C-23/04
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2005-10-20CELEX: 62004CC0023ECLI:EU:C:2005:627
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy układ stowarzyszeniowy EWG-Węgry i przepisy dotyczące współpracy administracyjnej nakładają na organy celne państwa przywozu obowiązek uwzględnienia orzeczeń sądów państwa wywozu, które potwierdzają ważność świadectw pochodzenia towarów, nawet jeśli organy celne państwa przywozu wcześniej nałożyły cła na podstawie wstępnych wyników weryfikacji?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny argumentuje, że system współpracy administracyjnej ustanowiony w protokole nr 4 do układu stowarzyszeniowego opiera się na wzajemnym zaufaniu między organami celnymi państw członkowskich a organami państwa trzeciego (Węgier). Ten system wymaga, aby organy celne kraju przywozu uznawały oceny dokonane zgodnie z prawem przez władze kraju wywozu, w tym ostateczne orzeczenia sądowe dotyczące pochodzenia towarów. Odmowa uwzględnienia takich orzeczeń podważyłaby cel układu stowarzyszeniowego, jakim jest zapewnienie preferencyjnego traktowania towarów spełniających wymogi pochodzenia, oraz naruszyłaby prawo do skutecznego odwołania się do sądu, które jest ogólną zasadą prawa wspólnotowego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od tego, czy weryfikacja została zainicjowana przez organy kraju przywozu, czy też z urzędu.Stan faktyczny
W latach 1996-1998 węgierskie organy celne przeprowadziły weryfikację pochodzenia samochodów marki Suzuki, importowanych do Grecji przez spółkę Sfakianakis AEVE z Węgier na podstawie świadectw EUR.1. Wstępne wyniki weryfikacji zakwestionowały węgierskie pochodzenie części pojazdów, co doprowadziło do nałożenia przez greckie organy celne ceł przywozowych, podatków i kar. Spółka Sfakianakis zaskarżyła te decyzje. Węgierskie sądy uchyliły decyzje węgierskich organów celnych, potwierdzając ostatecznie węgierskie pochodzenie spornych pojazdów. Greckie organy celne, mimo powiadomienia o tych orzeczeniach, nie uchyliły swoich decyzji o nałożeniu należności.Rozstrzygnięcie
Rzecznik Generalny proponuje Trybunałowi udzielenie następujących odpowiedzi:
1) Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Republiką Węgierską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i państwami członkowskimi, z drugiej strony, protokół nr 4 załączony do układu stowarzyszeniowego, a w szczególności przepisy tego protokołu dotyczące obowiązku wzajemnej pomocy znajdujące się w art. 31 ust. 2, jak również przepisy dotyczące weryfikacji dowodu pochodzenia towarów ujęte w art. 32, należy interpretować w ten sposób, że organy celne kraju przywozu obowiązane są uwzględnić orzeczenia sądowe wydane w kraju wywozu wskutek zaskarżenia wyników weryfikacji ważności świadectw przewozowych towarów dokonanych przez organy celne kraju wywozu, gdy władze kraju przywozu zostały poinformowane o tych skargach i o treści orzeczeń, niezależnie od okoliczności, czy weryfikacja ważności świadectw przewozowych towarów została dokonana na wniosek organów celnych kraju przywozu.
2) Skuteczność ustanowionego w układzie stowarzyszeniowym zakazu stosowania ceł sprzeciwia się, aby organy celne kraju przywozu wydały decyzje administracyjne nakładające cła, powiększone o podatki i kary pieniężne, przed ogłoszeniem orzeczeń sądowych wydanych wskutek zaskarżenia wyników następczej weryfikacji, gdy zgodnie z orzeczeniami sądowymi wydanymi wskutek tego zaskarżenia ważność świadectw EUR.1 została potwierdzona.
3) Na odpowiedź na poprzednie pytania nie może mieć wpływu okoliczność, że ani greckie, ani węgierskie organy celne nie wystąpiły o zwołanie Komitetu Stowarzyszenia w trybie art. 33 protokołu nr 4.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
PHILIPPE’A LÉGERA
przedstawiona w dniu 20 października 2005 r.(1)
Sprawy połączone od C‑23/04 do C‑25/04
Sfakianakis AEVE
przeciwko
Elliniko Dimosio
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Dioikitiko Protodikeio Athinon (Grecja)]
Układ stowarzyszeniowy EWG‑Węgry – Obowiązek wzajemnej pomocy organów celnych – Przywóz towarów przy zastosowaniu preferencji celnych – Następcza weryfikacja pochodzenia towarów kwestionująca ich węgierskie pochodzenie – Skarga na wyniki następczej weryfikacji – Pobranie należności celnych przez organy celne kraju przywozu – Uchylenie wyników następczej weryfikacji przez właściwy sąd kraju wywozu – Obowiązek organów celnych kraju przywozu uwzględnienia orzeczenia sądów kraju wywozu
1. Niniejsze postępowanie prejudycjalne dotyczy wykładni Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Republiką
Węgierską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisanego w dniu 16 grudnia
1991 r.(2).
2. U podstaw niniejszego postępowania leży zaskarżenie przez spółkę Sfakianakis AEVE(3) decyzji urzędu celnego w Atenach zobowiązujących ją do zapłaty cła z tytułu przywozu do Grecji samochodów pochodzących z Węgier.
W wyniku następczej weryfikacji węgierskie organy celne uznały, że świadectwa potwierdzające węgierskie pochodzenie tych samochodów
były nieprawidłowe. Wyniki tej weryfikacji zostały zaskarżone przed właściwym sądem węgierskim, który je uchylił. Zgodnie
z orzeczeniami tego sądu ostatecznie potwierdzone zostało węgierskie pochodzenie spornych pojazdów.
3. Podstawowym zagadnieniem do ustalenia przedłożonym Trybunałowi przez Dioikitiko Protodikeio Athinon (Grecja) jest kwestia,
czy układ stowarzyszeniowy, a zwłaszcza zawarte w nim przepisy dotyczące współpracy administracyjnej, nakłada na organy celne
państwa przywozu obowiązek uwzględnienia orzeczeń wydanych przez sąd państwa wywozu potwierdzających ważność świadectw, na
podstawie których dokonano przywozu spornych towarów.
I – Ramy prawne
A – Układ stowarzyszeniowy i protokół nr 4
4. Celem układu stowarzyszeniowego, zgodnie z jego art. 1, było w szczególności stopniowe utworzenie strefy wolnego handlu pomiędzy
Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Węgrami. Układ ten wspierał w ten sposób integrację Republiki Węgierskiej ze Wspólnotą
Europejską, która nastąpiła w dniu 1 maja 2004 r.
5. W artykule 9 układu stowarzyszeniowego przewidziane jest stopniowe lub natychmiastowe zniesienie wszystkich ceł przywozowych
nałożonych przez Wspólnotę Europejską na produkty pochodzące z Węgier.
6. Pojęcie „towary pochodzące” oraz metody współpracy administracyjnej zostały zdefiniowane w protokole nr 4(4), załączonym do układu stowarzyszeniowego. Ten protokół został zmieniony decyzją nr 1/95(5), która weszła w życie w dniu 1 października 1995 r., a następnie decyzją nr 3/96(6), która weszła w życie w dniu 1 lipca 1997 r. Ze względu na okoliczność, że odpowiednie artykuły protokołu nr 4, w brzmieniu
zmienionym decyzją nr 3/96(7), mają zasadniczo takie samo brzmienie jak pierwotna wersja tego protokołu z 1993 r. i jak wersja zmieniona decyzją nr 1/95,
nie wydaje się konieczne ustalanie dokładnego brzemienia każdego artykułu stosowanego na różnych etapach postępowań przed
sądem krajowym. Ze względu na okoliczność, że sąd krajowy odwołuje się wyłącznie do wersji odpowiednich artykułów protokołu
nr 4, przywołam tylko tę wersję.
7. Zgodnie z art. 16 ust. 1 lit. a) protokołu nr 4 produkty pochodzące ze Wspólnoty przy przywozie na Węgry oraz produkty pochodzące
z Węgier przy przywozie do Wspólnoty korzystają z preferencyjnych warunków układu stowarzyszeniowego po przedstawieniu świadectwa
przewozowego EUR.1(8). Artykuł 17 ust. 1 i 5 protokołu nr 4 stanowi, że świadectwo EUR.1 wystawiane jest przez organy celne kraju, które podejmują
wszelkie niezbędne działania w celu zweryfikowania statusu pochodzenia produktów. W tym celu mają one prawo zażądać przedstawienia
wszelkich dowodów oraz przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera lub każdą innego rodzaju kontrolę, którą uznają
za odpowiednią(9).
8. Przepisy protokołu nr 4 dotyczącego metod współpracy administracyjnej znajdują się zwłaszcza w art. 31–33 tego aktu, które
stanowią przedmiot niniejszego odesłania prejudycjalnego w zakresie wykładni. Mają one następujące brzmienie:
„Artykuł 31
Wzajemna pomoc
[…]
2. Celem zapewnienia właściwego stosowania niniejszego protokołu Wspólnota i Węgry udzielają sobie wzajemnie, poprzez właściwe
organy administracji celnej, pomocy w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR.1, deklaracji na fakturze
oraz poprawności informacji zawartych w tych dokumentach.
Artykuł 32
Weryfikacja dowodów pochodzenia
1. Następcza weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione
wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów
tego protokołu.
2. W celach stosowania postanowień ust. 1 organy celne kraju przywozu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 i fakturę, jeśli została
przedłożona, lub deklarację na fakturze, lub kopię tych dokumentów, organom celnym kraju wywozu, podając, w razie potrzeby,
powody formalne lub materialne wnioskowania o weryfikację. Wszelkie otrzymane dokumenty i informacje sugerujące, że informacja
umieszczona w dowodzie pochodzenia jest nieprawdziwa, przekazuje się na poparcie wniosku o weryfikację.
3. Weryfikacji dokonują organy celne kraju wywozu. W tym celu mają prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów, przeprowadzić
kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.
4. Jeżeli organy celne kraju przywozu zdecydują się zawiesić preferencyjne traktowanie w odniesieniu do sprawdzanych produktów
w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, proponują one importerowi zwolnienie produktów, z zastrzeżeniem możliwości podjęcia wszelkich
uznanych za niezbędne środków zapobiegawczych.
5. Organy celne występujące z wnioskiem o weryfikację informowane są niezwłocznie o wynikach weryfikacji. Wyniki te powinny jasno
wskazywać, czy dokumenty są autentyczne oraz czy dane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty [lub] z Węgier […],
oraz czy spełniają one pozostałe wymogi niniejszego protokołu.
6. Jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku
o dokonanie weryfikacji albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych
dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, wnioskujące o weryfikację organy celne odmawiają, jeśli nie zaistnieją
wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji.
Artykuł 33
Rozstrzyganie sporów
Spory zaistniałe w związku z procedurami weryfikacji określonymi w art. 32, których nie można rozstrzygnąć pomiędzy organami
celnymi wnioskującymi o przeprowadzenie weryfikacji a organami celnymi odpowiedzialnymi za przeprowadzenie weryfikacji lub
w ramach których powstają wątpliwości dotyczące wykładni niniejszego protokołu, przekazywane są Komitetowi Stowarzyszenia.
We wszystkich przypadkach rozstrzyganie sporów pomiędzy importerem a organami celnymi państwa przywozu dokonywane jest zgodnie
z ustawodawstwem tego państwa”(10).
B – Wspólnotowy kodeks celny
9. Sąd krajowy odwołuje się również do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92(11) zawierającego reguły i procedury, które zapewniają stosowanie środków taryfowych ustanowionych na poziomie Wspólnoty w ramach
wymiany towarowej pomiędzy Wspólnotą i państwami trzecimi(12).
10. Artykuł 220 ust. 1 Wspólnotowego kodeksu celnego stanowi, że jeżeli została zaksięgowana niższa kwota należności wynikających
z długu celnego od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia – czyli wpisania
do rejestru lub zaewidencjonowania w inny równoważny sposób(13) – należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość
obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika.
11. Artykuł 220 ust. 2 Wspólnotowego kodeksu celnego ustanawia jednakże wyjątek od zaksięgowania retrospektywnego, którego wykładni
żąda również sąd krajowy w niniejszym postępowaniu. Przepis ten stanowi:
„Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się,
gdy:
[…]
b) kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie
mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisy obowiązujące
w zakresie zgłoszenia celnego;
[…]”.
II – Stan faktyczny sporu zawisłego przed sądem krajowym
12. W latach 1996–1998 na wniosek Jednostki Koordynacji Zwalczania Nadużyć Finansowych (UCLAF) Komisji Europejskiej, węgierskie
organy celne przeprowadziły następczą weryfikację w celu sprawdzenia pochodzenia wyprodukowanych na Węgrzech pojazdów marki
Suzuki, których przywozu dokonano do Wspólnoty w latach 1995–1997 na podstawie świadectw przewozowych EUR.1.
13. Jeśli chodzi o przywóz do Grecji dokonany przez spółkę Sfakianakis, efektem dochodzenia była klasyfikacja pojazdów w trzech
grupach: pierwsza zawierała pojazdy, których węgierskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z protokołem nr 4; druga wskazywała
pojazdy, co do których stwierdzono pochodzenie zagraniczne oficjalnie uznane przez producenta; trzecia obejmowała pojazdy,
których pochodzenie było przedmiotem sporu sądowego pomiędzy eksporterem a węgierskimi organami celnymi.
14. Pismem z dnia 3 listopada 1998 r. dyrektor węgierskiego urzędu kontroli celnej powiadomił właściwe greckie organy celne o tych
wynikach. Jeśli chodzi o trzecią grupę pojazdów, zwrócił się on do tych organów greckich, by zawiesiły retrospektywne pobranie
należności celnych aż do zakończenia toczących się postępowań sądowych.
15. Właściwe greckie organy celne otrzymały również od UCLAF zestawienie samochodów przywiezionych z Węgier do Grecji, które bezzasadnie
skorzystały z preferencyjnego traktowania. Zestawienie to zawierało pojazdy, których pochodzenie stanowiło przedmiot postępowań
zawisłych przed właściwym sądem węgierskim.
16. Na podstawie tego zestawienia greckie organy celne podjęły decyzję o nałożeniu na Sfakianakis ceł przywozowych, zwiększonych
o podatki i kary.
17. Sąd węgierski uchylił decyzje w przedmiocie wyników następczej weryfikacji dokonanej przez węgierskie organy celne i polecił
im ponowne przeprowadzenie weryfikacji, w sposób wskazany w orzeczeniach sądowych wydanych w zaskarżonych sprawach(14).
18. Pismem z dnia 26 lipca 1999 r. właściwe władze węgierskie poinformowały grecką generalną dyrekcję ceł o tych orzeczeniach,
dostarczając listę wskazującą pojazdy pochodzenia zagranicznego oraz pojazdy, których węgierskie pochodzenie zostało ostatecznie
potwierdzone. Greckie organy celne nie stwierdziły nieważności wydanych przez nie decyzji zobowiązujących Sfakianakis do zapłaty
ceł przywozowych odnośnie do pojazdów, których węgierskie pochodzenie zostało potwierdzone.
III – Pytania prejudycjalne
19. Dioikitiko Protodikeio Athinon, do którego zostało wniesione przez Sfakianakis odwołanie od tych decyzji, postanowił zawiesić
postępowania i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy w świetle przewidzianego w art. 31 ust. 2 protokołu nr 4 (załączonego do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie
między Republiką Węgierską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i państwami członkowskimi, z drugiej strony) obowiązku
wzajemnej pomocy ciążącego na organach celnych państwa członkowskiego przywozu, organy te powinny uwzględnić orzeczenia sądów
węgierskich w przedmiocie ważności weryfikacji prawidłowości świadectw wywozowych EUR.1 przez władze kraju wywozu, biorąc
pod uwagę, że
– władze węgierskie oficjalnie poinformowały organy celne kraju przywozu o wynikach wstępnej weryfikacji, w toku której stwierdzono
nieprawidłowości w pewnych świadectwach wywozowych, podkreślając jednakże, iż kwestia ważności weryfikacji jest przedmiotem
postępowań toczących się przed sądami węgierskimi,
– władze węgierskie oficjalnie przekazały organom celnym kraju przywozu wyniki tych postępowań, to jest powyżej wskazane orzeczenia
sądowe, które ostatecznie potwierdziły prawidłowość pewnej liczby świadectw?
2) Czy art. 32 wskazanego protokołu nr 4 oznacza, że organy celne państwa członkowskiego przywozu mają obowiązek uwzględnienia
orzeczeń sądów kraju wywozu, uchylających wyniki weryfikacji zarządzonych i przeprowadzonych przez władze węgierskie po dokonaniu
wywozu towarów, mając na względzie, że:
– władze kraju przywozu zostały oficjalnie poinformowane zarówno o sporze toczącym się przed sądami węgierskimi, jak i o wyniku
związanych z nim postępowań,
– nie wystąpiły one nigdy same z żądaniem przeprowadzenia weryfikacji?
3) Czy w razie odpowiedzi twierdzącej na jedno z powyższych pytań skuteczność ustanowionego w Układzie Europejskim ustanawiającym
stowarzyszenie między Węgrami a Wspólnotami Europejskimi zakazu stosowania ceł wymaga, by wskazane powyżej przepisy wspólnotowe
interpretować w ten sposób, że nie dopuszczają one, by organy krajowe kraju przywozu wydały decyzje administracyjne nakładające
dodatkowe cła, podatki i kary pieniężne po otrzymaniu wyników przeprowadzonych przez władze węgierskie weryfikacji, lecz przed
ogłoszeniem orzeczeń sądowych uchylających wyniki tych weryfikacji, biorąc pod uwagę fakt, że wystawione świadectwa EUR.1
były ostatecznie prawidłowe?
4) Ponadto, czy na odpowiedź na poprzednie pytania może mieć wpływ okoliczność, że ani greckie, ani węgierskie władze nie wystąpiły
o zwołanie Komitetu Stowarzyszenia w trybie art. 33 protokołu nr 4, by wypowiedział się w tej sprawie, co może wskazywać na
to, że żadna z tych administracji nie uważała węgierskich wyroków za przedmiot wzajemnego sporu, który powinien był zostać
przedstawiony do rozstrzygnięcia Komitetowi?
5) Ewentualnie, czy w razie przeczącej odpowiedzi na powyższe pytania, czyli jeżeli greckie organy celne, nakładając dodatkowe
cło, podatek VAT i karę pieniężną, nie naruszyły wymienionych wyżej przepisów wspólnotowych, można uznać, że art. 220 ust. 2
Wspólnotowego kodeksu celnego nie zezwala na retrospektywne zaksięgowanie kwoty cła należnej od importera, jako że wystąpił
błąd popełniony przez organy celne kraju przywozu lub wywozu, w szczególności wobec okoliczności, że organy celne kraju wywozu
dysponowały wszystkimi danymi dotyczącymi pochodzenia pojazdów, w świetle których świadectwa EUR.1 nie powinny były zostać
wystawione, co od początku pozwoliłoby organom celnym kraju przywozu na nałożenie należnych w świetle przepisów prawa ceł?”.
IV – Analiza
A – W przedmiocie dwóch pierwszych pytań prejudycjalnych
20. Proponuję Trybunałowi łączne zbadanie dwóch pierwszych ściśle ze sobą związanych pytań prejudycjalnych.
21. W tych pytaniach, sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy układ stowarzyszeniowy oraz protokół nr 4, a zwłaszcza przepisy
protokołu dotyczące obowiązku wzajemnej pomocy znajdujące się w art. 31 ust. 2, jak również przepisy dotyczące weryfikacji
dowodu pochodzenia towarów ujęte w art. 32 należy interpretować w ten sposób, że organy celne kraju przywozu obowiązane są
uwzględnić orzeczenia sądowe wydane w kraju wywozu wskutek zaskarżenia wyników weryfikacji ważności świadectw przewozowych
towarów dokonanych przez organy celne kraju wywozu, biorąc pod uwagę okoliczność, iż władze kraju przywozu zostały poinformowane
o tych skargach i o treści orzeczeń. Sąd krajowy przedkłada również Trybunałowi do ustalenia kwestię, czy okoliczność, że
weryfikacja ważności świadectw przewozowych nie została dokonana na wniosek organów celnych kraju przywozu, ma wpływ na odpowiedź
na to pytanie.
22. Sąd krajowy dąży zatem do ustalenia, czy organy celne kraju przywozu obowiązane są uwzględnić wstępne wyniki następczej weryfikacji
ważności świadectw przewozowych dokonanej przez organy celne kraju wywozu, czy też organy celne kraju przywozu obowiązane
są uwzględnić również orzeczenia sądowe wydane w kraju wywozu wskutek zaskarżenia wyników weryfikacji.
23. Rząd grecki proponuje udzielić odpowiedzi, iż układ stowarzyszeniowy i ww. przepisy protokołu nr 4 nie zobowiązują organów
celnych kraju przywozu do uwzględnienia orzeczeń wydanych przez właściwy sąd kraju wywozu w przedmiocie ważności następczej
weryfikacji prawidłowości świadectw EUR.1.
24. Na poparcie tego twierdzenia rząd grecki przypomina, że obowiązek ustalenia pochodzenia towarów ciąży na organach celnych
kraju wywozu i że obowiązujące prawo wspólnotowe nie nakłada na organy celne kraju przywozu obowiązku badania prawidłowości
tej kontroli. Rząd ten podkreśla, że deklaracja organów celnych państwa wywozu odnośnie do nieprawidłowości świadectw EUR.1
wystarcza, by uzasadnić retrospektywne pobranie należności celnych.
25. Rząd ten wyjaśnia, że ze względu na okoliczność, iż to organy celne, a nie sądy kraju wywozu, są upoważnione do następczej
weryfikacji świadectw pochodzenia produktów oraz że art. 32 ust. 5 protokołu nr 4 przewiduje, że weryfikacja powinna być wykonana
niezwłocznie, węgierskie organy celne zgodnie z prawem unieważniły sporne świadectwa EUR.1. Rząd ten utrzymuje, że żaden obowiązujący
przepis prawa wspólnotowego, a w szczególności art. 31 i art. 32 protokołu nr 4, nie nakłada na właściwe organy celne państwa
przywozu obowiązku oczekiwania na rozstrzygnięcie postępowania sądowego.
26. Rząd ten dodaje, że jeżeli ustalenia organów celnych kraju wywozu zostaną uchylone przez sąd, właściwe władze kraju przywozu
nie mają możliwości pozyskania wiadomości, czy postępowanie było kontradyktoryjne, czy zapewniało wszelkie gwarancje słusznego
procesu, ani też czy orzeczenie sądu opiera się na badaniu merytorycznej i prawnej zasadności zaskarżonego aktu, czy też na
podstawie formalnej, takiej jak niestawiennictwo na rozprawie organów celnych występujących w charakterze strony pozwanej.
27. Nie podzielam stanowiska rządu greckiego. Uważam – podobnie jak Sfakianakis, rząd węgierski i Komisja – że układ stowarzyszeniowy,
jak również przepisy protokołu nr 4 dotyczące obowiązku wzajemnej pomocy oraz weryfikacji dowodu pochodzenia towarów nakładają
na organy celne kraju przywozu obowiązek uwzględnienia orzeczenia sądowego wydanego w kraju wywozu wskutek zaskarżenia wyników
weryfikacji ważności świadectw EUR.1. Jak utrzymuje rząd węgierski i Komisja, obowiązek ten wynika z celu układu stowarzyszeniowego
i systemu współpracy administracyjnej ustanowionej przez protokół nr 4. Uważam również – podobnie jak Sfakianakis – że to
rozwiązanie powinno zostać przyjęte w celu poszanowania podstawowego prawa do ochrony prawnej przed sądem.
28. Po pierwsze zostało wyżej wskazane, że celem układu stowarzyszeniowego jest umożliwienie przywozu do Wspólnoty lub na Węgry
towarów spełniających warunki do uznania ich za towary pochodzące z Węgier lub jednego z państw członkowskich Wspólnoty, stosując
przewidziane w ww. protokole preferencyjne traktowanie tych towarów. W tym celu art. 16 i 17 protokołu nr 4 stanowią, że dowodem
pochodzenia produktów, pozwalającym na stosowanie preferencyjnego traktowania, jest świadectwo EUR.1 wystawiane zgodnie z art. 17
ust. 4 przez organy celne kraju wywozu.
29. O ile zgodnie z art. 17 ust. 4 i 5 to poświadczenie pochodzenia produktów przez organy celne kraju wywozu jest zasadniczo
oparte na weryfikacji w chwili wystawienia świadectwa EUR.1, to podlega ono również weryfikacjom następczym. Jak to zostało
sprecyzowane w art. 32 ust. 3 protokołu nr 4, następczej weryfikacji dokonują również organy celne kraju wywozu, które w tym
celu mają prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.
30. Zatem to organy celne kraju wywozu muszą zweryfikować pochodzenie przedmiotowych towarów oraz czy te towary spełniają wymogi
przywozu do państwa członkowskiego Wspólnoty lub na Węgry, korzystając z preferencyjnego traktowania przewidzianego w układzie
stowarzyszeniowym.
31. Jak to przypominają wszyscy interwenienci, system współpracy administracyjnej przewidziany w art. 31–33 protokołu nr 4 oparty
jest jednocześnie na podziale zadań między organami celnymi zainteresowanego państwa członkowskiego i organami celnymi Republiki
Węgierskiej oraz na ich wzajemnym zaufaniu. Jak orzekł Trybunał w ramach spraw dotyczących innych umów o wolnym handlu w przedmiocie
protokołów dotyczących definicji pojęcia „towary pochodzące” i metod współpracy administracyjnej porównywalnych do metod przewidzianych
w protokole nr 4, taki system jest uzasadniony okolicznością, że władze kraju wywozu znajdują się w najdogodniejszej pozycji
do tego, by dokonać bezpośredniej weryfikacji okoliczności faktycznych, od których zależy pochodzenie danego towaru(15). Zaletą tego systemu jest również osiąganie pewnych i jednakowych wyników badania pochodzenia towarów, a także uniknięcie
zakłóceń w handlu i zakłóceń konkurencji(16).
32. System ten może zatem funkcjonować, wyłącznie jeżeli administracja celna kraju przywozu uznaje ocenę dokonaną zgodnie z przepisami
prawa przez władze kraju wywozu(17). Jak stwierdził Trybunał w ww. wyroku w sprawie Les Rapides Savoyards i in., w ramach międzynarodowych umów o wolnym handlu
wiążących Wspólnotę z państwem trzecim na podstawie wzajemnych zobowiązań, konieczne jest również uznanie przez organy celne
państw członkowskich decyzji wydanych zgodnie z prawem przez organy tego państwa trzeciego, aby Wspólnota mogła ze swojej
strony żądać od organów celnych wspomnianego państwa uznania decyzji wydanych przez organy państw członkowskich w przedmiocie
pochodzenia produktów wywożonych ze Wspólnoty do tego kraju(18).
33. Wynika z tego, że zgodnie z układem stowarzyszeniowym organy celne kraju przywozu nie mogą odmówić stosowania preferencyjnego
traktowania towaru przywiezionego na podstawie świadectwa EUR.1 wydanego zgodnie z prawem przez organy celne kraju wywozu.
Jeśli organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości odnośnie do prawdziwego pochodzenia tego towaru, wówczas mogą
jedynie wnioskować do organów celnych kraju wywozu o dokonanie następczej kontroli tego pochodzenia.
34. Ze struktury systemu współpracy i podziału zadań przewidzianego we wspomnianym układzie wynika logicznie, że organy te są
również związane wynikami tej następczej weryfikacji, gdy organy celne kraju wywozu są w stanie ustalić pochodzenie przedmiotowych
towarów. Jedynie w szczególnym przypadku, gdy organy celne kraju wywozu nie są w stanie przeprowadzić następczej weryfikacji
zgodnie z prawem, wówczas – zdaniem Trybunału – organy celne kraju przywozu mogą we własnym zakresie dokonać sprawdzenia autentyczności
i prawidłowości spornego świadectwa EUR.1 i uwzględnić inne dowody pochodzenia przedmiotowych towarów(19).
35. Cel układu stowarzyszeniowego i system współpracy administracyjnej przewidziany w protokole nr 4 pociągają zatem za sobą konieczność,
aby organy celne kraju przywozu uwzględniały wyniki końcowej weryfikacji pochodzenia produktów dokonanej przez organy celne
państwa wywozu. Zgodnie z tym celem ważne jest, aby wszystkie produkty spełniające wymogi w przedmiocie ich pochodzenia –
i wyłącznie te produkty – korzystały preferencyjnego traktowania stosowanego do przywozu.
36. Wynika z tego, że w przypadku, gdy wstępne wyniki następczej weryfikacji zostały zaskarżone przed sądem przez eksportera i gdy
organy celne kraju przywozu zostały powiadomione o tej skardze, jak również o rozstrzygnięciu postępowania sądowego, wówczas
te organy mają obowiązek uwzględnienia tego rozstrzygnięcia.
37. Nie wydaje mi się, aby przywołane przez rząd grecki przepisy art. 32 ust. 5 protokołu nr 4 były sprzeczne z tą analizą. Przypomnę,
że ten artykuł stanowi, że organy celne kraju przywozu, które wystąpiły z wnioskiem o następczą weryfikację pochodzenia danych
towarów, są niezwłocznie informowane o wynikach weryfikacji. Wyniki te powinny jasno wskazywać, czy dane produkty spełniają
wymogi korzystania z preferencyjnego traktowania.
38. Odwołam się również do art. 32 ust. 6 protokołu nr 4, który stanowi podobnie jak poprzedni ustęp, że jeżeli w przypadkach
uzasadnionej wątpliwości odnośnie do pochodzenia przedmiotowych towarów i w przypadkach braku odpowiedzi w terminie dziesięciu
miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie weryfikacji albo jeżeli odpowiedź jest niewystarczająca, organy celne kraju
przywozu odmawiają tym towarom preferencyjnego traktowania, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności.
39. Moim zdaniem, wolą stron układu stowarzyszeniowego było w zakresie tych przepisów, aby w zamian za uprawnienie przyznane im
w ten sposób przez protokół nr 4 organy celne kraju wywozu, do których organy celne kraju przywozu złożyły wniosek o dokonanie
weryfikacji, rzeczywiście dokonały weryfikacji i aby przekazały w rozsądnym czasie wyniki tym drugim omawianym organom. Przepisy
te mają na celu, aby – jak to przedstawił rząd grecki – postępowanie w zakresie współpracy administracyjnej, pozwalające na
ustalenie pochodzenia danych towarów, było prowadzone starannie i aby kwestia dalszego losu tych towarów została szybko załatwiona.
Jednakże przepisy te nie odnoszą się do wykonywania prawa zaskarżenia decyzji przyjętych przez organy celne kraju wywozu w wyniku
następczej kontroli, które to prawo jest uregulowane przez prawodawstwo tego kraju.
40. Nie należy zatem wnioskować z tych przepisów, że organy celne kraju przywozu są związane wstępnymi wynikami następczej weryfikacji,
gdy wyniki tej weryfikacji są zaskarżone przed sądem i w rezultacie nie są one ostateczne.
41. Natomiast można wywnioskować z tych samych przepisów oraz z całego systemu współpracy administracyjnej przewidzianego w protokole
nr 4, że w przypadku, gdy wyniki następczej kontroli kwestionują ważność świadectw EUR.1 i są zaskarżone zgodnie z przepisami
krajowymi, wówczas organy celne kraju przywozu powinny być powiadomione przez organy celne kraju wywozu o skardze, a następnie
o rozstrzygnięciu w przedmiocie tej skargi. Również w świetle celów układu stowarzyszeniowego istnieje ten obowiązek, aby
towarom, których pochodzenie zostało ostatecznie potwierdzone przez organy kraju przywozu, mogło zostać przyznane skutecznie
preferencyjne traktowanie przez organy celne kraju przywozu.
42. Organy celne kraju przywozu muszą zatem, biorąc pod uwagę cel układu stowarzyszeniowego i systemu współpracy administracyjnej
w przedmiocie ustalania pochodzenia towarów, uwzględnić orzeczenia sądowe wydane wskutek zaskarżenia wstępnych wyników następczej
weryfikacji tego pochodzenia.
43. Przeciwnie do twierdzeń rządu greckiego, organy celne kraju przywozu nie mogą odmówić uwzględnienia tych orzeczeń, uzasadniając
to okolicznością, że nie mogą wiedzieć, czy postępowanie przed sądem kraju wywozu było kontradyktoryjne i czy zapewniało wszelkie
gwarancje słusznego procesu.
44. Należy przypomnieć, że system współpracy administracyjnej ustanowiony w protokole nr 4 opiera się na wzajemnym zaufaniu organów
celnych właściwych krajów. Oznacza to, że ustanawiając taki system, państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej oraz Parlament
Europejski, Rada i Komisja uznały, że organy administracyjne państwa trzeciego, strony tej umowy o wolnym handlu, są w stanie
stosować przepisy układu stowarzyszeniowego. To zaufanie musi w sposób konieczny obejmować sądy tego państwa, uprawnione zgodnie
z przepisami krajowymi do wydawania orzeczeń w przedmiocie zaskarżenia decyzji wydanych przez organy celne tego kraju. Paradoksem
byłoby obdarzenie tym zaufaniem organów administracyjnych państwa trzeciego i pozbawienie tego zaufania sądów tego państwa,
podczas gdy właśnie zadaniem tych sądów jest czuwanie nad stosowaniem prawa, a zatem i układu stowarzyszeniowego, przez krajowe
organy administracyjne(20). Jak to zostało wskazane przez Sfakianakis na rozprawie, sądy kraju przywozu są gwarantami zgodności świadectw EUR.1 z układem
stowarzyszeniowym.
45. Uwzględnienie przez organy celne kraju przywozu orzeczeń sądowych wydanych w państwie trzecim wywozu wskutek zaskarżenia wyników
następczej weryfikacji pochodzenia towarów jest – moim zdaniem – nierozerwalnie związane z uznaniem oceny dokonanej przez
organy celne tego kraju wywozu w przedmiocie wspomnianego pochodzenia i zatem związane z podziałem zadań ustanowionym w protokole
nr 4.
46. Ponadto kwestia tego uwzględnienia orzeczeń nie może zmieniać się w zależności od państwa członkowskiego, inaczej bowiem wprowadzałoby
to niepewność mogącą zagrozić istnieniu wspólnej polityki handlowej, jak również wypełnianiu przez Wspólnotę obowiązków wynikających
z przedmiotowego układu(21).
47. Aby sprzeciwić się temu uwzględnieniu orzeczeń, rząd grecki twierdzi również, że jeżeli wstępne wyniki następczej weryfikacji
zostaną uchylone orzeczeniem sądowym, wtedy organy celne kraju przywozu nie mogą wiedzieć, czy to uchylenie opiera się na
badaniu merytorycznej i prawnej zasadności zaskarżonego aktu, czy na podstawie formalnej, takiej jak niestawiennictwo na rozprawie
organów celnych występujących w charakterze strony pozwanej.
48. Nie sądzę, aby ten argument mógł zostać dopuszczony. Jak to zostało wcześniej pokazane, następcza weryfikacja ma na celu sprawdzenie
prawidłowości świadectw EUR.1(22). Gdy wyniki tej weryfikacji są zaskarżone przed sądem zgodnie z prawem krajowym, wówczas istotna jest jedynie kwestia, czy
po zakończeniu postępowania sporne świadectwa zostaną unieważnione, czy też potwierdzone. Jeśli wyniki następczej weryfikacji
podważającej prawidłowość świadectw EUR.1 zostaną sądownie uchylone i w rezultacie wspomniane świadectwa zostaną potwierdzone,
wówczas organy celne kraju przywozu powinny uwzględnić te świadectwa, niezależnie od uzasadnienia orzeczenia uchylającego
wyniki następczej weryfikacji.
49. Po drugie nie wydaje mi się, aby można było dopuścić stanowisko rządu greckiego, w każdym razie z tego względu, że jest ono
sprzeczne z prawem do skutecznego odwołania się do sądu.
50. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawo do skutecznego odwołania się do sądu stanowi ogólną zasadę prawa wspólnotowego, która
opiera się tradycjach konstytucyjnych wspólnych państwom członkowskim(23). Prawo to uznane zostało w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który opiera się na art. 6 i 13 Europejskiej
konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zadaniem Trybunału jest czuwanie nad przestrzeganiem podstawowych
praw w ramach prawa wspólnotowego(24). Układ stowarzyszeniowy, zawarty przez Radę i Komisję zgodnie z art. 228 i 238 WE(25), stanowi integralną część wspólnotowego porządku prawnego(26). Zatem do Trybunału należy czuwanie nad poszanowaniem praw podstawowych, takich jak prawo do skutecznego odwołania się do
sądu w ramach wykonywania postanowień układu stowarzyszeniowego.
51. Niewątpliwie decyzja organów celnych kraju wywozu wydana w wyniku następczej weryfikacji pochodzenia towarów powinna być przedmiotem
skutecznej kontroli sądowej. Ta kontrola dotyczy w istocie kwestii, czy dane towary spełniają wymogi przewidziane w układzie
stowarzyszeniowym, który wchodzi w skład wspólnotowego porządku prawnego, aby móc korzystać z preferencyjnego traktowania.
Konsekwencją tej kontroli może być pozbawienie eksportera korzyści wypływających z tego traktowania, ponieważ importer będzie
zmuszony zapłacić cło od przedmiotowych towarów, co niechybnie wpłynie na ich stosunki handlowe.
52. Odmowa uwzględnienia orzeczeń wydanych przez sądy kraju wywozu w przedmiocie wyników następczej kontroli skutkowałaby zatem
pozbawieniem eksporterów możliwości związanej z przewidzianym w prawie węgierskim prawem do odwołania od wyników tych weryfikacji.
Z drugiej strony ta odmowa mogłaby mieć również taki skutek, że także węgierskie organy celne stwierdziłyby, iż nie należy
uwzględniać orzeczeń wydanych przez sądy państw członkowskich wskutek zaskarżenia wyników weryfikacji pochodzenia dokonanych
przez organy celne odpowiednich państw. Należy podkreślić, że zgodnie z logiką wzajemności – będącej podstawą układu stowarzyszeniowego
i protokołu nr 4 – uwzględnienie przez państwa członkowskie węgierskich orzeczeń sądowych stanowi również warunek uwzględnienia
przez organy celne tego państwa orzeczeń sądowych wydanych w państwach członkowskich wskutek zaskarżenia przez eksporterów
wyników następczej weryfikacji pochodzenia wspólnotowego towarów przywożonych na Węgry.
53. Odmowa uwzględnienia orzeczeń wydanych przez sądy węgierskie wskutek zaskarżenia wyników następczych weryfikacji byłaby zatem
sprzeczna nie tylko z celem układu stowarzyszeniowego i systemem współpracy przewidzianym w protokole nr 4, ale też z prawem
do skutecznego odwołania się do sądu.
54. Ponadto z systemu protokołu nr 4 oraz z celu układu stowarzyszeniowego wynika również, że ten obowiązek spoczywa na organach
celnych kraju przywozu niezależnie od kwestii, czy wnioskowały one, czy też nie o dokonanie tej następczej weryfikacji.
55. W tym względzie należy przypomnieć, że z art. 32 ust. 1 protokołu nr 4 wynika, że następcza weryfikacja może być przeprowadzona
przez właściwe organy kraju wywozu z urzędu lub na wniosek organów kraju przywozu. Ta weryfikacja może być przeprowadzona
– jak w niniejszej sprawie – na żądanie Komisji, na której zgodnie z art. 155 WE(27) spoczywa obowiązek czuwania nad właściwym stosowaniem układu stowarzyszeniowego i protokołów dołączonych do tego aktu(28).
56. Niezależnie od wnioskodawcy następczej weryfikacji, jej cel pozostaje taki sam, czyli zweryfikowanie prawidłowości świadectw EUR.1,
aby zgodnie z celem układu stowarzyszeniowego w przypadku przywozu do Wspólnoty, towary pochodzące z Węgier – w rozumieniu
tego układu – mogły korzystać z preferencyjnego traktowania przewidzianego w tym akcie. Biorąc pod uwagę ten system i cele
tego układu, organy celne kraju przywozu muszą uwzględnić wyniki następczej weryfikacji i zatem orzeczenia sądowe wydane w kraju
przywozu w przedmiocie wyników tej weryfikacji, niezależnie od organu, który zażądał tej weryfikacji.
57. Wobec powyższego proponuję Trybunałowi udzielenie następującej odpowiedzi: układ stowarzyszeniowy oraz protokół nr 4, a w szczególności
przepisy tego protokołu dotyczące obowiązku wzajemnej pomocy, znajdujące się w art. 31 ust. 2, jak również przepisy dotyczące
weryfikacji dowodu pochodzenia towarów ujęte w art. 32 należy interpretować w ten sposób, że organy celne kraju przywozu obowiązane
są uwzględnić orzeczenia sądowe wydane w kraju wywozu wskutek zaskarżenia wyników weryfikacji ważności świadectw przewozowych
towarów dokonanych przez organy celne kraju wywozu, gdy władze kraju przywozu zostały poinformowane o tych skargach i o treści
orzeczeń, niezależnie od okoliczności, czy weryfikacja ważności świadectw przewozowych towarów została dokonana na wniosek
organów celnych kraju przywozu.
B – W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego
58. W trzecim pytaniu prejudycjalnym sąd krajowy zasadniczo zmierza do ustalenia, czy skuteczność ustanowionego w układzie stowarzyszeniowym
zakazu stosowania ceł sprzeciwia się, aby organy krajowe kraju przywozu wydały decyzje administracyjne nakładające cła, podatki
i kary pieniężne przed ogłoszeniem orzeczeń sądowych wydanych wskutek zaskarżenia wyników następczej weryfikacji, gdy zgodnie
z orzeczeniami sądowymi wydanymi wskutek tego zaskarżenia ważność świadectw EUR.1 została potwierdzona.
59. Badanie tego pytania prowadzi mnie po pierwsze do sprawdzenia, czy greckie organy celne po otrzymaniu informacji od węgierskich
organów celnych o nieprawidłowości przedmiotowych świadectw EUR.1 były uprawnione do wydania spornych decyzji przed rozstrzygnięciem
skarg na wyniki następczej weryfikacji, czy też powinny one były zawiesić wszczęcie procedury zmierzającej do pobrania należności
celnej w oczekiwaniu na rozstrzygnięcia tych skarg.
60. Sfakianakis i rząd węgierski twierdzili na rozprawie, że greckie organy celne powinny były zawiesić wszczęcie procedury zmierzającej
do pobrania należności celnej, ponieważ zgodnie z prawem węgierskim skarga na decyzje administracyjne zawiesza ich wykonanie.
61. Nie podzielam tego zdania. Nie sądzę, aby kwestia, czy organy celne państwa członkowskiego są uprawnione do wszczęcia procedury
zmierzającej do pobrania należności celnej w następstwie informacji o wynikach następczej weryfikacji kwestionującej pochodzenie
spornych towarów, mogła być uregulowana przez prawo państwa trzeciego będącego stroną przedmiotowego układu o wolnym handlu.
Należy wskazać, że protokół nr 4 nie zawiera żadnego takiego przepisu.
62. Omawiany protokół nie zawiera również przepisów, jak powinny zachować się organy celne kraju przywozu, gdy – jak w tej sprawie
– towary przywiezione do Wspólnoty na podstawie świadectw EUR.1 zostały wprowadzone do obrotu, a następnie były przedmiotem
następczej weryfikacji, która zakwestionowała ważność tych świadectw. Należy zaznaczyć w tym względzie, że art. 32 ust. 4
protokołu nr 4 reguluje jedynie przypadek, gdy organy celne kraju przywozu nie zwolniły jeszcze danych produktów. W razie
braku odpowiedniego przepisu w omawianym protokole, to we Wspólnotowym kodeksie celnym należy szukać przepisu regulującego
zachowanie organów celnych kraju przywozu w sytuacji takiej, jak w sporze zawisłym przed sądem krajowym.
63. Biorąc pod uwagę przepisy wspomnianego kodeksu, uważam, że greckie organy celne nie były zobowiązane do zawieszenia wszczęcia
procedury zmierzającej do pobrania należności celnej aż do rozstrzygnięcia skargi wniesionej na Węgrzech na wyniki następczej
weryfikacji. Z badania właściwych przepisów Wspólnotowego kodeksu celnego wynika, że kodeks ten – przy zagwarantowaniu w takim
przypadku ochrony praw importera – ma również na celu skuteczną ochronę interesów finansowych Wspólnoty, nakładając na państwa
członkowskie obowiązek zastosowania niezbędnych środków zmierzających do pokrycia długu celnego, który stanowi w głównej mierze
dochód wspólnotowy.
64. Artykuł 78 ust. 3 Wspólnotowego kodeksu celnego stanowi, że jeżeli z następczej weryfikacji wynika, że przepisy regulujące
właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne
działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Z art. 201 Wspólnotowego kodeksu celnego
wynika, że dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym.
65. Podobnie, gdy powstanie dług celny, Wspólnotowy kodeks celny nakłada na państwa członkowskie obowiązek prowadzenia z należytą
starannością procedury zmierzającej do pobrania należności celnej, zarówno w pierwszej fazie polegającej na zaksięgowaniu
wierzytelności(29), jak i jej właściwego ściągnięcia od dłużnika(30). Ponadto zgodnie z art. 244 Wspólnotowego kodeksu celnego wniesienie skargi nie powoduje, z pewnymi wyjątkami, zawieszenia
wykonania zaskarżonej decyzji wydanej przez organy celne państwa członkowskiego.
66. Nie sądzę, aby w sytuacji, gdy powstanie długu celnego wynika – jak w tym przypadku – z unieważnienia świadectw EUR.1 w wyniku
następczej weryfikacji, istnienie skargi na to unieważnienie nakładało na organy celne państwa członkowskiego przywozu obowiązek
zawieszenia wszczęcia ww. procedury. Ze względu na okoliczność, że sporne towary zostały wprowadzone do obrotu we Wspólnocie
i postępowanie sądowe mogłoby trwać wiele lat, takie zawieszenie mogłoby poważnie utrudnić pokrycie wierzytelności celnej,
w przypadku, gdyby skarga została oddalona.
67. Ponadto interesy importera, którego świadectwa EUR.1 zostały retrospektywnie unieważnione, są brane pod uwagę na każdym z dwóch
etapów procedury zmierzającej do pobrania należności celnej. Zatem zgodnie z art. 220 Wspólnotowego kodeksu celnego wspomniany
importer może być zwolniony od retrospektywnego pokrycia długu, gdy stosowanie preferencyjnego statusu wynika z błędu organów
celnych kraju wywozu, który to błąd nie mógł zostać wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego
obowiązujących przepisów(31). W przypadku zaksięgowania długu dłużnik może otrzymać termin płatności lub odroczenie, lub też ułatwienia płatnicze na warunkach
przewidzianych we Wspólnotowym kodeksie celnym, przy czym należności celne powinny zostać mu oczywiście zwrócone, jeśli okaże
się, że nie są należne w świetle przepisów prawa.
68. W przypadku skargi, zasadniczo niezawieszającej postępowania, jaką wspomniany importer jest uprawniony wnieść w państwie członkowskim
przywozu na decyzję organów celnych tego kraju nakładającą na niego obowiązek płatności należności celnych, art. 244 Wspólnotowego
kodeksu celnego przewiduje jednak, że organy celne zawieszają w całości lub w części wykonanie decyzji, w przypadku gdy mają
uzasadnione powody, by sądzić, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z przepisami prawa celnego, lub gdy istnieje obawa spowodowania
nieodwracalnej szkody dla osoby zainteresowanej. Dłużnik, któremu przyznano zawieszenie płatności należności celnych, może
być również zwolniony od obowiązku złożenia zabezpieczenia, jeżeli mogłoby to spowodować poważne trudności natury gospodarczej
lub społecznej dłużnika.
69. Wydaje się, że moją analizę potwierdza również orzecznictwo w zakresie skarg importerów na decyzje wydane przez Komisję w przedmiocie
zwrotu lub umorzenia należności celnych przywozowych lub wywozowych zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1430/79(32), zgodnie z którym taki przepis ma jedynie na celu umożliwienie, w razie jednoczesnego wystąpienia szczególnych okoliczności
i przy braku ewidentnego zaniedbania bądź umyślnego działania w celu oszustwa, zwolnienia przedsiębiorców z płatności ciążących
na nich należności celnych, a nie umożliwienie zakwestionowania samej zasady wymagalności długu celnego(33). W ww. wyroku w sprawie Cerealmangimi i Italgrani przeciwko Komisji Trybunał wskazał w tym zakresie, że do skarżących należało,
jeśli uważali, że warunki były w dalszym ciągu spełnione, wniesienie skargi do sądu państwa członkowskiego przywozu na decyzję
organów celnych tego państwa zobowiązującą do uiszczenia długu celnego(34). Wspomniane orzecznictwo potwierdza zatem analizę, zgodnie z którą wszczęcie procedury zmierzającej do pobrania należności
celnej nie jest uzależnione od warunku, aby istnienie długu celnego było niepodważalne.
70. Z powyższych uwag wynika, że w niniejszej sprawie greckie organy celne – biorąc pod uwagę okoliczność, iż zostały powiadomione
przez węgierskie organy celne, że w wyniku następczej weryfikacji świadectw EUR.1 zostały stwierdzone nieprawidłowości w pewnych
świadectwach – były uprawnione, a nawet zobowiązane do wszczęcia procedury zmierzającej do pobrania należności celnych odnośnie
do pojazdów przywiezionych na podstawie wspomnianych świadectw, chociaż wyniki tej weryfikacji zostały zaskarżone zgodnie
z przepisami prawa krajowego(35).
71. Należy się teraz zastanowić nad dalszym losem decyzji wydanych przez greckie organy celne, zaskarżonych w sporze zawisłym
przed sądem krajowym, w przedmiocie pojazdów, których świadectwo EUR.1 zostało ostatecznie potwierdzone zgodnie z orzeczeniami
wydanymi przez sąd węgierski.
72. Odpowiedź na to pytanie można niewątpliwie wywnioskować z odpowiedzi zaproponowanej na pytanie poprzednie. Jak to zostało
wcześniej wskazane, celem układu stowarzyszeniowego jest umożliwienie przywozu do Wspólnoty towarów spełniających warunki
do uznania ich za towary pochodzące z Węgier, stosując wobec nich przewidziane w tym układzie preferencyjne traktowanie. Skuteczność
układu stowarzyszeniowego zostałaby zatem podważona, gdyby odmówiono preferencyjnego traktowania w przypadku towarów, których
węgierskie pochodzenie zostało ostatecznie potwierdzone zgodnie z orzeczeniami wydanymi przez właściwy sąd kraju wywozu. Ta
skuteczność stoi zatem w sprzeczności, aby w takim przypadku organy celne kraju przywozu pobrały po dokonaniu odprawy celnej
należności celne powiększone o podatki i kary pieniężne.
73. Również prawo do skutecznego odwołania się do sądu zostałoby naruszone w sposób rażący, gdyby po uzyskaniu przez eksportera
orzeczenia sądu uchylającego wyniki następczej weryfikacji kwestionującej ważność świadectw EUR.1 organy celne kraju przywozu
przystąpiły jednak do pobrania należności celnych od importera na podstawie wyników tej weryfikacji.
74. Z powyższych uwag wynika, że w okolicznościach niniejszej sprawy greckie organy celne powinny były uchylić lub cofnąć zaskarżone
decyzje administracyjne w zakresie, w jakim dotyczą pojazdów, których węgierskie pochodzenie zostało ostatecznie potwierdzone.
75. Proponuję udzielić następującej odpowiedzi na trzecie pytanie prejudycjalne: skuteczność ustanowionego w układzie stowarzyszeniowym
zakazu stosowania ceł sprzeciwia się, aby organy celne kraju przywozu wydały decyzje administracyjne nakładające cła, powiększone
o podatki i kary pieniężne, przed ogłoszeniem orzeczeń sądowych wydanych wskutek zaskarżenia wyników następczej weryfikacji,
gdy zgodnie z orzeczeniami sądowymi wydanymi wskutek tego zaskarżenia ważność świadectw EUR.1 została potwierdzona.
C – W przedmiocie czwartego pytania prejudycjalnego
76. Sąd krajowy zadaje pytanie, czy na odpowiedź na poprzednie pytania może mieć wpływ okoliczność, że ani greckie, ani węgierskie
władze nie wystąpiły o zwołanie Komitetu Stowarzyszenia w trybie art. 33 protokołu nr 4.
77. Proponuję Trybunałowi odczytanie tego pytania w ten sposób, że sąd krajowy dąży do ustalenia, czy odpowiedź na poprzednie
pytania może być podważona przez okoliczność, że ani greckie, ani węgierskie władze nie wystąpiły o zwołanie Komitetu Stowarzyszenia
po wydaniu orzeczeń przez sądy węgierskie.
78. Uważam, że należy udzielić negatywnej odpowiedzi na to pytanie z poniższych względów.
79. Wcześniej zostało wskazane, że organy celne kraju przywozu nie mogą jednostronnie stwierdzić nieważności świadectwa EUR.1
wydanego zgodnie z prawem przez organy celne kraju wywozu. W razie wątpliwości odnośnie do prawidłowości tego świadectwa organy
celne kraju przywozu jedynie mogą żądać od tych drugich władz dokonania następczej weryfikacji. Podobnie też organy celne
kraju przywozu są związane wynikami tej weryfikacji, jeśli organy celne kraju wywozu były w stanie ustalić pochodzenie danego
towaru.
80. Zgodnie z art. 33 protokołu nr 4 rozstrzygnięcia sporów zaistniałych w związku z tą weryfikacją pomiędzy organami celnymi
kraju przywozu a organami celnymi kraju wywozu należy dokonywać polubownie. Gdy nie jest możliwe polubowne rozstrzygnięcie
sporu, wówczas należy go przedłożyć Komitetowi Stowarzyszenia.
81. Wynika z powyższego, że okoliczność, iż ani greckie, ani węgierskie władze nie wystąpiły o zwołanie Komitetu Stowarzyszenia,
nie może podważyć faktu, że greckie organy celne muszą uwzględnić węgierskie orzeczenia sądowe i że ze względu na fakt, iż
te orzeczenia potwierdziły węgierskie pochodzenie przedmiotowych pojazdów, ww. organy nie mogą pobierać należności celnych
odnośnie do tych pojazdów.
82. Proponuję udzielić odpowiedzi sądowi krajowemu, że na odpowiedź na poprzednie pytania nie może mieć wpływu okoliczność, że
ani greckie, ani węgierskie władze nie wystąpiły o zwołanie Komitetu Stowarzyszenia w trybie art. 33 protokołu nr 4.
D – W przedmiocie piątego pytania prejudycjalnego
83. Piąte pytanie prejudycjalne zostało zadane przez sąd krajowy, tylko w przypadku przeczącej odpowiedzi na dwa pierwsze pytania
badane wcześniej. Ze względu na okoliczność, że zaproponowałem udzielenie odpowiedzi twierdzącej na te pytania, nie wydaje
mi się konieczne badanie tego ostatniego pytania.
V – Wnioski
84. Wobec powyższego proponuję Trybunałowi udzielenie następujących odpowiedzi na pytania przedstawione przez Dioikitiko Protodikeio
Athinon:
1) Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Republiką Węgierską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i państwami
członkowskimi, z drugiej strony, protokół nr 4 załączony do układu stowarzyszeniowego dotyczący definicji pojęcia „towary
pochodzące” i metod współpracy administracyjnej, w brzmieniu zmienionym decyzją nr 3/96 z dnia 28 grudnia 1996 r. Rady Stowarzyszenia
między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Węgierską, z drugiej strony, zmieniającą
protokół nr 4, a w szczególności przepisy tego protokołu dotyczące obowiązku wzajemnej pomocy znajdujące się w art. 31 ust. 2,
jak również przepisy dotyczące weryfikacji dowodu pochodzenia towarów ujęte w art. 32, należy interpretować w ten sposób,
że organy celne kraju przywozu obowiązane są uwzględnić orzeczenia sądowe wydane w kraju wywozu wskutek zaskarżenia wyników
weryfikacji ważności świadectw przewozowych towarów dokonanych przez organy celne kraju wywozu, gdy władze kraju przywozu
zostały poinformowane o tych skargach i o treści orzeczeń, niezależnie od okoliczności, czy weryfikacja ważności świadectw
przewozowych towarów została dokonana na wniosek organów celnych kraju przywozu.
2) Skuteczność ustanowionego w układzie stowarzyszeniowym zakazu stosowania ceł sprzeciwia się, aby organy celne kraju przywozu
wydały decyzje administracyjne nakładające cła, powiększone o podatki i kary pieniężne, przed ogłoszeniem orzeczeń sądowych
wydanych wskutek zaskarżenia wyników następczej weryfikacji, gdy zgodnie z orzeczeniami sądowymi wydanymi wskutek tego zaskarżenia
ważność świadectw EUR.1 została potwierdzona.
3) Na odpowiedź na poprzednie pytania nie może mieć wpływu okoliczność, że ani greckie, ani węgierskie organy celne nie wystąpiły
o zwołanie Komitetu Stowarzyszenia w trybie art. 33 protokołu nr 4, w brzmieniu zmienionym decyzją nr 3/96.
1 – Język oryginału: francuski.
2 – Dz.U. 1993, L 347, str. 2 zwany dalej „układem stowarzyszeniowym”. Ten układ, jak również załączone do niego protokoły
zostały przyjęte w imieniu Wspólnoty na podstawie decyzji Rady i Komisji 93/742/Euratom, EWWiS, WE z dnia 13 grudnia 1993 r.
(Dz.U. L 347, str. 1).
3 – Zwaną dalej „Sfakianakis”.
4 – Protokół dotyczący definicji pojęcia „towary pochodzące” i metod współpracy administracyjnej (Dz.U. 1993, L 347, str. 177).
5 – Decyzja z dnia 17 lipca 1995 r. zmieniająca protokół nr 4 układu stowarzyszeniowego (Dz.U. L 201, str. 39).
6 – Decyzja z dnia 28 grudnia 1996 r. zmieniająca protokół nr 4 układu stowarzyszeniowego (Dz.U. 1997, L 92, str. 1).
7 – Zwany dalej „protokołem nr 4”.
8 – Zwane dalej „świadectwem EUR.1”.
9 – Przepisy art. 16 i 17 protokołu nr 4 znajdują się zasadniczo w art. 10 i 11 pierwotnej wersji tego protokołu z 1993 r.
oraz w art. 11 i 12 w brzmieniu zmienionym decyzją nr 1/95.
10 – Te przepisy, z wyjątkiem uściślenia w art. 32 ust. 3 protokołu nr 4, znajdują się zasadniczo w innej kolejności w art. 27
pierwotnej wersji tego protokołu z 1993 r. i w art. 28 w brzmieniu zmienionym decyzją nr 1/95.
11 – Rozporządzenie z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 302, str. 1, zwany dalej
„Wspólnotowym kodeksem celnym”).
12 – Zobacz motyw trzeci Wspólnotowego kodeksu celnego.
13 – Zobacz art. 217 ust. 1 akapit pierwszy Wspólnotowego kodeksu celnego.
14 – Sfakianakis wyjaśnia, że sąd węgierski orzekł, iż w celu ustalenia, czy wartość nieoryginalnych części używanych w produkcji
pojazdu nie przekracza poziomu 40% ceny loco fabryka, powyżej którego pojazd nie może być już uznany za towar pochodzący zgodnie
z układem stowarzyszeniowym, należy wziąć pod uwagę obniżki w stosunku do cen rynkowych uzyskane przez eksportera, gdy kupuje
te części w Japonii.
15 – Wyrok z dnia 12 lipca 1984 r. w sprawie 218/83 Les Rapides Savoyards i in., Rec. str. 3105, pkt 26 dotyczący umowy o wolnym
handlu pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską podpisanej w dniu 22 lipca 1972 r.; wyrok z dnia
7 grudnia 1993 r. w sprawie C‑12/92 Huygen i in., Rec. str. I‑6381, pkt 24 i 25 dotyczący umowy pomiędzy Europejską Wspólnotą
Gospodarczą a Republiką Austrii podpisanej w dniu 22 lipca 1972 r.; wyrok z dnia 5 lipca 1994 r. w sprawie C‑432/92 Anastasiou
i in., Rec. str. I‑3087, pkt 38, dotyczący umowy z 19 grudnia 1972 r. ustanawiającej stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą
Gospodarczą a Republiką Cypryjską.
16 – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Les Rapides Savoyards i in. (pkt 26).
17 – Wyżej wymienione wyroki w sprawie Les Rapides Savoyards i in. (pkt 27), i w sprawie Huygen i in. (pkt 25); jak również
wyrok z dnia 14 maja 1996 r. w sprawach połączonych C‑153/94 i C‑204/94 Faroe Seafood i in., Rec. str. I‑2465, pkt 20 oraz
z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C‑97/95 Pascoal & Filhos, Rec. str. I‑4209, pkt 33.
18 – Punkt 27 ww. wyroku.
19 – Zobacz ww. wyrok w sprawie Huygen i in. (pkt 27). Warto w tym miejscu uściślić, że ten obowiązek uznania decyzji przyjętych
przez organy państwa trzeciego nie ciąży w takim samym stopniu, gdy preferencyjne traktowanie zostało ustanowione przez autonomiczny
środek wspólnotowy, taki jak rozporządzenie. Trybunał orzekł, że w takim przypadku organy tego kraju nie mogą wiązać Wspólnoty
i państw członkowskich w ich interpretacji prawa wspólnotowego tak, że ustalenia pochodzenia towarów dokonane przez Komisję
w ramach prowadzonego dochodzenia są nadrzędne nad ustaleniami dokonanymi przez organy celne państwa trzeciego wywozu [zob.
ww. wyrok w sprawie Faroe Seafood i in. (pkt. 24 i 25), odnośnie do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2051/74 z dnia 1 sierpnia
1974 r. dotyczącego procedury celnej stosowanej względem niektórych produktów pochodzących i przywożonych z Wysp Owczych (Dz.U.
L 212, str. 33) i rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3184/74 z dnia 6 grudnia 1974 r. dotyczącego definicji pojęcia „towary pochodzące”
i metod współpracy administracyjnej dla stosowania procedury celnej stosowanej względem niektórych produktów pochodzących
i przywożonych z Wysp Owczych (Dz.U. L 344, str. 1)]. Taka sama sytuacja może zaistnieć również w ramach międzynarodowej umowy
o wolnym handlu wiążącej Wspólnotę i państwo trzecie, gdy to państwo nie podjęło niezbędnych środków w celu wykonania tej
umowy i gdy następcze weryfikacje dokonane przez Komisję wykazały nieprawidłowości w świadectwach przewozowych wydanych przez
organy celne wspomnianego państwa [wyrok z dnia 14 listopada 2002 r. w sprawie C‑251/00 Ilumitrónica, Rec. str. I‑10433, pkt 74,
odnośnie do przywozu do Wspólnoty telewizorów przywożonych z Turcji objętych preferencyjnym traktowaniem przewidzianym w ramach
układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją podpisanego w dniu 12 września 1963 r.
w Ankarze pomiędzy Republiką Turecką, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i państwami członkowskimi, z drugiej strony,
przyjętym w imieniu Wspólnoty decyzją Rady 64/732/EWG z dnia 23 grudnia 1963 r. (Dz.U. 1964, 217, str. 3685)].
20 – To zaufanie do sądów drugiej strony układu stowarzyszeniowego wyrażone zostało zresztą wyraźnie w art. 113 wspomnianego
układu, zgodnie z którym „w ramach [tego układu] strony zobowiązują się zapewnić dostęp osób fizycznych i prawnych drugiej
strony układu, bez dyskryminacji odnośnie do własnych obywateli, do sądów i właściwych organów administracyjnych Wspólnoty
i Węgier w celu dochodzenia swoich praw […]”.
21 – Zobacz podobnie ww. wyrok w sprawie Anastasiou i in. (pkt 53), odnośnie do akceptacji – w celu przywozu do Wspólnoty towarów
przewożonych z Cypru – świadectw przewozowych wydanych przez władze inne niż właściwe władze Republiki Cypru.
22 – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Huygen i in. (pkt 26).
23 – Wyroki z dnia 15 maja 1986 r. w sprawie 222/84 Johnston, Rec. str. 1651, pkt 18; z dnia 15 października 1987 r. w sprawie
222/86 Heylens i in., Rec. str. 4097, pkt 14; z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie C‑97/91 Oleificio Borelli przeciwko Komisji,
Rec. str. I‑6313, pkt 14, i z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie C‑467/01 Eribrand, Rec. str. I‑6471, pkt 53.
24 – Wyrok z dnia 30 września 1987 r. w sprawie 12/86 Demirel, Rec. str. 3719, pkt 28.
25 – Obecnie pierwszy przepis po zmianie stał się art. 300 WE, a drugi art. 310 WE.
26 – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Demirel (pkt 7).
27 – Obecnie art. 211 WE.
28 – Zobacz podobnie ww. wyrok w sprawie Ilumitrónica (pkt 60).
29 – Zobacz art. 217–220 Wspólnotowego kodeksu celnego.
30 – Zobacz art. 221–232 Wspólnotowego kodeksu celnego.
31 – Artykuł 220 ust. 2 Wspólnotowego kodeksu celnego, w brzmieniu zmienionym przez rozporządzenie (WE) nr 2700/2000 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2000 r. zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy
kodeks celny (Dz.U. L 311, str. 17), stanowi w tym względzie w lit. b) akapit drugi i trzeci, że jeżeli preferencyjny status
towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez
te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć
w rozumieniu pierwszego akapitu. Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało
wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest
oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych
do korzystania z preferencji. W opinii przedstawionej w sprawie C‑293/04 Beemsterboer Coldstore Services, obecnie zawisłej
przed Trybunałem, rzecznik generalny Kokott tłumaczy, że ta nowa wersja art. 220 Wspólnotowego kodeksu celnego nie stanowi
zmiany artykułu, ale zwykłe wyjaśnienie (pkt 30).
32 Rozporządzenie z dnia 2 lipca 1979 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych przywozowych lub wywozowych (Dz.U.
L 175, str. 1). Treść art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1430/79 jest prawie identyczna z art. 239 ust. 1 Wspólnotowego kodeksu
celnego, który stanowi:
„Należności celne przywozowe lub należności celne wywozowe podlegają […] umorzeniu w sytuacjach […] wynikających z okoliczności
niespowodowanych świadomym działaniem ani ewidentnym zaniedbaniem osoby zainteresowanej […]”.
33 Wyroki Trybunału z dnia 12 marca 1987 r. w połączonych sprawach 244/85 i 245/85 Cerealmangimi i Italgrani przeciwko Komisji,
Rec. str. 1303, pkt 11 i z dnia 6 lipca 1993 r. w sprawach połączonych C‑121/91 i C‑122/91 CT Control (Rotterdam) i JCT Benelux
przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3873, pkt 43.
34 Punkt 12 ww. wyroku.
35 Okoliczność, że w niniejszej sprawie greckie organy celne wszczęły tą procedurę dopiero po otrzymaniu listy UCLAF pojazdów
niesłusznie korzystających z preferencyjnego traktowania, nie podważa zasadności wspomnianej procedury, ponieważ dokładnie
w przypadku tych przedmiotowych pojazdów węgierskie organy celne stwierdziły nieważność świadectw EUR.1. Nie stwierdzono żadnej
różnicy w ocenie pomiędzy wspomnianymi organami a Komisją.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło