C-235/20

Opinia rzecznika generalnegoTSUE2021-11-18CELEX: 62020CC0235ECLI:EU:C:2021:941

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ogólne domniemanie poufności dokumentów przedłożonych w ramach procedury selekcji *sui generis*, nieobjętej rozporządzeniem finansowym, może być zastosowane w celu odmowy publicznego dostępu do tych dokumentów na podstawie art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001, chroniącego interesy handlowe?
Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznał, że Sąd prawidłowo zastosował ogólne domniemanie poufności do dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę w kontekście procedury selekcji *sui generis*, takiej jak procedura wyboru operatorów satelitarnych usług komunikacji ruchomej. Uzasadnił to tym, że dokumenty te, ze względu na swój charakter, zawierają szczegółowe informacje gospodarcze i techniczne (model biznesowy, zdolności, wiedza fachowa, koszty, ceny), których ujawnienie stanowiłoby rzeczywiste zagrożenie dla interesów handlowych wnioskodawcy (Inmarsat). Fakt, że procedura nie była objęta rozporządzeniem finansowym, nie wyklucza zastosowania tego domniemania, ponieważ rozporządzenie nr 1049/2001 reguluje ogólny dostęp publiczny, a nie specyficzne prawa oferentów. Upływ czasu również nie osłabił tego domniemania, gdyż informacje te nadal zachowują wartość handlową i strategiczną.
Stan faktyczny
ViaSat Inc., spółka technologiczna i konkurent Inmarsat PLC, złożyła wniosek o dostęp do dokumentów przedłożonych przez Inmarsat Komisji Europejskiej w ramach procedury selekcji operatorów ogólnoeuropejskich systemów satelitarnych usług komunikacji ruchomej (MSS) z 2009 r. Wniosek dotyczył zarówno ofert wstępnych, jak i późniejszej korespondencji. Komisja odmówiła dostępu, powołując się na ochronę interesów handlowych Inmarsat oraz postępowania sądowego, a także prywatności. ViaSat zaskarżyła tę decyzję do Sądu, który oddalił skargę, uznając, że Komisja mogła powołać się na ogólne domniemanie poufności dla tego typu dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Rzecznik Generalny Anthony Collins proponuje, aby Trybunał Sprawiedliwości oddalił pierwszy zarzut odwołania w całości.

Pełny tekst orzeczenia

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO ANTHONY’EGO COLLINSA przedstawiona w dniu 18 listopada 2021 r. ( ) Sprawa C-235/20 P ViaSat, Inc. przeciwko Komisji Europejskiej Odwołanie – Dostęp do dokumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 – Artykuł 4 ust. 2 tiret pierwsze – Wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych osoby trzeciej – Operator systemu satelitarnej komunikacji ruchomej – Ogólne domniemanie poufności dokumentów przekazanych Komisji przez operatora wybranego w zaproszeniu do składania wniosków – Odmowa dostępu I. Wprowadzenie 1. W swoim odwołaniu ( ) spółka ViaSat Inc. (zwana dalej „ViaSat”) domaga się uchylenia wyroku Sądu z dnia 26 marca 2020 r., ViaSat/Komisja (T-734/17, niepublikowanego, EU:T:2020:123; zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd oddalił wniosek ViaSat o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej C(2018) 180 final z dnia 11 stycznia 2018 r. (zwanej dalej „sporną decyzją”), w której utrzymano w mocy wstępną odmowę udzielenia ViaSat przez Komisję dostępu do żądanych dokumentów. Decyzję uzasadniano wyjątkami określonymi w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze i drugie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji ( ), dotyczącymi ochrony interesów handlowych oraz postępowania sądowego lub opinii prawnej, ponieważ dokumenty, o których mowa, obejmowały dokumentację przedłożoną przez wybranego wnioskodawcę w następstwie zaproszenia do składania wniosków sui generis. 2. Swoje rozstrzygnięcie Sąd oparł na stwierdzeniu, że Komisja, odmawiając dostępu do wyżej wymienionych dokumentów na podstawie art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001, mogła powołać się na ogólne domniemanie poufności dokumentacji tego rodzaju, a mianowicie wniosków składanych w następstwie zaproszenia do składania wniosków sui generis. 3. Niezależnie od ogólnego obowiązku ciążącego na instytucji UE odmawiającej dostępu do dokumentu na podstawie jednego z wyjątków określonych w art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001, który to obowiązek polega na wyjaśnieniu, co do zasady, w jaki sposób dostęp do takiego dokumentu mógłby naruszać interes chroniony danym wyjątkiem, oraz przedstawieniu oceny powiązanego ryzyka ( ), Trybunał przyznał, że w pewnych przypadkach instytucje Unii mogą oprzeć się na ogólnych domniemaniach ( ). Trybunał Sprawiedliwości nie miał jak dotąd sposobności rozważać, czy tego rodzaju ogólne domniemanie może mieć zastosowanie do dokumentów przedkładanych przez wnioskodawców w następstwie zaproszenia do składania wniosków w trybie tego rodzaju procedury selekcji. II. Ramy prawne UE A.   Rozporządzenie nr 1049/2001 4. Artykuł 4 rozporządzenia nr 1049/2001, zatytułowany „Wyjątki”, przewiduje w ust. 2, 6 i 7: „[…] 2.   Instytucje odmawiają dostępu do dokumentu w przypadku, gdy ujawnienie go naruszyłoby ochronę: – interesów handlowych osoby fizycznej lub prawnej, w tym własności intelektualnej, – postępowania sądowego lub opinii prawnej, – celu kontroli, dochodzenia lub audytu, chyba że za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny. […] 6.   Jeśli jakiekolwiek wyjątki dotyczą jedynie części dokumentu, którego dotyczy wniosek o ujawnienie, pozostałe części dokumentu zostają ujawnione. 7.   Wyjątki ustanowione w ust. 1–3 mają zastosowanie wyłącznie przez okres, w którym ochrona ta jest uzasadniona ze względu na treść dokumentu. Wyjątki mogą być stosowane przez okres nieprzekraczający 30 lat. W przypadku dokumentów objętych wyjątkiem ze względu na prywatność lub interesy handlowe oraz w przypadku dokumentów sensytywnych, wyjątki mogą, jeśli to konieczne, obowiązywać nadal po tym okresie”. B.   Decyzja nr 626/2008 5. Zgodnie z art. 3 ust. 3 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 626/2008/WE z dnia 30 czerwca 2008 r. w sprawie selekcji i zezwoleń dotyczących systemów dostarczających satelitarne usługi komunikacji ruchomej (MSS) ( ) (zwanej dalej „decyzją w sprawie MSS”): „[…] 3.   Dostępu do dokumentów dotyczących porównawczej procedury selekcji, w tym do wniosków, udziela się zgodnie z [rozporządzeniem nr 1049/2001]. […]” III. Okoliczności faktyczne i postępowanie A.   Okoliczności powstania sporu i postępowanie przed Sądem 6. Strona skarżąca, ViaSat, jest spółką technologiczną dostarczającą rozwiązania z zakresu komunikacji skierowane do przedsiębiorstw, osób fizycznych i rządów. W dniu 2 maja 2017 r. strona skarżąca wniosła o dostęp do „[wszelkich] informacji przedłożonych przez Inmarsat PLC, Inmarsat Ventures Limited lub jej podmioty zależne przy okazji udziału w unijnym postępowaniu o udzielenie zamówienia zakończonym w dniu 13 maja 2009 r. decyzją Komisji 2009/449/WE w sprawie selekcji operatorów ogólnoeuropejskich systemów dostarczających satelitarne usługi komunikacji ruchomej (MSS) ( ) oraz do wszelkich informacji przekazywanych między Inmarsat a Komisją Europejską w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia w okresie między przedstawieniem oferty wstępnej a ostateczną decyzją o udzieleniu zamówienia, jak również korespondencji z okresu po udzieleniu zamówienia” (zwanych dalej „żądanymi dokumentami”), kierując ten wniosek do Dyrekcji Generalnej ds. Sieci Komunikacyjnych, Treści i Technologii Komisji Europejskiej (zwanej dalej „DG Connect”). Wniosek złożono na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 1049/2001. W opinii strony skarżącej Inmarsat jest jednym z jej bezpośrednich konkurentów i znajduje się w gronie operatorów wybranych do świadczenia usług objętych zakresem postępowania o udzielenie zamówienia. 7. Pismem z dnia 22 czerwca 2017 r. DG Connect poinformowała stronę skarżącą, że wniosek o dostęp został oddalony w całości ze względu na fakt, iż ujawnienie tych dokumentów naruszałoby ochronę interesów handlowych osoby fizycznej lub prawnej, w tym własności intelektualnej, postępowania sądowego i opinii prawnej. W ocenie DG Connect żądane dokumenty w całości wchodziły w zakres wyjątków przewidzianych w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze i drugie rozporządzenia nr 1049/2001. W braku nadrzędnego interesu publicznego, który uzasadniałby ujawnienie tych dokumentów, odmówiono udzielenia dostępu – w tym dostępu częściowego. 8. W dniu 10 lipca 2017 r. strona skarżąca złożyła do Komisji ponowny wniosek o dostęp do dokumentów na podstawie art. 8 rozporządzenia nr 1049/2001. 9. Ze względu na brak wyraźnej odpowiedzi na ten ponowny wniosek w dniu 3 listopada 2017 r. strona skarżąca na podstawie art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001 wszczęła postępowanie o stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji odmownej. 10. W dniu 11 stycznia 2018 r. Sekretarz Generalny Komisji w odpowiedzi na ponowny wniosek o dostęp do dokumentów wydał wyraźną decyzję odmowną (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”). Na poparcie zaskarżonej decyzji Komisja powołała się na art. 4 ust. 2 tiret pierwsze (ochrona interesów handlowych), tiret drugie (ochrona postępowania sądowego) oraz art. 4 ust. 1 lit. b) (ochrona prywatności i integralności osoby fizycznej) rozporządzenia nr 1049/2001. W decyzji tej Komisja wskazała również objęty wnioskiem dokument, którego wcześniej nie wskazano, a mianowicie „korespondencję elektroniczną między DG [„ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów”] ( ) a Inmarsat z października/listopada 2008 r. (Ares(2017)439857)”, dotyczącą wniosku o dodatkowe informacje przesłane przez Komisję w dniu 24 października 2008 r. w przedmiocie wymogów dopuszczalności określonych w zaproszeniu do składania wniosków oraz odpowiedzi Inmarsat z dnia 6 listopada 2008 r. (zwaną dalej „korespondencją elektroniczną”). 11. W dniu 22 stycznia 2018 r. Komisja wniosła o umorzenie postępowania w związku z brakiem konieczności orzekania w świetle wydania zaskarżonej decyzji. 12. W dniu 22 marca 2018 r. strona skarżąca wystąpiła o zmianę zakresu skargi w taki sposób, aby postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. 13. Postanowieniem z dnia 4 września 2018 r. Inmarsat Ventures Ltd została dopuszczona do sprawy w charakterze interwenienta w celu poparcia żądań Komisji. B.   Zaskarżony wyrok 14. Na poparcie swojej skargi ViaSat podniosła pięć argumentów za stwierdzeniem nieważności, w których zarzucała, że Komisja naruszyła – po pierwsze – art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1049/2001 dotyczący ochrony interesów handlowych; po drugie – art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1049/2001 dotyczący ochrony postępowania sądowego; po trzecie – art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001 dotyczący ochrony prywatności; po czwarte – ostatni akapit art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001 dotyczący istnienia nadrzędnego interesu publicznego, który przemawia za ujawnieniem; oraz – po piąte – art. 4 ust. 6 rozporządzenia nr 1049/2001 dotyczący odmowy udzielenia częściowego dostępu. 15. Sąd orzekł, że nie ma konieczności orzekania w przedmiocie zgodności z prawem dorozumianej decyzji Komisji. W pozostałym zakresie skargę oddalił. 16. Sąd orzekł, że Komisja może powołać się na ogólne domniemanie poufności żądanych dokumentów, które dotyczyły oferty przetargowej złożonej przez Inmarsat ( ). Powołał się przy tym na własne orzecznictwo ( ), w myśl którego z uwagi na charakter dokumentów, dostęp do ofert przedłożonych przez oferentów w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego naruszałby, co do zasady, ochronę interesów handlowych ( ). 17. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej Sąd orzekł, że domniemanie to nie ma zastosowania wyłącznie do wniosków o dostęp złożonych przez oferenta, którego oferta została odrzucona. Pomijając fakt, że nielogiczne byłoby udzielanie szerszego dostępu do informacji osobom trzecim niż oferentom, których oferty odrzucono, ujawnienie określonych informacji zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich ( ) (zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”) nie ma znaczenia dla zastosowania domniemania poufności na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001 ( ). 18. W świetle powyższego Sąd orzekł ponadto, że w art. 3 ust. 3 decyzji w sprawie MSS, na który powoływała się strona skarżąca, powtórzono jedynie, iż wniosek o dostęp do dokumentów rozpatruje się w odniesieniu do rozporządzenia nr 1049/2001, natomiast intencją ani skutkiem tego przepisu nie była zmiana zakresu tego rozporządzenia ( ). 19. Sąd oddalił argument strony skarżącej, w myśl którego wspomniane domniemanie nie powinno mieć zastosowania z uwagi na upływ ponad pięciu lat od zakończenia procedury selekcji. Oddalenie to wynika z faktu, że dokumenty będące przedmiotem wniosku o dostęp ze względu na swój charakter zawierają prawdopodobnie poufne informacje techniczne i gospodarcze na temat wybranego oferenta, w szczególności informacje dotyczące jego kompetencji i metod pracy, wiedzy fachowej, wewnętrznej organizacji, ponoszonych przez niego kosztów i proponowanych cen. Tym bardziej, że Inmarsat nie uruchomiła do tego czasu w 2017 r. usług łączności w trakcie lotów, a przydział pasma na jej korzyść jest ważny co najmniej do 2027 r. ( ) 20. Stwierdził również, że zaskarżona decyzja zawierała dostateczne uzasadnienie przeciwko tezie o nadrzędnym interesie publicznym przemawiającym za ujawnieniem, o którym mowa w ostatnim akapicie art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001 ( ). Ponadto orzekł, że Komisja nie dopuściła się naruszenia poprzez stwierdzenie, że na podstawie okoliczności przedstawionych przez stronę skarżącą nie można uznać istnienia nadrzędnego interesu publicznego ( ). 21. Sąd uznał, że Komisja nie naruszyła art. 4 ust. 6 rozporządzenia nr 1049/2001 poprzez odmowę częściowego dostępu do żądanych dokumentów, ponieważ dokumenty te były w całości objęte ogólnym domniemaniem poufności ( ). 22. W świetle dokonanych ustaleń Sąd nie uznał za konieczne, by rozstrzygać co do istoty drugiego i trzeciego zarzutu, które odnosiły się do nieprawidłowego zastosowania wyjątków dotyczących, odpowiednio, ochrony postępowania sądowego i ochrony prywatności ( ). C.   Odwołanie 23. W dniu 12 czerwca 2020 r. ViaSat wniosła odwołanie od wyroku w sprawie ViaSat/Komisja ( ). W odwołaniu podniesiono dwa zarzuty. 24. Pierwszy zarzut odwołania podniesiony w związku z naruszeniem art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001 dotyczącego ochrony interesów handlowych składa się z czterech części. Po pierwsze, ViaSat zarzuca Sądowi, że dopuścił się naruszenia prawa poprzez zastosowanie do żądanych dokumentów ogólnego domniemania poufności, ponieważ domniemanie to dotyczy wyłącznie ofert przedłożonych przez oferentów w kontekście postępowań o udzielenie zamówienia publicznego regulowanych rozporządzeniem finansowym. Po drugie, skoro Sąd postanowił zastosować nowe domniemanie ogólne, powinien był przedstawić uzasadnienie. Po trzecie, ViaSat utrzymuje, że tego rodzaju ogólne domniemanie nie mogłoby w żadnym wypadku mieć zastosowania do żądanych dokumentów, ponieważ pozbawiałoby to skuteczności art. 3 ust. 3 decyzji w sprawie MSS i stałoby w sprzeczności z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”). Po czwarte, ViaSat sprzeciwiła się dokonanemu przez Sąd ustaleniu, że ogólne domniemanie poufności miało zastosowanie do całości żądanych dokumentów. 25. W drugim zarzucie odwołania ViaSat podnosi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa w związku z kwestią istnienia nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem, a więc naruszył ostatni akapit art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001. 26. ViaSat i Komisja przedstawiły uwagi na piśmie. Uwagi na piśmie na poparcie żądań Komisji złożyła również Inmarsat Ventures SE ( ). Zgodnie z art. 76 ust. 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Trybunał podjął decyzję o pominięciu rozprawy. 27. Zgodnie z wnioskiem Trybunału ograniczę zakres mojej opinii do zarzutu pierwszego. IV. Ocena A.   W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego 28. W części pierwszej zarzutu pierwszego odwołania ViaSat podnosi, że Sąd błędnie orzekł, iż ogólne domniemanie poufności w oparciu o ochronę interesów handlowych dotyczy żądanych dokumentów, a mianowicie dokumentów przedłożonych przez oferenta w postępowaniu o udzielenie zamówienia nieobjętym zakresem rozporządzenia finansowego. 29. ViaSat uważa, że to ogólne domniemanie ma zastosowanie wyłącznie do dokumentów przedkładanych w ramach postępowań o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonych na podstawie rozporządzenia finansowego. Argumentuje, że rozporządzenie finansowe stanowi, iż oferenci, których oferty zostały odrzucone, mogą uzyskać przynajmniej określone informacje (nazwę wybranego oferenta, ogólne dane i zalety oferty oraz cenę lub wartość zamówienia). W niniejszej sprawie ViaSat nie uzyskała żadnych informacji, ponieważ rozporządzenie finansowe nie miało zastosowania, a decyzja w sprawie MSS nie zawierała żadnych konkretnych przepisów regulujących prawo do uzyskania określonych informacji. Z tego względu ViaSat podnosi, że – wbrew rozstrzygnięciu Sądu – Komisja powinna była indywidualnie rozpatrzyć wniosek o dostęp do dokumentów. 30. Na poparcie tego stanowiska ViaSat powołuje się na analogię, iż ogólne domniemanie poufności nie ma zastosowania do dokumentów przedłożonych w kontekście zaproszeń do składania wniosków o dotacje objętych rozporządzeniem finansowym, w którym to przypadku instytucje Unii muszą przeprowadzić indywidualną ocenę. Zdaniem ViaSat na korzyść takiego stanowiska przemawia wyrok Sądu wydany w sprawie Agapiou Joséphidès/Komisja i EACEA ( ). 31. W odpowiedzi ViaSat stwierdza dodatkowo, iż nawet przy założeniu, że wniosek złożony przez Inmarsat w trakcie procedury selekcji mógł być postrzegany tak jak oferty przedłożone przez oferentów w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, nie można uznać, iż korespondencja elektroniczna między Komisją a Inmarsat ma taki charakter jak te oferty. 32. Komisja i Inmarsat nie podzieliły toku rozumowania ViaSat. 33. Jak już zauważyłem, aby uzasadnić odmowę dostępu do dokumentów, nie wystarczy, by instytucja Unii stwierdziła, że żądany dokument jest objęty zakresem art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001. Co do zasady, instytucja Unii musi przedstawić odpowiednie wyjaśnienie, w jaki sposób tego rodzaju dostęp mógłby konkretnie i w sposób rzeczywisty naruszać interes chroniony w tym przepisie. Trybunał przyznał jednak również, że instytucja może oprzeć swoją decyzję o odmowie dostępu do dokumentów na ogólnych domniemaniach. Takie domniemanie może mieć zastosowanie do kategorii dokumentów, ponieważ do wniosków o ujawnienie dokumentów o tym samym charakterze mogą mieć zastosowanie podobne względy natury ogólnej ( ). Co więcej, ze względu na to, że te ogólne domniemania stanowią wyjątek od obowiązku konkretnego i indywidualnego zbadania przez daną instytucję Unii [dokumentów] oraz, ogólniej, od zasady możliwie najszerszego publicznego dostępu do dokumentów znajdujących się w posiadaniu instytucji Unii, podlegają one ścisłej wykładni i ścisłemu stosowaniu ( ). 34. Jak dotąd sądy Unii uznawały, że pewne kategorie dokumentów mogą być objęte ogólnym domniemaniem poufności ( ). Wykaz tych kategorii nie jest jednak katalogiem zamkniętym. 35. Jak stwierdził Trybunał w wyroku ClientEarth/Komisja, potwierdzenie istnienia nowej kategorii dokumentów wymaga wykazania, że ujawnienie rodzaju dokumentów należących do tej kategorii mogłoby w rozsądnie przewidywalny sposób stanowić rzeczywiste zagrożenie dla chronionego danym wyjątkiem interesu ( ). 36. W mojej ocenie pierwszy zarzut odwołania wywołuje jedno podstawowe pytanie. Czy dokumenty przedłożone w kontekście procedury selekcji odbywającej się w następstwie zaproszenia do składania wniosków sui generis powinny być objęte ogólnym domniemaniem poufności w związku z ochroną interesów handlowych, nawet jeżeli procedura ta nie podlega rozporządzeniu finansowemu, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie? 37. Uważam, że na to pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Dla kompletności wywodu należy nadmienić, że Komisja słusznie zauważa, iż w niniejszym odwołaniu Trybunał nie ma zadecydować, czy ogólne domniemanie poufności w związku z ochroną interesów handlowych może mieć zastosowanie do dokumentów przedkładanych we wszystkich postępowaniach o udzielenie zamówienia. 38. Powołując się w szczególności na wyroki Cosepuri/EFSA ( ) i Secolux/Komisja ( ), Sąd w zaskarżonym wyroku stwierdził, że ze względu na zamieszczone w ofertach informacje gospodarcze i techniczne oferty przedłożone przez oferentów w ramach zaproszenia do składania ofert mogą wchodzić w zakres wyjątku dotyczącego ochrony interesów handlowych. Dodał, że z uwagi na charakter tych dokumentów istnieje domniemanie, iż dostęp do ofert przedłożonych przez oferentów w kontekście zamówień publicznych, co do zasady, naruszałby ochronę interesów handlowych ( ). 39. Ponadto Sąd w zaskarżonym wyroku stwierdził, podobnie jak w sprawie Secoloux/Komisja, że takie dokumenty ze względu na ich charakter mogą zawierać poufne informacje techniczne i gospodarcze na temat wybranego oferenta, między innymi informacje dotyczące jego kompetencji i metod pracy, wiedzy fachowej, wewnętrznej organizacji, ponoszonych przez niego kosztów i proponowanych cen ( ). 40. W moim przekonaniu w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd słusznie przyjął ten rok rozumowania i zastosował ogólne domniemanie. Pragnę zauważyć, że w zaskarżonym wyroku stwierdzono, iż zgodnie z zaskarżoną decyzją żądane dokumenty zawierają szczegółowy opis modelu biznesowego Inmarsat oraz jej zdolności, a także przedstawiają konkretną technologiczną wiedzę fachową w dziedzinach, których dotyczy procedura selekcji. Ponadto w żądanych dokumentach znajdują się informacje, w jaki sposób Inmarsat zamierza wykorzystać przydzielone ogólnoeuropejskie pasmo S w celu komercyjnego zapewnienia satelitarnych usług komunikacji ruchomej w obrębie UE. Takie informacje mają wartość handlową i odzwierciedlają wiedzę wewnętrzną Inmarsat, konkretną wiedzę fachową oraz modele biznesowe Inmarsat, a ich ujawnienie stanowiłoby zagrożenie dla jej interesów handlowych. Dostęp do tych dokumentów skutkowałby nie tylko ujawnieniem konkurencji informacji o modelach biznesowych i zdolnościach, lecz także umożliwiałby innym potencjalnym wnioskodawcom w przyszłych zaproszeniach do składania wniosków kopiowanie wniosku Inmarsat na poparcie własnych wniosków ( ). 41. Ponadto pragnę zauważyć, że na mocy decyzji w sprawie MSS wnioskodawcy mieli obowiązek przedłożyć dowody zdolności do spełnienia szeregu etapów określonych w załączniku do decyzji w sprawie MSS. W szczególności wyznaczono następujące etapy: złożenie wniosku Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego (ITU) o koordynację, produkcja satelitów, umowa o wystrzeliwaniu satelitów, adaptery międzysieciowe GES, zakończenie krytycznego przeglądu projektu, parowanie satelitów, wystrzeliwanie satelitów, koordynacja częstotliwości oraz świadczenie MSS na terytoriach państw członkowskich. 42. W świetle powyższego uważam, że dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę w kontekście procedury selekcji prowadzonej w następstwie zaproszenia do składania wniosków sui generis, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, mogą być objęte ogólnym domniemaniem poufności w związku z ochroną interesów handlowych. 43. Przejdę teraz do czterech dodatkowych argumentów przedstawionych przez ViaSat. 44. Po pierwsze, w przedmiocie tego, czy możliwe jest zastosowanie ogólnego domniemania poufności do procedur selekcji prowadzonych inaczej niż na podstawie rozporządzenia finansowego, jestem przekonany, że odpowiedź jest twierdząca. 45. Wbrew argumentowi strony wnoszącej odwołanie, fakt, iż rozporządzenie finansowe zawiera przepis nadający określonym osobom (a mianowicie oferentom, których oferty odrzucono) prawo do uzyskania określonych informacji ( ) nie ma znaczenia dla stosowania rozporządzenia nr 1049/2001, które reguluje wnioski o dostęp społeczeństwa do dokumentów. Na przepisy rozporządzenia nr 1049/2001 może powołać się każda osoba, niezależnie od tego, czy ma uzasadniony interes w uzyskaniu dostępu do dokumentów, o które wnioskuje (inny niż właściwy każdemu innemu członkowi społeczeństwa). Rozporządzenie nr 1049/2001 nie ma na celu ochrony uzasadnionych interesów oferentów, których oferty odrzucono. Decydujące nie jest to, czy zainteresowane strony mogą uzyskać określone informacje na podstawie konkretnych aktów prawodawstwa (takich jak rozporządzenie finansowe), ale czy z uwagi na charakter żądanych dokumentów można rozsądnie przypuszczać, że ich ujawnienie opinii publicznej mogłoby stanowić zagrożenie dla interesów handlowych danego wnioskodawcy lub oferenta. 46. W tym względzie należy dodać, jak słusznie zauważono w zaskarżonym wyroku, że w art. 3 ust. 3 decyzji w sprawie MSS powtórzono po prostu, iż wnioski o dostęp do dokumentów dotyczących procedur selekcji regulowanych tą decyzją mają być rozpatrywane na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001, bez intencji lub skutku w postaci zmiany zakresu tego rozporządzenia ( ). 47. Po drugie, argument strony wnoszącej odwołanie dotyczący wyroku Sądu wydanego w sprawie Agapiou Joséphidès/Komisja i EACEA ( ) wynika z nieprawidłowego zrozumienia tego wyroku. Chociaż prawdą jest, że Komisja podjęła decyzję o przeprowadzeniu w tamtym przypadku indywidualnego badania wniosku, wyrok ten w żaden sposób nie świadczy o tym, by Komisja zamiast tego nie mogła powołać się na ogólne domniemanie poufności w kontekście zaproszenia do składania wniosków o dotacje. Warto pamiętać, że instytucje Unii nie mają obowiązku polegać na takim ogólnym domniemaniu poufności. Powołanie się na ogólne domniemanie poufności jest zatem jedynie opcją, z której może skorzystać dana instytucja Unii. Zawsze może ona podjąć decyzję o przeprowadzeniu konkretnego i indywidualnego badania określonych dokumentów ( ). 48. Po trzecie, ViaSat twierdzi, że korespondencja elektroniczna między Inmarsat a Komisją dotycząca spełnienia kryteriów dopuszczalności nie ma takiego samego charakteru jak wniosek, dlatego też nie powinna być objęta ogólnym domniemaniem. Pomijając kwestię dopuszczalności takiej linii argumentacji, którą Komisja kwestionuje, należy ją odrzucić co do istoty. Przedstawione przez wnioskodawcę dodatkowe informacje dotyczące spełnienia kryteriów dopuszczalności stanowią nieodłączny element oferty i tak też powinny być traktowane. Nawet jeżeli kryteria dopuszczalności są publiczne, jak twierdzi strona wnosząca odwołanie, nie wynika z tego, że odpowiedzi na zapytania o wyjaśnienie, dlaczego dany wniosek spełnia te kryteria, są z natury publiczne. 49. Po czwarte, ViaSat zwraca się z pytaniem, czy upływ czasu od selekcji i wydania zezwolenia w 2009 r. powoduje osłabienie argumentu dotyczącego tajemnicy przedsiębiorstwa. Jak słusznie zauważył Sąd w swoim wyroku ( ), ujawnienie informacji prowadziłoby z dużym prawdopodobieństwem do ujawnienia poufnych informacji technicznych i gospodarczych wybranego wnioskodawcy, w szczególności informacji dotyczących jego kompetencji i metod pracy, wiedzy fachowej, wewnętrznej organizacji, ponoszonych przez niego kosztów i proponowanych cen. Również słusznie Sąd zauważył, że ujawnienie takich informacji lub jakichkolwiek innych informacji o wartości handlowej zawartych w ofercie, nawet jeżeli nastąpi to ponad pięć lat po zakończeniu procedury selekcji, z dużym prawdopodobieństwem naruszałoby ochronę wiedzy fachowej, strategii i twórczości Inmarsat, a więc jej siły rynkowej. Sąd stwierdził, że w czasie, gdy zawnioskowano o dostęp do dokumentów, Inmarsat nie uruchomiła jeszcze usług łączności w trakcie lotów, a przydział pasma na jej korzyść jest ważny co najmniej do 2027 r. Nie ma zatem podstaw, by sądzić, że tego rodzaju obawy przeminęły ze względu na upływ czasu od wydania decyzji w sprawie selekcji i zezwolenia. 50. Wynika z tego zatem, że część pierwsza zarzutu pierwszego jest bezzasadna. B.   W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego 51. ViaSat twierdzi, że skoro Sąd zamierzał uznać ogólne domniemanie poufności w odniesieniu do wszystkich dokumentów przedkładanych przez kandydatów w kontekście wszystkich postępowań o udzielenie zamówienia organizowanych przez instytucje Unii, powinien był przedstawić uzasadnienie. 52. Komisja i Inmarsat zakwestionowały argumenty ViaSat. 53. Mnie samego nie przekonuje argumentacja przedstawiona przez ViaSat. Po pierwsze, jak zauważono w pkt 37 powyżej, niniejsze odwołanie nie dotyczy tego, czy ogólne domniemanie poufności dotyczące ochrony interesów handlowych powinno mieć zastosowanie do dokumentów przedkładanych we wszystkich postępowaniach o udzielenie zamówienia. Ponadto Sąd dostatecznie uzasadnił uznanie istnienia domniemania w niniejszej sprawie, w szczególności w pkt 42, 43 i 48 zaskarżonego wyroku. W istocie Sąd orzekł, że wynika ono z faktu, iż oferty składane w procedurze selekcji prowadzonej w następstwie zaproszenia do składania wniosków, takiej jak w niniejszej sprawie, ze swojej natury zawierają informacje gospodarcze i techniczne, których ujawnienie, co do zasady, naruszałoby ochronę interesów handlowych. 54. Wobec powyższego część drugą zarzutu pierwszego należy uznać za bezzasadną. C.   W przedmiocie części trzeciej zarzutu pierwszego 55. W części trzeciej zarzutu pierwszego ViaSat twierdzi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa poprzez uznanie, że ogólne domniemanie poufności powinno mieć zastosowanie do dokumentów takich jak dokumenty żądane w niniejszej sprawie. Na poparcie swojego stanowiska strona wnosząca odwołanie podniosła trzy argumenty. 56. Po pierwsze, zastosowanie takiego ogólnego domniemania poufności pozbawiłoby skuteczności art. 3 ust. 3 decyzji w sprawie MSS. ViaSat twierdzi, że z przepisu tego można wnioskować, iż prawodawca Unii uważał, iż udzielenie dostępu do dokumentów, których dotyczy sprawa, nie zagrażałoby integralności procedury selekcji operatorów ogólnoeuropejskich systemów dostarczających satelitarne usługi komunikacji ruchomej. 57. Po drugie, ViaSat podkreśla, że nie może skorzystać ze szczególnego prawa dostępu do określonych informacji przewidzianego w rozporządzeniu finansowym dla oferentów, których oferty odrzucono, ponieważ nie uczestniczyła w postępowaniu. W każdym razie decyzja w sprawie MSS nie przewiduje podobnego prawa dostępu do określonych informacji. 58. Po trzecie, ViaSat stwierdza, że zastosowanie ogólnego domniemania poufności do rodzaju dokumentów, których dotyczy sprawa, skutkuje naruszeniem jej prawa do skutecznego środka prawnego przewidzianego w art. 47 karty. ViaSat argumentuje, że w braku dostępu do żądanych dokumentów niezwykle trudno byłoby konkurentowi ustalić, czy Inmarsat naruszyła warunki własnej oferty. ViaSat dodaje, że wszczęła postępowanie przed Sądem dotyczące rzekomego niezapewnienia przez Komisję przestrzegania przez Inmarsat warunków zaproszenia do składania wniosków i jej własnej oferty ( ). 59. Komisja i Inmarsat kwestionują argumenty strony wnoszącej odwołanie. 60. W mojej ocenie pierwsze dwa argumenty podniesione przez ViaSat należy odrzucić ze względów omówionych już w pkt 44–46 powyżej. Dodałbym w tym względzie, że gdyby prawodawca Unii chciał przyznać prawo do uzyskania określonych informacji wnioskodawcom, których wnioski odrzucono, w kontekście procedur selekcji operatorów ogólnoeuropejskich systemów dostarczających satelitarne usługi komunikacji ruchomej, to mógłby uwzględnić przepis podobny do art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego. Tak się jednak nie stało. Ponadto, jak zauważa sama strona wnosząca odwołanie, nawet gdyby istniał taki przepis, nie mogłaby ona z niego skorzystać, ponieważ nie uczestniczyła w procedurze selekcji. 61. Co się tyczy prawa do skutecznego środka prawnego z art. 47 karty, pragnę zauważyć, że ViaSat nie podnosiła tego argumentu przed Sądem. 62. Zgodnie z art. 127 ust. 1 w związku z art. 190 regulaminu postępowania przez Trybunałem Sprawiedliwości podnoszenie nowych zarzutów w postępowaniu odwoławczym jest niedozwolone. Umożliwienie stronie podniesienia po raz pierwszy przed Trybunałem zarzutu, którego nie powoływała ona wcześniej przed Sądem, oznaczałoby umożliwienie jej żądania od Trybunału rozstrzygnięcia sporu szerszego niż ten, który miał rozstrzygać Sąd. W ramach odwołania kompetencje Trybunału są zasadniczo ograniczone do badania dokonanej przez Sąd oceny podniesionych przed nim zarzutów. Jednakże argument, który nie został podniesiony w pierwszej instancji, nie stanowi nowego zarzutu, który jest niedopuszczalny na etapie odwołania, jeśli jest on jedynie rozszerzeniem argumentacji przedstawionej już w ramach zarzutu podniesionego w skardze przed Sądem ( ). 63. Taka sytuacja nie występuje w niniejszym przypadku. ViaSat podczas postępowania przed Sądem nie podniosła żadnego argumentu dotyczącego naruszenia art. 47 karty. Jest on zatem niedopuszczalny. 64. Trzeci argument jest w każdym razie również bezzasadny. 65. Celem rozporządzenia nr 1049/2001 nie jest wsparcie zainteresowanych stron w postępowaniu sądowym, co jasno wynika z faktu, że osoba wnioskująca o dostęp nie musi podawać przyczyn wnioskowania o dostęp ani wykazywać szczególnego interesu w jego uzyskaniu. 66. Ponadto, wątpię, aby rozstrzygnięcie z wyroku Varec ( ) przywołanego przez ViaSat było rzeczywiście przydatne dla strony wnoszącej odwołanie. Wynika z niego bowiem co najwyżej, że ViaSat próbowała błędnie korzystać z rozporządzenia nr 1049/2001 w kontekście niniejszego postępowania sądowego. W sprawie Varec wnioskujący o dostęp zakwestionował udzielenie zamówienia publicznego, w którym jego ofertę odrzucono na tej podstawie, iż nie spełniała kryteriów technicznych. Wszczął on postępowanie przed sądami Belgii, w którym domagał się stwierdzenia nieważności udzielonego zamówienia. W tym celu domagał się dostępu do dokumentacji przetargowej wybranego oferenta. Ten ostatni rzecz jasna sprzeciwił się temu wnioskowi, zauważając, że jego dokumentacja przetargowa jest poufna. 67. Po otrzymaniu wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym od sądów Belgii Trybunał orzekł, że zasada ochrony informacji poufnych i tajemnic handlowych musi być tak stosowana, by dało się ją pogodzić z wymogami skutecznej ochrony prawnej i poszanowaniem prawa do obrony stron sporu ( ). Trybunał wezwał sądy krajowe do indywidualnego rozpatrywania wniosków o ujawnienie dokumentów przetargowych w taki sposób, aby uwzględnić zarówno interes wybranego oferenta w zachowaniu poufności tajemnic handlowych, jak i wymogi skutecznej ochrony prawnej ( ). 68. Całość powyższych rozważań wskazuje, że skoro ViaSat uznawała dokumenty stanowiące przedmiot niniejszego postępowania za bardzo potrzebne do celów postępowania sądowego, powinna była podnieść tę kwestię przed sądem orzekającym w spornej sprawie. Ów sąd mógłby wówczas rozważyć sprzeczne interesy i zadecydować, w jakim zakresie i w ramach jakiej procedury można ujawnić określone informacje lub dokumenty. Nic w aktach Trybunału nie wskazuje, by ViaSat podjęła takie kroki na jakimkolwiek etapie postępowania. 69. Wynika z tego, że część trzecia zarzutu pierwszego jest w części niedopuszczalna, a w części bezzasadna. D.   W przedmiocie części czwartej zarzutu pierwszego 70. ViaSat argumentuje, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa poprzez orzeczenie, że ogólne domniemanie miało zastosowanie do całości żądanych dokumentów. W szczególności ViaSat twierdzi, że nawet gdyby ogólne domniemanie poufności mogło obejmować określone kategorie informacji wrażliwych, takich jak informacje o cenie lub wiedza fachowa, Komisja powinna była przeprowadzić indywidualne badanie dokumentów w celu ustalenia, które z nich dotyczą ogólnych danych i zasadniczych zalet wniosku Inmarsat. 71. Odnoszę wrażenie, że argument strony wnoszącej odwołanie wynika z niezrozumienia konsekwencji zastosowania ogólnego domniemania do określonych kategorii dokumentów. Z definicji, jeżeli ogólnie domniemanie ma zastosowanie do określonych kategorii dokumentów, dana instytucja Unii nie musi badać dokumentów indywidualnie, aby stwierdzić, czy części tych dokumentów powinny być ujawnione (przykładowo części dokumentów dotyczące ogólnych danych i zasadniczych zalet wybranej oferty) ( ). 72. Wynika z tego, że część czwarta zarzutu pierwszego jest bezzasadna. V. Wnioski 73. Wobec powyższego proponuję, aby Trybunał oddalił zarzut pierwszy odwołania. ( ) Język oryginału: angielski. ( ) Złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 12 czerwca 2020 r. ( ) Dz.U. 2001, L 145, s. 43. ( ) Wyroki: z dnia 4 września 2018 r., ClientEarth/Komisja (C-57/16 P, EU:C:2018:660, pkt 51); z dnia 29 października 2020 r., Intercept Pharma i Intercept Pharmaceuticals/EMA (C-576/19 P, EU:C:2020:873, pkt 51). ( ) Zobacz w tym względzie między innymi wyroki: z dnia 22 stycznia 2020 r., MSD Animal Health Innovation i Intervet International/EMA (C-178/18 P, EU:C:2020:24, pkt 55); z dnia 22 stycznia 2020 r., PTC Therapeutics International/EMA (C-175/18 P, EU:C:2020:23, pkt 58). ( ) Dz.U. 2008, L 172, s. 15. ( ) Dz.U 2009, L 149, s. 65. ( ) Następnie DG Connect. ( ) Punkt 65 zaskarżonego wyroku. ( ) Wyroki: z dnia 29 stycznia 2013 r., Cosepuri/EFSA (T-339/10 i T-532/10, EU:T:2013:38); z dnia 21 września 2016 r., Secolux/Komisja (T-363/14, EU:T:2016:521); z dnia 14 grudnia 2017 r., Evropaïki Dynamiki/Parlament (T‑136/15, EU:T:2017:915). ( ) Punkt 43 zaskarżonego wyroku. ( ) Dz.U. 2002, L 248, s. 1. ( ) Punkty 52–55 zaskarżonego wyroku. ( ) Ibidem, pkt 56. ( ) Ibidem, pkt 58, 59. ( ) Ibidem, pkt 81. ( ) Ibidem, pkt 82. ( ) Ibidem, pkt 92. ( ) Ibidem, pkt 95–98. ( ) Wyrok z dnia 26 marca 2020 r. (T‑734/17, niepublikowany, EU:T:2020:123). ( ) Inmarsat Ventures SE przedstawiła dowód, że była uprzednio zarejestrowana jako Inmarsat Ventures Ltd., została przekształcona, a jej siedzibę przeniesiono bez rozwiązywania spółki. ( ) Wyrok z dnia 21 października 2010 r., (T‑439/08, niepublikowany, EU:T:2010:442). ( ) Zobacz w tym względzie między innymi wyroki: z dnia 22 stycznia 2020 r., MSD Animal Health Innovation i Intervet International/EMA (C-178/18 P, EU:C:2020:24, pkt 55); z dnia 22 stycznia 2020 r., PTC Therapeutics International/EMA (C-175/18 P, EU:C:2020:23, pkt 58). ( ) Wyrok z dnia 4 września 2018 r., ClientEarth/Komisja (C-57/16 P, EU:C:2018:660, pkt 80 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) W wyroku z dnia 4 września 2018 r., ClientEarth/Komisja (C-57/16 P, EU:C:2018:660, pkt 81) Trybunał uznał istnienie wówczas pięciu takich kategorii, a mianowicie: 1) dokumentów akt administracyjnych dotyczących procedury kontroli pomocy państwa; 2) pism procesowych składanych przed sądami Unii tak długo, jak długo dane postępowanie sądowe pozostaje zawisłe; 3) dokumentów wymienianych między Komisją a stronami zgłaszającymi albo stronami trzecimi w ramach procedury kontroli operacji koncentracji przedsiębiorstw; 4) dokumentów dotyczących postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na etapie poprzedzającym wniesienie skargi, w tym również dokumentów wymienianych między Komisją a danym państwem członkowskim w ramach procedury EU Pilot; oraz 5) dokumentów związanych z postępowaniem dotyczącym stosowania art. 101 TFUE. ( ) Wyrok z dnia 4 września 2018 r., ClientEarth/Komisja (C-57/16 P, EU:C:2018:660, pkt 80). ( ) Wyrok z dnia 29 stycznia 2013 r. (T-339/10 i T-532/10, EU:T:2013:38). ( ) Wyrok z dnia 21 września 2016 r. (T-363/14, EU:T:2016:521). ( ) Zobacz pkt 42, 43 zaskarżonego wyroku. ( ) Ibidem, pkt 51. ( ) Punkt 48 zaskarżonego wyroku. ( ) Zgodnie z art. 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego wszyscy oferenci, których oferty zostały dopuszczone i którzy zwrócili się z prośbą na piśmie, mogą uzyskać informacje o ogólnych danych oraz zaletach oferty, która wygrała przetarg, oraz o nazwie oferenta, któremu udzielono zamówienia. ( ) Zaskarżony wyrok, pkt 56. ( ) Wyrok z dnia 21 października 2010 r., Agapiou Joséphidès/Komisja i EACEA (T‑439/08, niepublikowany, EU:T:2010:442). ( ) Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 22 stycznia 2020 r., MSD Animal Health Innovation i Intervet International/EMA (C-178/18 P, EU:C:2020:24, pkt 56, 57). ( ) Punkty 58–61 zaskarżonego wyroku. ( ) Sąd oddalił tę skargę wyrokiem z dnia 10 marca 2021 r., ViaSat/Komisja (T‑245/17, EU:T:2021:128), który stał się ostateczny. ( ) Wyroki: z dnia 9 grudnia 2020 r., Groupe Canal +/Komisja (C-132/19 P, EU:C:2020:1007, pkt 28); z dnia 21 stycznia 2021 r., Leino-Sandberg/Parlament (C‑761/18 P, EU:C:2021:52, pkt 27). ( ) Wyrok z dnia 14 lutego 2008 r. (C-450/06, EU:C:2008:91). ( ) Ibidem, pkt 52. ( ) Ibidem, pkt 55. ( ) Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 28 czerwca 2012 r., Komisja/Éditions Odile Jacob (C-404/10 P, EU:C:2012:393, pkt 133).

© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło