki: z dnia 13 lipca 2000 r., Idéal tourisme, C‑36/99, EU:C:2000:405, pkt 20; z dnia 20 marca 2025 r., Arce, C‑365/23, EU:C:2025:192, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo). 70      W niniejszym przypadku prawdą jest, że z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, iż dekret ustawodawczy nr 105/2015 mający zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym transponował do prawa włoskiego art. 7 dyrektywy 2012/18, który dotyczy konieczności wymagania przez państwa członkowskie, aby prowadzący zakład przesłał właściwemu organowi zgłoszenie zawierające informacje dotyczące w szczególności danego zakładu i substancji niebezpiecznych znajdujących się na terenie tego zakładu. 71      Jednakże, jak wynika z postanowienia odsyłającego, skarżąca w postępowaniu głównym kwestionuje zgodność z prawem decyzji komitetu technicznego działającego jako właściwy organ, podnosząc, że prowadzona przez nią stacja przetwarzania odpadów płynnych nie jest objęta zakresem stosowania tego dekretu ustawodawczego. Jej zdaniem niezgodność tej decyzji z prawem wynika z dokonania przez ten organ błędnej wykładni pojęcia „znajdowania się substancji niebezpiecznych” zdefiniowanego w przepisie krajowym transponującym do prawa włoskiego art. 3 pkt 12 dyrektywy 2012/18. Zdaniem owej skarżącej wspomniany organ błędnie bowiem uznał, że system zarządzania taki jak ten, który wdrożyła, nie pozwala sam w sobie na wykazanie niewystępowania takich substancji w tej stacji. 72      Z żadnego elementu akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie wynika zatem, aby spór w sprawie głównej dotyczył sposobów przekazywania informacji wymaganych na mocy przepisów krajowych, które transponowały art. 7 dyrektywy 2012/18, a w szczególności tego, że przepisy te przewidują jeden wyłączny sposób takiego przekazywania. Jak bowiem wynika zarówno z postanowienia odsyłającego, jak i z uwag na piśmie przedstawionych przez skarżącą w postępowaniu głównym, powołuje się ona na wdrożony przez siebie system zarządzania nie jako na sposób przekazywania informacji wymienionych we wspomnianych przepisach, lecz jako na środek do wykazania niewystępowania w jej zakładzie substancji niebezpiecznych w ilościach wymaganych, aby miał zastosowanie dekret ustawodawczy nr 105/2015. Ów art. 7 nie reguluje zaś środków dowodowych dotyczących znajdowania się substancji niebezpiecznych w zakładzie, lecz ma na celu skonkretyzowanie ciążącego na prowadzących „zakłady o zwiększonym ryzyku” lub „dużym ryzyku”, w rozumieniu tej dyrektywy, obowiązku dostarczenia tych informacji właściwemu organowi. 73      Co więcej, sąd odsyłający wskazuje na konieczność wyważenia z jednej strony zasad wolnej konkurencji i swobody przedsiębiorczości z – z drugiej strony – konieczności ochrony środowiska i bezpieczeństwa, do celów ustalenia, czy państwa członkowskie mogą narzucić jeden wyłączny sposób zgłoszenia na podstawie art. 7 dyrektywy 2012/18. Sąd odsyłający wcale jednak nie wyjaśnia, w jaki sposób takie wyważenie miałoby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu. 74      Z powyższego wynika, że udzielenie odpowiedzi na pytanie drugie w takich okolicznościach oznaczałoby w oczywisty sposób przedstawienie doradczej opinii w odpowiedzi na hipotetyczne pytanie, z naruszeniem roli przynależnej Trybunałowi w ramach współpracy sądowej ustanowionej w art. 267 TFUE (zob. podobnie wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., Stichting Rookpreventie Jeugd i in., C‑160/20, EU:C:2022:101, pkt 84). 75      W konsekwencji pytanie drugie jest niedopuszczalne. W przedmiocie kosztów 76      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje: Artykuł 3 pkt 12 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniającej, a następnie uchylającej dyrektywę Rady 96/82/WE, należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie praktyce uwzględnionej ewentualnie w zezwoleniu na gospodarowanie odpadami wydanym przez właściwy organ administracyjny, zgodnie z którą w celu dokonania oceny „znajdowania się substancji niebezpiecznych” w zakładzie, w rozumieniu tego przepisu, i wykazania, że ich ilości w żadnym momencie nie osiągają ilości wskazanych w części 1 lub części 2 załącznika I do dyrektywy 2012/18, nie jest dozwolone oparcie się wyłącznie na systemie zarządzania wdrożonym przez prowadzącego ten zakład i zapewniającym ciągłe monitorowanie takich substancji rzeczywiście znajdujących się na terenie tego zakładu. Podpisy *      Język postępowania: włoski.

© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło