C-239/05
WyrokTSUE2007-02-15CELEX: 62005CJ0239ECLI:EU:C:2007:99
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy właściwy organ ds. znaków towarowych jest zobowiązany do przedstawienia odrębnych wniosków w decyzji o odmowie rejestracji dla każdego towaru i usługi, dla których żądano ochrony znaku towarowego? 2. Czy dyrektywa 89/104/EWG stoi na przeszkodzie krajowym przepisom, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie dla każdego z towarów i każdej z usług, jeśli ani decyzja, ani zgłoszenie nie dotyczyły kategorii towarów lub usług rozważanych odrębnie? 3. Czy dyrektywa 89/104/EWG stoi na przeszkodzie krajowym przepisom, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu uwzględnienie okoliczności faktycznych, które zaszły po wydaniu tej decyzji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że badanie podstaw odmowy rejestracji znaku towarowego musi być dogłębne i dotyczyć każdego towaru lub usługi objętego zgłoszeniem, co wymaga uzasadnienia decyzji odmownej dla każdego z nich, z wyjątkiem sytuacji, gdy ta sama podstawa dotyczy całej kategorii. W kwestii kompetencji sądów krajowych, Trybunał podkreślił, że dyrektywa 89/104/EWG nie harmonizuje w pełni przepisów proceduralnych, pozostawiając państwom członkowskim swobodę w tym zakresie, pod warunkiem przestrzegania zasad równoważności i skuteczności. W związku z tym, krajowe przepisy ograniczające sąd w ocenie odrębności znaku dla poszczególnych towarów/usług (gdy nie było to przedmiotem zgłoszenia/decyzji) lub w uwzględnianiu faktów późniejszych (gdy sąd kontroluje legalność decyzji na moment jej wydania) nie są sprzeczne z dyrektywą, ponieważ zainteresowany ma możliwość złożenia nowego, bardziej precyzyjnego zgłoszenia.Stan faktyczny
BVBA Management, Training en Consultancy (MT&C) zgłosiła w Urzędzie Znaków Towarowych Beneluksu (UZT) oznaczenie słowne „The Kitchen Company” do rejestracji jako znak towarowy dla różnych towarów i usług. UZT odmówił rejestracji, powołując się na brak charakteru odróżniającego dla całego zakresu wnioskowanej ochrony, bez przedstawienia odrębnych wniosków dla każdego towaru i usługi. MT&C złożyła skargę do Hof van beroep te Brussel, wnosząc o uchylenie decyzji i rejestrację znaku, ewentualnie dla tych klas, dla których sąd uzna, że znak posiada charakter odróżniający. Sąd krajowy stwierdził, że znak ma charakter odróżniający dla niektórych towarów w klasie 21, ale napotkał trudności w rozpatrzeniu alternatywnych żądań MT&C oraz w uwzględnieniu ewentualnych zmian okoliczności faktycznych po decyzji UZT, ze względu na ograniczenia wynikające z prawa krajowego.Rozstrzygnięcie
Wykładni pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych należy dokonywać w ten sposób, że:
– właściwy organ, odmawiając rejestracji znaku towarowego, zobowiązany jest do podania w swej decyzji wniosków, do jakich doszedł w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług objętych zgłoszeniem, niezależnie od tego, w jaki sposób zgłoszenie to zostało sformułowane. Jednakże w przypadku, gdy ta sama podstawa odmowy rejestracji podnoszona jest wobec kategorii lub grupy towarów lub usług, właściwy organ może ograniczyć się do ogólnego uzasadnienia dotyczącego wszystkich rozpatrywanych towarów lub usług;
– nie stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie dla każdego z towarów i każdej z usług objętych zgłoszeniem w przypadku, gdy ani decyzja, ani zgłoszenie nie dotyczą kategorii towarów lub usług albo towarów lub usług rozważanych odrębnie;
– nie stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu uwzględnienie okoliczności faktycznych, które zaszły po wydaniu tej decyzji.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑239/05
BVBA Management, Training en Consultancy
przeciwko
Benelux‑Merkenbureau
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
złożony przez hof van Beroep te Brussel)
Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104/EWG – Wniosek o rejestrację znaku towarowego dla zbioru towarów i usług – Badanie oznaczenia przez właściwy organ – Uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych – Kompetencje sądu krajowego rozpoznającego skargę
Streszczenie wyroku
1. Zbliżanie ustawodawstw – Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104 – Rejestracja nowego znaku towarowego – Badanie oznaczenia przez
właściwy organ
(dyrektywa Rady 89/104, art. 3)
2. Zbliżanie ustawodawstw – Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104 – Rejestracja nowego znaku towarowego – Badanie oznaczenia przez
właściwy organ
(dyrektywa Rady 89/104, art. 3)
3. Zbliżanie ustawodawstw – Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104 – Rejestracja nowego znaku towarowego – Badanie oznaczenia przez
właściwy organ
(dyrektywa Rady 89/104, art. 3)
1. Wykładni pierwszej dyrektywy 89/104 o znakach towarowych należy dokonywać w ten sposób, że w przypadku dokonania zgłoszenia
znaku towarowego dla różnych towarów lub usług badanie podstaw odmowy rejestracji wymienionych w art. 3 dyrektywy musi dotyczyć
każdego z towarów lub każdej z usług, dla których wniesiono o rejestrację znaku towarowego. Wynika z tego, że właściwy organ,
odmawiając rejestracji znaku towarowego, który został zgłoszony dla zbioru towarów i usług, zobowiązany jest do podania w swej
decyzji wniosków, do jakich doszedł w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług objętych zgłoszeniem, niezależnie
od tego, w jaki sposób zgłoszenie to zostało sformułowane i że decyzja właściwego organu o odmowie rejestracji znaku towarowego
co do zasady musi być uzasadniona w odniesieniu do każdego z tych towarów i każdej z usług. Jednakże w przypadku gdy ta sama
podstawa odmowy rejestracji podnoszona jest wobec całej kategorii lub grupy towarów lub usług, właściwy organ może ograniczyć
się do ogólnego uzasadnienia dotyczącego wszystkich rozpatrywanych towarów lub usług.
(por. pkt 34, 35, 37, 38 i sentencja)
2. Mając na uwadze swobodę, jaką pierwsza dyrektywa 89/104 o znakach towarowych pozostawia państwom członkowskim w zakresie ustalania
przepisów proceduralnych dotyczących między innymi rejestracji znaków towarowych, wspomnianą dyrektywę należy interpretować
w ten sposób, iż nie stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę
na decyzję właściwego organu orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie dla każdego z towarów i każdej
z usług objętych zgłoszeniem znaku towarowego, w przypadku gdy ani decyzja, ani zgłoszenie nie dotyczą kategorii towarów lub
usług albo towarów lub usług rozważanych odrębnie.
Tego rodzaju ograniczenie kompetencji sądowych nie może być uznane bowiem za mogące uniemożliwić lub nadmiernie utrudnić wykonywanie
praw przyznanych przez dyrektywę, ponieważ zainteresowany, w następstwie całkowicie lub częściowo niekorzystnego dla siebie
wyroku, może dokonać nowego zgłoszenia znaku towarowego. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy zasady równoważności i skuteczności
są przestrzegane.
(por. pkt 44–46, 48 i sentencja)
3. Pierwszą dyrektywę 89/104 o znakach towarowych należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie stosowaniu
przepisów krajowych, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu uwzględnienie okoliczności
faktycznych, które zaszły po wydaniu tej decyzji. W takim przypadku bowiem sąd krajowy zobowiązany jest do kontroli zgodności
z prawem określonej decyzji właściwego organu, która może być wydana jedynie na podstawie okoliczności faktycznych, o których
organ mógł wiedzieć w chwili orzekania.
(por. pkt 59, 61 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 15 lutego 2007 r. (*)
Znaki towarowe – Dyrektywa 89/104/EWG – Wniosek o rejestrację znaku towarowego dla zbioru towarów i usług – Badanie oznaczenia przez właściwy organ – Uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych – Kompetencje sądu krajowego rozpoznającego skargę
W sprawie C‑239/05
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hof van
beroep te Brussel (Belgia) postanowieniem z dnia 30 maja 2005 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 3 czerwca 2005 r., w postępowaniu:
BVBA Management, Training en Consultancy
przeciwko
Benelux‑Merkenbureau,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, R. Schintgen, P. Kūris (sprawozdawca), G. Arestis i L. Bay Larsen, sędziowie,
rzecznik generalny: E. Sharpston,
sekretarz: R. Grass,
uwzględniając procedurę pisemną,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Benelux‑Merkenbureau przez L. de Gryse’a oraz B. Dauwe’a, advocaten,
– w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez N. Rasmussena oraz H. van Vlieta, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 6 lipca 2006 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia
1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 1989, L 40,
str. 1, zwanej dalej „dyrektywą”).
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy BVBA Management, Training en Consultancy (zwaną dalej „MT & C”) a Benelux‑Merkenbureau
(Urzędem Znaków Towarowych Beneluksu, zwanym dalej „UZT”) wynikłego na skutek odmowy rejestracji w charakterze znaku towarowego
oznaczenia słownego „The Kitchen Company” zgłoszonego przez MT & C w odniesieniu do różnych towarów i usług.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
3 Zgodnie z motywem pierwszym dyrektywy ma ona na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich dotyczących znaków towarowych,
aby zlikwidować istniejące różnice, które mogą przeszkadzać w swobodnym przepływie towarów i swobodzie świadczenia usług oraz
zakłócać konkurencję w ramach wspólnego rynku.
4 Jednakże jak wynika z motywu trzeciego dyrektywy, jej celem nie jest zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich w dziedzinie
znaków towarowych w pełnym zakresie; ogranicza się ona do zbliżenia tych przepisów prawa krajowego, które w sposób najbardziej
bezpośredni oddziałują na funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
5 W motywie piątym dyrektywy podkreślono, że państwa członkowskie zachowują swobodę ustalania przepisów proceduralnych dotyczących
rejestracji znaków towarowych oraz że mogą one w szczególności określać formę procedury rejestracji znaku towarowego.
6 W motywie siódmym dyrektywy wyjaśniono, że osiągnięcie celów zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących znaków
towarowych wymaga, aby warunki dla uzyskania i utrzymania w mocy zarejestrowanego znaku towarowego były zasadniczo jednakowe
we wszystkich państwach członkowskich oraz aby podstawy odmowy lub stwierdzenia nieważności rejestracji dotyczące samego znaku
towarowego, na przykład brak charakteru odróżniającego, były wymienione w sposób wyczerpujący.
7 Artykuł 3 dyrektywy zatytułowany „Podstawy odmowy lub stwierdzenia nieważności rejestracji” stanowi:
„1. Nie są rejestrowane, a za nieważne uznaje się już zarejestrowane:
[…]
b) znaki towarowe, które pozbawione są jakiegokolwiek odróżniającego charakteru;
c) znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek mogących służyć w obrocie do oznaczania rodzaju, jakości,
ilości, przeznaczenia, wartości, pochodzenia geograficznego lub czasu produkcji towaru lub świadczenia usługi, lub innych
właściwości towarów lub usług;
[…]
3. Nie można odmówić rejestracji znaku towarowego ani stwierdzać jego nieważności zgodnie z ust. 1 lit. b), c) lub d), jeżeli
przed datą złożenia wniosku o rejestrację i w następstwie jego używania znak ten uzyskał charakter odróżniający. Każde państwo
członkowskie może ponadto postanowić, że niniejszy przepis będzie miał także zastosowanie, kiedy charakter odróżniający został
uzyskany po dacie złożenia wniosku o rejestrację lub po dacie rejestracji.
[…]”.
8 Artykuł 13 dyrektywy, zatytułowany „Podstawy odmowy, wygaśnięcia lub stwierdzenia nieważności, dotyczące jedynie niektórych
towarów lub usług”, stanowi:
„Jeżeli podstawy do odmowy rejestracji, wygaśnięcia lub stwierdzenia nieważności znaku towarowego istnieją jedynie w odniesieniu
do niektórych towarów lub usług, dla których ten znak towarowy został zgłoszony lub zarejestrowany, odmowa rejestracji, wygaśnięcie
lub stwierdzenie nieważności będzie dotyczyło jedynie tych towarów lub usług”.
Uregulowania krajowe
9 Jednolita ustawa dla Beneluksu o znakach towarowych została zmieniona, z mocą od dnia 1 stycznia 1996 r., protokołem z dnia
2 grudnia 1992 r. w sprawie zmian tej ustawy (Moniteur belge z dnia 12 marca 1996 r., str. 5317, zwana dalej „UBZT”) w celu przetransponowania przepisów dyrektywy do porządków prawnych
wszystkich trzech państw członkowskich Beneluksu.
10 Artykuł 1 UBZT stanowi:
„Samodzielnymi znakami towarowymi są nazwy, rysunki, nadruki, pieczęcie, litery, cyfry, kształt towaru lub opakowania oraz
wszelkie inne oznaczenia służące do odróżnienia towarów określonego przedsiębiorstwa.
[…]”.
11 Artykuł 6 bis UBZT stanowi:
„1. Urząd Znaków Towarowych Beneluksu odmawia rejestracji, jeżeli uzna, że:
a) zgłoszone oznaczenie nie stanowi znaku towarowego w rozumieniu art. 1, w szczególności ze względu na brak charakteru odróżniającego
zgodnie z art. 6 quinquies część B ust. 2 konwencji paryskiej;
[…]
2. Odmowa rejestracji winna dotyczyć całego oznaczenia tworzącego znak towarowy. Może ograniczać się do jednego lub więcej towarów,
dla których znak towarowy jest przeznaczony.
3. Urząd bezzwłocznie informuje zgłaszającego na piśmie o zamiarze odmowy rejestracji w całości lub w części, podając podstawy
odmowy i umożliwiając zgłaszającemu złożenie odpowiedzi w terminie określonym w rozporządzeniu wykonawczym.
4. Jeżeli zastrzeżenia Urzędu co do rejestracji nie zostaną usunięte w przewidzianym terminie, następuje odmowa rejestracji znaku
towarowego w całości lub w części. Urząd bezzwłocznie informuje o tym zgłaszającego na piśmie, podając podstawy odmowy i wskazując
środek zaskarżenia wydanej decyzji, o którym mowa w art. 6 ter.
[…]”.
12 Zgodnie z art. 6 ter UBZT:
„W terminie dwóch miesięcy od powiadomienia, o którym mowa w art. 6 bis [ust. 4], zgłaszający może wnieść skargę do Cour d’appel
w Brukseli, Gerechtshof w Hadze lub Cour d’appel w Luksemburgu z wnioskiem o nakazanie rejestracji zgłoszonego znaku towarowego.
[…]”.
13 Wreszcie, w ramach procedury rejestracji znaków dla towarów lub usług, UZT kieruje się klasyfikacją towarów i usług ustaloną
w Porozumieniu nicejskim dotyczącym międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca
1957 r., w brzmieniu zrewidowanym i zmienionym (zwanym dalej „porozumieniem nicejskim”), którego stronami są wszystkie trzy
państwa Beneluksu.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
14 W dniu 7 kwietnia 2000 r. MT & C, zgłaszająca w postępowaniu przed sądem krajowym, zgłosiła w UZT oznaczenie słowne „The Kitchen
Company” do rejestracji w charakterze znaku towarowego dla określonych towarów w klasach 11, 20 i 21, jak również dla usług
należących do klas 37 i 42 porozumienia nicejskiego.
15 Dla każdej z klas wskazane zostały towary i usługi, które zgodnie ze zgłoszeniem znaku towarowego miały być objęte ochroną.
Jeśli chodzi o klasę 21, to zgłoszenie dotyczyło przyborów kuchennych oraz naczyń stołowych i kuchennych ze szkła, porcelany,
metali nieszlachetnych, materiałów syntetycznych i ceramiki.
16 W dniu 24 kwietnia 2001 r. UZT powiadomił MT & C o tymczasowej – a w dniu 25 lutego 2002 r. o ostatecznej – odmowie rejestracji
znaku towarowego słownego „The Kitchen Company” ze względu na brak charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 6 bis, ust. 1
lit. a) UBZT.
17 Z postanowienia o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że UZT nie przedstawił wniosków, do jakich doszedł odrębnie
dla każdego towaru i każdej usługi objętych zgłoszeniem, lecz orzekł, iż zgłoszone oznaczenie pozbawione jest jakiegokolwiek
charakteru odróżniającego w całym zakresie wnioskowanej ochrony.
18 MT & C złożyła skargę do hof van beroep te Brussel (sądu apelacyjnego w Brukseli), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji
i o nakazanie UZT zarejestrowania znaku towarowego dla wszystkich klas objętych zgłoszeniem, ewentualnie, dla klas, w stosunku
do których sąd uzna, że zgłoszony znak towarowy posiada charakter odróżniający.
19 Hof van beroep te Brussel podtrzymał decyzję UZT, zgodnie z którą oznaczenie słowne „The Kitchen Company” pozbawione jest
charakteru odróżniającego dla zbioru towarów i usług objętych zgłoszeniem, z wyjątkiem niektórych towarów należących do klasy 21.
20 W tej kwestii hof van beroep te Brussel wyjaśnił, że jeśli chodzi o towary należące do klasy 21, to charakter opisowy znaku
towarowego dotyczy tylko przyborów kuchennych ze względu na ich cechy rodzajowe i przeznaczenie. W odniesieniu do pozostałych
towarów sąd krajowy jest zdania, że połączenie słów „The Kitchen Company” nie przywołuje w świadomości przeciętnego konsumenta,
w drodze spontanicznego skojarzenia językowego, przeznaczenia towarów. W konsekwencji, wbrew opinii UZT, sąd krajowy uznaje,
że wobec faktu, iż znak towarowy nie ma charakteru opisowego, oraz ze względu na to, że żadna inna podstawa odmowy rejestracji
nie została podniesiona przez UZT ani też nie była rozważana w toczącym się przed nim postępowaniu, omawiany znak ma dla tych
towarów charakter odróżniający.
21 Jednakże powołując się na wyrok Cour de justice Benelux z dnia 15 grudnia 2003 r. w sprawie A 2002/2 UZT przeciwko Vlaamse
Toeristenbond, UZT podnosi w postępowaniu przed sądem krajowym, że sąd ten nie może rozpatrywać alternatywnego żądania MT & C,
ponieważ spółka ta nie wnosiła o rejestrację ograniczoną do niektórych towarów ani w swym pierwotnym wniosku, ani w późniejszym
postępowaniu przed UZT, oraz że sąd krajowy nie może orzekać w przedmiocie żądań, które wykraczają poza ramy decyzji UZT lub
które nie zostały temu ostatniemu przedstawione.
22 Hof van beroep te Brussel stwierdza między innymi, że z wyroku Trybunału z dnia 12 lutego 2004 r. w sprawie C‑363/99 Koninklijke
KPN Nederland, Rec. str. I‑1619 wynika, że właściwy organ winien badać zgłoszenie znaku towarowego w odniesieniu do każdego
z towarów lub usług, których dotyczy żądanie objęcia ochroną, oraz że organ ten może dojść do różnych wniosków w zależności
od branych pod uwagę towarów lub usług. Sad krajowy uznaje, że z tego powinno logicznie wynikać, iż w takim przypadku wspomniany
organ musi podać te wnioski w tymczasowej decyzji o odmowie rejestracji oraz ewentualnie w decyzji ostatecznej.
23 Sąd krajowy podnosi również, że nie można wykluczyć, iż pomiędzy wydaniem decyzji przez właściwy organ a wydaniem orzeczenia
przez sąd w przedmiocie skargi wniesionej na tę decyzję istotne okoliczności faktyczne ulegną zmianie.
24 Jednakże hof van Beroep te Brussel uważa, że w takich ramach ustawowych, jak określone w art. 6 bis i 6 ter UBZT, praktyka
polegająca na wydawaniu przez właściwy organ decyzji uznających – jak to miało miejsce w sprawie w postępowaniu przed sądem
krajowym – iż zgłoszone oznaczenie pozbawione jest charakteru odróżniającego w pełnym zakresie żądanej ochrony, bez formułowania
odrębnych wniosków dla każdego z towarów lub usług, może uniemożliwiać sądowi, do którego wniesiono skargę na taką decyzję,
uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności. Brak podania podstawy odmowy rejestracji w odniesieniu do jednego z towarów
wymienionych w zgłoszeniu znaku towarowego, lecz nie w odniesieniu do innych, może bowiem stanowić okoliczność istotną dla
oceny żądania. Jednakże wobec braku ostatecznych wniosków sformułowanych w odniesieniu do każdego z towarów i usług odrębnie,
sąd ten nie może dokonać pełnej kontroli decyzji, gdy uregulowanie krajowe nakazuje mu orzekać jedynie w granicach żądania
skierowanego do właściwego organu i wydanej przez niego decyzji.
25 W tych okolicznościach hof van beroep te Brussel postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy organ właściwy w sprawach znaków towarowych, po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia
bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji, zobowiązany jest do przedstawienia w decyzji tymczasowej i w decyzji ostatecznej
w przedmiocie [zgłoszenia znaku towarowego do rejestracji] odrębnych wniosków w odniesieniu do każdego z towarów i każdej
z usług, dla których żądano ochrony znaku towarowego?
2) Czy istotne okoliczności faktyczne, które winny być uwzględniane przez sąd w przypadku skargi na decyzję organu właściwego
w sprawach znaków towarowych, mogą się różnić z uwagi na upływ czasu pomiędzy datami orzekania, czy też sąd zobowiązany jest
do uwzględnienia tylko okoliczności faktycznych istniejących w chwili wydania decyzji przez organ właściwy w sprawach znaków
towarowych?
3) Czy wykładnia dokonana przez Trybunał […] w [wymienionym wyżej] wyroku [w sprawie Koninklijke KPN Nederland] wyklucza taką
wykładnię przepisów prawa krajowego dotyczących uprawnień [wspomnianego] sądu, zgodnie z którą sąd ten nie może uwzględnić
istotnych okoliczności faktycznych, które uległy zmianie, ani też orzec co do charakteru odróżniającego znaku towarowego dla
każdego z towarów i każdej z usług [z osobna]?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
26 Zwracając się z pierwszym pytaniem, sąd krajowy w istocie pyta, czy wykładni dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, że właściwy
organ, odmawiając rejestracji znaku towarowego, zobowiązany jest do podania w swej decyzji wniosków, do jakich doszedł odrębnie
w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług objętych zgłoszeniem, niezależnie od tego, w jaki sposób zgłoszenie
to zostało sformułowane.
Uwagi przedstawione Trybunałowi
27 W ocenie UZT okoliczność, że istnienie podstawy odmowy rejestracji winno być ocenianie w odniesieniu do towarów lub usług
objętych wnioskiem o rejestrację znaku towarowego, nie zawsze oznacza obowiązek podania odrębnie dla każdego towaru lub dla
każdej usługi wymienionych w zgłoszeniu powodu odmowy lub dokonania rejestracji.
28 Rząd niemiecki twierdzi, że właściwy organ winien co do zasady podać w swojej decyzji wnioski, do jakich doszedł odrębnie
w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług, dla których żądano ochrony znaku towarowego. Organ ten może jednak
zwolnić się z obowiązku podania osobnych wniosków dotyczących każdego towaru lub każdej usługi, o ile możliwe jest zgrupowanie
tych spośród nich, w stosunku do których okoliczność, czy oznaczenie nadaje się do objęcia go ochroną, należy oceniać w ten
sam sposób.
29 Zdaniem Komisji Wspólnot Europejskich, właściwy organ winien uzasadnić swą decyzję o odmowie rejestracji znaku towarowego
w odniesieniu do wszystkich towarów lub usług, dla których żądano rejestracji. Organ ten może jednak ograniczyć się do ogólnego
uzasadnienia, jeśli w jego ocenie dotyczy ono wszystkich rozważanych towarów i usług.
Ocena Trybunału
30 Należy od razu przypomnieć, że badanie podstaw odmowy rejestracji wymienionych w szczególności w art. 3 dyrektywy, które dokonywane
jest po zgłoszeniu znaku towarowego, winno być dogłębne i pełne, tak aby unikać rejestrowania znaków w sposób nieodpowiedni
(ww. wyrok w sprawie Koninklijke KPN Nederland, pkt 123 i przywołane tam orzecznictwo).
31 Trybunał nadto orzekł, że skoro zawsze wnosi się o rejestrację znaku towarowego dla towarów lub usług określonych w zgłoszeniu,
to kwestia, czy znak objęty jest zakresem podstaw odmowy rejestracji, o których mowa w art. 3 dyrektywy, musi być oceniana
in concreto w odniesieniu do tych towarów lub usług (ww. wyrok w sprawie Koninklijke KPN Nederland, pkt 33).
32 Trybunał orzekł również, że w przypadku dokonania zgłoszenia znaku towarowego dla różnych towarów lub usług właściwy organ
musi zbadać, czy znak ten nie jest objęty zakresem którejś z podstaw odmowy rejestracji podanych w art. 3 ust. 1 dyrektywy
w odniesieniu do każdego z tych towarów lub każdej z usług, oraz że może on dojść do różnych wniosków w zależności od konkretnych
rozpatrywanych towarów lub usług (ww. wyrok w sprawie Koninklijke KPN Nederland, pkt 73).
33 Ponadto art. 13 dyrektywy przewiduje, że jeżeli podstawy do odmowy rejestracji znaku towarowego istnieją jedynie w odniesieniu
do niektórych towarów lub usług, dla których ten znak towarowy został zgłoszony, odmowa rejestracji będzie dotyczyła jedynie
tychże towarów lub usług.
34 Wynika z tego, po pierwsze, że badanie podstaw odmowy rejestracji wymienionych w art. 3 dyrektywy musi dotyczyć każdego z towarów
lub każdej z usług, dla których wniesiono o rejestrację znaku towarowego, a po drugie, że decyzja właściwego organu o odmowie
rejestracji znaku towarowego co do zasady musi być uzasadniona w odniesieniu do każdego z tych towarów lub każdej z usług.
35 Wniosku tego nie można podważyć, w przypadku gdy zgłoszenie złożone od właściwego organu, które dotyczy grupy towarów lub
usług, nie zawiera alternatywnego wniosku o zarejestrowanie zgłoszonego znaku towarowego dla poszczególnych klas towarów lub
usług albo dla towarów lub usług rozpatrywanych odrębnie.
36 Spoczywający na właściwym organie obowiązek uzasadnienia odmowy rejestracji znaku towarowego w odniesieniu do każdego z towarów
lub każdej z usług, dla których dokonane zostało zgłoszenie, wynika również z podstawowego wymogu, aby wszelkie decyzje organów
krajowych odmawiające możliwości skorzystania z uprawnienia uznanego przez prawo wspólnotowe mogły podlegać kontroli sądowej
mającej na celu zapewnienie skutecznej ochrony tego prawa, która to kontrola musi przez to dotyczyć zgodności z prawem uzasadnienia
decyzji (zob. podobnie wyrok z dnia 15 października 1987 r. w sprawie 222/86 Heylens i in., Rec. str. 4097, pkt 14 i 15).
37 Jednakże w przypadku, gdy ta sama podstawa odmowy rejestracji podnoszona jest wobec całej kategorii lub grupy towarów lub
usług, właściwy organ może ograniczyć się do ogólnego uzasadnienia dotyczącego wszystkich rozpatrywanych towarów lub usług.
38 Biorąc pod uwagę całość powyższych rozważań, na pierwsze pytanie należy odpowiedzieć, że wykładni dyrektywy należy dokonywać
w ten sposób, iż właściwy organ, odmawiając rejestracji znaku towarowego, zobowiązany jest do podania w swej decyzji wniosków,
do jakich doszedł w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług objętych zgłoszeniem, niezależnie od tego, w jaki
sposób zgłoszenie to zostało sformułowane. Jednakże w przypadku, gdy ta sama podstawa odmowy rejestracji podnoszona jest wobec
kategorii lub grupy towarów lub usług, właściwy organ może ograniczyć się do ogólnego uzasadnienia dotyczącego wszystkich
rozpatrywanych towarów lub usług.
W przedmiocie drugiej części pytania trzeciego
39 W drugiej części pytania trzeciego, którą należy przeanalizować w następnej kolejności, sąd krajowy pyta w istocie, czy wykładni
dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie stosowaniu uregulowania krajowego, które uniemożliwia
sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu orzeczenie w przedmiocie odróżniającego charakteru znaku towarowego
dla każdego z towarów lub każdej z usług rozpatrywanych odrębnie.
Uwagi przedstawione Trybunałowi
40 UZT zwraca uwagę, że pytanie to, w zakresie, w jakim związane jest z kompetencją sądu do orzekania co do charakteru odróżniającego
znaku towarowego „dla każdego z towarów i każdej z usług [z osobna]”, łączy się z pytaniem pierwszym i należy na nie odpowiedzieć
w ten sam sposób. Ponadto druga część pytania trzeciego, w zakresie, w jakim przywołuje możliwą sprzeczność pomiędzy ww. wyrokiem
w sprawie Koninklijke KPN Nederland a wykładnią „przepisów krajowych dotyczących uprawnień sądu [w przypadku skargi na decyzję
organu krajowego]”, nie znajduje oparcia w faktach. Ze wspomnianego wyroku wynika bowiem, że granice kompetencji sądów krajowych
są wyznaczone przez przepisy prawa wewnętrznego.
41 Rząd niemiecki twierdzi natomiast, że przepisy krajowe nie mogą ograniczać kontroli sądowej w zakresie badania charakteru
odróżniającego znaku towarowego, dokonywanego odrębnie dla każdego towaru lub usługi. Dyrektywa w rozumieniu nadanym jej w ww.
wyroku w sprawie Koninklijke KPN Nederland daje w tej kwestii właściwym organom wiążące wytyczne dotyczące wydawania decyzji.
Zdaniem rządu niemieckiego, sądy, które w ramach wewnętrznego porządku prawnego są powołane jedynie do badania zgodności tych
decyzji z prawem, mogą i muszą również orzekać w odniesieniu do towarów i usług, to znaczy co do każdej z klas odrębnie. Rząd
ten dodaje jednak, że właściwy organ może zaniechać podawania odrębnych wniosków dla każdego towaru lub usługi, jeżeli można
podać syntetyczne uzasadnienie odnoszące się do towarów lub usług, w stosunku do których okoliczność, czy oznaczenie nadaje
się do objęcia go ochroną, należy oceniać w ten sam sposób.
42 W ocenie Komisji dyrektywa nie stoi na przeszkodzie, by przepisy krajowe dotyczące kompetencji sądu rozpoznającego skargę
na decyzję właściwego organu były interpretowane w ten sposób, że w przypadku, gdy zgłaszający znak towarowy nie sformułował
alternatywnego wniosku o rejestrację znaku dla towarów i usług, wobec których organ ten nie powołał żadnej podstawy odmowy
rejestracji, przepisy te uniemożliwiają sądowi nakazanie organowi zarejestrowania znaku towarowego dla części towarów lub
usług. Zdaniem Komisji, UBZT spełnia wymagania dyrektywy, w szczególności art. 3 i art. 13, która pozostawia państwom członkowskim
dużą swobodę w zakresie opracowania wewnętrznych zasad proceduralnych w dziedzinie znaków towarowych.
Ocena Trybunału
43 Na wstępie należy przypomnieć, że dyrektywa, jak to wynika z jej motywu trzeciego, nie prowadzi do całkowitego zbliżenia ustawodawstw
państw członkowskich w dziedzinie znaków towarowych, lecz ogranicza się do zbliżenia przepisów krajowych mających najbardziej
bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
44 Ponadto zgodnie z brzmieniem motywu piątego dyrektywa pozostawia państwom członkowskim swobodę ustalania przepisów proceduralnych
dotyczących między innymi rejestracji znaków towarowych, w szczególności formy procedury rejestracji.
45 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w braku wspólnotowych uregulowań szczególnego aspektu dziedziny, która objęta jest zakresem
prawa wspólnotowego, porządek prawny każdego państwa członkowskiego winien określać szczegółowe przepisy proceduralne dotyczące
środków prawnych mających na celu zagwarantowanie praw wywodzonych przez podmioty z prawa wspólnotowego. Przepisy te nie powinny
być mniej korzystne od przepisów dotyczących podobnych środków prawnych o charakterze wewnętrznym (zasada równoważności) ani
nie powinny uniemożliwiać lub nadmiernie utrudniać wykonywania praw przyznanych przez wspólnotowy porządek prawny (zasada
skuteczności) (zob. podobnie wyrok z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie C‑472/99 Clean Car Autoservice, Rec. str. I‑9687, pkt 28
i przywołane tam orzecznictwo).
46 Jednakże, jeśli chodzi o uregulowania krajowe, takie jak będące przedmiotem sprawy przed sądem krajowym, które uniemożliwiają
sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie
dla każdego z towarów i każdej z usług objętych zgłoszeniem w przypadku, gdy ani zgłoszenie, ani decyzja organu nie dotyczą
kategorii towarów lub usług rozważanych odrębnie, to tego rodzaju ograniczenie kompetencji sądowych nie może być uznane za
sprzeczne z zasadą skuteczności między innymi dlatego, że zainteresowany, w następstwie całkowicie lub częściowo niekorzystnego
dla siebie wyroku, może dokonać nowego zgłoszenia znaku towarowego. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy wspomniane zasady
równoważności i skuteczności są przestrzegane.
47 Z orzecznictwa Trybunału wynika również, że sąd rozpoznający skargę na decyzję wydaną na skutek zgłoszenia znaku towarowego
również musi wziąć pod uwagę wszystkie istotne okoliczności, z uwzględnieniem granic swych kompetencji określonych we właściwych
przepisach krajowych (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Koninklijke KPN Nederland, pkt 36).
48 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, na drugą część pytania trzeciego należy odpowiedzieć, że wykładni dyrektywy należy dokonywać
w ten sposób, iż nie stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę
na decyzję właściwego organu orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie dla każdego z towarów i każdej
z usług objętych zgłoszeniem znaku towarowego w przypadku, gdy ani decyzja, ani zgłoszenie nie dotyczą kategorii towarów lub
usług albo towarów lub usług rozważanych odrębnie.
W przedmiocie pytania drugiego oraz pierwszej części pytania trzeciego
49 Zwracając się z pytaniem drugim, a także w pierwszej części pytania trzeciego, które należy rozważać łącznie, sąd krajowy
co do istoty pyta, czy wykładni dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów
krajowych uniemożliwiających sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu uwzględnienie okoliczności faktycznych,
które zaszły po dniu wydania tej decyzji.
W przedmiocie dopuszczalności
50 W swoich uwagach UZT na pierwszym miejscu podnosi zarzut niedopuszczalności powyższych pytań.
51 Zdaniem UZT, pytania te oparte są na założeniu, że „istotne okoliczności faktyczne”, które należy wziąć pod uwagę, różnią
się ze względu na upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji przez UZT a wydaniem wyroku przez sąd rozpoznający skargę na tę decyzję.
Jednakże z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w żaden sposób nie wynika, że tego rodzaju zmiana rzeczywiście
miała miejsce. Dlatego też pytania te są czysto teoretyczne lub hipotetyczne, a przez to niedopuszczalne.
52 W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w ramach ustanowionej w art. 234 WE współpracy pomiędzy
Trybunałem a sądami krajowymi jedynie do sądu krajowego, który rozstrzyga spór i odpowiada za przyszłą decyzję sądową, należy
ocena, czy biorąc pod uwagę szczególne okoliczności sporu orzeczenie prejudycjalne jest konieczne dla wydania przez niego
orzeczenia, jak również ocena znaczenia pytań zadanych Trybunałowi. Trybunał jednak nie może orzec w kwestii pytania prejudycjalnego
zadanego przez sąd krajowy, jeśli w sposób oczywisty wydaje się, że wykładnia prawa wspólnotowego, o którą zwrócił się sąd
krajowy, nie ma żadnego związku z rzeczywistością lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, lub gdy problem ma charakter
hipotetyczny (zob. podobnie wyrok z dnia 25 października 2005 r. w sprawie C‑350/03 Schulte, Zb.Orz., str. I‑9215, pkt 43
i przywołane tam orzecznictwo).
53 Taki przypadek nie zachodzi w odniesieniu do rozważanych tu pytań. Jak bowiem wskazuje sąd krajowy, możliwe jest, że przy
orzekaniu w przedmiocie skargi na decyzję właściwego organu, w okolicznościach niniejszej sprawy przepisy krajowe uniemożliwią
mu uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. Sąd krajowy sugeruje, że takim istotnym faktem przy badaniu
zgłoszenia znaku towarowego może być brak jakiejkolwiek podstawy odmowy rejestracji w stosunku do niektórych towarów objętych
zgłoszeniem, a występowanie takiej podstawy w stosunku do pozostałych.
54 W tych okolicznościach wydaje się, że pytanie drugie oraz pierwsza część pytania trzeciego nie mają charakteru teoretycznego
lub hipotetycznego, a przez to są dopuszczalne.
Uwagi przedstawione Trybunałowi
55 UZT twierdzi, że art. 3 dyrektywy nie może dawać żadnej odpowiedzi na pytanie drugie.
56 Opierając się na ww. wyroku w sprawie Koninklijke KPN Nederland oraz na art. 3 ust. 3 zd. drugie dyrektywy, rząd niemiecki
twierdzi, że kwestia ograniczenia możliwości uwzględniania okoliczności faktycznych, które zaszły lub ujawniły się dopiero
po wydaniu przez właściwy organ decyzji w sprawie zgłoszenia znaku towarowego, należy do kompetencji państw członkowskich.
57 Komisja podziela tę opinię i dodaje, że przepisy prawa krajowego, które uniemożliwiają sądowi stwierdzenie niezgodności z prawem
decyzji właściwego organu na podstawie okoliczności faktycznych, które zaszły po wydaniu tej decyzji, winny być zgodne z zasadami
równoważności i skuteczności.
Ocena Trybunału
58 Trybunał orzekł już, po pierwsze, że właściwy organ przy wydawaniu ostatecznej decyzji w sprawie rejestracji znaku towarowego
winien uwzględnić wszystkie istotne okoliczności faktyczne, a po drugie, że również sąd rozpoznający skargę na tę decyzję
winien uwzględnić wszystkie istotne okoliczności faktyczne w granicach swych kompetencji określonych przez właściwe przepisy
krajowe (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Koninklijke KPN Nederland, pkt 36).
59 Jak słusznie wskazuje Komisja, w tego rodzaju sprawach sąd krajowy zobowiązany jest do kontroli zgodności z prawem określonej
decyzji właściwego organu. Tymczasem decyzja ta może być wydana jedynie na podstawie okoliczności faktycznych, o których organ
mógł wiedzieć w chwili orzekania.
60 Należy zatem stwierdzić, że krajowy porządek prawny może uniemożliwiać sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego
organu uwzględnienie okoliczności faktycznych, które zaszły po wydaniu tej decyzji, przy badaniu jej zgodności z prawem.
61 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania na pytanie drugie oraz na pierwszą część pytania trzeciego, należy odpowiedzieć, że wykładni
dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, iż nie stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które uniemożliwiają
sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję właściwego organu uwzględnienie okoliczności faktycznych, które zaszły po wydaniu
tej decyzji.
W przedmiocie kosztów
62 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Wykładni pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich
odnoszących się do znaków towarowych należy dokonywać w ten sposób, że:
– właściwy organ, odmawiając rejestracji znaku towarowego, zobowiązany jest do podania w swej decyzji wniosków, do jakich doszedł
w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług objętych zgłoszeniem, niezależnie od tego, w jaki sposób zgłoszenie
to zostało sformułowane. Jednakże w przypadku, gdy ta sama podstawa odmowy rejestracji podnoszona jest wobec kategorii lub
grupy towarów lub usług, właściwy organ może ograniczyć się do ogólnego uzasadnienia dotyczącego wszystkich rozpatrywanych
towarów lub usług;
– nie stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję
właściwego organu orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie dla każdego z towarów i każdej z usług
objętych zgłoszeniem w przypadku, gdy ani decyzja, ani zgłoszenie nie dotyczą kategorii towarów lub usług albo towarów lub
usług rozważanych odrębnie;
– nie stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję
właściwego organu uwzględnienie okoliczności faktycznych, które zaszły po wydaniu tej decyzji.
Podpisy
* Język postępowania: niederlandzki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło