C-227/01
WyrokTSUE2004-09-16CELEX: 62001CJ0227ECLI:EU:C:2004:528
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy projekt podwojenia istniejącej linii kolejowej, obejmujący budowę dodatkowego toru i nowej trasy na części odcinka, stanowi przedsięwzięcie wymagające obligatoryjnej oceny wpływu na środowisko na podstawie art. 2, 3, 5 ust. 2 i art. 6 ust. 2 dyrektywy 85/337/EWG?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że projekt podwojenia istniejącej linii kolejowej, zwłaszcza gdy obejmuje nową trasę na części odcinka, może mieć znaczący wpływ na środowisko (faunę, florę, glebę, krajobraz, hałas) i dlatego wchodzi w zakres zastosowania dyrektywy 85/337/EWG. Interpretacja pkt 7 załącznika I tej dyrektywy, zgodnie z jej logiką i celem ochrony środowiska, prowadzi do wniosku, że takie przedsięwzięcie nie jest zwykłą zmianą, lecz budową dalekobieżnej linii ruchu kolejowego, podlegającą obligatoryjnej ocenie. Trybunał odrzucił argument Hiszpanii, że projekt dotyczy jedynie krótkiego odcinka, wskazując, że stanowi on część większego "Korytarza śródziemnomorskiego", a dzielenie projektu na mniejsze części w celu uniknięcia oceny jest sprzeczne z celem dyrektywy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła projektu podwojenia linii kolejowej Walencja–Tarragona na odcinku Las Palmas–Oropesa o długości 13,2 km, będącego częścią większego "Korytarza śródziemnomorskiego". Projekt ten obejmował budowę dodatkowego toru i nowej trasy na odcinku 7,64 km, omijającej miejscowość Benicasim, oraz przystosowanie linii do prędkości do 220 km/h. Królestwo Hiszpanii nie przeprowadziło oceny wpływu na środowisko dla tego projektu, argumentując, że nie jest to budowa nowej linii, lecz ulepszenie istniejącej, i że nie dotyczy ruchu dalekobieżnego.Rozstrzygnięcie
1) Nie dokonując oceny wpływu na środowisko „Projektu linii kolejowej Walencja–Tarragona, odcinek Las Palmas–Oropesa. Torowisko”, stanowiącego część przedsięwzięcia pod nazwą „Korytarz śródziemnomorski”, Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 2, 3, 5 ust. 2 i art. 6 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne.
2) Królestwo Hiszpanii zostaje obciążone kosztami postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C-227/01
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Królestwu Hiszpanii
Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego – Dyrektywa 85/337/EWG – Ocena skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne – Niewłaściwe zastosowanie – Projekt linii kolejowej Walencja–Tarragona, odcinek Las Palmas–Oropesa
Streszczenie wyroku
1. Prawo wspólnotowe – Wykładnia – Teksty wielojęzyczne – Jednolita wykładnia – Rozbieżności pomiędzy różnymi wersjami językowymi
– Logika i cele spornej regulacji jako podstawa odniesienia
2. Środowisko naturalne – Ocena skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia na środowisko naturalne – Dyrektywa 85/337
– Zakres stosowania – Podwojenie już istniejącej linii kolejowej pociągające za sobą nową trasę – Zaliczenie
(dyrektywa Rady 85/337, załącznik I, pkt 7 i załącznik II, pkt 12)
3. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom Państwa Członkowskiego – Charakter obiektywny – Wzięcie pod uwagę niewłaściwej
wykładni tekstu aktu wspólnotowego – Wyłączenie
(art. 226 WE)
4. Środowisko naturalne – Ocena skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia na środowisko naturalne – Dyrektywa 85/337
– Możliwość stosowania – Właściwe kryterium
(dyrektywa Rady 85/337)
1. Konieczność jednolitej wykładni prawa wspólnotowego w przypadku rozbieżności pomiędzy różnymi wersjami językowymi przepisu
wymaga, aby był on interpretowany zgodnie z logiką i celem regulacji, której część stanowi.
(por. pkt 45)
2. Przedsięwzięcie takie jak podwojenie już istniejącej linii kolejowej może mieć znaczący wpływ na środowisko w rozumieniu dyrektywy
85/337 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, ponieważ
może trwale oddziaływać na przykład na faunę i florę, strukturę gleby lub nawet na krajobraz, jak również w szczególności
wywierać istotne skutki co do hałasu, zatem wchodzi w zakres zastosowania niniejszej dyrektywy. Zatem przedsięwzięcie tego
rodzaju nie może być postrzegane jako zwykła zmiana wcześniejszego projektu w rozumieniu pkt 12 załącznika II do dyrektywy
85/337, lecz jest objęte pkt 7 załącznika I tej dyrektywy, w którym wymienione są przedsięwzięcia poddane obowiązkowi dokonania
oceny wpływu na środowisko.
Wniosek ten nasuwa się tym bardziej, że realizacja przedmiotowego projektu obejmuje nową trasę, nawet jeśli dotyczy tylko
części tego projektu. Taki projekt budowy może więc z natury znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu dyrektywy 85/337.
(por. pkt 48-50)
3. Skarga o stwierdzenie uchybienia wniesiona w trybie art. 226 WE ma charakter obiektywny i fakt, że zarzucane uchybienie wynika
z niewłaściwej wykładni przepisów wspólnotowych przez Państwo Członkowskie nie może uniemożliwić Trybunałowi stwierdzenia
uchybienia.
(por. pkt 58)
4. Właściwym kryterium dla zastosowania dyrektywy 85/337 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne
i prywatne na środowisko naturalne jest znaczący wpływ, jaki określone przedsięwzięcie „może” wywierać na środowisko. W tych
okolicznościach nie na Komisji ciąży ustalenie konkretnych negatywnych skutków rzeczywiście wywieranych na środowisko przez
przedsięwzięcie.
(por. pkt 59)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 16 września 2004 r. (*)
Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego – Dyrektywa 85/337/EWG – Ocena skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne – Niewłaściwe zastosowanie – Projekt linii kolejowej Walencja–Tarragona, odcinek Las Palmas–Oropesa
W sprawie C‑227/01
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom Państwa Członkowskiego,
wniesioną w dniu 7 czerwca 2001 r.,
Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez G. Valera Jordanę, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona skarżąca,
przeciwko
Królestwu Hiszpanii, reprezentowanemu przez S. Ortiza Vaamondego, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona pozwana,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, C. Gulmann, J. N. Cunha Rodrigues, R. Schintgen (sprawozdawca) i F. Macken,
sędziowie,
rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
sekretarz: M. Múgica Arzamendi, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 lutego 2004 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione przez strony,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 24 marca 2004 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 W skardze do Trybunału Komisja Wspólnot Europejskich wnosi o stwierdzenie, że nie przeprowadzając oceny wpływu na środowisko
„Projektu linii kolejowej Walencja–Tarragona, odcinek Las Palmas–Oropesa. Torowisko”, stanowiącego część przedsięwzięcia pod
nazwą „Korytarz śródziemnomorski”, Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 2, 3, 5 ust. 2
i art. 6 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia
publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. L 175, str. 40).
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
2 Zgodnie z pierwszym i szóstym motywem dyrektywy 85/337 jej celem jest zapobieganie zanieczyszczeniom i innym zagrożeniom środowiska
naturalnego poprzez uprzednie poddanie niektórych przedsięwzięć publicznych lub prywatnych ocenie skutków wywieranych na środowisko
naturalne.
3 Jak wynika z motywu piątego dyrektywy, w tym zakresie wprowadza ona zasady ogólne dla oceny skutków wywieranych na środowisko
w celu uzupełnienia i skoordynowania procedur wydawania zezwoleń na publiczne i prywatne przedsięwzięcia, które mogą mieć
znaczny wpływ na środowisko.
4 Zgodnie z ósmym i jedenastym motywem dyrektywy 85/337 niektóre rodzaje przedsięwzięć mogą znacząco oddziaływać na środowisko
i te przedsięwzięcia muszą z zasady podlegać systematycznej ocenie ze względu na ochronę zdrowia ludzi, poprawę jakości życia
poprzez poprawę warunków środowiska oraz zachowanie różnorodności gatunków i zdolności reprodukcyjnej ekosystemów jako podstawy
utrzymania życia.
5 W niniejszej sprawie mają zastosowanie następujące przepisy dyrektywy 85/337 w brzmieniu obowiązującym przed przyjęciem dyrektywy
Rady 97/11/WE z dnia 3 marca 1997 r. (Dz.U. L 73, str. 5) zmieniającej tę dyrektywę:
6 Artykuł 1 dyrektywy 85/337 brzmi:
„1. Niniejsza dyrektywa stosuje się do oceny skutków środowiskowych wywieranych przez przedsięwzięcia publiczne i prywatne, które
mogą znacząco oddziaływać na środowisko.
2. Do celów niniejszej dyrektywy:
»przedsięwzięcie« oznacza:
– wykonanie prac budowlanych lub innych instalacji lub systemów,
– inne interwencje w otoczeniu naturalnym i krajobrazie, […]”.
7 Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi:
„1. Państwa Członkowskie przyjmują wszystkie niezbędne środki, aby zapewnić, że przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na
środowisko naturalne między innymi z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji podlegają ocenie w odniesieniu do ich
skutków przed udzieleniem zezwolenia.
Przedsięwzięcia te są określone w art. 4.
[…]
3. Państwa Członkowskie mogą w wyjątkowych przypadkach wyłączyć szczególne przedsięwzięcie w całości lub w części z przepisów
ustanowionych w niniejszej dyrektywie.
W takim przypadku Państwa Członkowskie:
a) rozważą, czy byłaby właściwa inna forma oceny i czy zebrane w ten sposób informacje powinny być udostępnione opinii publicznej;
b) udostępniają opinii publicznej informacje odnoszące się do tego wyłączenia i informują o przyczynach tego wyłączenia;
c) informują Komisję przed udzieleniem zezwolenia o przyczynach uzasadniających przyznanie wyłączenia i przekazują jej informacje,
które, w odpowiednim przypadku, udostępniają swoim obywatelom.
Komisja przesyła niezwłocznie otrzymane dokumenty innym Państwom Członkowskim.
[…]”.
8 Artykuł 3 powołanej dyrektywy stanowi:
„Ocena wpływu na środowisko określa, opisuje i ocenia we właściwy sposób dla każdego indywidualnego przypadku i zgodnie z art. 4–11
bezpośrednie i pośrednie skutki przedsięwzięcia dla następujących elementów:
– istot ludzkich, fauny i flory,
– gleby, wody, powietrza, klimatu i krajobrazu,
– oddziaływania między elementami wymienionymi w tiret pierwszym i drugim,
– dóbr materialnych i dziedzictwa kultury”.
9 Artykuł 4 dyrektywy 85/337, na który powołuje się jej art. 2 ust. 1 tiret drugie, przewiduje, że:
„1. Z zastrzeżeniem art. 2 ust. 3 przedsięwzięcia zaliczone do kategorii wymienionych w załączniku I podlegają ocenie zgodnie
z art. 5–10.
2. Przedsięwzięcia zaliczone do kategorii wymienionych w załączniku II podlegają ocenie zgodnie z art. 5–10, jeżeli Państwa Członkowskie
uznają, że wymóg taki wynika z cech tych przedsięwzięć.
[…]”.
10 Załącznik I do wspomnianej dyrektywy w pkt 7 wymienia, wśród innych przedsięwzięć, „budowę dalekobieżnych linii ruchu kolejowego”.
11 Załącznik II pkt 12 dyrektywy odnosi się w szczególności do „zmian przedsięwzięć wymienionych w załączniku I”.
12 Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 dyrektywy 85/337:
„1. W przypadku przedsięwzięć, które, stosownie do art. 4, muszą podlegać ocenie wpływu na środowisko, zgodnie z art. 5–10, Państwa
Członkowskie przyjmują środki niezbędne do zapewnienia, że wykonawca dostarczy we właściwej formie informacje wyszczególnione
w załączniku III w zakresie, w jakim:
a) Państwa Członkowskie uznają, że te informacje są odpowiednie dla danego etapu procedury zezwolenia i dla szczególnych cech
określonego przedsięwzięcia lub typu przedsięwzięcia oraz dla cech środowiskowych, które mogą być naruszone;
b) Państwa Członkowskie uznają, że można w sposób uzasadniony żądać od wykonawcy zebrania takich informacji, uwzględniając między
innymi obecny stan wiedzy i metody oceny.
2. Informacje, które mają być dostarczone przez wykonawcę, zgodnie z ust. 1, zawierają co najmniej:
– opis przedsięwzięcia zawierający informacje o miejscu, projekcie i wielkości przedsięwzięcia,
– opis środków przewidzianych w celu uniknięcia, zmniejszenia i, jeśli to możliwe, naprawienie poważnych niekorzystnych skutków,
– dane wymagane do rozpoznania i oszacowania głównych skutków, które mogą być spowodowane w środowisku przez to przedsięwzięcie,
– podsumowanie w języku nietechnicznym informacji wymienionych w tiret 1–3”.
13 Artykuł 6 ust. 2 tej dyrektywy stanowi:
„Państwa Członkowskie zapewniają:
– udostępnienie opinii publicznej każdego wniosku o zezwolenie na inwestycję i każdej informacji zebranej zgodnie z art. 5,
– społeczności, której to dotyczy, możliwość wyrażenia opinii, zanim to przedsięwzięcie zostanie przeprowadzone”.
14 Artykuł 12 dyrektywy 85/337 stanowi:
„1. Państwa Członkowskie podejmą niezbędne środki w celu wykonania niniejszej dyrektywy w ciągu trzech lat od jej notyfikacji.
2. Państwa Członkowskie przekażą Komisji teksty przepisów prawa krajowego, które przyjmą w zakresie objętym niniejszą dyrektywą”.
15 Dyrektywa została notyfikowana Państwom Członkowskim w dniu 3 lipca 1985 r.
Uregulowania krajowe
16 Hiszpańskie przepisy dokonujące transpozycji pkt 7 załącznika I do dyrektywy 85/337 wśród przedsięwzięć, które muszą być obligatoryjnie
poddane procedurze oceny wpływu na środowisko, wymieniają „dalekobieżne linie kolejowe obejmujące nowe trasy”.
Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
17 W następstwie zawiadomienia, które wpłynęło w maju 1999 r., i po wymianie pism z władzami hiszpańskimi Komisja uznała, że
nie przeprowadzając uprzedniej oceny wpływu na środowisko „Projektu linii kolejowej Walencja–Tarragona, odcinek Las Palmas–Oropesa.
Torowisko”, stanowiącego część przedsięwzięcia pod nazwą „Korytarz śródziemnomorski”, władze te niewłaściwie zastosowały dyrektywę
85/337 i pismem z dnia 13 kwietnia 2000 r. skierowała do Królestwa Hiszpanii wezwanie do przedstawienia uwag w terminie dwóch
miesięcy.
18 Komisja, uznawszy wyjaśnienia przedstawione przez rząd hiszpański za niewystarczające, w dniu 26 września 2000 r. skierowała
do Królestwa Hiszpanii uzasadnioną opinię, wzywając je do podjęcia działań niezbędnych do zastosowania się do tej opinii w terminie
dwóch miesięcy od daty jej doręczenia.
19 Gdy rząd hiszpański odpowiedział na uzasadnioną opinię pismem z dnia 2 stycznia 2001 r., w którym powtórzył swoją poprzednią
argumentację, Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę.
W przedmiocie skargi
20 Komisja zarzuca Królestwu Hiszpanii, że nie przeprowadzając oceny wpływu na środowisko „Projektu linii kolejowej Walencja–Tarragona,
odcinek Las Palmas–Oropesa. Torowisko”, stanowiącego część przedsięwzięcia pod nazwą „Korytarz śródziemnomorski” łączącego
hiszpański region Levante z Katalonią i granicą francuską, uchybiło ono zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 2, 3, 5
ust. 2 i art. 6 ust. 2 dyrektywy 85/337.
W przedmiocie dopuszczalności
21 Na rozprawie rząd hiszpański kwestionował dopuszczalność skargi na tej podstawie, że wniosek opierał się na innym zarzucie
niż podniesiony w postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi.
22 Rząd ten twierdzi, że w postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi przedmiot sporu wyraźnie ograniczał się do odcinka linii
kolejowej o długości 13,2 km oddzielającego miejscowości Las Palmas i Oropesa. W tej fazie postępowania Komisja w szczególności
zarzuciła rządowi hiszpańskiemu niedopełnienie wymogów dyrektywy 85/337 w odniesieniu do części tego odcinka o długości 7,64 km,
gdzie trasa została przesunięta do 800 m na zachód w celu okrążenia miejscowości Benicasim. Ani w wezwaniu do usunięcia uchybienia,
ani w uzasadnionej opinii Komisja nie wspomniała natomiast o podwojeniu linii kolejowej na pozostałej części odcinka o długości
13,2 km oraz w szczególności w żadnym momencie nie twierdziła, że podwojenie istniejącej linii kolejowej wchodzi w zakres
zastosowania tej dyrektywy.
23 Tymczasem w ramach skargi Komisja nalega, jego zdaniem, na stwierdzenie, iż podwojenie istniejącej linii kolejowej podlega
przepisom niniejszej dyrektywy. Ponadto Komisja odnosi się do całej linii Walencja–Tarragona o długości 251 km.
24 W tych okolicznościach przedmiot sporu został, zdaniem tego rządu, wyraźnie rozszerzony.
25 Należy przede wszystkim stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowana prawidłowość uzasadnionej opinii i poprzedzającego
ją postępowania. Rząd hiszpański podnosi jednakże, iż zarzut sformułowany w skardze różni się od zawartego w wezwaniu do usunięcia
uchybienia i uzasadnionej opinii.
26 W tej kwestii z utrwalonego orzecznictwa wynika, że przedmiot skargi wniesionej na podstawie art. 226 WE jest określony przez
przewidziane przez ten przepis postępowanie poprzedzające wniesienie skargi oraz że w konsekwencji uzasadniona opinia Komisji
i skarga muszą się opierać na identycznych zarzutach (zob. w szczególności wyrok z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C‑139/00
Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. str. I‑6407, pkt 18).
27 W niniejszej sprawie nie można jednak stwierdzić, że przedmiot sporu określony podczas postępowania poprzedzającego wniesienie
skargi został rozszerzony lub zmieniony.
28 Po pierwsze, w odpowiedzi na pytanie Trybunału Komisja potwierdziła, że przedmiot niniejszej skargi jest ograniczony do odcinka
o długości 13,2 km pomiędzy Las Palmas a Oropesą i że wbrew twierdzeniom rządu hiszpańskiego w żadnym razie nie obejmuje całej
trasy o długości 251 km linii Walencja–Tarragona.
29 Po drugie, zarówno wezwanie do usunięcia uchybienia, jak i uzasadniona opinia skierowane przez Komisję do Królestwa Hiszpanii
odnoszą się, tak jak skarga, do „odcinka Las Palmas–Oropesa”, co do którego pozwany rząd nie kwestionuje, iż jego długość
wynosi 13,2 km. Ponadto replika wniesiona przez rząd hiszpański niedwuznacznie dowodzi, że w żaden sposób nie pomylił się
on w odniesieniu do zakresu sporu, ponieważ sam uznał, iż sporny projekt dotyczy odcinka o długości 13,2 km oddzielającego
miejscowości Las Palmas i Oropesa, na którym istniejąca linia kolejowa została podwojona i przystosowana do prędkości mogącej
dochodzić do 220 km/h, a którego część o długości 7,64 km stanowi nową trasę okrążającą miejscowość Benicasim.
30 Wobec powyższego niniejsza skarga jest dopuszczalna.
Co do istoty sprawy
Argumenty stron
31 Na poparcie skargi Komisja podkreśla, że jest wiadome, iż „Projekt linii kolejowej Walencja–Tarragona, odcinek Las Palmas–Oropesa.
Torowisko”, stanowiący część przedsięwzięcia pod nazwą „Korytarz śródziemnomorski” nie został poddany procedurze oceny wpływu
na środowisko przewidzianej przez dyrektywę 85/337.
32 Zdaniem Komisji, taka ocena była obligatoryjna w niniejszej sprawie, ponieważ chodzi o jedno z przedsięwzięć wymienionych
w pkt 7 załącznika I do powyższej dyrektywy, do której odwołuje się jej art. 4 ust. 1.
33 Komisja wnioskuje, że w odniesieniu do spornego projektu dyrektywa 85/337 została niewłaściwie zastosowana i że tym samym
Królestwo Hiszpanii naruszyło art. 2, 3, 5 ust. 2 i art. 6 ust. 2 powyższej dyrektywy.
34 W opinii Komisji nie można uwzględnić żadnego z powodów powołanych przez rząd hiszpański na uzasadnienie jego sposobu postępowania
w niniejszej sprawie.
35 Tym samym argumentacja przedstawiona przez ten rząd jest sprzeczna z literą dyrektywy 85/337, a w szczególności z brzmieniem
pkt 7 załącznika I. Ponadto jest ona niezgodna z zamysłem i celem tej dyrektywy.
36 Rząd hiszpański przyznaje, że przedmiotowy projekt formalnie nie został poddany procedurze oceny wpływu na środowisko przewidzianej
przez dyrektywę 85/337, jednakże uważa, iż procedura ta nie była konieczna w niniejszej sprawie.
37 Dyrektywa ta nie miała zastosowania, ponieważ przeprowadzone prace polegały jedynie na ulepszeniu już istniejącej linii kolejowej
poprzez podwojenie pierwotnie pojedynczej linii, przy braku budowy nowej linii kolejowej i bez potrzeby wytyczania nowej trasy
na dłuższym odcinku.
38 Ten punkt widzenia znajduje potwierdzenie w brzmieniu przepisów dokonujących transpozycji pkt 7 załącznika I do dyrektywy
85/337 do prawa hiszpańskiego, przy czym Komisja nigdy nie zarzucała ich niezgodności z przepisami powyższej dyrektywy. Poza
tym, w odniesieniu do brzmienia pkt 7, angielska wersja językowa również odwołuje się do pojęcia „linia” („lines”), a nie
pojęcia „tor”.
39 Ponadto przedmiotowy projekt nie jest przeznaczony dla ruchu dalekobieżnego w rozumieniu pkt 7, ponieważ łączy on jedynie
dwie miejscowości oddalone od siebie o 13,2 km.
40 Co więcej, podwojenie linii w rzeczywistości nie wywiera skutków na środowisko poza spowodowanymi przez budowę pierwotnej
linii, a w każdym razie Komisja nie wykazała istnienia takich skutków.
41 Rząd hiszpański pomocniczo podnosi, że wymogi dyrektywy zostały zachowane co do istoty, ponieważ dokonana w 1992 r. zmiana
ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego Benicasim została poprzedzona oceną wpływu poddaną badaniu opinii publicznej
oraz oświadczeniem dotyczącym wpływu na środowisko. Ponieważ przedmiotem powyższej zmiany było właśnie zarezerwowanie obszaru
pod budowę obwodnicy kolejowej miejscowości Benicasim, nie była wymagana nowa ocena dotycząca skutków podjętych w tym celu
prac.
42 Wreszcie właściwe władze krajowe działały w niniejszej sprawie w dobrej wierze i okazały wolę współpracy, przyjmując stanowisko
Komisji w odniesieniu do części projektu, gdzie było to jeszcze możliwe, ponieważ przeprowadziły badanie opinii publicznej
przed zakończeniem robót w zakresie zmiany nr 3 do tego projektu, która zasadniczo dotyczy budowy wiaduktu o długości 754,5 m.
Ocena Trybunału
43 W celu oceny zasadności skargi Komisji należy najpierw ustalić, biorąc pod uwagę argumentację pozwanego rządu, czy dyrektywa
85/337, a w szczególności przewidziany przez nią obowiązek dokonania oceny wpływu na środowisko, znajduje zastosowanie do
spornego projektu, a jeżeli tak, to czy powyższy projekt został zrealizowany przy zachowaniu przepisów tej dyrektywy.
44 W odniesieniu do pierwszego punktu należy odrzucić argumenty rządu hiszpańskiego, według których pkt 7 załącznika I do tej
dyrektywy mówi jedynie o budowie nowej linii w sensie nowego połączenia kolejowego pomiędzy dwoma miejscowościami, a zatem
nie ma zastosowania do podwojenia istniejącej linii.
45 W ramach niniejszego postępowania nie ma potrzeby rozstrzygać, czy wszystkie wersje językowe pkt 7 załącznika I do dyrektywy
85/337 stosują pojęcie odpowiadające pojęciu „tor” („vías” w hiszpańskiej wersji) lub w przedmiocie zgodności z tą dyrektywą
hiszpańskich przepisów wydanych w celu transpozycji tego przepisu w zakresie, w jakim używa on pojęcia „linia” („líneas”),
ponieważ z orzecznictwa Trybunału wynika, iż konieczność jednolitej wykładni prawa wspólnotowego w przypadku rozbieżności
pomiędzy różnymi wersjami językowymi przepisu wymaga, aby był on interpretowany zgodnie z logiką i celem regulacji, której
część stanowi (zob. w szczególności wyrok z dnia 24 października 1996 r. w sprawie C‑72/95 Kraaijeveld i in., Rec. str. I‑5403,
pkt 28).
46 W odniesieniu do dyrektywy 85/337 Trybunał stwierdził już, że z brzmienia dyrektywy można wnioskować, iż jej zakres zastosowania
jest szeroki, a cel obszerny (powołany wyrok w sprawie Kraaijeveld i in., pkt 31 i 39).
47 Jak wynika w szczególności z art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 oraz z pierwszego, piątego, szóstego, ósmego i jedenastego motywu
powołanej dyrektywy, jej zasadniczym celem jest obligatoryjne poddanie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
naturalne między innymi z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji ocenie w odniesieniu do ich skutków przed udzieleniem
zezwolenia (zob. podobnie wyrok z dnia 19 września 2000 r. w sprawie C‑287/98 Linster, Rec. str. I‑6917, pkt 52).
48 Już na podstawie samych tych rozważań należy pkt 7 załącznika I do dyrektywy 85/337 rozumieć w ten sposób, że obejmuje on
podwojenie już istniejącej linii kolejowej.
49 Przedsięwzięcie tego rodzaju może mieć znaczący wpływ na środowisko w rozumieniu tej dyrektywy, ponieważ może trwale oddziaływać
na przykład na faunę i florę, strukturę gleby lub nawet na krajobraz, jak również w szczególności wywierać istotne skutki
co do hałasu, zatem wchodzi w zakres zastosowania niniejszej dyrektywy. Rażącym naruszeniem zamierzonego przez dyrektywę 85/337
celu byłoby wyłączenie takiego projektu budowy nowego toru kolejowego, nawet zbieżnego z uprzednio istniejącą linią, od obowiązku
dokonania oceny jego wpływu na środowisko. Zatem przedsięwzięcie tego rodzaju nie może być postrzegane jako zwykła zmiana
wcześniejszego projektu w rozumieniu pkt 12 załącznika II do tej dyrektywy.
50 Ponadto wniosek ten nasuwa się, tym bardziej że, jak w niniejszej sprawie, realizacja przedmiotowego projektu obejmuje nową
trasę, nawet jeśli dotyczy tylko części tego projektu. Taki projekt budowy może więc z natury znacząco oddziaływać na środowisko
w rozumieniu dyrektywy 85/337.
51 Argument rządu hiszpańskiego, według którego nie są spełnione warunki zastosowania pkt 7 załącznika I do powyższej dyrektywy,
ponieważ przedmiotowy projekt nie dotyczy ruchu dalekobieżnego w rozumieniu tego przepisu, lecz tylko odcinka o długości 13,2 km
pomiędzy sąsiednimi miejscowościami, jest również bezzasadny.
52 Jak słusznie podnosi Komisja, sporny projekt stanowi część linii kolejowej o długości 251 km pomiędzy Walencją a Tarragoną,
należącej do „Korytarza śródziemnomorskiego” łączącego hiszpański region Levante z Katalonią i granicą francuską.
53 Gdyby przyjąć argumentację rządu hiszpańskiego, skuteczność dyrektywy 85/337 mogłaby być poważnie zagrożona, ponieważ wystarczyłoby
właściwym władzom krajowym podzielić projekt obejmujący dalsze odległości na kolejne krótkie odcinki, aby wyłączyć z przepisów
tej dyrektywy zarówno projekt jako całość, jak i odcinki powstałe w wyniku tego podziału.
54 W świetle powyższych rozważań projekt objęty skargą Komisji, dotyczący budowy dodatkowego toru kolejowego o długości 13,2 km,
który ma nową trasę na odcinku o długości 7,64 km przewidzianym dla okrążenia miejscowości Benicasim i który stanowi część
linii kolejowej o długości 251 km, należy do jednej z kategorii wymienionych w załączniku I do dyrektywy 85/337, dla których
co do zasady jest obligatoryjnie przewidziana każdorazowa ocena na podstawie art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 tej dyrektywy.
55 W odniesieniu do kwestii, czy powyższy projekt został zrealizowany zgodnie z zasadami określonymi w dyrektywie 85/337, należy
przede wszystkim zauważyć, że rząd hiszpański przyznaje, iż projekt jako taki nie został poddany wymogom dyrektywy w zakresie
oceny wpływu na środowisko. Co więcej, rząd ten nie twierdzi, że warunki określone w art. 2 ust. 3 powyższej dyrektywy zostały
w odniesieniu do niego spełnione.
56 Następnie, w odniesieniu do argumentu rządu hiszpańskiego, według którego zmiana ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego
Benicasim z 1992 r. została poprzedzona oceną wpływu, którą poddano badaniu opinii publicznej i oświadczeniem dotyczącym wpływu
na środowisko, należy podnieść, iż nawet jeżeli plan ten obejmował wszystkie informacje konieczne do wypełnienia minimalnych
warunków ustalonych przez dyrektywę 85/337, to w każdym razie nie można tego uznać za wystarczające, ponieważ, jak stwierdziła
Komisja, a czego poważnie nie zakwestionował pozwany rząd, dotyczy on tylko obszaru gminy Benicasim, w szczególności obwodnicy
tej miejscowości, podczas gdy wiadomo, iż sporny projekt ma szerszy zakres. Stąd przynajmniej w odniesieniu do pozostałej
części tego projektu przepisy dyrektywy nie zostały właściwie zastosowane.
57 Nie jest również uzasadnione twierdzenie rządu hiszpańskiego, zgodnie z którym właściwe władze spełniły wymagania powyższej
dyrektywy w odniesieniu do „zmiany nr 3” do projektu. Po pierwsze, zgodnie z oświadczeniem pozwanego rządu informacja przeznaczona
dla opinii publicznej została opublikowana dopiero po rozpoczęciu realizacji projektu. Ten sposób postępowania jest oczywiście
sprzeczny z art. 6 ust. 2 dyrektywy 85/337, według którego społeczności, której to dotyczy, należy zapewnić możliwość wyrażenia
opinii, zanim przedsięwzięcie zostanie przeprowadzone. Powołany przez rząd hiszpański fakt, że badanie opinii publicznej miało
miejsce przed zakończeniem prac, nie ma więc żadnego znaczenia. Po drugie, procedura ta dotyczyła tylko części przedmiotowego
odcinka o długości 13,2 km, tj. „zmiany nr 3” zasadniczo odnoszącej się do budowy wiaduktu o długości około 750 m.
58 Ponadto również pozbawiona znaczenia jest okoliczność, iż władze krajowe działały w dobrej wierze. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem
skarga o stwierdzenie uchybienia ma charakter obiektywny i fakt, że zarzucane uchybienie wynika z niewłaściwej wykładni przepisów
wspólnotowych przez Państwo Członkowskie nie może uniemożliwić Trybunałowi stwierdzenia uchybienia (zob. wyrok z dnia 17 listopada
1993 r. w sprawie C‑73/92 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. str. I‑5997, pkt 19).
59 Wreszcie w odniesieniu do zarzutu rządu hiszpańskiego, według którego Komisja niewystarczająco uzasadniła zarzucane uchybienie,
ponieważ nie przedstawiła dowodu, iż podwojenie istniejącej linii faktycznie wywiera wpływ na środowisko poza skutkami spowodowanymi
przez budowę pierwotnej linii, wystarczy wskazać, że właściwym kryterium dla zastosowania dyrektywy 85/337 jest znaczący wpływ,
jaki określone przedsięwzięcie „może” wywierać na środowisko (zob. w tej kwestii art. 1 ust. 1, jak również piąty i szósty
motyw tej dyrektywy). W tych okolicznościach nie na Komisji ciąży ustalenie konkretnych negatywnych skutków rzeczywiście wywieranych
na środowisko przez przedsięwzięcie. Z drugiej strony, w niniejszej sprawie Komisja z prawnego punktu widzenia dostatecznie
wykazała, że przedmiotowy projekt wchodzi w zakres zastosowania jednego z postanowień załącznika I do powyższej dyrektywy,
według którego musi on podlegać obowiązkowej ocenie wpływu na środowisko. Poza tym jest bezsporne, że przedsięwzięcie tego
rodzaju ze swej natury powoduje nowe istotne szkodliwe skutki, choćby z powodu przystosowania linii kolejowej do ruchu o prędkości
mogącej dochodzić do 220 km/h.
60 W świetle wszystkich powyższych rozważań należy uznać skargę Komisji za zasadną.
61 W konsekwencji należy stwierdzić, że nie dokonując oceny wpływu na środowisko „Projektu linii kolejowej Walencja–Tarragona,
odcinek Las Palmas–Oropesa. Torowisko”, stanowiącego część przedsięwzięcia pod nazwą „Korytarz śródziemnomorski”, Królestwo
Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 2, 3, 5 ust. 2 i art. 6 ust. 2 dyrektywy 85/337.
W przedmiocie kosztów
62 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja wniosła o obciążenie Królestwa Hiszpanii kosztami postępowania, a ono przegrało sprawę, należy obciążyć je kosztami
postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1) Nie dokonując oceny wpływu na środowisko „Projektu linii kolejowej Walencja–Tarragona, odcinek Las Palmas–Oropesa. Torowisko”,
stanowiącego część przedsięwzięcia pod nazwą „Korytarz śródziemnomorski”, Królestwo Hiszpanii uchybiło zobowiązaniom, które
ciążą na nim na mocy art. 2, 3, 5 ust. 2 i art. 6 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny
skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne.
2) Królestwo Hiszpanii zostaje obciążone kosztami postępowania.
Podpisy
* Język postępowania: hiszpański.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło