C-240/22

WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba) z dnia 24 października 2024 r. ( *1 ) Spis treści   Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja   Pierwsze postępowanie przed Sądem i Trybunałem   Postępowanie przed Sądem po przekazaniu mu przez Trybunał sprawy do ponownego rozpoznania i zaskarżony wyrok   Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron   W przedmiocie odwołania   W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego tego, że Sąd wydał orzeczenie ultra petita oraz błędnie zinterpretował i błędnie zastosował kryteria umożliwiające uznanie, iż zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku   W przedmiocie części pierwszej, opartej na tym, że Sąd wydał orzeczenie ultra petita   – Argumentacja stron   – Ocena Trybunału   W przedmiocie części drugiej, opartej na błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu kryteriów umożliwiających uznanie, że zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku   – Argumentacja stron   – Ocena Trybunału   W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia przysługującego Komisji prawa do obrony   Argumentacja stron   Ocena Trybunału   W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa odnośnie do wymaganego standardu dowodowego, naruszenia przysługującego Komisji prawa do obrony oraz przeinaczenia dowodów w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do Della   W przedmiocie części pierwszej, opartej na naruszeniu prawa odnośnie do wymaganego standardu dowodu   – Argumentacja stron   – Ocena Trybunału   W przedmiocie części drugiej, opartej na złym zastosowaniu przyjętego standardu dowodowego   – Argumentacja stron   – Ocena Trybunału   W przedmiocie części trzeciej, opartej na przeinaczeniu dowodów w ramach badania testu AEC w odniesieniu do Della i na naruszeniu przysługującego Komisji prawa do obrony   – Argumentacja stron   – Ocena Trybunału   W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego szeregu naruszeń prawa, w tym również przysługującego Komisji prawa do obrony, w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do HP   W przedmiocie części pierwszej, opartej na naruszeniu prawa w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do HP   – Argumentacja stron   – Ocena Trybunału   W przedmiocie części drugiej, opartej na naruszeniu przysługującego Komisji prawa do obrony w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do HP   – Argumentacja stron   – Ocena Trybunału   W przedmiocie zarzutu piątego, dotyczącego błędnej interpretacji testu AEC i art. 102 TFUE, przeinaczeniu dowodów i naruszenia przysługującego Komisji prawa do obrony w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do Lenovo   Argumentacja stron   Ocena Trybunału   W przedmiocie zarzutu szóstego, dotyczącego złej oceny konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z błędów stwierdzonych w ramach testu AEC   Argumentacja stron   Ocena Trybunału   W przedmiocie kosztów Odwołanie – Konkurencja – Nadużycie pozycji dominującej – Rynek mikroprocesorów – Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 102 TFUE i art. 54 porozumienia EOG – Rabaty lojalnościowe – Kwalifikacja jako praktyki stanowiącej nadużycie – Strategia mająca na celu wykluczenie z rynku konkurentów co najmniej równie efektywnych jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą W sprawie C‑240/22 P mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 5 kwietnia 2022 r., Komisja Europejska, którą reprezentowali początkowo F. Castillo de la Torre, M. Kellerbauer, N. Khan i C. Sjödin, a następnie F. Castillo de la Torre, M. Kellerbauer i N. Khan, i, wreszcie, F. Castillo de la Torre i M. Kellerbauer, w charakterze pełnomocników, strona wnosząca odwołanie, popierana przez: Republikę Federalną Niemiec, którą reprezentowali J. Möller oraz P.‑L. Krüger, w charakterze pełnomocników, interwenient w postępowaniu odwoławczym, w której pozostałymi uczestnikami postępowania są: Intel Corporation Inc., z siedzibą w Wilmington, Delaware (Stany Zjednoczone), którą reprezentowali początkowo D. Beard, KC, J. Williams, barrister, oraz A. Parr, solicitor, a następnie D. Beard, KC, J. Williams, barrister, oraz B. Meyring, Rechtsanwalt, strona skarżąca w pierwszej instancji, Association for Competitive Technology, Inc., z siedzibą w Washington, DC (Stany Zjednoczone), którą reprezentowali J.‑F. Bellis, avocat, oraz K. Van Hove, advocaat, Union fédérale des consommateurs – Que choisir (UFC – Que choisir), interwenienci w pierwszej instancji, TRYBUNAŁ (piąta izba), w składzie: I. Jarukaitis, prezes czwartej izby, pełniący obowiązki prezesa piątej izby, D. Gratsias (sprawozdawca) i E. Regan, sędziowie, rzecznik generalny: L. Medina, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 stycznia 2024 r., wydaje następujący Wyrok Komisja Europejska wnosi w odwołaniu o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 26 stycznia 2022 r., Intel Corporation/Komisja (T‑286/09 RENV, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2022:19), w zakresie, w jakim sąd ten stwierdził nieważność, po pierwsze, art. 1 lit. a)–e) i art. 2 jej decyzji C(2009) 3726 wersja ostateczna z dnia 13 maja 2009 r. dotyczącej postępowania przewidzianego w art. 102 [TFUE] i art. 54 porozumienia EOG (sprawa COMP/C‑3/37.990 – Intel) (zwanej dalej „sporną decyzją”) oraz, po drugie, art. 3 tej decyzji w zakresie, w jakim dotyczy on jej art. 1 lit. a)–e). Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja Okoliczności powstania sporu i treść spornej decyzji zostały przedstawione w pkt 1–35 zaskarżonego wyroku. Na potrzeby niniejszego postępowania można je pokrótce przedstawić w następujący sposób: Intel Corporation Inc. (zwana dalej „Intelem”) jest spółką prawa amerykańskiego, która zajmuje się projektowaniem, udoskonalaniem, produkcją i sprzedażą mikroprocesorów (Central Processing Units, zwanych dalej „CPU” lub „procesorami”), „chipsetów” (zespołów układów scalonych) i innych komponentów półprzewodnikowych, jak również rozwiązań dla platform w zakresie przetwarzania danych i urządzeń komunikacyjnych. W następstwie skargi złożonej w dniu 18 października 2000 r. przez Advanced Micro Devices Inc. (zwaną dalej „spółką AMD”) i uzupełnionej w dniu 26 listopada 2003 r., Komisja wszczęła, na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [101] i [102 TFUE] (Dz.U. 2003, L 1, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 8, t. 2, s. 205), dochodzenie dotyczące Intela. W dniu 26 lipca 2007 r. Komisja doręczyła spółce Intel pismo w sprawie przedstawienia zarzutów w przedmiocie jej zachowania wobec pięciu głównych producentów sprzętu informatycznego (Original Equipment Manufacturers, zwanych dalej „OEM-ami”), a mianowicie: Dell, Hewlett-Packard Company (HP), Acer Inc., NEC Corp. i International Business Machines Corp. (IBM). W dniu 17 lipca 2008 r. Komisja doręczyła Intelowi uzupełniające pismo w sprawie przedstawienia zarzutów w przedmiocie jej zachowania wobec spółki Media-Saturn-Holding GmbH (zwanej dalej „MSH”), będącej europejskim dystrybutorem urządzeń elektronicznych i czołowym europejskim dystrybutorem komputerów stacjonarnych. W tym piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów mowa była również o praktykach Intela wobec Lenovo Group Ltd (zwanej dalej „Lenovo”), a także uwzględniono w nim nowe dowody w sprawie zachowania Intela wobec niektórych OEM-ów, których dotyczyło pismo w sprawie przedstawienia zarzutów z dnia 26 lipca 2007 r., które to dowody Komisja uzyskała już po tej dacie. W dniu 13 maja 2009 r. Komisja przyjęła sporną decyzję, której streszczenie opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (Dz.U. 2009, C 227, s. 13). Ze spornej decyzji wynika, że Intel dopuścił się jednolitego i ciągłego naruszenia art. 102 TFUE i art. 54 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) z dnia 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994, L 1, s. 3) w okresie od października 2002 r. do grudnia 2007 r. ze względu na to, iż wdrażał strategię mającą na celu wykluczenie konkurenta, mianowicie AMD, z rynku procesorów o architekturze x86 (zwanych dalej „CPU x86”). Produktami, których dotyczy sporna decyzja, są CPU, będące podstawowymi komponentami każdego komputera zarówno pod względem ogólnej wydajności systemu, jak i jego całkowitego kosztu. Często określa się je jako „mózg” komputera. Proces produkcyjny CPU wymaga zastosowania zaawansowanej technologii i kosztownych urządzeń. CPU stosowane w komputerach można podzielić na dwie kategorie, czyli CPU x86 i CPU oparte na innej architekturze. Architektura x86 jest standardem opracowanym przez Intel do stosowania w jego CPU. Umożliwia ona działanie systemów operacyjnych Windows i Linux. System Windows jest zasadniczo powiązany z ciągiem rozkazów związanych z architekturą x86. Przed 2000 r. na tym rynku występowało kilku producentów CPU x86. Większość z nich wycofała się jednak z tego rynku. Intel i AMD są praktycznie jedynymi dwoma przedsiębiorstwami, które produkują CPU x86 po tej dacie. Rynek geograficzny został zdefiniowany jako ogólnoświatowy. Biorąc pod uwagę, po pierwsze, udział rynkowy Intela wynoszący w latach 1997–2007 co najmniej 70 % i, po drugie, istnienie znacznych barier wejścia na ten rynek i ekspansji na tym rynku wynikających z poczynienia niemożliwych do odzyskania inwestycji związanych z pracami badawczo-rozwojowymi, własnością intelektualną i zakładami produkcyjnymi niezbędnymi do produkcji CPU x86 Komisja stwierdziła, że, przynajmniej w okresie od października 2002 r. do grudnia 2007 r. Intel zajmował pozycję dominującą na tym rynku. Komisja przypisała Intelowi dwa rodzaje zachowania stanowiącego nadużycie. Chodzi, po pierwsze, o rabaty przyznawane czterem OEM‑om, a konkretnie Dellowi, Lenovo, HP i NEC, pod warunkiem że kupują oni u niego wszystkie lub prawie wszystkie swoje CPU x86, oraz wypłaty przyznawane na rzecz MSH, pod warunkiem że spółka ta będzie sprzedawać wyłącznie komputery wyposażone w CPU x86 wyprodukowane przez Intela (zwane dalej łącznie „zakwestionowaną praktyką” lub „zakwestionowanymi rabatami”). Rabaty te były rabatami lojalnościowymi. Warunkowe wypłaty dokonywane na rzecz MSH stanowiły zresztą mechanizm równoważny temu mechanizmowi rabatowemu. W spornej decyzji Komisja przeprowadziła analizę ekonomiczną dotyczącą możliwości wykluczenia z rynku, poprzez zastosowanie kwestionowanych rabatów, konkurenta, który byłby równie efektywny jak Intel, chociaż nie miałby pozycji dominującej („as efficient competitor test”) (zwanej dalej „testem AEC”). Ta analiza pozwala na ustalenie ceny CPU, jaką konkurent równie efektywny jak Intel musiałby zaoferować danemu OEM‑owi, aby „zrekompensować” mu utratę rabatu, który przyznałby mu Intel. Analizę tego samego rodzaju przeprowadzono w odniesieniu do wypłat dokonywanych przez Intela na rzecz spółki MSH. Na podstawie zgromadzonych przez nią dowodów Komisja stwierdziła, że zakwestionowane rabaty skutkowały zapewnieniem lojalności tzw. „strategicznych” OEM-ów i MSH. Te rabaty miały skutki uzupełniające w tym znaczeniu, że istotnie zmniejszały zdolność konkurentów Intela do konkurowania w oparciu o zalety produkowanych przez nich CPU x86. Antykonkurencyjne zachowanie Intela przyczyniło się tym samym do ograniczenia wyboru przysługującego konsumentom oraz do zmniejszenia motywacji do innowacji. Po drugie, Komisja przypisała Intelowi stosowanie praktyk stanowiących bezpodstawne ograniczenia („naked restrictions”) polegające na wypłacie trzem OEM‑om – mianowicie HP, Acerowi i Lenovo – pod warunkiem, iż opóźnią oni wprowadzenie produktów wyposażonych w procesory CPU x86 produkcji AMD albo zrezygnują z ich wprowadzenia lub ustanowią ograniczenia w dystrybucji tych produktów. Komisja doszła do wniosku, że praktyki te, które nie stanowią normalnej pozacenowej konkurencji, spowodowały również bezpośrednią szkodę dla konkurencji. W spornej decyzji Komisja doszła do wniosku, że każde z zachowań przypisanych Intelowi w stosunku do ww. OEM-ów oraz spółki MSH stanowi nadużycie w rozumieniu art. 102 TFUE, przy czym wszystkie te nadużycia wpisują się również w ramy ogólnej strategii mającej na celu wykluczenie AMD, jedynego znaczącego konkurenta Intela, z rynku procesorów CPU x86. Dlatego też te poszczególne nadużycia składają się na jednolite naruszenie w rozumieniu art. 102 TFUE. Komisja, na podstawie wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 23 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1/2003 (Dz.U. 2006, C 210, s. 2), nałożyła na Intela grzywnę w wysokości 1,06 mld EUR. Sentencja spornej decyzji, przedstawiona w pkt 35 zaskarżonego wyroku, brzmi następująco: „Artykuł 1 Intel popełnił jednolite i ciągłe naruszenie art. [102 TFUE] oraz art. 54 porozumienia o EOG w okresie od października 2002 r. do grudnia 2007 r., wdrażając strategię mającą na celu wykluczenie konkurentów z rynku CPU x86, na którą składały się następujące elementy: a) przyznawanie rabatów na rzecz Della w okresie od grudnia 2002 r. do grudnia 2005 r., których wysokość była zależna od faktu nabywania przez Della wszystkich CPU x86 od Intela; b) przyznawanie w okresie od listopada 2002 r. do maja 2005 r. na rzecz HP rabatów, których wysokość była uzależniona od pokrywania przez HP u Intela co najmniej 95 % swego zapotrzebowania na CPU x86 przeznaczonych do produkowanych przez niego komputerów stacjonarnych dla przedsiębiorstw; c) przyznawanie w okresie od października 2002 r. do listopada 2005 r. na rzecz NEC rabatów, których wysokość była uzależniona od pokrywania przez NEC u Intela co najmniej 80 % swego zapotrzebowania na CPU x86 przeznaczonych do produkowanych przez niego komputerów osobistych; d) przyznawanie rabatów na rzecz Lenovo w okresie od stycznia 2007 r. do grudnia 2007 r., których wysokość była zależna od faktu nabywania przez Lenovo od Intela wszystkich CPU x86 przeznaczonych do produkowanych przez niego komputerów przenośnych; e) przyznawanie w okresie od października 2002 r. do grudnia 2007 r. na rzecz [MSH] wypłat, których wysokość była uzależniona od sprzedawania przez [MSH] wyłącznie komputerów wyposażonych w CPU x86 produkcji Intela; f) przyznawanie płatności na rzecz HP w okresie od listopada 2002 r. do maja 2005 r., pod warunkiem że: i) HP będzie oferował przeznaczone dla przedsiębiorstw komputery stacjonarne HP wyposażone w CPU x86 produkcji AMD małym i średnim przedsiębiorstwom i klientom z sektorów: administracji państwowej, edukacyjnego i medycznego, a nie dużym przedsiębiorstwom; ii) HP zabroni swoim partnerom dystrybucyjnym przechowywania zapasów komputerów stacjonarnych HP wyposażonych w CPU x86 produkcji AMD, przeznaczonych dla przedsiębiorstw, w rezultacie czego owe komputery będą dostępne dla klientów wyłącznie na zamówienie od HP (albo bezpośrednio, albo za pośrednictwem partnerów dystrybucyjnych HP pełniących funkcję agentów handlowych); iii) HP opóźni o sześć miesięcy wprowadzenie swojego komputera stacjonarnego wyposażonego w CPU x86 produkcji AMD, przeznaczonego dla przedsiębiorstw w regionie Europy, Afryki i Bliskiego Wschodu; g) przyznawanie wypłat na rzecz Acera w okresie od września 2003 r. do stycznia 2004 r. pod warunkiem opóźnienia przez Acera wprowadzenia komputera przenośnego wyposażonego w CPU x86 produkcji AMD; h) przyznawanie wypłat na rzecz Lenovo w okresie od czerwca 2006 r. do grudnia 2006 r., pod warunkiem że Lenovo opóźni wprowadzenie komputerów przenośnych wyposażonych w CPU x86 produkcji AMD i w końcu zrezygnuje z niego. Artykuł 2 Za naruszenie opisane w art. 1 na Intel nałożona zostaje grzywna w kwocie 1060000000 EUR […]. Artykuł 3 Intel niezwłocznie zakończy naruszenie, o którym mowa w art. 1, o ile jeszcze tego nie uczynił. Intel powstrzyma się od powtarzania działań lub zachowań wspomnianych w art. 1 oraz od podejmowania wszelkich działań lub zachowań mających taki sam lub równoważny przedmiot lub skutek. […]”. Pierwsze postępowanie przed Sądem i Trybunałem Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 22 lipca 2009 r. Intel wniósł skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, w której to skardze podniósł dziewięć zarzutów. Association for Competitive Technology Inc. (zwane dalej „ACT”) i Union fédérale des consommateurs – Que choisir (UFC – Que choisir) zostały dopuszczone do udziału w postępowaniu w charakterze interwenientów popierających, odpowiednio, żądania Intela i Komisji. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014 r., Intel/Komisja (T‑286/09, zwanym dalej „pierwotnym wyrokiem”, EU:T:2014:547) Sąd oddalił skargę w całości. Skarga ta została oddalona w szczególności w oparciu o dwa założenia dotyczące roli testu AEC, zastosowanego przez Komisję do analizy wpływu zakwestionowanych rabatów. Zgodnie z pierwszym z tych założeń stwierdzenie niezgodności z prawem tych rabatów nie wymaga badania okoliczności danego przypadku, więc Komisja nie była zobowiązana do wykazania, iż stosując te rabaty, dany podmiot był w stanie wykluczyć z rynku w każdym konkretnym przypadku. Zgodnie z drugim z nich, nawet przy założeniu, iż ocena okoliczności danej sprawy jest niezbędna, aby wykazać potencjalne skutki antykonkurencyjne rabatów lojalnościowych, to nie jest jednak konieczne wykazywanie ich za pomocą testu AEC. W ramach badania przeprowadzonego tytułem uzupełnienia Sąd stwierdził, iż w oparciu o analizę okoliczności sprawy Komisja wykazała w sposób wystarczający pod względem prawnym, że zakwestionowane rabaty były w stanie ograniczyć konkurencję. Wynikało z tego, że Sąd nie był zobowiązany ani do zbadania tego, czy Komisja przeprowadziła test AEC zgodnie z zasadami sztuki i nie dopuszczając się błędów, ani do sprawdzenia, czy zaproponowane przez Intela w odniesieniu do tego testu alternatywne obliczenia zostały przeprowadzone w prawidłowy sposób. Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 26 sierpnia 2014 r. Intel wniósł odwołanie od pierwotnego wyroku. Intel oparł swe odwołanie na sześciu zarzutach. Wyrokiem z dnia 6 września 2017 r., Intel/Komisja (C‑413/14 P, zwanym dalej „wyrokiem wydanym w postępowaniu odwoławczym”, EU:C:2017:632) Trybunał uchylił pierwotny wyrok i przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania. W szczególności, oddaliwszy piąty i czwarty z zarzutów odwołania, w ramach których podniesiono, odpowiednio, błędne zastosowanie przez Sąd kryteriów dotyczących kompetencji Komisji względem uzgodnień poczynionych przez Intel z Lenovo oraz uchybienie proceduralne, Trybunał przeanalizował i uwzględnił zarzut pierwszy, odnoszący się do naruszenia prawa polegającego na niezbadaniu kwestionowanych rabatów w świetle wszystkich istotnych okoliczności. W tym względzie w pkt 133 i 134 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym Trybunał podkreślił, że celem art. 102 TFUE nie jest uniemożliwienie danemu przedsiębiorstwu zdobycia, dzięki jego własnym świadczeniom, dominującej pozycji na rynku. Postanowienie to nie zmierza także do zapewnienia, aby konkurenci mniej efektywni niż przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą pozostali na rynku. Zatem nie każdy skutek w postaci wykluczenia musi prowadzić do naruszenia konkurencji. Z definicji konkurencja pozacenowa może doprowadzić do zniknięcia z rynku lub do odsunięcia na dalszy plan konkurentów mniej efektywnych niż przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, a zatem – mniej interesujących dla konsumentów w szczególności pod względem cen, możliwości wyboru, jakości i innowacyjności. W pkt 135–137 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym Trybunał przypomniał jednak, że, ze względu na nałożoną na nie szczególną odpowiedzialność za to, by swym zachowaniem nie naruszać efektywnej i niezakłóconej konkurencji na rynku wewnętrznym, przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą nie może wyeliminować swoich konkurentów uważanych za równie efektywnych jak ono samo i umocnić swojej pozycji dominującej za pomocą środków innych niż te oparte na konkurencji pozacenowej, takich jak system upustów przyznawanych pod warunkiem, że klient zaopatruje się celem pokrycia całości lub istotnej części swojego zapotrzebowania u tego przedsiębiorstwa. Niemniej jednak w pkt 138 i 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym Trybunał wyjaśnił, że, w przypadku gdy dane przedsiębiorstwo podnosi w toku postępowania administracyjnego, przedstawiając dowody na poparcie tego twierdzenia, że jego zachowanie, polegające na stosowaniu rabatów lojalnościowych, nie mogło ograniczać konkurencji, a w szczególności wywoływać skutków w postaci zarzucanego wykluczenia, Komisja jest zobowiązana do przeprowadzenia analizy nie tylko, z jednej strony, wagi pozycji dominującej przedsiębiorstwa na rynku właściwym i, z drugiej strony, stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, jak również warunków i zasad przyznawania rozpatrywanych rabatów, okresu stosowania tych rabatów oraz ich wysokości, lecz jest także zobowiązana dokonać oceny tego, czy istnieje strategia mająca na celu wykluczenie z rynku konkurentów przynajmniej równie efektywnych jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą. Trybunał stwierdził więc w pkt 143 i 144 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, że test AEC miał realne znaczenie przy dokonywaniu przez Komisję oceny tego, czy rozpatrywane praktyki były w stanie wywołać skutek w postaci wykluczenia konkurentów równie efektywnych jak Intel, wobec czego Sąd był zobowiązany zbadać wszystkie argumenty sformułowane w przedmiocie tego testu. Jak zaś przedstawił to Trybunał w pkt 145 i 146 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, w pierwotnym wyroku Sąd orzekł, że nie było konieczności zbadania, czy Komisja przeprowadziła test AEC w sposób zgodny z zasadami sztuki i bez popełnienia błędów, i że nie było też konieczne zbadanie kwestii, czy alternatywne obliczenia zaproponowane przez spółkę Intel zostały dokonane w prawidłowy sposób. W ramach przeprowadzonego tytułem uzupełnienia badania okoliczności niniejszego przypadku Sąd w tym samym wyroku uznał więc przeprowadzony przez Komisję test AEC za pozbawiony jakiegokolwiek znaczenia i nie ustosunkował się zatem do krytyki, jaką wyraził względem niego Intel. W tych okolicznościach Trybunał uznał w pkt 147 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, że należy uchylić pierwotny wyrok w zakresie, w jakim Sąd niesłusznie powstrzymał się w ramach swojego badania potencjału kwestionowanych rabatów w zakresie ograniczenia konkurencji od uwzględnienia argumentacji, za pomocą której Intel zamierzał ujawnić błędy popełnione przez Komisję w ramach testu AEC. W pkt 149 i 150 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym Trybunał orzekł więc, że to do Sądu, do którego przekazano sprawę, należało zbadanie, w świetle argumentów wysuniętych przez Intela, czy kwestionowane rabaty były w stanie ograniczać konkurencję. Postępowanie przed Sądem po przekazaniu mu przez Trybunał sprawy do ponownego rozpoznania i zaskarżony wyrok Odpowiednio w dniach 14, 15 i 16 listopada 2017 r. ACT, Intel i Komisja przedstawiły na podstawie art. 217 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem na piśmie uwagi w przedmiocie wniosków, jakie z tego wyroku wynikają dla rozstrzygnięcia sporu (zwane dalej „głównymi uwagami w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania”). W dniu 20 lutego 2018 r. – ACT, zaś w dniu 5 marca 2018 r. Intel oraz Komisja przedstawiły dodatkowe uwagi na piśmie zgodnie z art. 217 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem (zwane dalej „uzupełniającymi uwagami w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania”). W swoich głównych uwagach w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Intel, popierany przez ACT, ponowił w szczególności swój wniosek o stwierdzenie nieważności spornej decyzji. Komisja w swych uwagach wniosła do Sądu o oddalenie skargi. Na wstępie, w pkt 74–102 zaskarżonego wyroku Sąd wypowiedział się w przedmiocie sporu po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a w pkt 103–111 tego wyroku – w przedmiocie dopuszczalności przedstawionych przez Intela i ACT głównych i uzupełniających uwag w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Co się tyczy przedmiotu sporu zawisłego przed nim po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd doszedł do wniosku, że dotyczył on w istocie analizy tego, czy zakwestionowane rabaty mogą ograniczać konkurencję w świetle, po pierwsze, wyjaśnień dotyczących zasad ustanowionych w wyroku z dnia 13 lutego 1979 r., Hoffmann-La Roche/Komisja (85/76, EU:C:1979:36), które zostały przedstawione w pkt 133 i nast. wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym i, po drugie, głównych i uzupełniających uwag w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania odnośnie do wniosków, jakie wynikają z tych wyjaśnień. W tym względzie Sąd powtórzył zawarte w pierwotnym wyroku stwierdzenia dotyczące bezpodstawnych ograniczeń i ich charakteru w świetle art. 102 TFUE, a także dokonaną w tym wyroku ocenę dotyczącą kwalifikacji zakwestionowanych rabatów jako „rabatów za wyłączność”. Sąd uznał jednak, że, zgodnie z rozstrzygnięciami kwestii prawnych dokonanymi w wyroku wydanym w postępowaniu odwoławczym, zakwalifikowanie zakwestionowanych rabatów jako „rabatów za wyłączność” nie oznaczało, że przeprowadzenie testu AEC nie było konieczne do tego, aby ocenić, czy te rabaty mogły ograniczać konkurencję ani też, że na jej podstawie można było je uznać za nadużycie w rozumieniu art. 102 TFUE. W odniesieniu do dopuszczalności przedstawionych przez Intela i ACT głównych i uzupełniających uwag w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sąd podkreślił, że art. 84 § 1 regulaminu postępowania nie stoi na przeszkodzie temu, aby Intel poświęcił zasadniczą część tych uwag powtórzeniu zawartych już w skardze argumentów dotyczących testu AEC czy nawet rozszerzeniu tych argumentów. Niemniej jednak zdaniem Sądu wyrok wydany w postępowaniu odwoławczym nie stanowi jako taki nowej okoliczności uzasadniającej zmianę lub rozszerzenie zakresu zarzutów podnoszonych przez Intela wobec spornej decyzji. Następnie, przypomniawszy metodę określoną przez Trybunał celem zbadania, czy system rabatowy może ograniczać konkurencję, jak również zasady wynikające z wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, Sąd ocenił zasadność argumentów podniesionych przez Intela i ACT. W tym kontekście Sąd zbadał w pierwszej kolejności argument, zgodnie z którym sporna decyzja została oparta na błędnej analizie prawnej. W tym względzie Sąd uznał, że Komisja dopuściła się naruszenia prawa, wychodząc w spornej decyzji z założenia, iż może ona zasadnie uznać, że zakwestionowane rabaty naruszają art. 102 TFUE, ponieważ z samej swojej natury stanowią nadużycie, wobec czego w tym celu nie jest konieczne uwzględnienie tego, czy są one w stanie ograniczyć konkurencję. W związku z tym, powołując się na „realne znaczenie”, jakie miał test AEC przy dokonywaniu przez Komisję oceny, czy zakwestionowane rabaty były w stanie wywołać skutek w postaci wykluczenia konkurentów równie efektywnych jak Intel, Sąd uznał, że ma obowiązek zbadać w drugiej kolejności podniesione przez Intela argumenty, zgodnie z którymi Komisja przy przeprowadzaniu testu AEC dopuściła się szeregu błędów. Poświęcona tym argumentom część zaskarżonego wyroku dzieli się na cztery części składowe. Uzasadnienie zawarte w pkt 150 i 151 zaskarżonego wyroku dotyczy zakresu kontroli Sądu. Uzasadnienie zawarte w pkt 152–159 tego wyroku jest poświęcone ogólnym uwagom na temat przeprowadzonego w spornej decyzji testu AEC. Te punkty zaskarżonego wyroku mają następujące brzmienie: „152 Punktem wyjścia testu AEC, zdefiniowanego w motywach 1003 i nast. [spornej] decyzji i zastosowanego przez Komisję w niniejszej sprawie, jest okoliczność, że Intel był nieodzownym partnerem handlowym, zważywszy w szczególności na charakter jego produktu, wizerunek jego marki i jego profil, oraz że OEM‑y pokrywałyby zawsze u Intela co najmniej część swojego zapotrzebowania na CPU, niezależnie od jakości oferty alternatywnego dostawcy. W konsekwencji klienci byli skłonni i zdolni do przeniesienia swoich zamówień na tego alternatywnego dostawcę jedynie w odniesieniu do części swego zapotrzebowania (zwanej dalej »podważalnym udziałem«). Ów status nieodzownego partnera handlowego pozwalał Intelowi na wykorzystanie niepodważalnego udziału jako dźwigni w celu obniżenia cen w ramach podważalnego udziału rynkowego. Jak wskazał Sąd w pkt 141 [pierwotnego] wyroku, przeprowadzony w [spornej] decyzji test AEC opiera się na założeniu, że równie efektywny [jak Intel] konkurent, który próbuje zdobyć podważalny udział w zamówieniach, które do tej pory były realizowane przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, musi zaoferować klientowi rekompensatę za rabat za wyłączność, który ów klient utraci, jeśli kupi część mniejszą niż część określona przez warunek wyłączności lub quasi-wyłączności. Test AEC zmierza do ustalenia, czy konkurent równie efektywny jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, który ponosi te same koszty co owo przedsiębiorstwo, może nadal w tym przypadku pokrywać swoje koszty. Test AEC, który zastosowano w niniejszej sprawie, określa cenę, za jaką konkurent równie efektywny jak Intel musiałby sprzedawać swoje CPU x86 OEM‑owi, aby zrekompensować mu utratę jakiejkolwiek wypłaty za wyłączność przyznanej przez Intela. Cena ta jest określona w teście AEC jako »rzeczywista cena« lub »RC«. Co do zasady część łącznych rabatów, za którą równie efektywny [jak Intel] konkurent powinien zaoferować rekompensatę, obejmuje jedynie kwotę rabatów, która jest uzależniona od warunku wyłącznego zaopatrywania się, z wyłączeniem rabatów ilościowych (zwana dalej »warunkową częścią« rabatów). Jak wynika w szczególności z motywu 1460 [spornej] decyzji, w celu uwzględnienia jedynie warunkowej części wypłaty, test AEC odnosi się w niniejszym przypadku do średniej ceny sprzedaży […], czyli ceny katalogowej, po odliczeniu rabatów warunkowych. Im mniejszy jest podważalny udział, a w konsekwencji im mniejsza jest ilość produktów, z którymi alternatywny dostawca może konkurować, tym większe jest prawdopodobieństwo, że wypłata za wyłączność będzie mogła wykluczyć [konkurenta równie efektywnego jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą]. Jeśli bowiem utrata wypłat przyznawanych klientowi przez Intela ma zostać rozłożona na niewielką ilość produktów oferowanych przez alternatywnego dostawcę w zakresie podważalnego udziału, doprowadzi to do znacznego obniżenia rzeczywistej ceny. Jest zatem bardziej prawdopodobne, że rzeczywista cena będzie niższa od realnej miary kosztów Intela. Rzeczywistą cenę należy porównać z realną miarą kosztów Intela. Realną miarą kosztów Intela przyjętą w [spornej] decyzji jest miara średnich kosztów możliwych do uniknięcia […]. Jak wynika w szczególności z motywu 1006 [spornej] decyzji, można uznać, że system wypłat za wyłączność jest w stanie uniemożliwić równie efektywnym konkurentom [jak Intel] dostęp do rynku, jeśli rzeczywista cena jest niższa od [średnich kosztów możliwych do uniknięcia] Intela. W takim przypadku mamy do czynienia z negatywnym wynikiem testu AEC. Jeśli natomiast rzeczywista cena jest wyższa od [średnich kosztów możliwych do uniknięcia], równie efektywny [jak Intel] konkurent może pokryć swoje koszty, a zatem być w stanie wejść na rynek. W takim przypadku test AEC prowadzi do pozytywnego wyniku. To właśnie w świetle tych ogólnych rozważań należy zbadać zasadność argumentów [Intela], zgodnie z którymi [test AEC jest dotknięty] licznymi błędami”. W szczególności z pkt 175, 258, 260, 283, 285, 286, 297–299 i 334 zaskarżonego wyroku wynika, że, zgodnie z metodologią przyjętą przez Komisję, wynik, dodatni lub ujemny, testu AEC w rozumieniu przedstawionym w pkt 158 tego wyroku jest określany in fine poprzez porównanie udziału podważalnego z udziałem koniecznym, przy czym udział konieczny stanowi tę część potrzeb klienta, jaką konkurent równie efektywny jak Intel musi zdobyć, aby móc wejść na rynek bez ponoszenia strat. Jeśli udział podważalny jest większy niż udział konieczny, wynik testu AEC jest pozytywny dla Intela, ponieważ odwrotna sytuacja przekładałaby się na negatywny wynik tego testu, a zatem – na zdolność zakwestionowanych rabatów do wykluczenia konkurenta równie efektywnego jak to przedsiębiorstwo. Uzasadnienie zawarte w pkt 160–166 zaskarżonego wyroku dotyczy ciężaru dowodu i wymaganego standardu dowodu. W uzasadnieniu zawartym w pkt 167–482 tego wyroku Sąd zbadał zasadność podnoszonych przez Intel argumentów, zgodnie z którymi przyjmując sporną decyzję, Komisja dopuściła się szeregu błędów w odniesieniu do testu AEC. Uzasadnienie to dzieli się na pięć części, poświęconych odpowiednio argumentom podniesionym przez Intela w odniesieniu do zawartego w spornej decyzji testu AEC odnoszącego się, z jednej strony, do czterech zainteresowanych OEM-ów, a mianowicie Della, HP, NEC i Lenovo, i, z drugiej strony, do dystrybutora MSH. Analiza Sądu dotycząca sytuacji Della została przedstawiona w pkt 202–282 zaskarżonego wyroku. Po przeprowadzeniu tej analizy Sąd uznał w pkt 283 tego wyroku, po pierwsze, , że Komisja nie wykazała w sposób wymagany prawem zasadności swojej hipotezy, zgodnie z którą udział podważalny Della w rozpatrywanym okresie wynosił 7,1 %. Ponieważ to na podstawie tej hipotezy, poprzez porównanie udziałów podważalnego i koniecznego, wykazano, że rabaty przyznawane Dellowi przez Intela były w stanie wywołać skutek w postaci wykluczenia, zdaniem Sądu nie wykazano, dokonując tego porównania, w sposób wymagany prawem tej zdolności do wykluczenia z rynku. Po drugie, w pkt 284 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, z jednej strony, że czynniki, które zdaniem Komisji wzmacniały szacunkową zdolność do wykluczenia przez zakwestionowane rabaty, polegające w istocie na tym, że wszelka utrata rabatów Intela skutkowałaby zwiększeniem rabatów przyznawanych przez tę spółkę OEM‑om konkurującym z Dellem, oraz na tym, że w tym oszacowaniu udziału podważalnego nie uwzględniono okoliczności polegającej na tym, iż Dell również kupował od Intela produkty inne niż procesory CPU x86, w szczególności zespoły układów scalonych, nie zostały przez nią wystarczająco przeanalizowane w spornej decyzji. Z drugiej strony, zastosowanie przez Komisję w tej decyzji alternatywnej metody obliczeniowej nie świadczy o tym, że zakwestionowane rabaty mogły wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia w całym rozpatrywanym okresie. W pkt 285 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał zaś, że zgodnie z motywem 1281 spornej decyzji wnioski, do jakich doszła Komisja w odniesieniu do tego, czy rabaty przyznane Dellowi są w stanie wywołać skutek w postaci wykluczenia, wynikają z porównania udziału podważalnego i koniecznego, z czynników wzmacniających oraz z potwierdzenia płynącego z alternatywnej metody obliczenia. W tych okolicznościach Sąd uznał w pkt 286 zaskarżonego wyroku, że Komisja nie była w stanie wykazać, na podstawie porównania udziału podważalnego z koniecznym oraz czynników wzmacniających, tego, że rabaty przyznawane Dellowi były w stanie wywołać skutek w postaci wykluczenia. Ponadto trzeci z przyjętych przez Komisję czynników, a mianowicie alternatywna metoda obliczania, której funkcją, zgodnie z brzmieniem motywu 1281 spornej decyzji, jest potwierdzenie tych dwóch pierwszych czynników, nie może zdaniem Sądu jako taki uzasadniać wniosków Komisji, tym bardziej że nie świadczy on o tym, iż zakwestionowane rabaty mogły wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia w całym rozpatrywanym okresie. Następnie w pkt 287 zaskarżonego wyroku Sąd uwzględnił zarzut szczegółowy oparty przez Intela na tym, że Komisja nie wykazała w sposób wymagany prawem zasadności sformułowanego w motywie 1281 spornej decyzji wniosku, zgodnie z którym w okresie od grudnia 2002 r. do grudnia 2005 r. zakwestionowane rabaty były w stanie lub mogły wywoływać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia ze względu na to, że nawet konkurent równie efektywny jak Intel nie mógłby zaopatrywać Della celem pokrycia jego zapotrzebowania na procesory CPU x86. Analiza Sądu dotycząca sytuacji HP została przedstawiona w pkt 288–335 zaskarżonego wyroku. Po zbadaniu szeregu elementów dotyczących wielkości zakupów, wysokości rabatów i średniej ceny sprzedaży CPU x86 Sąd w pkt 319 tego wyroku uznał, że Komisja dopuściła się błędu, uznawszy, iż na podstawie dokonanego przez nią obliczenia udziału koniecznego można zasadnie wyciągnąć wnioski dotyczące antykonkurencyjnego skutku w postaci wykluczenia wywołanego przez rabaty przyznane przez Intel na rzecz HP w odniesieniu do całego okresu od listopada 2002 r. do maja 2005 r. W szczególności Komisja nie wykazała istnienia tego skutku w odniesieniu do okresu od listopada 2002 r. do września 2003 r. Ponadto w pkt 320 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że fakt, iż Komisja dokonała w motywie 1389 spornej decyzji alternatywnego obliczenia udziału koniecznego, odwołując się do danych liczbowych przedstawionych w motywie 1338 tej decyzji, nie może zaradzić temu błędowi, ponieważ to alternatywne obliczenie również nie obejmuje całego okresu między listopadem 2002 r. a majem 2005 r. Ponadto w pkt 328–331 zaskarżonego wyroku Sąd uznał w przedmiocie czynnika wzmacniającego, polegającego na przeniesieniu zakwestionowanych rabatów, przyznanych początkowo przez Intela na rzecz HP, na jednego z jego konkurentów, że Komisja powinna była wyjaśnić, na który z elementów uwzględnionych w teście AEC miał on wpływ i w jaki sposób. Tak więc sporna decyzja była dotknięta brakiem uzasadnienia. W tych okolicznościach Sąd w pkt 335 zaskarżonego wyroku stwierdził, że Komisja nie wykazała w sposób wymagany prawem zasadności sformułowanego w motywie 1406 spornej decyzji wniosku, zgodnie z którym w okresie od listopada 2002 r. do maja 2005 r. rabaty przyznawane przez Intela na rzecz HP były w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia lub mogły wywołać taki skutek, ponieważ nie wykazała ona istnienia takiego skutku w postaci wykluczenia w odniesieniu do okresu od dnia 1 listopada 2002 r. do dnia 30 września 2003 r. Analiza Sądu dotycząca sytuacji NEC została przedstawiona w pkt 336–411 zaskarżonego wyroku. W pkt 411 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że Komisja popełniła dwa błędy w ocenie, przypisując zawyżoną wartość rabatom warunkowym i ekstrapolując wyniki, które uzyskała w odniesieniu do czwartego kwartału 2002 r., na cały okres trwania naruszenia. W oparciu o te ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że podstawowe parametry przeprowadzonego przez Komisję testu AEC były błędne. W związku z tym Komisja nie wykazała w sposób wymagany prawem zasadności sformułowanego w motywie 1456 spornej decyzji wniosku, zgodnie z którym płatności przyznane przez Intela na rzecz NEC były w stanie lub mogły wyeliminować konkurenta równie efektywnego jak Intel. Analiza Sądu dotycząca sytuacji Lenovo została przedstawiona w pkt 412–457 zaskarżonego wyroku. W pkt 439 tego wyroku Sąd uznał, że obliczenia dokonane przez Komisję w celu ustalenia wartości rabatów warunkowych, a następnie – udziału koniecznego, jaki musiał osiągnąć konkurent równie efektywny jak Intel, aby móc wejść na rynek bez ponoszenia strat, były oparte na założeniu sprzecznym z przedstawionymi w motywach 1003 i 1004 spornej decyzji podstawami testu AEC. W szczególności jedną z tych podstaw jest zasada, zgodnie z którą hipotetyczny konkurent jest równie efektywny jak Intel. W swojej analizie dotyczącej oceny kwoty zakwestionowanych rabatów przyznawanych przez Intela spółce Lenovo w postaci dwojakiego rodzaju świadczeń w naturze, a mianowicie przedłużenia o rok standardowej gwarancji Intela oraz rozszerzenia i lepszego wykorzystania centrum dystrybucyjnego w Chinach, Komisja zdaniem Sądu w rzeczywistości przeprowadziła rozumowanie odnoszące się do mniej efektywnego konkurenta, który nie byłby jednak podmiotem gospodarczym właściwym do tego, aby przez odniesienie się doń móc przeprowadzić ocenę tego, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia. Po tym, jak Sąd uznał w pkt 440–456 zaskarżonego wyroku, że Komisja nie może podważyć tego stwierdzenia za pomocą swych argumentów, Sąd orzekł następnie w pkt 457 tego wyroku, że instytucja ta nie wykazała w sposób wymagany prawem zasadności sformułowanego w motywie 1507 spornej decyzji wniosku, zgodnie z którym w 2007 r. przyznawane przez Intela kwestionowane rabaty były w stanie lub mogły wywołać taki skutek w postaci wykluczenia ze szkodą dla konkurenta równie efektywnego jak Intel. Analiza Sądu dotycząca sytuacji MSH została przedstawiona w pkt 458–481 zaskarżonego wyroku. W pkt 466–480 tego wyroku Sąd skupił się na metodzie „podwójnego rabatu warunkowego”. Metoda ta opiera się na założeniu, że, by móc sprzedawać MSH komputery określonej marki, równie efektywny konkurent musiałby upewnić się nie tylko co do tego, że MSH będzie gotowa kupować komputery wyposażone w CPU jego produkcji, ale także i przede wszystkim, że OEM‑y były gotowe produkować te komputery. Konkurent ten powinien był zatem przyznać dwojakiego rodzaju płatności. Jedna z nich miałaby mieć na celu uzyskanie udziału podważalnego OEM‑ów, a druga – uzyskanie udziału podważalnego MSH. Praktyki stosowane przez Intela na różnych poziomach łańcucha dostaw mogły mieć skutek kumulatywny. Sąd, nie podważając tego rozumowania co do jego zasady, stwierdził, że stosując je, w oparciu o domniemanie, że każdy OEM będący dostawcą MSH korzystał z rabatu warunkowego o wartości odpowiadającej całkowitej kwocie kwestionowanych rabatów przyznanych NEC w czwartym kwartale 2002 r., Komisja dopuściła się dwóch uchybień, z których każde może podważyć wyniki testu AEC dotyczącego MSH. Po pierwsze, Komisja nie twierdziła ani nie wykazała, że Intel miał przyznać jednemu z innych OEM-ów, u których MSH dokonywała zakupów (Fujitsu, Acer, HP, Compaq, Toshiba i Medion) rabaty warunkowe w segmencie komputerów przeznaczonych dla klientów indywidualnych na warunkach porównywalnych z warunkami rabatów dotyczących komputerów kupowanych od NEC. Po drugie, Komisja w każdym razie nie wykazała, że zakwestionowane rabaty przyznane NEC w odniesieniu do czwartego kwartału 2002 r., przy założeniu, że są one reprezentatywne dla wszystkich OEM‑ów, pozostawały przez okres dziesięciu lat na stałym poziomie. W tych okolicznościach Sąd uznał w pkt 482 zaskarżonego wyroku, że należy uwzględnić argument Intela, zgodnie z którym test AEC przeprowadzony przez Komisję w spornej decyzji w odniesieniu do Della, HP, NEC, Lenovo i MSH był obarczony błędami. Następnie Sąd zbadał w pkt 483–521 zaskarżonego wyroku argumenty oparte przez Intel i ACT na tym, że Komisja nie przeanalizowała we właściwy sposób, jako kryteriów wymienionych w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym z jednej strony, stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty oraz, z drugiej strony, okresu stosowania i wysokości tych rabatów. Co się tyczy stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, Sąd wskazał w pkt 485 zaskarżonego wyroku, że sekcja 4.2.4 spornej decyzji, zawierająca jej motywy 1577–1596, ma znaczenie w odniesieniu do strategicznego znaczenia OEM-ów, które skorzystały z zakwestionowanych rabatów. Zdaniem Sądu w motywie 1577 tej decyzji Komisja podkreśliła w istocie, że ze względu na ich udział w rynku, ich silną obecność w najbardziej dochodowym segmencie rynku oraz ich zdolność do legitymizacji nowego procesora na rynku niektóre OEM-y, mianowicie Dell i HP, były ze strategicznego punktu widzenia ważniejsze niż inne, jeśli chodzi o zapewnienie producentom procesorów CPU x86 dostępu do rynku. Sąd uznał również za istotny motyw 1597 tej samej decyzji, zgodnie z którym OEM-y, których dotyczyło zachowanie Intela, posiadały znaczące udziały w rynku i były strategicznie ważniejsze od pozostałych, co miało większy wpływ na całokształt rynku niż wpływ, który odpowiadał wyłącznie ich skumulowanym udziałom rynkowym. Komisja doszła na tej podstawie do wniosku, że pokrycie rynku przez zakwestionowane rabaty należy uznać za znaczące. W pkt 493 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że nie można wykluczyć, iż sekcja 4.2.4 spornej decyzji mogła mieć znaczenie w ramach badania stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, ponieważ odnosi się ona a priori do pewnych czynników istotnych dla zbadania tego, czy dany system rabatowy jest w stanie wykluczyć z rynku. Niemniej jednak w pkt 494 tego wyroku Sąd wskazał, że sekcja 4.2.4 oraz motyw 1597 tej decyzji, na którym oparła się Komisja, aby uznać, że stopień pokrycia rynku został zbadany, nie mogą być interpretowane w okolicznościach niniejszej sprawy jako stanowiące same w sobie wystarczające zbadanie stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty w rozumieniu pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym. W tym względzie w pkt 495 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że – przy założeniu, iż Komisja zgodnie z prawem mogła, zamiast zbadać stopień pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, oprzeć się na udziałach w rynku posiadanych przez niektóre z OEM-ów – instytucja ta uwzględniła w motywach 1578–1580 spornej decyzji jedynie udziały rynkowe spółek Dell i HP, wykluczając pozostałe z OEM-ów, których dotyczyła zakwestionowana praktyka. Ponadto uwzględnione w ten sposób przez Komisję udziały w rynku dotyczyły jedynie okresu od pierwszego kwartału 2003 r. do ostatniego kwartału 2005 r., czyli jedynie części okresu od października 2002 r. do grudnia 2007 r., o którym mowa w tej decyzji, a zatem również pomijały okres 2006–2007, w trakcie którego praktyka ta dotyczyła Lenovo i MSH. Wreszcie dane liczbowe dotyczące udziałów w rynku, na których oparła się Komisja, uwzględniają udziały w rynku światowym posiadane przez Della i HP we wszystkich segmentach, pomimo że jedyne zakwestionowane rabaty dotyczące HP dotyczyły komputerów stacjonarnych dla przedsiębiorstw, jak wskazano w art. 1 lit. b) tej decyzji. W tych okolicznościach Sąd wskazał w pkt 499 i 500 zaskarżonego wyroku, że Komisja, wbrew temu, co była zobowiązana uczynić zgodnie z pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, nie określiła stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, na której to podstawie Sąd wywnioskował, że instytucja ta nie zbadała należycie kryterium dotyczącego wspomnianego stopnia pokrycia. Jeśli chodzi o okres stosowania kwestionowanych rabatów, w pkt 508–515 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał dwie grupy motywów spornej decyzji, w których Komisja zbadała czynniki dotyczące tego okresu. Chodzi tu, po pierwsze, o motywy 1013–1035 tej decyzji i, po drugie, o jej motywy 201, 202, 965–968 i 1227. W tym względzie Sąd uznał, po pierwsze, że celem przyświecającym Komisji w motywach 1013–1035 spornej decyzji było wyłącznie określenie horyzontu czasowego, w tym przypadku jednego roku, w który dokonywane były wybory OEM-ów w związku z ich zapotrzebowaniem na CPU x86, jako hipotezy uzasadniającej obliczenie udziału podważalnego zakwestionowanych rabatów przyznawanych przez Intela poszczególnym OEM‑om, których to dotyczyło. W związku z tym zdaniem Sądu Komisja wykorzystała taki czynnik czasowy w celu określenia metody obliczania udziału podważalnego danego OEM‑u, który to udział powinien następnie – celem dokonania oceny tego, czy zakwestionowane rabaty były w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia – zostać powiązany z innymi czynnikami testu AEC. Takie badanie nie stanowi zatem zdaniem Sądu analizy okresu stosowania tych rabatów jako czynnika mogącego sam w sobie świadczyć o tym, że były one w stanie wywołać taki skutek w postaci wykluczenia. Po drugie, niewątpliwie prawdą jest, że w motywach 201, 202, 965–968 i 1227 spornej decyzji Komisja zbadała okres obowiązywania i formę podjętych przez OEM-y wobec Intela zobowiązań dających prawo do rabatów jako czynników mogących faworyzować lub też utrudniać wejście nowego konkurenta na rynek, biorąc pod uwagę w szczególności zakres czasowy tych zobowiązań czy też zdolność Intela do wypłacania lub dostosowywania stosowanych przezeń rabatów w krótkim okresie czasu. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, nawet jeśli te aspekty czynnika czasowego wydawały się jej istotne, Komisja zbadała je jedynie w ograniczony i warunkowy sposób. Nie przeprowadziła ona badania tych aspektów w odniesieniu do wszystkich OEM-ów jako czynnika mającego znaczenie dla ustalenia, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia. Ponadto w pkt 516–518 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił argument Komisji oparty na tym, że, nawet jeśli za pomocą testu AEC nie można wykazać, iż zakwestionowane rabaty są w stanie wywołać skutek w postaci wykluczenia, należy skupić się na całkowitym okresie, w którym Intel stosował wobec OEM‑ów rabaty i wypłaty z tytułu wyłączności, oraz że, ze względu na to, iż te rabaty były stosowane przez jeden roku w przypadku Lenovo i przez wiele lat w przypadku innych OEM-ów i MSH, należy na tej podstawie dojść do wniosku, że konkurent Intela na rynku CPU x86 musiałby zgodzić się na spadek rentowności i na jej znacznie niższy niż u Intela poziom. Zdaniem Komisji względy te wynikały z pkt 93 i 195 pierwotnego wyroku i były z tego względu ostateczne. W tym względzie Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że Trybunał uchylił pierwotny wyrok w całości, wobec czego po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sąd powinien ponownie przeprowadzić badanie argumentów stron dotyczących okresu stosowania rabatów, nie będąc przy tym związanym pkt 93 i 195 tego wyroku. W drugiej kolejności Sąd uznał, że w świetle wszystkich kryteriów wymienionych w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, które należy zbadać, w przypadku gdy dane przedsiębiorstwo, popierając to dowodami, utrzymuje, że jego zachowanie nie było w stanie ograniczać konkurencji, samo powołanie się, niezależnie od wniosków, jakie można wyciągnąć z testu AEC, na okres, w którym Intel przyznawał OEM‑om i MSH zakwestionowane rabaty, nie wystarcza jako takie do uzasadnienia ostatecznej oceny wywołanych w ten sposób antykonkurencyjnych skutków w postaci wykluczenia. Z tych samych względów Sąd oddalił w pkt 519 zaskarżonego wyroku argument Komisji oparty na tym, że nie można rozpatrywać okresu stosowania zakwestionowanych rabatów w oderwaniu od ich harmonogramu (timing), ponieważ były one konieczne do przezwyciężenia niemożności przedstawienia przez Intela w odpowiednim czasie odpowiedzi technicznej na oferowane przez AMD procesory CPU x86 – 64‑bitowe. Na podstawie tych rozważań Sąd uznał w pkt 520 zaskarżonego wyroku, że Komisja dopuściła się w spornej decyzji błędu, nie analizując w niej okresu stosowania rabatów jako elementu umożliwiającego wykazanie, że zakwestionowane rabaty były w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia. W pkt 521 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, iż zasadne było utrzymywanie przez Intel, że przeprowadzona przez Komisję w spornej decyzji analiza kryteriów, o których mowa w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, jest dotknięta szeregiem błędów ze względu na to, iż instytucja ta nie zbadała w tej decyzji należycie kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez kwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu ich stosowania. W podsumowujących go punktach zaskarżonego wyroku Sąd przedstawił pokrótce uzasadnienie sentencji tego wyroku. W tym względzie Sąd przypomniał w pkt 523 zaskarżonego wyroku, że Intel w toku postępowania administracyjnego przedstawił dowody na poparcie tego, iż zakwestionowane rabaty nie były w stanie wywołać zarzucanych skutków w postaci wykluczenia. W motywach 1002–1573 spornej decyzji Komisja przeprowadziła test AEC i, uwzględniwszy wyniki tego testu, stwierdziła w motywach 1574 i 1575 tej decyzji, że zakwestionowane rabaty i dokonywane przez Intela sporne wypłaty były w stanie lub mogły wywoływać antykonkurencyjne skutki w postaci wykluczenia, ponieważ nawet konkurent równie efektywny jak Intel nie byłby w stanie pokrywać zapotrzebowania Della, HP, NEC i Lenovo na procesory CPU x86 czy też sprzedawać, za pośrednictwem komputerów oferowanych przez MSH, produkowanych przez niego procesorów CPU x86. W pkt 524 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że z ocen dotyczących zbadanych zarzutów i argumentów wynika jednak, po pierwsze, że przy przeprowadzaniu w spornej decyzji testu AEC Komisja dopuściła się błędów i, po drugie, w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, że nie zbadała ona w należyty sposób kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu ich stosowania. W odniesieniu w szczególności do rabatów przyznanych HP w pkt 525 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał, że Komisja nie poparła w sposób wymagany prawem swojego wniosku, zgodnie z którym w okresie od listopada 2002 r. do maja 2005 r. zakwestionowane rabaty przyznane na rzecz HP były w stanie lub mogły wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia, ponieważ nie wykazała ona istnienia takiego skutku w odniesieniu do okresu od 1 listopada 2002 r. do 30 września 2003 r. Zakładając zatem, że należałoby z tego wywnioskować, iż test AEC mógłby zostać uznany za rozstrzygający w odniesieniu do części okresu od listopada 2002 r. do maja 2005 r., to zdaniem Sądu nie można uznać mającego postać wykluczenia antykonkurencyjnego skutku tych rabatów za wykazany w wymagany prawem sposób ze względu na to, że Komisja nie zbadała w należyty sposób kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu ich stosowania. W pkt 526 i 527 zaskarżonego wyroku Sąd uznał więc, że Komisja nie była w stanie wykazać, iż stosowane przez Intela zakwestionowane rabaty i dokonywane przezeń sporne wypłaty były w stanie lub mogły wywołać antykonkurencyjne skutki w postaci wykluczenia, a zatem stanowiły naruszenie art. 102 TFUE, w związku z czym uzasadnienie spornej decyzji nie mogło stanowić podstawy dla jej art. 1 lit. a)–e). W tych okolicznościach Sąd stwierdził nieważność, po pierwsze, art. 1 lit. a)–e) oraz art. 2 spornej decyzji i, po drugie, art. 3 tej decyzji wyłącznie w odniesieniu do działań opisanych w art. 1 lit. a)–e) tej decyzji. Przyjmując natomiast zawarte w pierwotnym wyroku ustalenia dotyczące bezpodstawnych ograniczeń i ich niezgodności z prawem w świetle art. 102 TFUE Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron Decyzją prezesa Trybunału z dnia 5 sierpnia 2022 r. Republika Federalna Niemiec została dopuszczona do niniejszego postępowania w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji. Komisja wnosi do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku, z wyjątkiem pkt 3 sentencji, na mocy którego Sąd oddalił wniesioną do niego skargę w pozostałym zakresie; – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania; oraz – wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Intel i ACT wnoszą do Trybunału o: – oddalenie odwołania; – obciążenie Komisji kosztami postępowania odwoławczego, a Republiki Federalnej Niemiec kosztami związanymi z jej przystąpieniem do tego postępowania w charakterze interwenienta. Republika Federalna Niemiec wnosi do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku, z wyjątkiem pkt 3 sentencji; – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania; – wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. W przedmiocie odwołania Na poparcie odwołania Komisja podnosi sześć zarzutów: – zarzut pierwszy dotyczy naruszenia zasady ne ultra petita w związku z błędną wykładnią i błędnym zastosowaniem kryteriów ustalonych przez Trybunał w wydanym w postępowaniu odwoławczym wyroku w odniesieniu do tego, czy zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku; – zarzut drugi dotyczy naruszenia przysługującego Komisji prawa do obrony w ramach badania testu AEC; – zarzut trzeci dotyczy naruszenia prawa, jakiego miał dopuścić się Sąd odnośnie do wymaganego standardu dowodowego, naruszenia prawa do obrony oraz przeinaczenia dowodów w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do Della; – zarzut czwarty dotyczy szeregu naruszeń prawa, w tym również przysługującego Komisji prawa do obrony, jakich miał dopuścić się Sąd w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do HP; – zarzut piąty dotyczy złej interpretacji przeprowadzonego przez Komisję testu AEC i art. 102 TFUE, przeinaczenia dowodów i naruszenia przysługującego Komisji prawa do obrony w ramach badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do Lenovo; natomiast – zarzut szósty dotyczy złej oceny konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z błędów stwierdzonych w ramach testu AEC. Przed ustosunkowaniem się do poszczególnych zarzutów podniesionych na poparcie odwołania Intel, popierany przez ACT, zauważa, że zarzuty te są bezskuteczne, gdyż Komisja nie zakwestionowała analizy przeprowadzonej przez Sąd w pkt 144–149 zaskarżonego wyroku. Zgodnie z tą analizą zakwalifikowanie zakwestionowanych rabatów jako stanowiących nadużycie ze względu na ich charakter, niezależnie od tego, czy były one w stanie ograniczać konkurencję, stanowi naruszenie prawa. Komisja przyznała bowiem, że test AEC nie był częścią składową rozumowania stanowiącego podstawę sentencji spornej decyzji. W tych okolicznościach samo stwierdzenie tego naruszenia prawa przez Komisję jest jako takie wystarczające, aby uzasadnić sentencję zaskarżonego wyroku, ponieważ jakiekolwiek naruszenie prawa, jakiego miałby dopuścić się Sąd w ramach dokonanej przezeń w następstwie tego stwierdzenia oceny, jest bez znaczenia. Nie można przyjąć tego argumentu. Jak zauważył w istocie Sąd w pkt 149 zaskarżonego wyroku, błąd polegający na zakwalifikowaniu zakwestionowanych rabatów jako stanowiących ze swej natury naruszenie art. 102 TFUE nie jest wystarczający do stwierdzenia nieważności spornej decyzji, skoro Komisja przeprowadziła test AEC, mający rzeczywiste znaczenie przy ocenie tego, czy te rabaty były rzeczywiście w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel. Następnie uchylenie tego orzeczenia przez Sąd opiera się, jak wynika zresztą z pkt 524 zaskarżonego wyroku, na błędach stwierdzonych w ramach testu AEC, na braku zbadania stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty oraz na nieprawidłowym charakterze analizy, jaką Komisja przeprowadziła w przedmiocie okresu stosowania tych rabatów. Wynika z tego, że zarzuty podniesione na poparcie niniejszego odwołania mogą podważyć przeprowadzoną przez Sąd ocenę stanowiącą podstawę sentencji zaskarżonego wyroku i doprowadzić, jeśli okażą się one zasadne, do uchylenia tego wyroku. Należy zatem oddalić zarzut szczegółowy oparty przez Intela na bezskuteczności tych zarzutów i, co za tym idzie, przeprowadzić ich analizę. W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego tego, że Sąd wydał orzeczenie ultra petita oraz błędnie zinterpretował i błędnie zastosował kryteria umożliwiające uznanie, iż zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku Na zarzut pierwszy składają się dwie części, dotyczące odpowiednio tego, że Sąd wydał orzeczenie ultra petita, oraz, tytułem ewentualnym, że dokonał on błędnej wykładni i błędnego zastosowania kryteriów umożliwiających uznanie, iż zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku. W przedmiocie części pierwszej, opartej na tym, że Sąd wydał orzeczenie ultra petita – Argumentacja stron Komisja twierdzi, że Intel nie podniósł we wniesionej w pierwszej instancji skardze argumentu, zgodnie z którym zakres zbadania w spornej decyzji kryteriów dotyczących stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okresu ich stosowania był niewystarczający. Intel przedstawił ten argument jedynie w swoich głównych uwagach w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Po pierwsze bowiem, w skardze tej nie zawarto jakiegokolwiek odniesienia do tych motywów spornej decyzji, które dotyczyły strategicznego znaczenia OEM-ów, które skorzystały z kwestionowanych rabatów. W ramach wniesionego od pierwotnego wyroku odwołania Intel zakwestionował jedynie ocenę Sądu dotyczącą stopnia pokrycia rynku przez te rabaty. Podniesiony przez Intel w tej skardze argument dotyczył rzekomo bardzo ograniczonej części rynku, na którą rzeczywiście wpływ miał wynikający z tych rabatów antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia, nie zaś kwestii tego, czy Komisja właściwie przeanalizowała stopień pokrycia rynku przez te właśnie rabaty. Z drugiej strony, podobnie, Intel nie zakwestionował zakresu przeprowadzonej przez Komisję analizy okresu stosowania zakwestionowanych rabatów, lecz jedynie zakwestionował prawidłowość przyjętego przez tę instytucję podejścia, które polegało na skumulowaniu krótkoterminowych porozumień zawieranych z OEM-ami i MSH, co stanowi kwestię wobec niej pochodną. Tak więc, aby poprzeć odwołanie wniesione od pierwotnego wyroku, Intel ograniczył się do zakwestionowania kumulacji tych porozumień, którą Sąd przejął w celu wykazania, że zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku. Wbrew temu, co wskazał Sąd w pkt 506 zaskarżonego wyroku, zarzuty szczegółowe dotyczące okresu stosowania zakwestionowanych rabatów nie wiążą się z zarzutami szczegółowymi przedstawionymi w pkt 102 i 111–114 skargi. Intel, popierany przez ACT, kwestionuje zasadność tej części zarzutu pierwszego. – Ocena Trybunału Z przepisów regulujących procedurę przed sądami Unii Europejskiej, w szczególności z art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz z art. 76 i art. 84 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem, wynika, że co do zasady strony określają spór i ustalają jego zakres oraz że sąd Unii nie może orzekać ultra petita (wyrok z dnia 13 lipca 2023 r., Komisja/CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, pkt 324), gdyż stwierdzenie nieważności, jakie orzeka, nie może wykraczać poza zakres określony przez skarżącego (zob. podobnie wyrok z dnia 14 listopada 2017 r., British Airways/Komisja, C‑122/16 P, EU:C:2017:861, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszym przypadku, jak zostało to wskazane w pkt 83 niniejszego wyroku, Sąd stwierdził nieważność, po pierwsze, art. 1 lit. a)–e) oraz art. 2 spornej decyzji i, po drugie, art. 3 tej decyzji wyłącznie w odniesieniu do działań opisanych w art. 1 lit. a)–e) tej decyzji. Ponadto zgodnie z pkt 3 sentencji zaskarżonego wyroku Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, czyli tym dotyczącym bezpodstawnych ograniczeń i ich niezgodności z prawem w świetle art. 102 TFUE. W tym względzie należy zaznaczyć, że w pkt 674 swej skargi Intel wniósł w szczególności o stwierdzenie nieważności spornej decyzji w całości, zatem orzeczone przez Sąd stwierdzenie nieważności stanowi częściowe uczynienie zadość żądaniom Intela. Wynika z tego, że, w zakresie, w jakim Komisja formalnie zarzuca Sądowi, iż ten wydał orzeczenie ultra petita, ten zarzut szczegółowy należy oddalić. Komisja zarzuca również Sądowi, że w pkt 485–500 zaskarżonego wyroku zbadał zgodność z prawem dokonanej przez nią w spornej decyzji oceny stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty w świetle zarzutu podniesionego po raz pierwszy przez Intela w ramach głównych uwag w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W ten sposób Sąd wyszedł poza ramy sporu określone i ograniczone w skardze oraz, odpowiednio, w replice, dopuszczając się w ten sposób naruszenia art. 84 regulaminu postępowania. W tym względzie należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 84 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem nie można podnosić nowych zarzutów w toku postępowania, chyba że ich podstawą są okoliczności prawne i faktyczne ujawnione dopiero w toku postępowania. Wynika stąd, że, jak Sąd słusznie podkreślił w pkt 106 zaskarżonego wyroku, po wydaniu przez Trybunał wyroku przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania strony nie mogą, co do zasady, podnosić zarzutów, których nie podniesiono w toku postępowania zakończonego wydaniem przez Sąd wyroku uchylonego przez Trybunał (wyrok z dnia 1 lipca 2008 r., Chronopost i La Poste/UFEX i in., C‑341/06 P i C‑342/06 P, EU:C:2008:375, pkt 71). Jedynie zarzut, który stanowi rozszerzenie zarzutu podniesionego wcześniej, w sposób bezpośredni lub dorozumiany, w skardze wszczynającej postępowanie, i który jest ściśle z nim związany, powinien zostać uznany za dopuszczalny (wyrok z dnia 11 marca 2020 r., Komisja/Gmina Miasto Gdynia i Port Lotniczy Gdynia Kosakowo, C‑56/18 P, EU:C:2020:192, pkt 66). W niniejszej sprawie, po stwierdzeniu w pkt 12 skargi, że Komisja nie dokonała oceny tego, czy zakwestionowane rabaty były w stanie ograniczać konkurencję w świetle wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, dopuszczając się w ten sposób naruszenia art. 102 TFUE, Intel wyjaśnił w pkt 115–117 tej skargi, że instytucja ta powinna była wziąć pod uwagę nieznaczny udział w rynku procesorów CPU x86, którego dotyczyły te rabaty, wynoszący 0,3–2 % rocznie. W tych samych punktach skargi Intel zakwestionował również przyjęte przez Komisję podejście polegające na ocenie antykonkurencyjnych skutków tych rabatów w postaci wykluczenia w odniesieniu do poszczególnych segmentów rynku z osobna, podczas gdy AMD mogła konkurować w segmentach nieobjętych zakwestionowanymi rabatami, i podkreślił, że Komisja nie stwierdziła przyznania rabatów szeregowi innych najważniejszych OEM-ów. Intel rozwinął bardziej te zarzuty szczegółowe w pkt 12, 37, 38, 52, 155, 185, 208 i 257 repliki, przy czym cztery ostatnie punkty dotyczyły, odpowiednio, zakwestionowanych rabatów przyznanych HP, Lenovo, NEC i MSH. W celu udokumentowania swoich obliczeń Intel wielokrotnie odwoływał się do raportu prof. Salopa i dr Hayesa z dnia 22 lipca 2009 r. (zwanego dalej „raportem Salopa i Hayesa”). Wynika z niego, że w drodze tych zarzutów szczegółowych Intel w istocie podniósł przed Sądem, iż stopień pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty był tak niski, że wyłączało to jakąkolwiek ich antykonkurencyjną zdolność wykluczającą. W konsekwencji, oceniając w pkt 492–500 zaskarżonego wyroku zgodność z prawem oceny dokonanej w tym względzie przez Komisję w spornej decyzji, Sąd nie wykroczył poza ramy sporu określone i ograniczone przez Intela we wniesionej w pierwszej instancji skardze. Komisja podnosi również, że przeprowadzone w zaskarżonym wyroku badanie dokonanej w spornej decyzji analizy okresu stosowania rabatów nie odpowiada żadnemu z zarzutów podniesionych w skardze, lecz stanowi jedynie odpowiednik nowego zarzutu, podniesiony w ramach głównych i uzupełniających uwag Intela w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, który jest z tego względu niedopuszczalny. W tym względzie w pkt 101 i 102 skargi Intel podkreślił znaczenie, jakie ma okres stosowania danej praktyki w ramach oceny, czy jest ona w stanie ograniczać konkurencję. W tym kontekście, w pkt 111 i 112 skargi, dotyczących antykonkurencyjnej zdolności wykluczającej zakwestionowanych rabatów, Intel podkreślił fakt, że zakwestionowane rabaty były przyznawane jedynie na kilkumiesięczne okresy i że OEM‑y mogły zakończyć niektóre z przewidujących je porozumień z zastrzeżeniem zachowania terminu 30 dni, w związku z czym nie można przyjąć domniemania takiego skutku w postaci wykluczenia. Intel powtórzył ten argument w pkt 39 repliki. Wynika z tego, że podnosząc te zarzuty szczegółowe Intel podniósł w istocie, iż okres stosowania zakwestionowanych rabatów był takiego rodzaju, iż nie pozwalało to na przyjęcie domniemania, że są one w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia z rynku. Sąd słusznie zatem uznał w pkt 506 zaskarżonego wyroku, oddalając zarzut niedopuszczalności podniesiony w tym względzie przez Komisję, że argumenty przedstawione przez Intela w jego głównych i uzupełniających uwagach w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania odnośnie do okresu stosowania zakwestionowanych rabatów wyraźnie wiążą się z argumentami przedstawionymi w skardze i że są z tego względu dopuszczalne. Wynika z tego, że część pierwsza zarzutu pierwszego również powinna zostać oddalona. W przedmiocie części drugiej, opartej na błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu kryteriów umożliwiających uznanie, że zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku – Argumentacja stron Tytułem ewentualnym Komisja podnosi, że Sąd ograniczył swoje badanie dotyczące kryteriów określonych w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym do wystarczającego charakteru analizy stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okresu ich stosowania, nie uwzględniając przy tym żadnego z pozostałych kryteriów, które są istotne dla oceny, czy te rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku. Takie podejście jest sprzeczne z wymogiem dokonania całościowej oceny wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W tym względzie kryteria ustanowione przez Trybunał w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, choć nie są wyczerpujące, należą do okoliczności istotnych dla oceny, czy dany system rabatowy był w stanie wykluczyć konkurencję z rynku. Kryteria te nie są zatem kumulatywne w tym znaczeniu, że Komisja nie jest zobowiązana do przeprowadzenia odrębnego badania każdego z nich ani do przypisania każdemu z nich tej samej wagi. Wynika z tego, że zdolność danego systemu rabatowego do wykluczenia konkurencji z rynku nie może zostać podważona na podstawie jednej lub dwóch okoliczności przebadanych odrębnie. Jednakże w pkt 519–521 i 525–527 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że okoliczność polegająca na tym, iż Komisja nie zbadała w należyty sposób kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu stosowania tych rabatów, wystarczy, aby pociągnąć za sobą stwierdzenie nieważności spornej decyzji. Z jednej strony bowiem zakres, w jakim Sąd oparł swoją ocenę na błędach stwierdzonych w teście AEC, nie wynika jasno z zaskarżonego wyroku. Z drugiej strony, w pkt 525 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że nie można uznać, iż Komisja wykazała zdolność do antykonkurencyjnego wykluczenia z rynku, skoro instytucja ta nie zbadała należycie kryteriów dotyczących stopnia pokrycia rynku przez te rabaty i okresu ich stosowania. Wydaje się zatem, że Sąd przyjął formalistyczne podejście, zgodnie z którym Komisja powinna była zbadać wszystkie kryteria określone w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym i przyznać każdemu z nich taką samą wagę, niezależnie, po pierwsze, od względnego znaczenia poszczególnych kryteriów w szczególnym kontekście wniesionej do niego sprawy i, po drugie, od całościowej oceny wszystkich istotnych okoliczności mogących świadczyć o tym, że zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku. Zdaniem Komisji zaś Sąd nie mógł dojść do wniosku w przedmiocie tego, czy zarzucane zachowanie było w stanie wykluczyć konkurencję z rynku bez zbadania, po pierwsze, wagi pozycji dominującej Intela na rynku właściwym, po drugie, warunków i sposobów przyznawania zakwestionowanych rabatów, jak również ich wpływu na podejmowane przez OEM-y i MSH decyzje dotyczące ich zaopatrzenia, po trzecie, wysokości tych rabatów, po czwarte, ich harmonogramu i, po piąte, istnienia strategii antykonkurencyjnej. W szczególności, jeśli chodzi o dwa pierwsze wymienione w poprzednim punkcie kryteria, Intel nie zakwestionował faktu, że to warunek zaopatrywania się na zasadzie wyłączności, od którego zależało stosowanie zakwestionowanych rabatów, wpływał na podejmowane przez OEM-y i MSH decyzje dotyczące ich źródeł zaopatrzenia. Podobnie, biorąc pod uwagę duopol, którego istnienie charakteryzowało rynek procesorów CPU x86, istnienie strategii mającej na celu wykluczenie AMD z rynku wiąże się z ryzykiem wyeliminowania wszelkiej konkurencji z tego rynku. Jednakże Sąd nie uwzględnił istnienia takiej strategii nie tylko jako kryterium samego w sobie, ale również w ramach przeprowadzonego testu AEC. Ponadto zdaniem Komisji większe znaczenie ma harmonogram stosowania zakwestionowanych rabatów, ponieważ świadczy on o tym, że ich wprowadzenie w życie stanowiło reakcję na niemożność przedstawienia przez Intel w odpowiednim czasie odpowiedzi technicznej na sprzedawane przez AMD procesory CPU x86 – 64‑bitowe. W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność spornej decyzji na tej tylko podstawie, że Komisja niewystarczająco przeanalizowała dwa spośród kryteriów określonych w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym. Okoliczność ta nie wystarcza zaś do tego, aby stwierdzić nieważność aktu opartego na całokształcie złożonych ocen, jeżeli inne ich elementy, które nie zostały zakwestionowane lub które zostały potwierdzone, wystarczają do poparcia wniosku, do którego doszedł autor tego aktu. Sąd powinien był zatem zbadać, czy, pomimo luk stwierdzonych w zakresie dotyczącym przeprowadzonego w spornej decyzji badania dwóch omawianych kryteriów, w decyzji tej zawarto analizę przeprowadzoną w świetle innych kryteriów uzasadniających stwierdzenie tego, że zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku. Republika Federalna Niemiec podnosi, że Sąd powinien był najpierw zbadać to, czy w toku postępowania administracyjnego Intel podniósł precyzyjne argumenty w przedmiocie stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okresu ich stosowania, które to argumenty pozwalałyby obalić domniemanie dotyczące zdolności tych rabatów do wykluczenia konkurencji z rynku. Jedynie w takim przypadku Komisja byłaby zobowiązana, na podstawie prawa do bycia wysłuchanym, do odniesienia się w spornej decyzji do tych dwóch kryteriów. Ponadto Sąd powinien był zbadać, czy dokonane przez Komisję analiza lub wyważenie tych dwóch kryteriów prowadzące do odmiennych wyników doprowadziłyby do wyciągnięcia wniosku, że to mające antykonkurencyjny charakter wykluczenie nie było możliwe. Sąd powinien był zatem zmierzyć wagę tych kryteriów w świetle istnienia ogólnej strategii, którą Intel wdrożył w celu wykluczenia AMD, jej jedynego konkurenta na rynku procesorów CPU x86. Istnienie zaś zamiaru wykluczenia konkurentów może równoważyć wszelkie wątpliwości dotyczące pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okresu ich stosowania. Intel i ACT kwestionują zasadność tej części zarzutu pierwszego. – Ocena Trybunału Należy przypomnieć, że strona, która na podstawie art. 40 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest dopuszczona do sprawy w charakterze interwenienta w sporze przed Trybunałem, nie może zmieniać przedmiotu skargi, tak jak został on zakreślony poprzez żądania i zarzuty stron głównych. Wynika z tego, że dopuszczalne są jedynie te z podniesionych przez interwenienta argumentów, które wpisują się w ramy wyznaczone przez te żądania i zarzuty, ponieważ interwenient nie może podnosić nowych zarzutów, odrębnych od tych podniesionych przez stronę wnoszącą odwołanie (zob. podobnie wyrok z dnia 10 listopada 2016 r., DTS Distribuidora de Televisión Digital/Komisja, C‑449/14 P, EU:C:2016:848, pkt 114, 121). Podniesiony przez Republikę Federalną Niemiec zarzut szczegółowy oparty na tym, że Sąd powinien był najpierw zbadać, czy w toku postępowania administracyjnego Intel podniósł konkretne argumenty w przedmiocie stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okresu stosowania, należy odrzucić jako niedopuszczalny. Ten zarzut szczegółowy nie wiąże się bowiem z żadnym zarzutem podniesionym przez Komisję na poparcie odwołania. Co więcej, w rzeczywistości pozostaje on w sprzeczności z twierdzeniem sformułowanym przez Komisję w ramach zarzutu drugiego, zgodnie z którym Intel przedstawił w toku postępowania administracyjnego bardzo dużą ilość dowodów na to, że zakwestionowane rabaty były w stanie wywołać zarzucane antykonkurencyjne skutki w postaci wykluczenia, co zgodnie z pkt 138 i 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym wiąże się z tym, że Komisja była zobowiązana do przeanalizowania w szczególności stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, a także okresu ich stosowania. Jeśli chodzi o zarzuty szczegółowe, na których opiera się Komisja w ramach części drugiej zarzutu pierwszego, należy zaznaczyć, że w swoim odwołaniu instytucja ta wyjaśnia, iż ta część zarzutu opiera się na założeniu, zgodnie z którym Sąd stwierdził nieważność spornej decyzji, opierając się wyłącznie na okoliczności polegającej na tym, że nie zbadała w należyty sposób kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu stosowania tych rabatów. Komisja wskazuje również, że, jeżeli Trybunał uzna, iż założenie to jest błędne, to powinien następnie przejść do analizy pozostałych zarzutów odwołania. Aby uzasadnić to założenie, Komisja powołuje się na pkt 525 zaskarżonego wyroku, którego treść została przytoczona w pkt 81 niniejszego wyroku. Komisja wywodzi z tego pkt 525, który dotyczy w szczególności zakwestionowanych rabatów przyznawanych przez Intela na rzecz HP, że, pomimo wyraźnego zawarcia w pkt 524 zaskarżonego wyroku odesłania do trzech elementów uzasadnienia stwierdzenia nieważności spornej decyzji, a mianowicie, po pierwsze, błędów popełnionych podczas testu AEC w odniesieniu do OEM-ów i MSH, po drugie, niedostatecznego zbadania stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, i, po trzecie, nieprawidłowej analizy okresu stosowania tych rabatów, Sąd w rzeczywistości oparł to stwierdzenie nieważności wyłącznie na ocenach dotyczących dwóch ostatnich elementów uzasadnienia. Zdaniem Komisji, przyjmując takie podejście, Sąd dokonał abstrakcyjnej i formalistycznej oceny tego, czy przeprowadzone przez tę instytucje badanie tych dwóch kryteriów jest wystarczające, nie biorąc przy tym pod uwagę względnego znaczenia poszczególnych kryteriów ani też innych analizowanych w spornej decyzji okoliczności. W tym względzie należy przypomnieć, że, po stwierdzeniu w pkt 145 i 147 zaskarżonego wyroku, iż przyjęte w spornej decyzji podejście, zgodnie z którym zakwestionowane rabaty stanowiły nadużycie ze swej natury, niezależnie od tego, czy były one w stanie ograniczyć konkurencję poprzez wykluczenie równie efektywnego konkurenta, zostało przyjęte z naruszeniem prawa, wobec czego, aby dokonać oceny tej zdolności, nie trzeba było przeprowadzać testu AEC, Sąd w pkt 149 tego wyroku stwierdził, że Komisja przeprowadziła jednak taki test i że miał on realne znaczenie dla oceny tej zdolności, wobec czego należało jeszcze zbadać argumenty sformułowane przez Intela w przedmiocie tego testu. Zgodnie z tą oceną Sąd zbadał w pkt 150–482 tego wyroku argumenty oparte przez Intela na tym, że należy stwierdzić nieważność spornej decyzji ze względu na to, iż przy przeprowadzaniu w odniesieniu do Della, HP, NEC, Lenovo i MSH testu AEC Komisja dopuściła się szeregu błędów (zob. pkt 42–61 niniejszego wyroku). Dopiero po tym, jak Sąd sam stwierdził w pkt 482 zaskarżonego wyroku, że należy uwzględnić znaczną część tych argumentów, zbadał on w pkt 483–520 tego wyroku argumenty oparte przez Intela i ACT na tym, że Komisja nie przeanalizowała należycie, jako kryteriów wymienionych w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, z jednej strony, oraz, z drugiej strony, okresu stosowania i wysokości tych rabatów (zob. pkt 62–77 niniejszego wyroku). Po przeprowadzeniu tego badania Sąd orzekł w pkt 521 zaskarżonego wyroku, iż Intel zasadnie utrzymywał, że przeprowadzona w spornej decyzji analiza kryteriów wymienionych w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym jest dotknięta szeregiem błędów, ponieważ Komisja nie zbadała należycie kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu stosowania tych rabatów. I tak w pkt 523 i 524 zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił, że, chociaż Komisja na podstawie testu AEC przeprowadzonego przez nią w motywach 1002–1575 spornej decyzji stwierdziła, iż zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć konkurenta równie efektywnego jak Intel i ograniczyć w ten sposób konkurencję, to jednak, po pierwsze, przeprowadzając ten test, instytucja ta dopuściła się błędów, po drugie, nie zbadała ona należycie kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i, po trzecie, nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu stosowania tych rabatów. W tym kontekście Sąd przypomniał w pkt 525 zaskarżonego wyroku, że błąd stwierdzony w teście AEC w odniesieniu w szczególności do zakwestionowanych rabatów przyznanych HP dotyczył okresu od 1 listopada 2002 r. do 30 września 2003 r., podczas gdy dotyczący tego OEM‑u okres naruszenia trwał od listopada 2002 r. do maja 2005 r. Jednakże, biorąc pod uwagę fakt, że Komisja nie zbadała w należyty sposób kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu ich stosowania, Sąd uznał, że tego, iż praktyka stosowana wobec HP była w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia, nie można wykazać w sposób wymagany prawem w odniesieniu do całego okresu naruszenia, nawet jeśli należałoby uznać, że test AEC miał moc dowodową w odniesieniu do części tego okresu. Z powyższego wynika, że Komisja błędnie interpretuje pkt 525 zaskarżonego wyroku. Po pierwsze, na podstawie tego pkt 525, w zakresie, w jakim dotyczy on wyłącznie rabatów przyznanych HP, nie można bowiem podważyć na podstawie faktu, że – jak wynika z pkt 524 zaskarżonego wyroku – zdolność zakwestionowanych rabatów do wykluczenia konkurenta równie efektywnego jak Intel z rynku składającego się z Della, Lenovo, NEC i MSH została oparta na zbadaniu szeregu kryteriów, a mianowicie testu AEC, stopnia pokrycia rynku przez te rabaty i okresu ich stosowania. Po drugie, w zakresie, w jakim zdolność tę należy oceniać jedynie w świetle zakwestionowanych rabatów przyznanych HP, z pkt 525 tego wyroku wynika, że stopień pokrycia rynku przez te rabaty i okres ich stosowania mają jeszcze bardziej fundamentalne znaczenie dla stwierdzenia takiej zdolności i, co za tym idzie, naruszenia w odniesieniu do całego jego okresu. Komisja nie podnosi zaś, że zawarła w spornej decyzji analizę mogącą wykazać antykonkurencyjną zdolność wykluczającą wyłącznie na podstawie rabatów przyznanych na rzecz HP i to w odniesieniu do okresu od października 2003 r. do maja 2005 r. Ponadto z pkt 483–521 tego wyroku nie wynika, żeby sporna decyzja zawierała taką analizę. Wynika stąd, że pkt 525 zaskarżonego wyroku nie można rozumieć w oderwaniu od jego kontekstu jako wiążącego się z pominięciem przeprowadzonej przez Sąd w pkt 150–482 tego wyroku analizy dotyczącej testu AEC, mimo że w pkt 524 tego wyroku Sąd wyraźnie wskazał, iż ta sama analiza leży u podstaw stwierdzenia nieważności spornej decyzji z tego samego tytułu, co oceny dotyczące stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okresu ich stosowania. Przedstawione w pkt 118 niniejszego wyroku założenie, na którym Komisja opiera drugą część zarzutu pierwszego, jest zatem błędne. Błędność tego założenia wiąże się również z tym, że Komisja nie może skutecznie zarzucać Sądowi, iż ten stwierdził nieważność spornej decyzji z czysto formalnego powodu, polegającego na tym, że instytucja ta powinna była zbadać wymienione w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym poszczególne kryteria oddzielnie i tak samo szczegółowo, niezależnie od względnej wagi, jaką ma dane kryterium w świetle okoliczności sprawy. W tym względzie, jak wynika z pkt 137–139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, stopień pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okres ich stosowania należą do czynników, które Komisja powinna była ocenić w celu wykazania, że przedsiębiorstwo, któremu zarzucono naruszenie, dopuściło się nadużycia pozycji dominującej, ponieważ okoliczność polegająca na tym, iż przedsiębiorstwo to konsekwentnie podnosi w toku postępowania administracyjnego dowody na poparcie twierdzenia, że jego zachowanie nie było w stanie wywołać antykonkurencyjnego skutku w postaci wykluczenia z rynku, pociąga za sobą szczególny obowiązek dokonania przez tę instytucję oceny ewentualnego istnienia strategii mającej na celu wykluczenie co najmniej równie efektywnych konkurentów. W tym kontekście, po pierwsze, jak wynika z pkt 485, 493–495, 509 i 510 zaskarżonego wyroku i wbrew temu, co zarzuca Sądowi Komisja, Sąd starał się określić te motywy spornej decyzji, które mogły mieć znaczenie dla stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okresu ich stosowania. Po drugie, z pkt 493–500 i 506–520 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd wskazał w odpowiednich motywach spornej decyzji szereg luk, które skłoniły go do uznania, iż Komisja nie zbadała należycie kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty ani okresu stosowania tych rabatów jako czynników umożliwiających ustalenie, czy były one w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia. Komisja nie podważa zaś tej oceny Sądu w ramach niniejszego odwołania. Ponadto również nie można uwzględnić podnoszonego przez Komisję i podzielanego przez Republikę Federalną Niemiec zarzutu szczegółowego, zgodnie z którym Sąd nie mógł stwierdzić nieważności spornej decyzji, nie zbadawszy uprzednio wagi pozycji dominującej Intela na rynku właściwym, warunków i sposobów przyznawania zakwestionowanych rabatów i rozpatrywanych wypłat, a także ich wpływu na podejmowane przez OEM-y i MSH decyzje dotyczące ich zaopatrzenia, wysokości tych rabatów, ich harmonogramu i istnienia strategii antykonkurencyjnej. W tym względzie, po pierwsze, w zakresie, w jakim ten zarzut szczegółowy przynależy do drugiej części pierwszego zarzutu odwołania, również on opiera się na błędnym założeniu, zgodnie z którym stwierdzając nieważność spornej decyzji, Sąd oparł się wyłącznie na swej ocenie dotyczącej stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty oraz okresu ich stosowania. Po drugie, zgodnie z zaskarżonym wyrokiem jedyna zawarta w spornej decyzji analiza mająca na celu wykazanie, że zakwestionowane rabaty stanowią nadużycie niezależnie od tego, czy były one w stanie wykluczyć konkurenta równie efektywnego jak Intel, wynika w szczególności z motywów 920–926, 950, 972, 981, 989, 1000 i 1001 tej decyzji, zbadanych w pkt 133–144 zaskarżonego wyroku. Jak zauważył Sąd w pkt 145–147 tego wyroku, z pkt 137–139 i 141 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym wynika, że dokonując tej analizy, Komisja dopuściła się naruszenia prawa. W zakresie zaś, w jakim Komisja opiera się na pozycji dominującej Intela, na warunkowym charakterze rabatów i na istnieniu strategii mającej na celu wykluczenie konkurenta tej spółki, niezależnie od tego, czy jest on równie efektywny jak Intel, podniesione w ten sposób argumenty na poparcie tego zarzutu szczegółowego opierają się siłą rzeczy na koncepcji, że zakwestionowane rabaty mają charakter nadużycia per se. W zakresie, w jakim Komisja powołuje się na wysokość kwestionowanych rabatów, na czynniki wzmacniające ich skutki w postaci wykluczenia oraz na strategiczny charakter OEM-ów korzystających z tych rabatów, należy zaznaczyć, że wbrew temu, co twierdzi ta instytucja, Sąd zbadał te czynniki w ramach oceny, jakiej dokonał w odniesieniu do testu AEC, stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty czy też okresu ich stosowania. Komisja zarzuca zatem w rzeczywistości Sądowi, że ten nie zbadał, czy poszczególne rozdziały spornej decyzji zawierają elementy pozwalające na przeprowadzenie rozumowania mającego na celu wykazanie, iż zakwestionowane rabaty były w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia pomimo poczynienia przezeń ustaleń dotyczących stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty oraz okresu ich stosowania, podczas gdy Komisja w ramach niniejszego odwołania nie kwestionuje tych ustaleń. Niezależnie zaś od faktu, że kryteria, na których oparła się Komisja, nie wydają się same w sobie wystarczające do stwierdzenia naruszenia art. 102 TFUE, Sąd nie mógł przeprowadzić takiego badania, ponieważ – jak przypomniał on w istocie w pkt 150 zaskarżonego wyroku – nie może on zmienić znamion stwierdzonego przez Komisję naruszenia, zastępując własnym uzasadnieniem uzasadnienie autora aktu, którego kontrolę zgodności z prawem przeprowadza on na podstawie art. 263 TFUE (zob. podobnie wyrok z dnia 16 czerwca 2022 r., Sony Corporation i Sony Electronics/Komisja, C‑697/19 P, EU:C:2022:478, pkt 95 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że określając w pkt 150–527 zaskarżonego wyroku błędy, w wyniku popełnienia których uzasadnienie spornej decyzji było zdaniem Sądu niezgodne z prawem, jeśli chodzi o przeprowadzenie testu AEC, stopień pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okres ich zastosowania, efektem czego Komisja w uzasadnieniu tym nie była w stanie, zgodnie z przeprowadzoną przez Sąd analizą, wykazać naruszenia art. 102 TFUE i z tego względu uzasadnienie to nie mogło służyć za podstawę art. 1 lit. a)–e) tej decyzji, Sąd nie uchybił kryteriom służącym ustaleniu, czy zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję z rynku. W konsekwencji należy oddalić część drugą zarzutu pierwszego, w związku z czym zarzut pierwszy należy oddalić w całości. W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia przysługującego Komisji prawa do obrony Argumentacja stron Zdaniem Komisji, ze względu na to, że przyznawane przez Intela zakwestionowane rabaty mają stanowić nadużycie, instytucja ta nie może być zobowiązana do uzasadnienia spornej decyzji w taki sposób, aby ustosunkować się nie tylko do bardzo dużej ilości dowodów przedstawionych przez Intela w toku postępowania administracyjnego, ale również do argumentów, których Intel nie podniósł w toku tego postępowania. W toku postępowania przed Sądem Intel przedstawił dodatkowe argumenty dotyczące testu AEC w postaci ekspertyz ekonomicznych. Mimo że Sąd uwzględnił te liczne nowe dowody, to jednak w pkt 235, 236, 252, 253, 316, 317, 443 i 444 zaskarżonego wyroku odmówił uwzględnienia prób obalenia tych dowodów przez Komisję, uzasadniając to tym, że taka analiza doprowadziłaby go do zastąpienia własnym rozumowaniem rozumowania przedstawionego w spornej decyzji. Te próby obalenia nie miały na celu wypełnienia jakiejkolwiek luki w uzasadnieniu tej decyzji, lecz ustosunkowanie się do nowych analiz ekonomicznych, przedstawionych przez Intela po raz pierwszy w toku postępowania. Uwzględnienie argumentów Komisji nie doprowadziłoby zatem Sądu do zastąpienia analizy zawartej w spornej decyzji jego własną oceną. W tych okolicznościach Sąd naruszył prawo Komisji do obrony w odniesieniu, po pierwsze, do obliczenia udziału podważalnego Della, po drugie, do zdolności wykluczającej zakwestionowanych rabatów przyznanych HP w okresie od listopada 2002 r. do września 2003 r. i, po trzecie, do wartości korzyści w naturze przyznanych Lenovo. Komisja kwestionuje zasadność zarzutu drugiego. Ocena Trybunału Należy przypomnieć, po pierwsze, że, jak wynika z pkt 137–139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, Komisja ma obowiązek dokonania oceny, czy przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą prowadziło strategię mającą na celu wykluczenie konkurentów co najmniej równie efektywnych jak ono tylko wtedy, gdy przedsiębiorstwo to podnosi w toku postępowania administracyjnego dowody na poparcie tego, że jego zachowanie nie było w stanie ograniczyć konkurencji, a w szczególności – wywołać zarzucanych skutków w postaci wykluczenia. Wynika z tego, że jeżeli Komisja, przeprowadzając test AEC uwzględniający dowody dostarczone przez przedsiębiorstwo, któremu zarzucono naruszenie, wykaże tę zdolność, Sąd nie może dojść do wniosku, że analiza ta jest nieważna, opierając się na dowodach, które przedsiębiorstwo to przedstawiło w tym celu po raz pierwszy przed nim, choć nie były one znane Komisji i mogły zostać przedstawione w toku postępowania administracyjnego. Po drugie, zgodnie z metodologią przyjętą przez Komisję w celu oceny, czy zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel, pozytywny lub negatywny wynik testu AEC w rozumieniu przedstawionym w pkt 158 zaskarżonego wyroku jest ostatecznie ustalany poprzez porównanie udziału podważalnego i koniecznego. Udział konieczny stanowi tę część zapotrzebowania klienta, którą konkurent równie efektywny jak Intel musi uzyskać, aby mógł on wejść na rynek bez ponoszenia przy tym strat. Jeśli udział podważalny jest większy niż udział konieczny, wynik testu AEC jest pozytywny dla Intela, ponieważ odwrotna sytuacja prowadziłaby do uzyskania negatywnego wyniku tego testu, a zatem – stwierdzenia, że zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak to przedsiębiorstwo. W pierwszej kolejności, co się tyczy sytuacji Della, w pkt 204–206, 215 i 220 zaskarżonego wyroku Sąd przedstawił dowody powołane przez Intela w celu zakwestionowania obliczenia udziału podważalnego w wysokości 7,1 %, które zostało przyjęte przez Komisję w spornej decyzji w odniesieniu do tego przedsiębiorstwa. Chodzi, po pierwsze, o przesłaną przez dyrektora Della, zwanego „D1”, pocztą elektroniczną wiadomość z dnia 10 listopada 2005 r. (zwaną dalej „e-mailem D1”), z której wynika, że przeniesienie popytu Della do AMD mogło dotyczyć do 25 % zakupów procesorów CPU x86, przy czym dyrektor ten potwierdził ponadto pod przysięgą treść ww. maila w ramach cywilnego postępowania sądowego toczącego się pomiędzy Intelem i AMD w stanie Delaware (Stany Zjednoczone Ameryki). W pkt 204 zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił ponadto, że zgodnie z raportem Salopa i Hayesa, przedstawionym przez Intela po raz pierwszy przed Sądem, prognoza zakupów pokrywających 25 % zapotrzebowania Della przekładała się na udział podważalny wynoszący 17,5 % w pierwszym roku lub 12,5 %, gdyby zastosowano podejście Komisji, który Intel uważał za nieracjonalne. Po drugie, przesłana przez innego dyrektora Della, zwanego „D5”, pocztą elektroniczną wiadomość z dnia 9 marca 2004 r. (zwana dalej „e-mailem D5”) zawierała odniesienie się do możliwego przeniesienia zaopatrzenia Della do AMD w odniesieniu do 25 % całkowitych zakupów pokrywających zapotrzebowanie Della na procesory CPU x86 w ciągu 90 dni. Po trzecie, oświadczenie złożone w dniu 21 grudnia 2007 r. przez, jak wynika z pkt 194 zaskarżonego wyroku, pracownika Intela, zwanego „I1”, odpowiedzialnego w okresie wystąpienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy za stosunki z Dellem (zwane dalej „oświadczeniem I1”), świadczy o tym, że na potrzeby polityki wewnętrznej Intel uważał, iż udział podważalny w zapotrzebowaniu Della na procesory CPU x86 wynosił 15–25 % w pierwszym roku. Wreszcie, po czwarte, oświadczenie D1, które zostało złożone w ramach prowadzonego w stanie Delaware cywilnego postępowania sądowego pomiędzy Intelem i AMD potwierdza treść e‑maila z dnia 10 listopada 2005 r., podczas gdy oświadczenie innego dyrektora Della, zwanego „D3”, złożone w ramach tego samego postępowania, świadczy o tym, że składający te oświadczenie nie miał najmniejszego powodu, aby zastanawiać się nad prawdziwością wypowiedzi D1. Z pkt 174, 196, 209–211 i 222 zaskarżonego wyroku wynika, że, z wyjątkiem raportu Salopa i Hayesa, wszystkie powołane przez Intela dokumenty stanowiły część akt administracyjnych i że kwestia ta została podniesiona w spornej decyzji, czego Komisja nie podważa. Instytucja ta skupia swoją argumentację na wykorzystaniu raportu Salopa i Hayesa przez Sąd w celu podważenia obliczonego przez tę instytucję w tej decyzji podważalnego udziału 7,1 % i kwestionuje odmowę uwzględnienia przez Sąd analiz niestanowiących części uzasadnienia tej decyzji, które Komisja załączyła do złożonych w ramach postępowania w pierwszej instancji odpowiedzi na skargę i dupliki. W tym względzie z pkt 171, 229, 233 i 234 zaskarżonego wyroku wynika, że, jeśli chodzi o test AEC dotyczący Della, Komisja przyjęła udział podważalny wynoszący 7,1 % na podstawie arkusza obliczeniowego ze stycznia 2004 r. (zwanego dalej „arkuszem obliczeniowym z 2004 r.”), który Dell dostarczył jej w toku postępowania administracyjnego. W szczególności Komisja wyciągnęła wniosek o udziale podważalnym w wysokości 7,1 % na podstawie przeniesienia popytu Della do AMD odnośnie do 7 % sprzedaży procesorów CPU x86, które, zgodnie z arkuszem obliczeniowym z 2004 r., Dell miał zamiar zakupić u tego przedsiębiorstwa w 2005 r. W pkt 175 zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do dokonanego przez Komisję w spornej decyzji porównania udziału koniecznego i podważalnego. Na podstawie tego porównania Komisja doszła do wniosku, że, w odniesieniu do dziewięciu z trzynastu kwartałów składających się na okres naruszenia dotyczący spółki Dell, udział konieczny był wyższy od podważalnego. Co prawda, jak wynika z pkt 204 zaskarżonego wyroku, poświęconego przedstawieniu argumentacji Intela, na podstawie raportu Salopa i Hayesa przełożono wynikającą z e-maili D1 i D5 prognozę zakupów pokrywających 25 % zapotrzebowania Della na udział podważalny, ustalając jego wielkość na 17,5 % w pierwszym roku, która to wartość zostałaby obniżona do 12,5 %, gdyby należało zastosować podejście Komisji, z czym nie zgadza się Intel. Jednakże, po pierwsze, z pkt 220–234 zaskarżonego wyroku, poświęconych ocenie dowodów, na które Intel powołał się przed Sądem, wynika, że Sąd zakwestionował dokonane w spornej decyzji obliczenie udziału podważalnego Della, opierając się na e-mailach D1 i D5, na oświadczeniach złożonych przez dyrektorów Della w ramach cywilnego postępowania sądowego toczącego się pomiędzy Intelem i AMD w stanie Delaware, a także na oświadczeniu I1. Sąd nie oparł natomiast swojej oceny na raporcie Salopa i Hayesa, o którym zresztą w tych punktach nie wspomniano. Tak więc, wbrew założeniu, na którym Komisja opiera swoje rozumowanie, Sąd nie oparł swojej oceny na tym raporcie, wobec czego argumentację tej instytucji należy w każdym razie oddalić. Po drugie, niewątpliwie prawdą jest, że w pkt 236 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał, iż uwzględnienie dodatkowych analiz przedstawionych przez Komisję po raz pierwszy w postępowaniu przed nim w celu poparcia zawartego w spornej decyzji testu AEC doprowadziłoby do zastąpienia uzasadnienia tej decyzji jego własnym uzasadnieniem, co nie byłoby dopuszczalne w ramach kontroli legalności, o której mowa w art. 263 TFUE. Niemniej jednak w pkt 237–239 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał tytułem uzupełnienia te okoliczności i doszedł do wniosku, że nie można na ich podstawie podważyć stwierdzenia zawartego w pkt 234 tego wyroku, efektem czego zarzut szczegółowy podniesiony przez Komisję na poparcie tego zarzutu odwołania jest również z tego powodu oparty na założeniu, które jest błędne. Ponadto w pkt 240–255 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał dowody dotyczące rzeczywistego przeniesienia popytu Della do AMD w 2006 r. i 2007 r. i uznał, że świadczą one o istnieniu wątpliwości co do ustalenia udziału podważalnego Della na poziomie 7,1 %. W tym względzie w pkt 243 zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił, że, zgodnie z motywem 1245 spornej decyzji, na podstawie uwag dotyczących rzeczywistego przeniesienia części popytu Della do AMD można było obliczyć przekraczający 7,1 % udział podważalny, mieszczący się w zakresie między 8,2 % a 10,1 %. Wbrew temu, co twierdzi Komisja, Sąd oparł swą ocenę dotyczącą rzeczywistego przeniesienia popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007 wyłącznie na dowodach wynikających ze spornej decyzji. Sąd nie oparł się na żadnej z okoliczności przedstawionych przez Intela po raz pierwszy w toku postępowania, a Komisja nie wskazała, w jakim punkcie zaskarżonego wyroku Sąd miałby się na takiej okoliczności oprzeć. Wynika z tego, że ten zarzut szczegółowy uzasadniony przez Komisję tym, iż Sąd oparł swoją ocenę dotyczącą udziału podważalnego Della na dowodach przedstawionych po raz pierwszy przed Sądem, bez uwzględnienia analiz, które instytucja ta przedstawiła w celu podważenia zasadności tych dowodów, opiera się w każdym razie na błędnych założeniach. W drugiej kolejności, co się tyczy HP, Sąd wskazał, że Komisja nie wykazała istnienia antykonkurencyjnych skutków w postaci wykluczenia w okresie od dnia 1 listopada 2002 r. do dnia 30 września 2003 r. Komisja uważa zaś, że gdyby Intel miał prawo podnieść po raz pierwszy przed Sądem, że informacje dotyczące określonego okresu nie zostały włączone do testu AEC, to instytucja ta powinna być uprawniona do uzupełnienia tego testu w toku postępowania. Należy podkreślić w tym względzie, że podniesiona przed Sądem przez Intela argumentacja dotycząca HP miała na celu podważenie zgodności z prawem przeprowadzonego w spornej decyzji testu AEC bez wskazania dowodów, których Intel nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego. Wynika z tego, że Sąd nie popełnił w każdym razie błędu, oddalając w pkt 300 i 301 zaskarżonego wyroku, w oparciu o wyrok z dnia 1 lipca 2010 r., Knauf Gips/Komisja (C‑407/08 P, EU:C:2010:389, pkt 89), argument Komisji dotyczący rzekomej niedopuszczalności tej argumentacji ze względu na to, że Intel nie zakwestionował w toku postępowania administracyjnego okresów wykorzystanych przez Komisję do jej obliczeń. Podobnie, jak wskazano w pkt 138 niniejszego wyroku, Sąd słusznie orzekł w pkt 317 zaskarżonego wyroku, że nie mógł uwzględnić uzupełniających obliczeń, które nie wynikają ze spornej decyzji i które po raz pierwszy zostały przedstawione przez Komisję na poparcie przeprowadzonego w tej decyzji testu AEC w załączniku do dupliki, w taki sposób, aby nie zastąpić uzasadnienia zawartego w tej decyzji własnym uzasadnieniem. W trzeciej kolejności Sąd uznał, że w swojej analizie dotyczącej oceny kwoty zakwestionowanych rabatów przyznawanych przez Intela spółce Lenovo w postaci dwojakiego rodzaju świadczeń w naturze, a mianowicie przedłużenia o rok standardowej gwarancji Intela oraz rozszerzenia i lepszego wykorzystania centrum dystrybucyjnego w Chinach, Komisja, opierając się raczej na wartości tych korzyści dla Lenova niż na ich koszcie dla Intela, w rzeczywistości przeprowadziła rozumowanie odnoszące się do mniej efektywnego konkurenta, który nie byłby jednak podmiotem gospodarczym właściwym do tego, aby odnosząc się doń, móc przeprowadzić ocenę, czy praktyka w postaci zakwestionowanych rabatów jest w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia z rynku. Jak wynika z pkt 433–439 zaskarżonego wyroku, w celu poparcia tej oceny, która dotyczy zasad przeprowadzania testu AEC, Sąd oparł się na charakterze tego testu w postaci, która została opisana w spornej decyzji. Wbrew temu, co twierdzi Komisja w celu wykazania naruszenia przysługującego jej prawa do obrony przez Sąd, nie oparł się on w tym względzie na dodatkowym raporcie Shapiro i Hayesa z dnia 28 stycznia 2009 r. (zwanym dalej „raportem dodatkowym Shapiro i Hayesa”), przedstawionym przez Intela po raz pierwszy w pierwszej instancji, który, jak wynika z pkt 423 i 452 zaskarżonego wyroku, dotyczy innej kwestii, a mianowicie obliczenia, ile wyniósł poniesiony przez Intela koszt przyznania przez to przedsiębiorstwo dwóch korzyści w naturze. W tych okolicznościach wynikająca z pkt 443 i 444 zaskarżonego wyroku odmowa uwzględnienia przez Sąd przedstawionych przez Komisję obliczeń dotyczących rzeczywistych kosztów dla Intela przyznania przez to przedsiębiorstwo rozpatrywanych korzyści w naturze – ze względu na to, że takie uwzględnienie spowodowałoby zastąpienie własną oceną Sądu oceny zawartej w spornej decyzji – nie stanowi naruszenia przysługującego tej instytucji prawa do obrony. Dopiero w kontekście analizy dowodów przedstawionych przez Komisję po raz pierwszy w postępowaniu przed Sądem, przeprowadzonej tytułem uzupełnienia w pkt 451–453 zaskarżonego wyroku, Sąd odniósł się w pkt 452 tego wyroku do raportu dodatkowego Shapiro i Hayesa. Z powyższego wynika, że zarzut drugi należy oddalić. W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa odnośnie do wymaganego standardu dowodowego, naruszenia przysługującego Komisji prawa do obrony oraz przeinaczenia dowodów w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do Della Zarzut trzeci składa się z trzech części. W przedmiocie części pierwszej, opartej na naruszeniu prawa odnośnie do wymaganego standardu dowodu – Argumentacja stron Komisja podnosi, że Sąd oparł się na błędnych kryteriach prawnych, aby ocenić dowód przedstawiony przez Komisję na poparcie jej twierdzenia dotyczącego istnienia nadużycia pozycji dominującej. W szczególności, po pierwsze, test AEC opiera się nie na założeniach dotyczących zachowania wynikającego z zaobserwowanych faktów, lecz na zastosowaniu modelu ekonometrycznego do ocen wartości wejściowych (input values) dla tego modelu. W konsekwencji, wbrew temu, co stwierdził Sąd w pkt 165 zaskarżonego wyroku, okoliczność polegająca na tym, że Intel przedstawił wiarygodne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, które pozwoliłoby na stwierdzenie braku naruszenia, nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności spornej decyzji. Po drugie, test AEC jest w istocie oceną, która, w odniesieniu do udziału podważalnego danego OEM‑u, opiera się na założeniach, w przypadku których z definicji nie ma jasnej i ostatecznej odpowiedzi, lecz jedynie optymalna lub też racjonalna ocena. Tak więc, wbrew temu, co stwierdził Sąd w pkt 166 zaskarżonego wyroku, w celu uzyskania stwierdzenia nieważności spornej decyzji nie wystarczy podać w wątpliwość oceny dokonanej przez Komisję po przeprowadzeniu takiego testu lub, a fortiori, poprzestać na sugestii, że możliwy byłby inny jej wynik. Właściwym podejściem, jakie należy przyjąć w odniesieniu do standardu dowodowego i kontroli sądowej testu AEC jest zatem takie, które, nie wyłączając testu AEC spod kontroli sądowej, polega nie tylko na sprawdzeniu materialnej prawidłowości przytoczonych dowodów, ich wiarygodności i spójności, ale także na kontroli tego, czy dowody te stanowią zbiór istotnych danych, które należy wziąć pod uwagę w celu oceny złożonej sytuacji, i czy ze względu na swój charakter mogą one stanowić poparcie dla wniosków wyciągniętych na ich podstawie. To, czy dana praktyka przedsiębiorstwa dominującego jest w stanie ograniczyć konkurencję, ocenia się bowiem na podstawie elementów kontekstowych, które nie są związane wyłącznie z zachowaniem tego przedsiębiorstwa. Tak więc, stosując błędny standard dowodowy, Sąd odrzucił dokonaną w spornej decyzji ocenę udziału podważalnego Della, ograniczając się do stwierdzenia w pkt 244 zaskarżonego wyroku, że „hipoteza dotycząca podważalnego udziału w wysokości 7,1 % nie była jedyną możliwą do przyjęcia hipotezą” i że okoliczność ta „prowadzi […] do podważenia zasadności oceny przyjętej przez Komisję w [spornej] decyzji”. To domniemanie niewinności nie oznacza, że oceny dotyczące elementów kontekstowych niezwiązanych z zachowaniem przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą należy uznać za nieważne ze względu na to, iż Sąd ma „wątpliwości” co do jednego z nich. Intel kwestionuje zasadność tej części zarzutu trzeciego. – Ocena Trybunału Aby ocenić zasadność argumentów Komisji, należy przypomnieć kontekst, w jaki wpisuje się przeprowadzony w niniejszej sprawie test AEC. W pkt 133 i 134 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym Trybunał przypomniał, że celem art. 102 TFUE nie jest ani uniemożliwienie przedsiębiorstwu zdobycia, dzięki jego własnym świadczeniom, pozycji dominującej na jednym lub kilku rynkach, ani zapewnienie, by konkurencyjne przedsiębiorstwa mniej efektywne niż te, które zajmują taką pozycję, pozostały na rynku. Zatem nie każdy skutek w postaci wykluczenia musi prowadzić do naruszenia konkurencji. Konkurencja oparta na jakości może bowiem doprowadzić do zniknięcia z rynku lub do odsunięcia na dalszy plan konkurentów mniej efektywnych, a zatem – mniej interesujących dla konsumentów w szczególności pod względem cen, wytwarzania, jakości i innowacyjności (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, pkt 126, 127 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji, aby móc uznać w danym przypadku, że dane zachowanie należy uznać za „nadużywanie pozycji dominującej”, konieczne jest co do zasady wykazanie, że rzeczywistym lub potencjalnym skutkiem danego zachowania jest ograniczenie konkurencji merytorycznej za pomocą środków odmiennych od tych, które regulują taką konkurencję między przedsiębiorstwami, poprzez wykluczenie z danego rynku lub rynków równie efektywnych konkurencyjnych przedsiębiorstw lub poprzez uniemożliwienie ich rozwoju na tych rynkach (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, pkt 129 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym kontekście, ze względu na ponoszoną przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą szczególną odpowiedzialność za to, by swym zachowaniem nie naruszało ono efektywnej i niezakłóconej konkurencji na rynku wewnętrznym, art. 102 TFUE zakazuje mu stosowania praktyk, w tym również cenowych, które powodowałyby skutki w postaci wykluczenia wobec jego konkurentów uważanych za będących równie efektywnymi jak to przedsiębiorstwo oraz wzmacniałyby jego dominującą pozycję przy użyciu środków innych niż konkurencja oparta na jakości (zob. podobnie wyrok wydany w postępowaniu odwoławczym, pkt 135, 136; a także wyrok z dnia 12 maja 2022 r., Servizio Elettrico Nazionale i in., C‑377/20, EU:C:2022:379, pkt 76). Taka praktyka może przybrać formę, tak jak przypomniał to Trybunał w pkt 137 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, systemu rabatów lojalnościowych, to znaczy upustów przyznawanych pod warunkiem, że klient niezależnie od kwoty dokonywanych przez niego zakupów zaopatruje się celem pokrycia całości lub istotnej części swojego zapotrzebowania wyłącznie w przedsiębiorstwie zajmującym pozycję dominującą. Przy tym wykazanie tego rzeczywistego lub potencjalnego ograniczającego konkurencję skutku danego zachowania, które może wymagać zastosowania różnych typów analizy w zależności od rodzaju zachowania rozpatrywanego w danym przypadku, winno jednak zostać dokonane w każdym przypadku z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, niezależnie od tego, czy dotyczą one samego zachowania, rynku właściwego lub rynków właściwych, czy też funkcjonowania na nich konkurencji. Ponadto to wykazanie powinno służyć ustaleniu w oparciu o precyzyjne i konkretne analizy i dowody, że wspomniane zachowanie ma co najmniej zdolność do wywołania skutków w postaci wykluczenia (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, pkt 129, 130 i przytoczone tam orzecznictwo). Tak więc odnośnie do praktyki polegającej na przyznawaniu rabatów lojalnościowych, odnośnie do której przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą podnosi w toku postępowania administracyjnego, przedstawiając dowody na poparcie tego twierdzenia, że nie było ono w stanie ograniczać konkurencji, Komisja jest zobowiązana do przeprowadzenia analizy nie tylko czynników takich jak waga pozycji dominującej tego przedsiębiorstwa i stopień pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, jak również warunki i zasady przyznawania tych rabatów, ich okres stosowania oraz ich wysokość, lecz jest także zobowiązana dokonać analizy istnienia ewentualnej strategii mającej na celu wykluczenie z rynku konkurentów przynajmniej równie efektywnych jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą (wyrok wydany w postępowaniu odwoławczym, pkt 138, 139 i przytoczone tam orzecznictwo; zob. podobnie wyrok z dnia 19 stycznia 2023 r., Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, pkt 47–49). Zdolność takich rabatów do wykluczenia konkurenta równie efektywnego jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, który to konkurent ma ponieść te same koszty, jakie ponosi to przedsiębiorstwo, ocenia się w sposób ogólny na podstawie testu AEC. Nawet jeśli bowiem test ten jest tylko jednym ze sposobów oceny, czy przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą zastosowało środki inne niż wchodzące w zakres „normalnej” konkurencji, jest on właśnie przeprowadzany w celu dokonania oceny zdolności takiego równie efektywnego konkurenta, postrzeganego w sposób abstrakcyjny, do powtórzenia zachowania przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą i, w konsekwencji, oceny tego, czy zachowanie to należy uznać za wchodzące w zakres normalnej konkurencji, czyli pozacenowej (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2022 r., Servizio Elettrico Nazionale i in., C‑377/20, EU:C:2022:379, pkt 80–82 i przytoczone tam orzecznictwo). W celu dokonania oceny zasadności argumentów podniesionych przez Komisję należy również pamiętać, że – jak wskazano w pkt 43–44 niniejszego wyroku – w teście AEC, takim jak ten, który został przeprowadzony w niniejszej sprawie, uwzględnia się w szczególności ewentualną utratę zakwestionowanych rabatów w przypadku zaopatrywania się przez OEM-y u AMD i opiera się w ostatecznym rozrachunku na porównaniu udziału podważalnego i koniecznego dla poszczególnych OEM-ów i dla MSH. Jeśli chodzi o porównanie udziału podważalnego z koniecznym, z pkt 175 zaskarżonego wyroku wynika, że Komisja wskazała ten udział wymagalny w tabeli nr 22 spornej decyzji (zwanej dalej „tabelą nr 22”). Ponadto w pkt 171 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że Komisja przyjęła udział podważalny w wysokości 7,1 %, która to liczba wynika z arkusza obliczeniowego z 2004 r., o którym mowa w pkt 153 niniejszego wyroku. W pkt 175 zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił, że w istocie Komisja przyjęła tę liczbę jako wyrażoną w procentach odpowiednią wartość, jaką należy zastosować w celu ustalenia udziału podważalnego, i porównała ją z wartością udziału koniecznego wynikającą z tabeli nr 22 dla każdego danego kwartału. Ostatnia kolumna tej tabeli, do której Sąd odsyła również w pkt 175 zaskarżonego wyroku, świadczy o tym, że w okresie pomiędzy czwartym kwartałem roku podatkowego 2003 a czwartym kwartałem roku podatkowego 2006 udział konieczny plasował się w przedziale od 4,9 %, czyli wartości obliczonej dla pierwszego kwartału 2004 r., do 12,1 %, co jest wartością obliczoną dla czwartego kwartału roku podatkowego 2006. Jak wyjaśnił Sąd we wspomnianym punkcie zaskarżonego wyroku, Komisja uznała, że w ostatnich dziewięciu kwartałach rozpatrywanego okresu udział konieczny był wyższy od podważalnego. Po oddaleniu w pkt 189–201 zaskarżonego wyroku podniesionych przez Intela argumentów, w których zarzuca on Komisji naruszenie zasady pewności prawa, z powodu uwzględnienia arkusza kalkulacyjnego z 2004 r., Sąd zbadał w pkt 202–256 tego wyroku podniesione przez Intela argumenty dotyczące oszacowania udziału podważalnego na 7,1 %. W tym względzie z pkt 203 i 240 zaskarżonego wyroku wynika, że Intel zakwestionował wartość udziału podważalnego w wysokości 7,1 %, który przyjęła Komisja, powołując się w pierwszej kolejności na dowody inne niż arkusz kalkulacyjny z 2004 r. i, w drugiej kolejności na dane dotyczące rzeczywistego przeniesienia popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007, które świadczą o tym, że udział podważalny Della mógł wynosić więcej niż 7,1 %. W pierwszej kolejności, dowodami, na których oparł się Intel, są, jak wynika z pkt 204–206, 215 i 220 zaskarżonego wyroku, e‑mail D1, e‑mail D5, oświadczenia złożone przez kierownictwo Della w ramach cywilnego postępowania sądowego toczącego się pomiędzy Intelem i AMD w stanie Delaware, a także wspomniane w pkt 147–151 niniejszego wyroku oświadczenie I1. Sąd oddalił te trzy zarzuty w pkt 213–232 zaskarżonego wyroku. W pkt 233 tego wyroku Sąd uznał, że z e-maili D1 i D5, oświadczeń złożonych przez kierownictwo Della w ramach cywilnego postępowania sądowego toczącego się między Intelem i AMD w stanie Delaware, a także z oświadczenia I1, które, rozpatrywane łącznie, potwierdzają się wzajemnie, wynika, że w 2005 r. przeniesienie popytu Della do AMD mogło dotyczyć do 25 % ilości potrzebnych mu procesorów CPU x86, a nie 7 %, jak wskazano w arkuszu obliczeniowym z 2004 r. W tych okolicznościach Sąd uznał w pkt 234 zaskarżonego wyroku, że dowody, na które powoływał się Intel, prowadziły do podania w wątpliwość faktu, że udział podważalny Della należy oceniać wyłącznie na podstawie arkusza obliczeniowego z 2004 r., w którym mowa o przeniesieniu popytu Della do AMD w odniesieniu do 7 % zakupów w 2005 r., z czego Komisja wyciągnęła wniosek, że wielkość udziału podważalnego wynosi 7,1 %. W drugiej kolejności w pkt 243 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że Komisja w motywie 1245 spornej decyzji wyraźnie przyznała, iż możliwe było obliczenie udziału podważalnego przekraczającego 7,1 %, mieszczącego się w przedziale od 8,2 % do 10,1 %, w oparciu o uwagi dotyczące rzeczywistego przeniesienia części popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007. W tym kontekście Sąd wskazał, po pierwsze, w pkt 244 zaskarżonego wyroku, że samo istnienie tych szacunków wystarcza do wykazania, iż hipoteza dotycząca udziału podważalnego w wysokości 7,1 % nie była jedyną możliwą i doprowadziła do podania w wątpliwość zasadności oceny przyjętej przez Komisję w spornej decyzji. Po drugie, w pkt 246–251 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił argumenty oparte przez Komisję na tym, że przeniesienie popytu Della na AMD w 2006 r. i 2007 r. miało jedynie ograniczone znaczenie dla zbadania sytuacji w okresie naruszenia, że należało przynajmniej dostosować niektóre ze służących tym obliczeniom parametry, w szczególności poziom zakwestionowanych rabatów w 2006 r., a także, że Komisja przeprowadziła w spornej decyzji tytułem uzupełnienia test AEC uwzględniający sytuację w 2006 r. i 2007 r., który potwierdzał wyciągnięte przez tę instytucję wnioski. W tym kontekście w pkt 254 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że ze spornej decyzji wynika, iż możliwe było ustalenie dla Della udziału podważalnego mieszczącego się w przedziale od 8,2 % do 10,1 % na podstawie elementów innych niż arkusz obliczeniowy z 2004 r. Sąd powtórzył zatem ocenę, zgodnie z którą samo zawarcie w spornej decyzji szacunków idących w tę stronę świadczy o tym, że hipoteza udziału podważalnego Della w wysokości 7,1 % nie była jedyną możliwą sytuacją, co skłoniło ten sąd do powzięcia wątpliwości co do zasadności tego założenia przyjętego przez Komisję w spornej decyzji. W pkt 255 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że za przyjęciem tego stwierdzenia, podobnie jak stwierdzenia sformułowanego w pkt 234 tego wyroku, dotyczącego oceny udziału podważalnego na podstawie powołanych przez Intela dowodów innych niż arkusz kalkulacyjny z 2004 r., przemawiały razem wzięte wątpliwości dotyczące oceny tego udziału podważalnego przyjętej w spornej decyzji. W świetle tych ocen w pkt 256 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że dowody przedstawione przez Intela mogły wzbudzić wątpliwości Sądu co do tego, że udział podważalny w przypadku Della powinien zostać ustalony na 7,1 %. Tak więc zdaniem Sądu Komisja nie wykazała w sposób wymagany prawem zasadności oceny tego udziału podważalnego. Ponadto w pkt 257–271 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał tytułem uzupełnienia zasadność przeprowadzonej przez Komisję analizy dotyczącej udziału podważalnego Della w początkowej części rozpatrywanego okresu, między grudniem 2002 r. a październikiem 2003 r. W tym względzie w pkt 260 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że z tabeli nr 22 jasno wynika, iż udział podważalny był wyższy niż ten konieczny podczas czterech pierwszych wskazanych w tej tabeli kwartałów, i to nawet gdyby przyjąć obliczenia udziałów koniecznego i podważalnego, których dokonała Komisja. Po przeanalizowaniu argumentów przedstawionych w tym względzie przez Komisję Sąd uznał w pkt 270 i 271 zaskarżonego wyroku, że instytucja ta nie mogła wyjaśnić ani zatwierdzić a posteriori różnicy między dodatnimi w przypadku Intela wynikami, które zostały wskazane w tabeli nr 22 w odniesieniu do czterech pierwszych kwartałów okresu naruszenia, a wyciągniętym w odniesieniu do całego tego okresu wnioskiem, zgodnie z którym Intel nie przeszedł testu AEC. Końcowe rozważania Sądu dotyczące testu AEC odnośnie do zakwestionowanych rabatów przyznanych Dellowi zostały zawarte w pkt 283–287 zaskarżonego wyroku, których treść została przedstawiona w pkt 48–51 niniejszego wyroku. W tym względzie należy zaznaczyć, że – jak podnosi zresztą Komisja – tak jak w niniejszym przypadku, test AEC jest modelem ekonometrycznym zasilanym wartościami wejściowymi (input values), umożliwiającym, po pierwsze, obliczenie udziału koniecznego i, po drugie, ustalenie udziału podważalnego. W celu obliczenia udziału wymagalnego uwzględnia się przyznawane przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą rabaty warunkowe, średnie koszty możliwe do uniknięcia oraz stosowaną przez to przedsiębiorstwo średnią cenę sprzedaży. W celu obliczenia udziału podważalnego należy wziąć pod uwagę szacunki, jakie przedsiębiorstwo korzystające z rabatów – ale również inne biorące udział w grze rynkowej podmioty – może poczynić w odniesieniu do części zapotrzebowania, jaką ów beneficjent może zaspokoić, zaopatrując się u konkurenta przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą. Tak więc wynik testu AEC może wskazywać, czy praktyka cenowa, taka jak rabaty lojalnościowe, przyjęta przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, mająca cechy charakterystyczne wystarczająco wyraźne z punktu widzenia stopnia pokrycia rynku, warunków i zasad przyznawania tych rabatów, ich okresu stosowania i kwoty, jest w stanie wykluczyć konkurenta równie efektywnego jak to przedsiębiorstwo i tym samym naruszyć chronioną przez art. 102 TFUE konkurencję. Jeśli chodzi o Della, dodatni lub ujemny wynik testu AEC zależy, jak wynika z pkt 183–186 niniejszego wyroku, od efektu porównania dwóch wartości: udziału podważalnego i koniecznego, wyrażonych w procentach do pierwszej pozycji po przecinku. W celu obliczenia tych wartości procentowych Komisja opiera się na założeniach wiążących się z uwzględnieniem całokształtu szeregu danych liczbowych. Wynika z tego, że – jak podnosi jeszcze Komisja – do zakwestionowania opartego na takim teście wniosku Komisji dotyczącego możliwości wykluczenia przez system rabatów lojalnościowych konkurenta równie efektywnego jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą nie wystarczy, aby przedsiębiorstwo to podważyło prawidłowość jednego z obliczeń dokonanych w ramach testu AEC. Konieczne jest jeszcze, aby wykryty brak lub błąd mogły zmienić rezultat tego testu, zmieniając jego wynik z negatywnego na pozytywny, tak aby doprowadzić do powstania uzasadnionych wątpliwości co do zasadności wyniku przyjętego przez Komisję i, tym samym, co do tego, że dane rabaty są w stanie wykluczyć z runku konkurenta równie efektywnego jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą. Tego rodzaju wątpliwości mogą wynikać z błędów popełnionych w obliczeniach lub też z powodu wybiórczego lub niepełnego uwzględnienia dowodów. W tym względzie z pkt 213–256 i 283 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie oparł swoich rozważań dotyczących testu AEC w odniesieniu do zakwestionowanych rabatów przyznanych Dellowi na wątpliwościach mających wpływ na niekonkluzywną część oceny Komisji lub na samej tylko sugestii, że w przypadku tego testu możliwe byłoby osiągnięcie innego wyniku. Sąd oparł się natomiast na okoliczności polegającej na tym, że całokształt wszystkich istotnych danych, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie udziału podważalnego Della, których ocena należy – z zastrzeżeniem zarzutu przeinaczenia zbadanego w ramach części trzeciej niniejszego zarzutu – do wyłącznej właściwości Sądu, a które to dane zostały uwzględnione przez Komisję jedynie jako arkusz kalkulacyjny z 2004 r., świadczy o tym, że ten udział podważalny mógł być najprawdopodobniej wyższy nie tylko od przyjętej przez Komisję wartości 7,1 %, ale również od udziału koniecznego, z czego płynie wniosek, że, gdyby uwzględniono te dane w ich całokształcie, wynik testu AEC mógłby ulec zmianie z negatywnego na pozytywny. Na tej podstawie Sąd uznał w ramach niezależnej oceny dowodów, że przyjęte przez Komisję założenie, zgodnie z którym ten udział podważalny wynosił 7,1 %, nie zostało wykazane w sposób wymagany prawem, efektem czego wnioski, jakie instytucja ta wyciągnęła z testu AEC, są nieważne. Komisja nie może opierać skutecznie przeciwnego argumentu na samym tylko sformułowaniu pkt 244 i 254 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którymi istnienie zawartych w spornej decyzji szacunków dotyczących rzeczywistego przeniesienia części popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007 „wystarcza do wykazania, iż hipoteza dotycząca udziału podważalnego w wysokości 7,1 % nie była jedyną możliwą i doprowadziła do podania w wątpliwość zasadności oceny przyjętej przez Komisję w [spornej] decyzji”. Z brzmienia tych punktów zaskarżonego wyroku w związku z pkt 242 i 243 tego wyroku wynika bowiem, że Sąd zamierzał podkreślić, iż osiągnięcie udziału podważalnego przewyższającego nie tylko 7,1 %, ale także ten konieczny byłoby możliwe do przewidzenia nawet na podstawie zawartych w spornej decyzji szacunków Komisji. Tak więc ten udział podważalny był „możliwy do przewidzenia” dla samej Komisji, która postanowiła jednak oprzeć się wyłącznie na arkuszu obliczeniowym z 2004 r. Ponadto Sąd dokonał oceny, którą zawarł w pkt 254 zaskarżonego wyroku po oddaleniu w pkt 245–251 tego wyroku podniesionych przez Komisję argumentów, za pomocą których zmierzała ona do podważenia znaczenia danych dotyczących rzeczywistego przekazania popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007. Wynika z tego, że Sąd nie pominął charakteru testu AEC jako modelu ekonometrycznego pozwalającego ocenić to, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, w związku z czym pierwszą część zarzutu trzeciego należy oddalić. W przedmiocie części drugiej, opartej na złym zastosowaniu przyjętego standardu dowodowego – Argumentacja stron Tytułem ewentualnym Komisja podnosi, że Sąd źle zastosował standard dowodowy, który sam przyjął w pkt 166 zaskarżonego wyroku. W szczególności, jak przyjął Sąd w pkt 217 tego wyroku, arkusz obliczeniowy z 2004 r., na którym Komisja oparła się w celu obliczenia udziału podważalnego Della, ma większą wartość dowodową niż dokumenty czy złożone przez członków wysokiego szczebla kierownictwa tej spółki oświadczenia, na które powołuje się Intel. W tych warunkach okoliczność polegająca na tym, że materiał dowodowy, na który powołuje się Intel, nie jest pozbawiony wszelkiej mocy dowodowej, nie wystarcza do zakwestionowania dowodów powołanych przez Komisję. Intel kwestionuje zasadność tej części zarzutu trzeciego. – Ocena Trybunału W pkt 166 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał w istocie, że w sytuacji gdy przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą powołuje się na możliwość zaistnienia okoliczności mogącej mieć wpływ na moc dowodów, na których opiera się Komisja, to do tego przedsiębiorstwa należy wykazanie w wymagany prawem sposób istnienia i znaczenia okoliczności, na którą się powołuje, jak również wpływu, jaki wywiera ono na wartość dowodową powołanych przeciwko niemu dowodów. W tym względzie należy zauważyć, że oceny zawarte w pkt 217 i 218 zaskarżonego wyroku stanowią ustosunkowanie się do przedstawionego w pkt 215 tego wyroku argumentu Intela, zgodnie z którym, po pierwsze, dokumenty, na które spółka ta się powoływała, zostały sporządzone przez członków kierownictwa Della wysokiego szczebla, po drugie, D1 pod przysięgą potwierdził w toku prowadzonego w stanie Delaware cywilnego postępowania sądowego pomiędzy Intelem i AMD treść swego e-maila z dnia 10 listopada 2005 r. i, po trzecie, inny z kierowników Della, D3 w ramach tego postępowania oświadczył, że nie ma jakiegokolwiek powodu, aby zastanawiać się nad prawdziwością wypowiedzi D1. W pkt 216 zaskarżonego wyroku Sąd odpowiedział na ten konkretny argument, że odpowiedzi udzielone w imieniu przedsiębiorstwa, takie jak ta, jakiej Dell udzielił w toku postępowania administracyjnego, w trakcie którego spółka ta przedstawiła arkusz kalkulacyjny z 2004 r., są bardziej wiarygodne niż odpowiedź udzielona przez jednego z jego pracowników lub członków jego zarządu. Z punktu widzenia tej zasady ogólnej Sąd odniósł się zatem w pkt 217 i 218 zaskarżonego wyroku do wyższej wartości dowodowej oraz szczegółowego i dokładnego charakteru arkusza obliczeniowego z 2004 r. Jednakże, po pierwsze, wspomniana zasada ogólna pozostaje bez wpływu na spoczywający na Komisji obowiązek uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności w celu dokonania przez nią oceny, czy dane naruszenie art. 102 TFUE może zostać wykazane w sposób wymagany prawem. Przyjęcie takiej oceny narzuca się, tym bardziej że – jak wskazał Sąd w pkt 172 zaskarżonego wyroku – również arkusz obliczeniowy z 2004 r. stanowił dokument wewnętrzny Della, przedstawiający hipotezy, w których relacja między Dellem i AMD mogła ulegać zmianie, przy coraz większej penetracji AMD w poszczególnych segmentach prowadzonej przez Della działalności. Po drugie, ze szczegółowej analizy dowodów przeprowadzonej przez Sąd w pkt 220–256 zaskarżonego wyroku wynika, że nie przypisał on okolicznościom, na których oparł się Intel, wartości dowodowej większej niż arkusz kalkulacyjny z 2004 r., lecz w ramach niezależnej oceny dowodów uznał, że dowody te w sposób wystarczający pod względem prawnym podważają zasadność ustalenia udziału podważalnego na poziomie 7,1 %, a nie – na konkretnych poziomach o wyższych wartościach, które, gdyby zostały przyjęte, zmieniłyby wynik testu AEC w korzystny dla Intela sposób. Ponadto w pkt 257–271 zaskarżonego wyroku Sąd uznał również, jak zostało to wskazane w pkt 198 i 199 niniejszego wyroku, że Komisja nie wykazała, iż rabaty przyznawane na rzecz Della były w stanie ograniczyć konkurencję w początkowej części rozpatrywanego okresu. Wynika z tego, że Komisja opiera swoją argumentację dotyczącą uchybienia standardowi dowodowemu przyjętemu przez Sąd na częściowym zrozumieniu zaskarżonego wyroku. Część drugą zarzutu trzeciego należy zatem oddalić. W przedmiocie części trzeciej, opartej na przeinaczeniu dowodów w ramach badania testu AEC w odniesieniu do Della i na naruszeniu przysługującego Komisji prawa do obrony – Argumentacja stron Tytułem żądania w dalszej kolejności ewentualnego Komisja podnosi, że Sąd przeinaczył dowody, oparł swe rozstrzygnięcie na wewnętrznie sprzecznym uzasadnieniu i naruszył przysługujące jej prawo do obrony. W szczególności przedstawione w pkt 239 zaskarżonego wyroku stwierdzenie, zgodnie z którym istniała wątpliwość co do wyrażonej w procentach wartości, która może zostać ostatecznie przyjęta jako udział podważalny dla Della, a w szczególności co do okoliczności, że ta wartość powinna zostać ustalona na 7,1 %, zostało oparte na przeinaczeniu dowodów. Z pkt 204–206 zaskarżonego wyroku wynika, że Intel oparł swoją argumentację głównie na trzech dokumentach, a mianowicie na e-mailach D1 i D5, oświadczeniu I1, a także na opartych na tych dokumentach analizach ekonomicznych. Jeśli chodzi o dwa pierwsze z tych dokumentów, Komisja podnosi, że wyciągając w pkt 233 zaskarżonego wyroku wniosek o udziale podważalnym mogącym osiągnąć 25 % zapotrzebowania Della, Sąd połączył zapotrzebowanie, jakie Dell mógł zaspokoić u AMD pod koniec jednorocznego okresu, ze średnim zapotrzebowaniem na te potrzeby w całym tym okresie. Oczywiste zaś jest, że ta średnia była niższa niż 25 %. Jak przyznał Sąd w pkt 218 zaskarżonego wyroku, Komisja słusznie powołała się na dokładny i szczegółowy charakter informacji zawartych w arkuszu kalkulacyjnym z 2004 r., co uzasadnia wykazanie podważalnego udziału Della jako wynoszącego 7,1 %. W konsekwencji, wbrew temu, co stwierdził Sąd w pkt 239 zaskarżonego wyroku, okoliczność polegająca na tym, że e-mail D1 uzasadnia ocenę udziału podważalnego Della jako wartości plasującej się między 5,6 % a 10,4 %, nie pozwala wątpić w fakt, że ten udział podważalny Della powinien zostać ustalony na 7,1 %. Ponadto ustalenie udziału podważalnego na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 219 niniejszego wyroku wymagałoby rozważenia założeń dotyczących harmonogramu i stopy wzrostu przejścia dostaw Della z Intela na AMD, choć to arkusz kalkulacyjny z 2004 r. zawierał wszystkie niezbędne w tym celu informacje. Dowody, na których oparł się Sąd, umożliwiły mu zaś obliczenie udziału podważalnego jedynie w postaci przedziałów, podczas gdy dokładne i szczegółowe informacje zawarte w arkuszu kalkulacyjnym z 2004 r. pozwoliłyby na obliczenie konkretnej wartości, jak przyznał to sam Sąd w pkt 218 zaskarżonego wyroku. Co się tyczy trzeciego dokumentu, a mianowicie oświadczenia I1, przygotowanego do celów dochodzenia i mającego na celu zwolnienie Intela z wszelkiej odpowiedzialności, w pkt 227 zaskarżonego wyroku Sąd uznał jego wartość dowodową za niewielką, starając się jednocześnie w pkt 230 tego wyroku przywrócić jego wiarygodność za pomocą sprzecznych argumentów mających świadczyć o przeinaczeniu tego oświadczenia. Dowody o niewielkiej wartości dowodowej nie mogą bowiem jego zdaniem przeważać nad dowodami precyzyjnymi i szczegółowymi. Nie biorąc pod uwagę, że arkusz kalkulacyjny z 2004 r. nie był w stanie uzasadnić wniosków rzekomo wyciągniętych na jego podstawie w spornej decyzji, Sąd zastosował błędne kryterium służące ustaleniu, czy uzasadniona ocena Komisji dotycząca udziału podważalnego w wysokości 7,1 % była jedyną możliwą do przyjęcia. Co więcej, poprzez uznanie w pkt 247 zaskarżonego wyroku, że do celów dokonania oceny udziału podważalnego Komisja wykorzystała uwagi wywiedzione z przeniesienia części popytu Della na AMD w latach 2006 i 2007, Sąd przeinaczył sporną decyzję. Komisja nie uwzględniła danych dotyczących okresu po naruszeniu, jak również nie przyznała, że ten udział podważalny mógł w okresie naruszenia wynieść 10,1 %. Okoliczność polegająca na tym, że rosnąca presja konkurencyjna ze strony AMD, o której mowa w motywie 1243 spornej decyzji, pozwoliła ostatecznie AMD na konkurowanie o udział podważalny, mogący między październikiem 2006 r. a czerwcem 2007 r. wynosić nawet 10,1 %, siłą rzeczy oznacza mniejszą presję konkurencyjną w okresie naruszenia. Sąd oparł swe rozważania zawarte w pkt 249–251 zaskarżonego wyroku również na przeinaczeniu motywów 1245 i 1258 spornej decyzji ze względu na to, iż wyszedł z nich z zasady, że w celu obliczenia udziału podważalnego Komisja uwzględniła dane dotyczące okresu następującego po naruszeniu i pominął w nich materiał dowodowy wynikający z tabeli nr 22. W pkt 250 zaskarżonego wyroku Sąd pomylił lata kalendarzowe z latami podatkowymi Della, co doprowadziło go do błędnego wniosku, że w ramach testu AEC uwzględniono okres następujący po naruszeniu. Ponadto, wbrew ocenie, jaką Sąd sformułował w pkt 263 zaskarżonego wyroku, nie można stwierdzić żadnej sprzeczności między tym, co wynika, z jednej strony, z motywu 1256 spornej decyzji, zgodnie z którym co najmniej w odniesieniu do czterech kwartałów okresu naruszenia Intel zdołał przejść test AEC i, z drugiej strony, z wniosków Komisji zawartych w motywach 1281 i 1282 tej decyzji, zgodnie z którymi zakwestionowane rabaty przyznane Dellowi mogły wywoływać skutek w postaci wykluczenia przez cały ten okres. Choć bowiem w motywie 1263 tej decyzji Komisja ogranicza się do porównania udziałów koniecznego i podważalnego, o tyle w motywie 1281 tej samej decyzji zawarła ona ogólną ocenę tego, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć konkurencję z rynku, biorąc przy tym również pod uwagę czynniki wzmacniające, których instytucja ta nie jest zobowiązana określić ilościowo i których istnienia Intel nie zakwestionował. Te czynniki wzmacniające, które wpisują się w kontekst, w jakim przeprowadzany jest test AEC, i są istotne dla oceny, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel, zachodziły również w ciągu pierwszych czterech kwartałów naruszenia. Podobnie zawarte w pkt 268 zaskarżonego wyroku stwierdzenie, oparte na okoliczności, że Komisja nie uwzględniła udziałów podważalnych rzędu 17,3 %, 22,5 % i 24,2 %, również wynikających z arkusza kalkulacyjnego z 2004 r., opiera się na przeinaczeniu motywu 1212 spornej decyzji. Wskazane przez Sąd wartości procentowe odnoszą się bowiem do okresów późniejszych niż okres uwzględniony w celu obliczenia udziału podważalnego, w których, po zaakceptowaniu przez rynek komputerów wyposażonych w produkowane przez AMD procesory CPU x86, Dell był w stanie zwiększyć swój udział zakupów tych CPU. Okoliczność polegająca na tym, że Sąd kwalifikuje te wyższe liczby jako „udział podważalny”, świadczy o tym, że popełnił on błąd, uznawszy, iż liczby te kwestionują stwierdzenie Komisji dotyczące udziału podważalnego w wysokości 7,1 %. To przeinaczenie spornej decyzji ma wpływ na stwierdzenie zawarte przez Sąd w pkt 270 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym argumenty użyte przez Komisję nie pozwalały na wyjaśnienie lub potwierdzenie a posteriori różnicy między wynikami podanymi przez nią w tabeli nr 22 w odniesieniu do pierwszych czterech kwartałów okresu naruszenia, a stwierdzeniem przedstawionym przez Sąd w odniesieniu do całego tego okresu, zgodnie z którym Intel nie przeszedł testu AEC. Wreszcie Sąd powinien był wziąć pod uwagę przedstawione przez Komisję w toku postępowania analizy ekonomiczne, za pomocą których instytucja ta zmierzała do wykazania, że, nawet przy założeniu, iż udział podważalny należało obliczyć na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 219 niniejszego wyroku, nie można na ich podstawie wyciągnąć wniosku, że udział podważalny mieścił się w przedziale pomiędzy 12,5 % a 17,5 %. Odmawiając tego, Sąd naruszył w pkt 235, 236, 252 i 253 zaskarżonego wyroku przysługujące Komisji prawo do obrony. Intel kwestionuje zasadność tej części zarzutu trzeciego. – Ocena Trybunału Z uwagi na wyjątkowy charakter zarzutu szczegółowego opartego na przeinaczeniu dowodów wnoszący odwołanie powinien na podstawie art. 256 TFUE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i art. 168 § 1 lit. d) regulaminu postępowania przed Trybunałem dokładnie wskazać dowody, które miały zostać przeinaczone przez Sąd, i wykazać błędy w analizie, które w jego ocenie doprowadziły Sąd do tego przeinaczenia. Takie przeinaczenie musi wynikać w sposób oczywisty z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, bez konieczności dokonywania nowej oceny okoliczności faktycznych i dowodów (zob. podobnie wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., QuaMa Quality Management/EUIPO, C‑139/17 P, EU:C:2018:608, pkt 34). Choć przeinaczenie dowodów może polegać na interpretacji dokumentu sprzecznej z jego treścią, o tyle w celu wykazania takiego przeinaczenia nie wystarczy wykazać, że dokument ten mógł być przedmiotem wykładni odmiennej od tej przyjętej przez Sąd. W tym celu niezbędne jest wykazanie, że Sąd w sposób oczywisty przekroczył granice rozsądnej oceny tego dokumentu, a mianowicie odczytując go w sposób sprzeczny z jego brzmieniem (wyroki: z dnia 25 lutego 2021 r., Dalli/Komisja, C‑615/19 P, EU:C:2021:133, pkt 139; z dnia 23 marca 2023 r., PV/Komisja, C‑640/20 P, EU:C:2023:232, pkt 134). Należy przypomnieć, że fragmenty zaskarżonego wyroku dotyczące testu AEC stosowanego wobec Della znajdują się w części, która dotyczy oceny udziału podważalnego (pkt 171–271 zaskarżonego wyroku), w części dotyczącej alternatywnego obliczenia zastosowanego przez Komisję w celu potwierdzenia, że zakwestionowane rabaty przyznane Dellowi były w stanie wykluczyć konkurenta równie efektywnego jak Intel (pkt 272–276 tego wyroku), oraz w części dotyczącej uwzględnienia niektórych czynników, które – gdyby zostały uwzględnione w analizie AEC – zgodnie ze sporną decyzją wzmacniałyby szacunkową zdolność wykluczającą zakwestionowanych rabatów. Te czynniki wzmacniające polegają, po pierwsze, na tym, że Dell wyraźnie uznał, iż każdej utracie przezeń zakwestionowanych rabatów towarzyszy wzrost zakwestionowanych rabatów przyznawanych przez Intel OEM‑om, którzy są jego konkurentami i, po drugie, że w tym oszacowaniu udziału podważalnego nie uwzględniono faktu, iż Dell kupował od Intela również produkty inne niż mikroprocesory CPU x86, w szczególności chipsety (pkt 177, 277–282 tego wyroku). Część dotycząca oceny udziału podważalnego Della dzieli się na trzy części składowe. Pierwsza z nich, obejmująca pkt 189–201 zaskarżonego wyroku, dotyczy argumentów opartych przez Intela na zasadzie pewności prawa, które Sąd oddalił. Druga, obejmująca pkt 202–256 tego wyroku, dotyczy argumentów, za pomocą których Intel zmierzał do zakwestionowania przyjętego przez Komisję udziału podważalnego w wysokości 7,1 %, które to argumenty zostały uwzględnione przez Sąd. Trzecia z nich, obejmująca pkt 257–271 tego wyroku, dotyczy twierdzeń Intela odnoszących się do początkowej części okresu naruszenia od grudnia 2002 r. do października 2003 r., które Sąd zbadał tytułem uzupełnienia i również uwzględnił. Jeśli chodzi o część dotyczącą zastosowanego przez Komisję alternatywnego obliczenia, Sąd w pkt 276 zaskarżonego wyroku stwierdził, że nie świadczy ono o tym, iż stosowane przez Intel praktyki rabatowe mogły wywoływać skutek w postaci wykluczenia z rynku przez cały okres naruszenia. Jeśli chodzi o część dotyczącą czynników wzmacniających, Sąd w pkt 282 zaskarżonego wyroku uznał, że czynniki te zostały włączone do spornej decyzji jako materiał dowodowy potencjalnie wspierający główną analizę dotyczącą istnienia skutku w postaci wykluczenia wywołanego przez zakwestionowane rabaty i że nie zostały one wystarczająco przeanalizowane przez Komisję w odniesieniu do wpływu, jaki miałyby one wywrzeć na ocenę tego, czy te rabaty były w stanie wywołać skutek wykluczenia z rynku. I tak, zgodnie z tym samym punktem zaskarżonego wyroku, ich uwzględnienie nie mogło zostać skutecznie skontrolowane przez Sąd ani nie mogło zastąpić przeprowadzonej przez Komisję głównej analizy dotyczącej tego, czy zakwestionowane rabaty przyznane Dellowi były w stanie wywołać skutek w postaci wykluczenia z rynku. Argumenty podniesione przez Komisję na poparcie zarzutu szczegółowego dotyczącego przeinaczenia dowodów dotyczą dwóch ostatnich składowych tej części zaskarżonego wyroku, która dotyczy oceny udziału podważalnego Della oraz czynników wzmacniających (zob. pkt 231, 233 niniejszego wyroku). W tym względzie, jak wynika z pkt 203 i 240 zaskarżonego wyroku, Sąd dwuetapowo zbadał argumentację, za pomocą której Intel miał na celu podważyć przyjęty przez Komisję w odniesieniu do Della udział podważalny w wysokości 7,1 %. W pierwszej kolejności, w pkt 203–239 tego wyroku Sąd zbadał dowody, na których oparł się Intel, aby zakwestionować tę wartość udziału i, w drugiej kolejności, w pkt 240–255 tego wyroku, zbadał argumenty oparte przez Intela na faktycznym przeniesieniu popytu Della na AMD w latach 2006 i 2007. W tym kontekście, po pierwsze, argument Komisji, zgodnie z którym Sąd przeinaczył e-maile D1 lub D5 poprzez połączenie przeniesienia zakupów pokrywających zapotrzebowanie Della do AMD na koniec okresu jednego roku i udziału podważalnego Della, wynika z błędnego zrozumienia przez nią zaskarżonego wyroku. W szczególności z pkt 204, 233 i 234 zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sąd dokonał rozróżnienia między pojęciem przeniesienia zakupów procesorów CPU x86 Intela do AMD, z jednej strony, a, z drugiej strony, pojęciem udziału podważalnego. W szczególności w punktach tych Sąd wyjaśnia, że prognoza przeniesienia 25 % tych zakupów mogła, zgodnie z oszacowaniami stron sporu, przekładać się na udział podważalny w widełkach między 12,5 % a 17,5 %, i porównuje to przeniesienie wielkości zakupów z 7 % uwzględnionym przez Komisję w celu ustalenia udziału podważalnego w wysokości 7,1 %. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że pod pretekstem zarzutu przeinaczenia Komisja zmierza w rzeczywistości, powołując się na wysoką wartość dowodową, jaką ma mieć arkusz kalkulacyjny z 2004 r. w stosunku do e-maila D1, do przeprowadzenia przez Trybunał ponownej oceny dowodów. Argumentację tę należy zatem odrzucić jako niedopuszczalną. Po drugie, co się tyczy argumentacji Komisji dotyczącej oświadczenia I1, z pkt 233 zaskarżonego wyroku wynika, że oświadczenie to było tylko jednym z czterech elementów, na których Sąd oparł się, aby uznać w tym samym punkcie, że przeniesienie popytu Della do AMD mogło dotyczyć do 25 % zakupów procesorów CPU x86, a nie 7 %, jak wynika to z arkusza kalkulacyjnego z 2004 r. Ponadto Komisja nie wskazuje dokładnie dowodów, które miałyby zostać przeinaczone przez Sąd. W tych okolicznościach rozpatrywany argument nie jest w rzeczywistości oparty na przeinaczeniu oświadczenia I1 w rozumieniu przedstawionym w pkt 228 i 229 niniejszego wyroku, lecz zmierza do przeprowadzenia przez Trybunał ponownej oceny tego dowodu i jego wagi w ramach całokształtu zbadanego przez Sąd materiału dowodowego, w związku z czym należy go odrzucić jako niedopuszczalny. Co się tyczy, po trzecie, argumentów, za pomocą których Komisja podnosi, że przedstawione w pkt 247–251 zaskarżonego wyroku oceny Sądu dotyczące uwzględnienia danych wynikających z faktycznego przeniesienia części popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007, czyli już po okresie naruszenia, który zakończył się w grudniu 2005 r., wiążą się z przeinaczeniem spornej decyzji, należy zauważyć, co następuje: W pkt 247 i 248 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że Komisja nie może opierać się na znaczeniu dowodów wywiedzionych z przeniesienia części popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007, aby podważyć podnoszoną przez Intela argumentację dotyczącą momentu rozpoczęcia horyzontu czasowego jednego roku w ramach obliczenia udziału podważalnego, twierdząc jednocześnie, że te same dowody są bez znaczenia dla oceny wyrażonej dokładnie w procentach części udziału podważalnego. Wbrew temu, co twierdzi Komisja, przyjmując to wyjściowe stanowisko, w ramach którego kwestionuje ona selektywne wykorzystanie dowodów przez Intela, Sąd nie uznał, że, dokonując oceny udziału podważalnego, instytucja ta wykorzystała uwagi poczynione na podstawie przeniesienia części popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007. Ponadto w pkt 249 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił przedstawiony przez Komisję w jej uwagach uzupełniających w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania argument, zgodnie z którym znaczenie rzeczywistego przeniesienia części popytu Della do AMD w latach 2006 i 2007 należy zrelatywizować, a to ze względu na wzrost skali zakwestionowanych rabatów przyznawanych przez Intela w tym okresie. W tym względzie Sąd zauważył, że Komisja nie zmieniła, celem uwzględnienia tej okoliczności, przyjętego w motywie 1245 spornej decyzji udziału podważalnego, szacowanego na 8,2–10,1 %. Z tego punktu zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd uznał, iż Komisja przyjęła w okresie trwania naruszenia wskaźniki udziału podważalnego ustalone jako wartości mieszczące się między 8,2 % a 10,1 %. Sąd zauważył jedynie, że skoro Komisja uznała, iż dany czynnik wpływa na wiarygodność wyrażonych w procentach wielkości, o których mowa w motywie 1245 tej decyzji, celem uwzględnienia tego czynnika powinna była je dostosować. W pkt 250 zaskarżonego wyroku Sąd odnosi się do innego argumentu, który Komisja przedstawiła w uwagach uzupełniających w przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zgodnie z którym test AEC „włączył” rzeczywiste udziały w rynku AMD do zakupów Della w 2006 r. i 2007 r. oraz że „wyniki tego obliczenia potwierdzają ustalenia poczynione w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do okresu kończącego się w 2005 r.”. W tym względzie w pkt 251 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że Komisja nie dostosowała wartości udziału podważalnego przyjętego w odniesieniu do 2005 r. na podstawie obliczeń dokonanych w motywie 1245 tej decyzji, które dotyczą okresu po naruszeniu. W braku dokonania takiego dostosowania nie jest bowiem możliwe stwierdzenie, że wyniki obliczeń dokonanych w tej decyzji potwierdzają zawarte w tej samej decyzji ustalenia dotyczące okresu naruszenia, tym bardziej że świadczą one o dużym udziale podważalnym, co raczej podważa te ustalenia. Z rozważań tych wynika, że Sąd prawidłowo dokonał rozróżnienia między poddanymi testowi AEC danymi dotyczącymi okresu naruszenia a danymi dotyczącymi okresu po naruszeniu, które nie zostały poddane temu testowi. Ustosunkowując się zatem do argumentów podniesionych przez Intela, Sąd zbadał zasadność dokonanej przez Komisję oceny znaczenia danych dotyczących okresu po naruszeniu i nie przeinaczył przy tym treści odpowiednich motywów spornej decyzji. Ponadto nie można uwzględnić argumentów Komisji, zgodnie z którymi Sąd naruszył przysługujące tej instytucji prawo do obrony, odmawiając w pkt 236 i 253 zaskarżonego wyroku uwzględnienia dodatkowych analiz, o których mowa w pkt 235 i 252 tego wyroku, przedstawionych przez nią po raz pierwszy w toku postępowania przed Sądem celem podważenia dowodów, które Intel miał przedstawić po raz pierwszy przed Sądem. Jak wynika bowiem z pkt 156–161 niniejszego wyroku, Sąd nie uwzględnił dowodów przedstawionych przez Intela po raz pierwszy w postępowaniu przed nim, wobec czego argumenty przedstawione przez Komisję na poparcie tego zarzutu odwołania zostały w każdym razie oparte przez nią na błędnym założeniu. Uwzględniając oceny zawarte w pkt 235–243 niniejszego wyroku, należy oddalić jako bezskuteczne podniesione przez Komisję argumenty dotyczące dokonanej przez Sąd w pkt 257–271 zaskarżonego wyroku tytułem uzupełnienia oceny, dotyczącej analizy udziału podważalnego Della w odniesieniu do początkowej części okresu naruszenia od grudnia 2002 r. do października 2003 r. Jak bowiem wyjaśniono w pkt 257 zaskarżonego wyroku, Sąd przeprowadził tę ocenę pomimo tego, że wniosek, do którego doszedł w pkt 256 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym Komisja nie wykazała w sposób wymagany prawem zasadności dokonanej w spornej decyzji oceny udziału podważalnego Della, już sam w sobie podważałby dokonaną przez Komisję ocenę tego spornego udziału. Wreszcie, przedstawiony przez Komisję argument oparty na tym, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa, stawiając wymóg liczbowego określenia czynników wzmacniających powołanych przez nią w celu wykazania, iż zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel, opiera się na błędnym zrozumieniu pkt 278–282 zaskarżonego wyroku. Z punktów tych wynika, że Sąd oddalił przeprowadzoną w spornej decyzji analizę w przedmiocie przeniesienia zakwestionowanych rabatów przyznanych Dellowi na jego konkurentów i utraty tych rabatów w ramach zakupu chipsetów ze względu na to, że, w braku wyrażonej w tym względzie liczbowo oceny, Sąd nie miał możliwości przeprowadzenia skutecznej kontroli tego, czy te dwa czynniki wzmacniające były w stanie zneutralizować niedociągnięcia wynikające z błędów w teście AEC dotyczącym udziału podważalnego Della lub też mogły świadczyć o tym, że te rabaty były w stanie wywołać skutek wykluczenia z rynku. W konsekwencji Sąd nie uznał, że czynniki wzmacniające powinny być dokładnie określone liczbowo w każdych okolicznościach, lecz że, gdyby miały one zastąpić główną analizę Komisji dotyczącą tego, czy zakwestionowane rabaty przyznane Dellowi były w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel, badanie, które zostałoby przeprowadzone w ich przedmiocie, musiałoby być odpowiednie do wykazania tej zdolności. Wynika stąd, że trzecią część zarzutu należy oddalić, podobnie jak zarzut trzeci w całości. W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego szeregu naruszeń prawa, w tym również przysługującego Komisji prawa do obrony, w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do HP Zarzut czwarty składa się z dwóch części. W przedmiocie części pierwszej, opartej na naruszeniu prawa w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do HP – Argumentacja stron Zdaniem Komisji, orzekając w pkt 319 i 335 zaskarżonego wyroku, że na podstawie obliczenia udziału koniecznego HP nie można uznać, iż zakwestionowane rabaty przyznane temu przedsiębiorstwu były w stanie wyeliminować konkurencję w okresie od 1 listopada 2002 r. do 30 września 2003 r., Sąd dopuścił się w zaskarżonym wyroku naruszenia prawa. W tym względzie, po pierwsze, Komisja podnosi, że Sąd zastosował błędny standard dowodowy, który w odniesieniu do testu AEC dotyczącego HP przesądził o niezgodności z prawem pkt 292–320 zaskarżonego wyroku. Sąd naruszył zatem prawo, uznając w pkt 335 zaskarżonego wyroku, że Komisja nie wykazała, iż w okresie od listopada 2002 r. do maja 2005 r. zakwestionowane rabaty przyznane na rzecz HP były w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia. W szczególności Sąd nie zakwestionował tego, że w spornej decyzji Komisja wskazała również udział konieczny dla okresu od listopada 2002 r. do września 2003 r. Jednakże w pkt 304 i 305 zaskarżonego wyroku Sąd skrytykował fakt, że, w celu ustalenia tego udziału, Komisja oparła się na danych liczbowych zaczerpniętych z sumy lub średniej arytmetycznej danych liczbowych dotyczących tylko trzech kwartałów, a mianowicie czwartego kwartału roku obrotowego 2003 oraz pierwszego i drugiego kwartału roku obrotowego 2004. Liczby te są wystarczająco reprezentatywne dla całego okresu pierwszych uzgodnień poczynionych przez Intela z HP, obowiązujących między listopadem 2002 r. a majem 2004 r. (zwanych dalej „porozumieniem HPA1”), z którego to powodu Komisja oparła się na tych właśnie porozumieniach. Sąd zakwestionował zatem dokonany przez Komisję wybór parametru ekonomicznego, w niniejszym przypadku okresu odniesienia wybranego do obliczenia udziału koniecznego. Ten parametr ekonomiczny nie stanowi zaś kwestii faktycznej, lecz jeden z aspektów złożonej oceny ekonomicznej, w odniesieniu do której Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania, a kontrola Sądu, w konsekwencji, musi ograniczać się do zbadania, czy nie doszło do popełnienia oczywistego błędu w ocenie, takiego jak zastosowanie przez Komisję metody niezgodnej z prawem. Intel nie przedstawił zaś alternatywnego obliczenia dotyczącego odpowiednich kwartałów, ponieważ podejście przyjęte przez Komisję było dla niego w każdym razie korzystne. W tych okolicznościach zdaniem Komisji Sąd zastąpił jej ocenę swoją własną oceną. Co więcej, wybór metodologiczny dokonany przez Komisję w celu określenia tego okresu odniesienia opierał się na dorozumianym uzasadnieniu wynikającym, po pierwsze, z faktu, że w zawartej w spornej decyzji tabeli nr 35 przedstawiono udział konieczny jako obejmujący cały okres obowiązywania porozumienia HPA1 i, po drugie, z faktu, że – jak wskazano w motywie 346 spornej decyzji – najbardziej decydujący czynnik, a mianowicie kwota zakwestionowanych rabatów przyznanych HP, pozostała niezmieniona przez cały okres objęty tym porozumieniem, czego Intel nie zakwestionował. Po drugie, odmawiając uwzględnienia, z jednej strony, okoliczności polegającej na tym, że Intel nie zakwestionował w toku postępowania administracyjnego okresów wykorzystanych przez Komisję do jej obliczeń zawartych w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów i, z drugiej strony, tego, że przedsiębiorstwo to wręcz wykorzystało te okresy do swoich własnych obliczeń, które przedstawiło Komisji w toku tego postępowania, Sąd naruszył prawo. Po trzecie, nawet przy założeniu, że ocena Sądu, zgodnie z którą Komisja nie wykazała antykonkurencyjnego skutku w postaci wykluczenia w okresie od listopada 2002 r. do września 2003 r., była zasadna, nie uzasadnia to wyciągniętego przez Sąd w pkt 335 zaskarżonego wyroku wniosku, że błąd ten miał wpływ na całą analizę, zgodnie z którą zakwestionowane rabaty przyznane na rzecz HP były w stanie wyeliminować konkurencję w okresie od listopada 2002 r. do maja 2005 r., obejmującym okres od czerwca 2004 r. do maja 2005 r. objęty drugim z podpisanych przez Intela z HP porozumień (zwanym dalej „porozumieniem HPA2”). Przeciwnie, jak przyznał Sąd w pkt 525 zaskarżonego wyroku, test AEC mógł zostać uznany za mający wartość dowodową w odniesieniu do okresu od października 2003 r. do maja 2005 r. Po czwarte, stwierdzając w pkt 334 zaskarżonego wyroku, że sporna decyzja nie została uzasadniona w sposób wystarczający pod względem prawnym w odniesieniu do czynników wzmacniających, Sąd siłą rzeczy odniósł się do dwóch uwzględnionych w tej decyzji czynników wzmacniających, przytoczonych w pkt 321 zaskarżonego wyroku, a mianowicie do wykorzystania przez Komisję danych liczbowych korzystnych dla Intela oraz do ryzyka przeniesienia zakwestionowanych rabatów przeznaczonych początkowo dla HP na innego konkurenta tej spółki. Sąd zbadał zaś uzasadnienie spornej decyzji jedynie w odniesieniu do drugiego z tych czynników, wobec czego zaskarżony wyrok nie został uzasadniony, nawet w sposób dorozumiany, w zakresie dotyczącym pierwszego z nich. W każdym razie, orzekając w pkt 328, 331 i 334 zaskarżonego wyroku, że sporna decyzja nie została uzasadniona w sposób wystarczający pod względem prawnym w odniesieniu do drugiego czynnika wzmacniającego, Sąd również dopuścił się naruszenia prawa. W tym względzie Komisja zauważa w szczególności, że Sąd w rzeczywistości wymagał od niej wyjścia poza ocenę tego, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel i liczbowego określenia skutków w postaci wykluczenia poprzez odniesienie się do elementu niezwiązanego z parametrami analizy AEC i mającego hipotetyczny charakter. W konsekwencji, nawet jeśli Sąd słusznie uznał w zaskarżonym wyroku, że Komisja w spornej decyzji nie wykazała istnienia antykonkurencyjnego skutku w postaci wykluczenia w odniesieniu do okresu od listopada 2002 r. do września 2003 r., ogólny wniosek wyciągnięty w pkt 335 tego wyroku jest błędny. Intel kwestionuje zasadność argumentów Komisji. – Ocena Trybunału Sąd przedstawił okoliczności faktyczne dotyczące zakwestionowanych rabatów przyznanych HP w pkt 288 i 289 zaskarżonego wyroku. Z punktów tych wynika, że Intel zawarł z HP, na okres od listopada 2002 r. do maja 2005 r., dwa kolejne porozumienia, których przedmiotem było wyposażenie w procesory CPU x86 komputerów stacjonarnych przeznaczonych dla przedsiębiorstw. Pierwsze z tych porozumień, a mianowicie porozumienie HPA1, obejmowało okres od listopada 2002 r. do maja 2004 r., zaś drugie z nich, czyli porozumienie HPA2, obejmowało okres od czerwca 2004 r. do maja 2005 r. Przyznanie rabatów przewidzianych w tych porozumieniach było uzależnione od niepisanego warunku, że HP zaopatruje się u Intela w celu pokrycia co najmniej 95 % swojego zapotrzebowania na procesory CPU x86 w celu wyposażenia w nie komputerów stacjonarnych przeznaczonych dla przedsiębiorstw. Zgodnie z pkt 288 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd odsyła w tym względzie do motywu 1406 spornej decyzji, Komisja na podstawie testu AEC stwierdziła, że rabaty te mogły mieć antykonkurencyjne skutki w postaci wykluczenia. Zgodnie z pkt 298, 299, 303 i 321 zaskarżonego wyroku wniosek ten został oparty, po pierwsze, na porównaniu udziału podważalnego i koniecznego i, po drugie, na dwóch czynnikach wzmacniających. Owymi czynnikami wzmacniającymi było, po pierwsze, to, że Komisja posłużyła się najbardziej korzystnymi dla Intela danymi liczbowymi oraz, po drugie, to, że w przypadku przeniesienia przez HP zamówień do AMD Intel mógłby z kolei przenieść rabaty przeznaczone pierwotnie dla HP na innego konkurenta wykorzystującego jego procesory CPU x86, takiego jak Dell. Z pkt 299 zaskarżonego wyroku wynika, że zgodnie ze sporną decyzją Komisja ustaliła udział HP na 7 %. Co się tyczy udziału koniecznego, został on wskazany w tabeli nr 34, znajdującej się w motywie 1334 spornej decyzji (zwanej dalej „tabelą nr 34”), do której odsyła pkt 303 zaskarżonego wyroku. Ostatnia kolumna tej tabeli świadczy o tym, że w okresie od trzeciego kwartału roku podatkowego 2003 do trzeciego kwartału roku podatkowego 2006 udział konieczny plasował się w przedziale od 9,7 %, czyli wartości obliczonej dla czwartego kwartału roku podatkowego 2003 r., do 18,9 %, która jest wartością obliczoną dla pierwszego kwartału roku podatkowego 2005. Komisja uznała zatem w motywie 1387 spornej decyzji, do którego odsyła pkt 298 zaskarżonego wyroku, że przez cały okres naruszenia udział konieczny był wyższy od podważalnego. Ponadto tabela nr 35, znajdująca się w motywie 1337 spornej decyzji, do której odsyła pkt 292 zaskarżonego wyroku, potwierdza, zgodnie z tym motywem, znaczenie, jakie ma ten wniosek Komisji, i została przedstawiona w sposób sugerujący, że obejmuje ona cały okres objęty porozumieniem HPA1. W tabeli tej zawarto udział konieczny wynoszący w okresie objętym porozumieniem HPA1 10,6 %. Z pkt 291 zaskarżonego wyroku wynika, że Intel zarzucił Komisji popełnienie w szczególności czterech błędów dotyczących: pierwszy – udziału podważalnego, drugi – kwoty przyznawanej warunkowo części kwestionowanych rabatów, trzeci – badanego okresu naruszenia, a czwarty – uwzględnionych czynników wzmacniających. Sąd odniósł się w swojej analizie do błędów podniesionych w trzeciej i czwartej kolejności. W odniesieniu do badanego okresu naruszenia Sąd zauważył w pkt 303 zaskarżonego wyroku, że tabela nr 34 obejmowała okres od czwartego kwartału roku podatkowego 2003 do trzeciego kwartału roku podatkowego 2005, w związku z czym nie zawierała ona żadnych danych dotyczących listopada i grudnia 2002 r. ani trzech pierwszych kwartałów roku podatkowego 2003. Podobnie w pkt 304 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że dane liczbowe dotyczące porozumienia HPA1, które figurują w pierwszym wierszu tabeli nr 35, wynikają z sumy lub średniej arytmetycznej liczb figurujących w trzech pierwszych wierszach tabeli nr 34. Sąd przedstawił szczegóły leżące u podstaw tej oceny w pkt 305 tego wyroku, dodając w pkt 306 tego wyroku, że Komisja nie twierdziła, iż ten stosunek matematyczny wynikał ze zbieżności lub że te poszczególne zidentyfikowane wartości były dla brakujących kwartałów oraz dla trzech kolejnych kwartałów identyczne. W tych okolicznościach Sąd uznał w pkt 307 zaskarżonego wyroku, że Komisja w rzeczywistości nie uwzględniła miesięcy listopada i grudnia 2002 r. oraz trzech pierwszych kwartałów roku podatkowego 2003 w obliczeniach, z których wynikają dane liczbowe zawarte w tabeli nr 35. W tym samym punkcie Sąd dodał, że w obliczeniu udziału koniecznego w czasie obowiązywania porozumienia HPA1, które dało wyniki znajdujące się w tabelach nr 34 i 35, nie objęto zatem całego okresu od listopada 2002 r. do maja 2005 r., w odniesieniu do którego Komisja uznała, że może świadczyć o istnieniu antykonkurencyjnego skutku w postaci wykluczenia wywoływanego przez zakwestionowane rabaty przyznane na rzecz HP. W pkt 308–320 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił argumenty Komisji oparte, po pierwsze, na tym, że wynik obliczeń przeprowadzonych kwartalnie nie różni się zasadniczo od wyniku ogólnego obliczenia, jakie miało zostać dokonane i, po drugie, na odesłaniach do załącznika do odpowiedzi na skargę i załącznika do dupliki. Jeśli chodzi o argumenty Komisji oparte na okoliczności polegającej na tym, że przeprowadzenie testu AEC wiąże się ze złożonymi ocenami ekonomicznymi, w ramach których instytucja ta korzysta ze swobodnego uznania, które Sąd powinien był uszanować, należy przypomnieć, że Komisja przeprowadziła test AEC, aby wykazać, że zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurenta równie efektywnego jak Intel. Jak wskazuje w istocie rzecznik generalna w pkt 83–85 opinii, obliczenie udziału koniecznego wymaga dokonania przez Komisję wyborów metodologicznych w taki sposób, aby upewnić się, że jej wnioski oparte zostały na wszystkich niezbędnych w tym celu danych faktycznych, które są dokładne, wiarygodne i spójne. W tym kontekście Komisja mogła zdecydować o przeanalizowaniu tego, czy zakwestionowane rabaty przyznane HP są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel w odniesieniu do okresu od listopada 2002 r. do maja 2005 r. w ujęciu kwartalnym. W związku z tym, wobec braku innego środka, który zostałby zastosowany w spornej decyzji w celu wykazania tej zdolności, wniosek, zgodnie z którym rabaty te mają taką zdolność przez cały ten okres, można było skutecznie oprzeć na teście AEC. Po pierwsze zaś, Komisja nie podnosi, że dokonane przez Sąd wchodzące w zakres dokonywanej przezeń suwerennej oceny ustalenia faktyczne, zgodnie z którymi, z jednej strony, tabela nr 34, poświęcona obliczeniu udziału koniecznego, nie obejmuje okresu do początku czwartego kwartału roku podatkowego 2004 i, z drugiej strony, tabela nr 35, pomimo odniesienia do porozumienia HPA1, ma tę samą lukę, mają wynikać z jakiegokolwiek przeinaczenia dowodów lub ze spornej decyzji jako takiej. Po drugie, jak wyjaśnia w istocie rzecznik generalna w pkt 91 i 92 opinii, nawet jeśli zastosowanie mechanizmu ekstrapolacji nie jest wyborem z zasady zakazanym, ze względu na to, że mechanizm ten ma na celu wywiedzenie nieznanego ze znanego, powinien on zostać oparty przez stronę, na której spoczywa ciężar dowodu – w niniejszym przypadku Komisję – na konkretnej, określonej i wyjaśnionej sekwencji logicznej. Komisja nie podnosi zaś ani z zaskarżonego wyroku nie wynika, żeby powołała się ona przed Sądem na reprezentatywny charakter danych dotyczących okresu, który miał miejsce po trzecim kwartale 2003 r., a to w celu uzasadnienia ich ekstrapolacji na część okresu naruszenia trwającą do końca tego kwartału i, tym bardziej, że taki reprezentatywny charakter wynika ze spornej decyzji. Przeciwnie, przypis 1658 do motywu 1337 spornej decyzji, do którego odsyłają pkt 292 i 297 zaskarżonego wyroku, świadczy o tym, że badany okres nie pokrywa się całkowicie z okresem obowiązywania rozpatrywanych porozumień, ponieważ, jeśli chodzi o porozumienie HPA1, dane liczbowe dostarczone przez HP nie obejmowały okresu obowiązywania tego porozumienia w całości. Odniesienie to wyklucza ponadto możliwość uznania, że sporna decyzja zawiera dorozumiane uzasadnienie dotyczące reprezentatywnego charakteru danych dotyczących okresu następującego po trzecim kwartale podatkowym 2003 r., które mogłoby uzasadniać ekstrapolację. Ponadto, ponieważ Komisja nie podważyła twierdzenia przedstawionego w pkt 306 zaskarżonego wyroku, opisanego w pkt 264 niniejszego wyroku, należy uznać, że Sąd nie naruszył prawa, orzekając w pkt 307 zaskarżonego wyroku, że Komisja rzeczywiście nie uwzględniła listopada i grudnia 2002 r. oraz trzech pierwszych kwartałów roku podatkowego 2003. Po trzecie, w pkt 318 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał tytułem uzupełnienia obliczenia przedstawione przez Komisję w załączniku do dupliki w celu wykazania, że wyniki dotyczące udziału koniecznego HP były takie same w odniesieniu do brakujących dwóch miesięcy i trzech kwartałów jak dotyczące tego udziału wyniki w odniesieniu do kwartałów, które Komisja rzeczywiście uwzględniła. W tym względzie Sąd uznał, że nie ma niczego, co by świadczyło o prawidłowości przyjętego założenia, zgodnie z którym, ze względu na stabilność kwestionowanych rabatów w okresie objętym porozumieniem HPA1 wyniki udziału wymagalnego w odniesieniu do tego drugiego okresu miałyby również zastosowanie do okresu, który nie został uwzględniony; jest tak, tym bardziej że nie ma niczego, co by świadczyło o tym, że wielkość zakupów HP i średnia cena sprzedaży pozostawały przez cały okres naruszenia takie same. Komisja ogranicza się zaś do wskazania, że kwota zakwestionowanych rabatów utraconych przez HP jest czynnikiem, który jest najważniejszy dla obliczenia udziału koniecznego, nie podnosi jednak, że dokonując wspomnianej oceny, Sąd dopuścił się przeinaczenia dowodów. W odniesieniu do argumentu Komisji opartego na tym, że Intel nie zakwestionował w toku postępowania administracyjnego okresów wykorzystanych przezeń w jej obliczeniach, należy przypomnieć, że, w przypadku gdy przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą podnosi w toku postępowania administracyjnego, przedstawiając dowody na poparcie tego twierdzenia, że jego zachowanie, polegające na stosowaniu rabatów lojalnościowych, nie mogło ograniczać konkurencji, a w szczególności wywoływać skutków zarzucanego wykluczenia, Komisja jest zobowiązana dokonać oceny tego, czy istnieje strategia mająca na celu wykluczenie z rynku konkurentów przynajmniej równie efektywnych jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą (zob. pkt 138–139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym). Wynika z tego, że Komisja ma prawo oprzeć swoją ocenę na tych samych założeniach i dowodach co te przedstawione przez przedsiębiorstwo, któremu zarzucono naruszenie, podobnie jak może przeprowadzić własne analizy na podstawie innych dowodów uzyskanych w trakcie dochodzenia. Jednakże okoliczność polegająca na tym, że Intel przedstawił w toku postępowania administracyjnego obliczenia, które – choć zostały oparte na okresach referencyjnych wykorzystanych przez Komisję – świadczą zdaniem tego przedsiębiorstwa o tym, że zakwestionowane rabaty nie były w stanie wykluczyć równie efektywnego jak on konkurenta, wyraźnie różni się od sytuacji, w której Intel przedstawia w trakcie tego postępowania informacje dotyczące części okresu naruszenia, które sam ekstrapolował na inną jego część, na której oparła się z kolei Komisja w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów, a w sytuacji, w której pismo to nie zostało zakwestionowane – w spornej decyzji. Rozróżnienia tego należy dokonać niezależnie od tego, czy – jak twierdzi – Intel ujawnił w toku postępowania administracyjnego lukę dotyczącą okresu od listopada 2002 r. do lipca 2003 r. W tym kontekście należy przypomnieć, że – jak wynika już z pkt 163 niniejszego wyroku i jak słusznie zauważył Sąd w pkt 300 zaskarżonego wyroku – żaden przepis prawa Unii nie nakłada na adresata pisma w sprawie przedstawienia zarzutów obowiązku podważenia jego różnych okoliczności faktycznych lub prawnych w toku postępowania administracyjnego pod rygorem późniejszej niemożności uczynienia tego na etapie postępowania sądowego (wyrok z dnia 1 lipca 2010 r., Knauf Gips/Komisja, C‑407/08 P, EU:C:2010:389, pkt 89). W związku z tym, ze względu na to, że Intel podniósł w toku postępowania administracyjnego dowody na poparcie tego, iż jego zachowanie nie było w stanie ograniczyć konkurencji w stosunku do HP, co spowodowało powstanie po stronie Komisji obowiązku dokonania oceny ewentualnego istnienia strategii mającej na celu wykluczenie konkurentów co najmniej równie efektywnych jak Intel, nic nie stało na przeszkodzie, by zakwestionował on przed Sądem stanowiące część uzasadnienia spornej decyzji elementy tej oceny dotyczące rozpatrywanego okresu. Wynika z tego, że Sąd nie naruszył prawa, przyjmując takie samo podejście w pkt 300–302 zaskarżonego wyroku. Argument Komisji oparty na tym, że, uznając, iż luka w teście AEC dotycząca części okresu naruszenia do końca trzeciego kwartału podatkowego 2003 r. odnosi się do analizy dotyczącej całego okresu naruszenia, który trwał od listopada 2002 r. do maja 2005 r., Sąd naruszył prawo, opiera się na błędnym zrozumieniu pkt 335 zaskarżonego wyroku. W punkcie tym Sąd wskazał bowiem, że sformułowany w motywie 1406 spornej decyzji wniosek, zgodnie z którym zakwestionowane rabaty przyznane na rzecz HP były w stanie wywołać antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia w okresie od listopada 2002 r. do maja 2005 r., nie został wykazany w wymagany prawem sposób jedynie w zakresie, w jakim „[Komisja] nie wykazała istnienia skutków w postaci wykluczenia w odniesieniu do okresu od dnia 1 listopada 2002 r. do dnia 30 września 2003 r.” I tak, w pkt 525 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że okoliczność ta nie mogła spowodować stwierdzenia nieważności spornej decyzji w odniesieniu do całego przyjętego w odniesieniu do HP okresu naruszenia. W tych okolicznościach, jak wynika z tego samego punktu tego wyroku, Sąd stwierdził nieważność w odniesieniu do całego tego okresu dopiero po stwierdzeniu w pkt 485–520 tego wyroku, że Komisja nie zbadała należycie kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu stosowania tych rabatów. Wynika stąd, że, wbrew temu, co twierdzi Komisja, Sąd nie oparł stwierdzenia nieważności spornej decyzji w odniesieniu do zakwestionowanych rabatów przyznawanych na rzecz HP na luce, która dotyczyła jedynie części okresu naruszenia. Należy również oddalić argument Komisji oparty na tym, że Sąd zbadał jedynie czynnik wzmacniający ryzyko przeniesienia zakwestionowanych rabatów, przeznaczonych początkowo dla HP, do innego konkurenta HP, z wyłączeniem czynnika polegającego na wykorzystaniu przez Komisję korzystnych dla Intela danych liczbowych. Wystarczy zaznaczyć w tym względzie, że, biorąc pod uwagę charakter stwierdzonego przez Sąd uchybienia polegającego na całkowitym braku informacji dotyczących pierwszej części okresu naruszenia, „współczynnik wzmacniający” polegający na tym, że Komisja wykorzystała dowody korzystne dla Intela, z definicji nie mógł dotyczyć tej części. Sąd nie był zatem zobowiązany do przeprowadzenia odnośnie do tego czynnika szczególnej analizy. Co się tyczy argumentu opartego przez Komisję na tym, że Sąd w rzeczywistości ustanowił wymóg, aby wyszła ona poza ocenę tego, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel i aby określiła ilościowo wywołane czynnikiem wzmacniającym skutki w postaci wykluczenia, z pkt 328 i 329 zaskarżonego wyroku wynika, że brak uzasadnienia stwierdzony przez Sąd w pkt 331 tego wyroku dotyczy w istocie prawdopodobieństwa tego, że na podstawie wzmacniającego czynnika polegającego na przeniesieniu zakwestionowanych rabatów przyznanych początkowo na rzecz HP do jednego z jego konkurentów można oddalić wszystkie argumenty sformułowane przez Intel w przedmiocie testu AEC i zaradzić wszystkim błędom, jakie ma zawierać w tym względzie sporna decyzja. W tym względzie w pkt 330 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że przedstawiony przez Komisję na rozprawie argument, zgodnie z którym HP odrzucił ofertę AMD polegającą na nieodpłatnym przekazaniu mu miliona procesorów CPU x86 wyłącznie ze względu na konsekwencje, jakie przyjęcie tej oferty miałoby dla jego relacji z Intelem, był jedynie niepopartym żadnymi dowodami przypuszczeniem, które nie może zaradzić brakowi, jakie ma uzasadnienie spornej decyzji w odniesieniu do wpływu, jaki miał czynnik wzmacniający, polegający na przeniesieniu zakwestionowanych rabatów przyznanych początkowo na rzecz HP do jednego z jej konkurentów, na wyciągnięte przez Komisję wnioski z testu AEC. W tym samym kontekście z pkt 321, 334 i 335 zaskarżonego wyroku łącznie wynika, że Sąd zbadał, czy w motywach 1390–1395 spornej decyzji, poświęconych czynnikom wzmacniającym, przedstawione zostały względy pozwalające zaradzić brakowi dowodów służących do obliczenia udziału koniecznego HP za dwa miesiące i trzy kwartały, w odniesieniu do których test AEC okazał się być niewystarczający. W tym względzie należy przypomnieć, że to, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel, zostało ocenione za pomocą dokonanego w ramach testu AEC porównania między udziałem koniecznym i podważalnym HP. Porównanie to opiera się zaś na obliczeniu uwzględniającym wysokość zakwestionowanych rabatów, które zostają utracone, w przypadku gdy warunki wyłączności leżące u ich podstaw nie zostały spełnione, wielkość zakupów HP, a także średnią cenę sprzedaży i średni możliwy do uniknięcia koszt Intela. Jak zaś wynika z motywów 1393 i 1394 spornej decyzji, do których Sąd odsyła w pkt 321 zaskarżonego wyroku, ewentualne przeniesienie tych rabatów na jednego z konkurentów HP stanowi przywoływany w ramach kontaktów między HP i AMD dający się określić liczbowo parametr, który może mieć wpływ w szczególności na skutek wywołany utratą tych uwzględnianych przy obliczaniu wymaganej części rabatów. Podobnie, w motywie 1285 spornej decyzji, przywołanym przez Komisję na poparcie tej części zarzutu czwartego, instytucja ta wskazuje, że dokonane w spornej decyzji obliczenie udziału koniecznego w odniesieniu do HP, „opiera się na założeniu, że potencjalnie utracone rabaty nie są przenoszone na konkurentów [HP]”. W konsekwencji, jak stwierdził Sąd w pkt 328 i 329 zaskarżonego wyroku, gdyby Komisja, w celu wykazania, że zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel, zamierzała oprzeć się na ewentualnym przeniesieniu tych rabatów przyznanych na rzecz HP na jego konkurenta, niezależnie od luk w teście AEC, instytucja ta powinna była przedstawić rozumowanie ilustrujące wpływ tego przeniesienia na jeden lub drugi z czynników stanowiących podstawę obliczenia udziału koniecznego. Ta analiza Sądu byłaby niemniej uzasadniona, gdyby – jak podnosi Komisja na poparcie tej części zarzutu czwartego – motyw 1285 spornej decyzji należało rozumieć w ten sposób, że parametry obliczania udziału koniecznego odnoszącego się do HP wykluczają uwzględnienie ewentualnego przeniesienia zakwestionowanych rabatów przyznanych temu przedsiębiorstwu na jednego lub kilku jego konkurentów. Jeśli bowiem takie przeniesienie nie jest jednym z parametrów służących do tego obliczenia, może ono jedynie, jak wskazała Komisja w motywie 1392 spornej decyzji, zwiększyć wpływ antykonkurencyjnego wykluczenia. Jak zaś wynika z pkt 267–280 niniejszego wyroku, Sąd nie naruszył prawa, stwierdzając, że Komisja nie wykazała antykonkurencyjnej zdolności kwestionowanych rabatów do wykluczenia z rynku w odniesieniu do stanowiących część okresu naruszenia dwóch miesięcy i trzech kwartałów, wobec czego, ze względu na brak szczególnego uzasadnienia w tym zakresie, nie można stwierdzić zwiększenia się tego wpływu w postaci ewentualnego antykonkurencyjnego wykluczenia w odniesieniu do tego okresu. Wynika stąd, że, wbrew temu, co twierdzi Komisja, Sąd nie ustanowił wobec niej w sposób dorozumiany wymogu, aby wyszła ona poza ocenę tego, czy zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel ani też, aby określiła skutki w postaci wykluczenia ilościowo. Sąd ograniczył się do stwierdzenia, że, aby uznać, iż czynnik wzmacniający taki jak ten, na który powołuje się Komisja, umożliwia oddalenie podniesionych przez Intela argumentów dotyczących obliczeń dokonanych do celów testu AEC i zaradzenie błędom, które zostały popełnione w tym teście, uzasadniające tę możliwość czynniki powinny, podobnie jak główne składowe tych obliczeń, wynikać z uzasadnienia decyzji stwierdzającej naruszenie. W świetle powyższych rozważań część pierwszą zarzutu czwartego należy oddalić. W przedmiocie części drugiej, opartej na naruszeniu przysługującego Komisji prawa do obrony w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do HP – Argumentacja stron Komisja twierdzi, że w pkt 316 i 317 zaskarżonego wyroku Sąd odmówił uwzględnienia niektórych z przedstawionych w toku postępowania dowodów. Dowody te jej zdaniem świadczą o tym, że, nawet gdyby przyjąć podniesiony przez Intela nowy argument dotyczący okresu odniesienia dla testu AEC, nie podważyłoby to wyniku tego testu. Z tych samych powodów zaś, które zostały przedstawione na poparcie zarzutu drugiego, odmowa zbadania przez Sąd obalenia twierdzeń Intela narusza przysługujące Komisji prawo do obrony. Intel kwestionuje zasadność tej części zarzutu czwartego. – Ocena Trybunału Należy zaznaczyć, że, skoro ze względu na argumenty i dowody przedstawione przez Intela w toku postępowania administracyjnego Komisja powinna była zbadać, czy przedsiębiorstwo to wdrożyło strategię mającą na celu wykluczenie konkurentów co najmniej równie efektywnych jak ono, to do instytucji tej należało wykazanie w spornej decyzji, że rozpatrywana strategia miała taką zdolność. W niniejszej sprawie z pkt 316 i 317 zaskarżonego wyroku wynika, że Komisja powołała się przed Sądem na dodatkowe obliczenie obejmujące kwartały drugi i trzeci roku podatkowego 2003 po raz pierwszy w dokumencie przedstawionym jako załącznik do dupliki. Jak zaś wskazano w pkt 163 niniejszego wyroku, Sąd nie popełnił błędu, odmawiając uwzględnienia tych uzupełniających obliczeń przedstawionych przez Komisję po raz pierwszy w załączniku do dupliki, tym bardziej że instytucja ta nie twierdzi, jakoby uzasadniła ich przedstawienie w pierwszej instancji po upływie wyznaczonego terminu, zgodnie z wymogiem określonym w art. 85 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem. Wynika z tego, że drugą część zarzutu czwartego należy oddalić jako bezzasadną i, co za tym idzie, zarzut czwarty w całości. W przedmiocie zarzutu piątego, dotyczącego błędnej interpretacji testu AEC i art. 102 TFUE, przeinaczeniu dowodów i naruszenia przysługującego Komisji prawa do obrony w kontekście badania testu AEC przeprowadzonego w odniesieniu do Lenovo Argumentacja stron Komisja przypomina, że Sąd zwrócił jej uwagę, w ramach badania testu AEC w zakresie, w jakim dotyczy on Lenovo, na kwestię wartości dwóch korzyści w naturze, z których skorzystała ta spółka z tytułu rabatów w zamian za zaopatrywanie się na zasadzie wyłączności u Intela, za których utratę konkurent równie efektywny jak Intel musiałby zaoferować rekompensatę. Chodzi tu, po pierwsze, o jednoroczne rozszerzenie standardowej gwarancji Intela i, po drugie, o udostępnienie centrum dystrybucyjnego Intela w Shenzhen (Chiny). W tym względzie Komisja podnosi, że w pkt 436–439 zaskarżonego wyroku Sąd nie uwzględnił charakteru testu AEC, co doprowadziło do przyjęcia błędnej definicji konkurenta „równie efektywnego” jak Intel i, ostatecznie, do naruszenia art. 102 TFUE. Ponadto, po pierwsze, w pkt 454 zaskarżonego wyroku Sąd nie uznał stwierdzonych we wcześniejszych punktach tego wyroku błędów w ocenie za „oczywiste”. Z uwagi zaś na wybory metodologiczne, jakich wymaga przeprowadzenie testu AEC, jedynie popełnienie „oczywistych” błędów w ocenie może prowadzić do stwierdzenia nieważności opartej na takim teście decyzji. Po drugie, opierając się na wszystkich kosztach poniesionych przez Intela, w tym na kosztach poniesionych w związku z udostępnieniem Lenovo centrum dystrybucyjnego, a nie – tylko na kosztach związanych z produkcją procesorów CPU, Sąd pominął fakt, że ostateczną kwestią, którą należy rozstrzygnąć w świetle art. 102 TFUE, jest to, czy istnieje antykonkurencyjna zdolność wykluczająca wynikająca z istnienia zakwestionowanych rabatów, które są również stosowane w odniesieniu do udziału niepodważalnego, który jest znacznie większy niż udział podważalny. W konsekwencji należy skupić się na kwestii, czy konkurent równie efektywny jak Intel byłby w stanie uzyskać podważalny udział w zapotrzebowaniu danego OEM‑u, i to pomimo tego, że prowadzi ona działalność na mniejszą skalę niż Intel. Tak więc należałoby wziąć pod uwagę nie koszt, jaki stanowią zakwestionowane rabaty dla przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą, lecz korzyść, jaką te rabaty stanowią dla ich beneficjenta, czyli klienta tego przedsiębiorstwa. To podejście, które gwarantuje, że dominująca pozycja przedsiębiorstwa nie działa na jego korzyść w ramach testu AEC, powinno zostać przyjęte niezależnie od tego, czy rabaty przyjmują formę płatności gotówkowych, czy też świadczeń w naturze. Ponadto z dowodów przedstawionych przez Intela wynika, że spółka ta nie uznała, iż koszty związane z udostępnieniem Lenovo centrum dystrybucyjnej stanowiły część średniego możliwego do uniknięcia kosztu ponoszonego przez konkurenta równie efektywnego jak Intel. W każdym razie Sąd błędnie odrzucił w pkt 438 zaskarżonego wyroku przyjęte przez Komisję w spornej decyzji podejście, zgodnie z którym konkurent Intela nie dysponowałby platformą dystrybucyjną taką jak ta oddana do dyspozycji Lenovo i z tego względu powinien był zaoferować tej spółce rekompensatę za utratę tej korzyści w naturze. Jeśli chodzi o rozszerzenie standardowej gwarancji, Sąd pominął fakt, że Intel nadal sprzedawał Lenovo udział niepodważalny znacznie większej wartości niż udział podważalny sprzedawany przez konkurenta. Zakładając, że wskaźnik zawodności procesorów CPU x86 w okresie gwarancji oraz koszty naprawy lub wymiany byłyby takie same, całkowity koszt reakcji na roszczenia gwarancyjne dotyczące procesorów CPU x86 Intela zainstalowanych w komputerach Lenovo byłby znacznie wyższy niż koszt roszczeń gwarancyjnych dotyczących komputerów Lenovo, w których zainstalowano procesory CPU x86 pochodzące od równie efektywnego konkurenta jak Intel. Tak więc podobny poziom efektywności dwóch producentów jest bez wpływu na fakt, że, aby przekonać Lenovo do rezygnacji z rozszerzenia gwarancji oferowanej przez Intela w zamian za wyłączność, konkurent równie efektywny jak on musiałby zaproponować swoje procesory CPU x86 po cenie, która kompensuje koszt roszczeń gwarancyjnych, których Lenovo nie mogłoby przenieść na Intela. Tak więc przeprowadzając test AEC Komisja słusznie potraktowała w przypadku Lenova wartość rozszerzenia standardowej gwarancji Intela w taki sam sposób jak rabat gotówkowy. Tytułem ewentualnym Komisja podnosi, że, odmawiając zbadania dowodów obalających twierdzenia Intela, które przedstawiła ona w toku postępowania jako załącznik D.39 do dupliki, Sąd naruszył przysługujące jej prawo do obrony. Ponieważ Sąd zbadał dowody przedstawione przez Komisję jako załącznik D.39 do dupliki, z których zdaniem tej instytucji wynika, że Intel oszacował koszty korzyści w naturze na 47 mln USD, nie uzasadnił on odmowy uwzględnienia w pkt 452 zaskarżonego wyroku dokumentu zatytułowanego „Intel Chart entitled 2006 v. 2007 Trend”, z którego ma wynikać, że koszt rozszerzenia standardowej gwarancji wynosił w przypadku Intela 23 mln USD. Gdyby Sąd nie uwzględnił tego dokumentu ze względu na to, że jego celem mogło być przedstawienie propozycji Intela w sposób korzystny w trakcie negocjacji z Lenovem, stanowiłoby to przeinaczenie rozpatrywanego dokumentu z tego względu, że dokument ten został opatrzony wzmianką „Intel poufne”. Intel kwestionuje zasadność zarzutu piątego. Ocena Trybunału W pkt 98 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał, iż Intel i Lenovo zawarły protokół ustaleń z 2007 r., Memorandum of Understanding (zwany dalej „MoU z 2007 r.”), który podlegał niepisanemu warunkowi wyłączności. W pkt 415 tego wyroku Sąd odniósł się do motywu 1461 spornej decyzji, w którym Komisja stwierdziła, że wysokość zakwestionowanych rabatów przyznanych Lenovo została wskazana w MoU 2007, w którym przewidziano na 2007 r. wsparcie finansowe w wysokości 180 mln USD w formie płatności kwartalnych. W pkt 417 zaskarżonego wyroku Sąd powołał się na motyw 1463 spornej decyzji, w którym został przedstawiony argument Intela, zgodnie z którym dla oceny wysokości tych rabatów była istotna jedynie kwota 138 mln USD. W pkt 417 tego wyroku wyjaśniono bowiem, że z przewidzianego w MoU z 2007 r. wsparcia finansowego na rzecz Lenovo w wysokości 180 mln USD jedynie 135 mln USD zostało przyznane w gotówce. Pozostałą część tego wsparcia przyznano w postaci korzyści w naturze, mianowicie przedłużenia standardowej jednorocznej gwarancji Intela i propozycji lepszego wykorzystania zlokalizowanego w Chinach centrum dystrybucyjnego Intela. Komisja podkreśliła, że Intel podniósł, iż chociaż wartość tych dwóch wkładów niepieniężnych na rzecz Lenova wynosiła odpowiednio 20 i 24 mln USD, to ich koszt dla Intela był znacznie niższy i wynosił odpowiednio 1,7 i 1,3 mln USD. Intel podniósł również, że, w celu ustalenia, czy konkurent był równie efektywny jak on, należało ocenić te elementy na podstawie ich kosztu ekonomicznego ponoszonego przezeń, a nie – na podstawie ich wartości dla Lenovo. Dodając te koszty w wysokości 1,7 mln USD i 1,3 mln USD do wsparcia finansowego w gotówce, tj. 135 mln USD, Intel uzyskał kwotę 138 mln USD. W pkt 420 i 421 zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnia, że w motywach 1466 i 1467 spornej decyzji Komisja, z jednej strony, oddaliła ten ostatni argument Intela ze względu na to, że przeprowadzenie testu AEC wymaga przeanalizowania ceny, po której konkurent równie efektywny, jednak niezajmujący pozycji dominującej, powinien zaoferować swoje produkty klientowi, aby zrekompensować stratę warunkowych korzyści przyznawanych przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, a która to strata wynika z przeniesienia przez tego klienta udziału podważalnego zapotrzebowania przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą na tego hipotetycznego równie efektywnego konkurenta. Z drugiej strony, Komisja wyciągnęła na tej podstawie wniosek, że należy oszacować stratę dla klienta, ponieważ równie efektywny konkurent powinien zrekompensować właśnie tę stratę, a nie koszty ekonomiczne dla przedsiębiorstwa dominującego, w przypadku gdyby te dwie wartości liczbowe były rozbieżne. W pkt 433–439 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że metoda zastosowana przez Komisję w celu oszacowania wysokości zakwestionowanych rabatów przyznanych Lenovo opierała się na założeniu sprzecznym z przedstawionymi w motywach 1003 i 1004 spornej decyzji podstawami, na których opiera się test AEC. W tym względzie w pkt 434 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że zgodnie z motywem 1003 spornej decyzji test AEC jest przeprowadzany w celu zbadania, czy, biorąc pod uwagę koszty własne i skutki zakwestionowanych rabatów, sam Intel, opierając się na bardziej ograniczonej podstawie, byłby w stanie wejść na rynek bez ponoszenia strat. I tak w pkt 435 tego wyroku Sąd podkreślił, że – jak wskazano w motywie 1004 tej decyzji – test AEC został zaprojektowany w spornej decyzji jako zadanie czysto hipotetyczne w tym znaczeniu, iż zmierzał ona do ustalenia, czy dostęp do rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel – pod względem produkcji i dostaw CPU x86, których wartość jest równoważna wartości, jaką Intel zapewnia swoim klientom – który nie ma jednak tak dużej bazy sprzedaży jak Intel, zostałby zamknięty. Należy ponadto przypomnieć, że – jak wskazał Sąd w pkt 154, 157 i 158 zaskarżonego wyroku, przytoczonych w pkt 43 niniejszego wyroku – test AEC, w postaci, w jakiej został zastosowany w niniejszej sprawie, określa „rzeczywistą cenę”, czyli cenę, za jaką konkurent równie efektywny jak Intel musiałby sprzedawać swoje CPU x86 OEM‑owi, aby zrekompensować mu utratę jakiejkolwiek wypłaty za wyłączność przyznanej przez Intela, przy czym tę rzeczywistą cenę należy następnie porównać z „realną miarą kosztów Intela” czyli średnich możliwych do uniknięcia kosztów. System wypłat za wyłączność jest w stanie uniemożliwić równie efektywnym jak Intel konkurentom dostęp do rynku, jeśli rzeczywista cena jest niższa od średnich kosztów możliwych do uniknięcia przez Intela. Jak przedstawiono to zresztą w pkt 44 niniejszego wyroku, wynik, dodatni lub ujemny, testu AEC jest określany in fine poprzez porównanie udziału podważalnego z udziałem koniecznym, przy czym udział konieczny stanowi tę część zapotrzebowania klienta Intela, jaką konkurent równie efektywny jak Intel musi zdobyć, aby móc wejść na rynek bez ponoszenia strat. W tym względzie z pkt 412 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd odsyła do motywów 1457–1508 spornej decyzji, wynika, że czynnikami branymi pod uwagę przy obliczaniu udziału koniecznego są skala i charakter zakwestionowanych rabatów przyznanych Lenovo. W sytuacji gdy rabaty te są przyznawane w gotówce, ich wartość jest obiektywna i identyczna zarówno dla Intela, jak i dla beneficjenta rabatów. Jeżeli natomiast przyznaje się je, choćby częściowo, w naturze, ich wartość należy oszacować. W tym kontekście należy zaznaczyć, że konkurent równie efektywny jak Intel niewątpliwie musi oferować swoje produkty po cenie, która kompensuje utratę warunkowych korzyści przyznawanych przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą. Jednakże rekompensata ta nie musi koniecznie przybrać formy świadczenia pieniężnego o wartości równej tej, jaką ma dla danego klienta świadczenie w naturze. Może ono polegać na świadczeniu w naturze równoważnemu świadczeniu, które klient utraci w wyniku podjęcia przez niego decyzji o zaopatrywaniu się w odniesieniu do udziału podważalnego swego zaopatrzenia u konkurenta przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą. Również w tym przypadku bez znaczenia jest to, że świadczenie to może stanowić, z subiektywnego punktu widzenia korzystającego z niego klienta, wartość, która różni się od kosztów, jakie konkurent równie efektywny jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą musiał ponieść w celu przyznania jej temu klientowi. W konsekwencji, zgodnie z podstawami, na których opiera się test AEC, ocenę rabatu przyznawanego w formie świadczenia w naturze powinno się przeprowadzać z uwzględnieniem hipotetycznego konkurenta mającego strukturę kosztów analogiczną do struktury kosztów przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 października 2010 r., Deutsche Telekom/Komisja, C‑280/08 P, EU:C:2010:603, pkt 198; z dnia 19 stycznia 2023 r., Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, pkt 59). Takie podejście jest uzasadnione, tym bardziej że – jak słusznie wskazał Sąd w pkt 190 zaskarżonego wyroku – jest ono również zgodne z ogólną zasadą pewności prawa. Uwzględnienie kosztów przedsiębiorstwa dominującego umożliwia temu przedsiębiorstwu dokonanie oceny zgodności z prawem jego własnych zachowań ze względu na szczególną odpowiedzialność spoczywającą na nim na mocy art. 102 TFUE (zob. podobnie wyrok z dnia 14 października 2010 r., Deutsche Telekom/Komisja, C‑280/08 P, EU:C:2010:603, pkt 202). Niemniej jednak nie można wykluczyć, jak wskazała rzecznik generalna w pkt 160 i 165 opinii, że koszt świadczenia w naturze może wymagać pewnego dostosowania pozwalającego na uwzględnienie faktu, że równie efektywny konkurent nie zajmuje pozycji dominującej. Tego rodzaju dostosowanie może okazać się konieczne, gdy na koszty konkurenta równie efektywnego jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą wpływa fakt, że zaspokaja on jedynie udział podważalny zapotrzebowania klientów, który jest mniejszy niż ich udział niepodważalny zapotrzebowania, pokrywany przez to przedsiębiorstwo. Wynika stąd, jak zauważyła to rzecznik generalna w pkt 155 tej opinii, że, stwierdzając w pkt 437 i 438 zaskarżonego wyroku, iż Komisja nie uwzględniła w swym rozumowaniu hipotetycznego konkurenta zdolnego do sprzedaży procesorów CPU x86 spółce Lenovo, oferując mu korzyści w naturze na takich samych warunkach jak Intel, oraz w pkt 439 tego wyroku, że postępując w ten sposób, Komisja oparła się na założeniu sprzecznym z uzasadnieniem testu AEC przedstawionym w spornej decyzji, Sąd nie zastąpił swą oceną ważnej analizy przeprowadzonej przez Komisję, lecz wykazał wewnętrzną niespójność testu AEC zastosowanego w niniejszej sprawie przez tę instytucję. Jak zauważa ponadto Sąd w pkt 441 zaskarżonego wyroku, a czego Komisja nie zakwestionowała w ramach odwołania, sporna decyzja nie zawiera odpowiedzi na pytanie, jaki byłby koszt dla konkurenta równie efektywnego jak Intel, gdyby musiał on zapewnić dostęp do centrum dystrybucyjnego lub dokonać tylko transformacji jego własnego już istniejącego centrum, tak aby dać temu OEM‑owi dostęp do niego, tak jak zaproponował to Intel spółce Lenovo, oraz na pytanie, jakie byłyby koszty związane z przedłużeniem gwarancji. Z pkt 428 zaskarżonego wyroku wynika, że Komisja przedstawiła taką analizę po raz pierwszy w załączniku D.39 do dupliki. Jednakże, po pierwsze, analiza ta wykracza poza ramy określone przez uzasadnienie spornej decyzji, wobec czego, jak Sąd wyjaśnił w pkt 443 i 444 zaskarżonego wyroku, nie może on jej uwzględnić. W tym względzie zarzut podniesiony tytułem ewentualnym przez Komisję, oparty na naruszeniu przysługującego jej prawa do obrony (zob. pkt 301 niniejszego wyroku) należy oddalić z powodów przedstawionych w pkt 164–167 niniejszego wyroku, z których wynika, że stwierdzając w pkt 444 zaskarżonego wyroku, iż nie mógł on, nie zastępując uzasadnienia zawartego w spornej decyzji własnym uzasadnieniem, uwzględnić okoliczności przedstawionych po raz pierwszy w załączniku do dupliki i w ten sposób wyjść poza ramy określone w uzasadnieniu tej decyzji, Sąd nie naruszył prawa ani nie naruszył przysługującego Komisji prawa do obrony. Po drugie, w pkt 448 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał tytułem uzupełnienia analizę zawartą w załączniku D.39 do dupliki i odrzucił ją ze względu na to, że zdaniem Komisji koszty ponoszone przez konkurenta równie efektywnego jak Intel dysponujący centrum dystrybucyjnym w Chinach różnią się od wartości, jaką mają dla Lenovo świadczenia rzeczowe uwzględnione przez Komisję w analizie AEC. W każdym razie zaś Komisja nie podnosi, że Sąd dopuścił się jakiegokolwiek przeinaczenia dowodów w tej ocenie, dokonanej przezeń tytułem uzupełnienia. Podobnie należy również oddalić argument Komisji odnoszący się do pkt 452 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd badał moc dowodową dokumentu zatytułowanego „Intel Chart entitled 2006 v. 2007 Trend”, przedstawionego przez tę instytucję po raz pierwszy jako załącznik D.41 do dupliki – a mianowicie zdaniem Komisji Sąd nie uwzględnił w tymże pkt 452 ponoszonego przez Intela kosztu spowodowanego przedłużeniem standardowej gwarancji w postaci takiej, jak ta zawarta w tym dokumencie i zaakceptował niższy koszt obliczony w dodatkowym raporcie Shapiro i Hayesa. Jak wynika bowiem ze sformułowania „w każdym razie” użytego na początku pkt 451 zaskarżonego wyroku, Sąd zbadał wartość dowodową tego dokumentu tytułem uzupełnienia. Komisja nie kwestionuje stwierdzenia dokonanego tytułem głównym przez Sąd w pkt 450 tego wyroku, że Komisja w spornej decyzji nie wspomina o informacjach zawartych w tym dokumencie. W tych okolicznościach argument Komisji jest bezskuteczny. Z powyższych ocen wynika, że zarzut piąty należy oddalić. W przedmiocie zarzutu szóstego, dotyczącego złej oceny konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z błędów stwierdzonych w ramach testu AEC Argumentacja stron Komisja podnosi zarzut szósty tytułem ewentualnym, na wypadek gdyby Trybunał oddalił pozostałe z zarzutów podniesionych na poparcie odwołania. W tym kontekście Komisja podnosi, że Sąd naruszył prawo w odniesieniu do konsekwencji, jakie należy wyciągnąć, po pierwsze, z błędów stwierdzonych odnośnie do testu AEC i, po drugie, z pojęcia równie efektywnego jak Intel konkurenta w postaci, jaka wynika z wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym. W szczególności, po pierwsze, stwierdzenie błędów popełnionych w ramach testu AEC nie oznacza, że Intel przeszedł ten test i że zakwestionowane rabaty nie były w stanie wykluczyć konkurencji, lecz oznacza jedynie, że Komisja nie zdołała udowodnić w spornej decyzji, że Intel nie zdał tego testu. W tym względzie, odsyłając do swoich głównych uwag w przedmiocie odesłania, które opierają się w szczególności na motywach 1037 i 1038 tej decyzji, Komisja przypomina, że „realną miarą kosztów Intela” przyjętą w spornej decyzji jest miara średnich kosztów możliwych do uniknięcia, co stanowi kryterium kosztowe ostrożne i korzystne dla Intela, ponieważ wyklucza ono konieczne znaczne koszty stałe, jakie konkurent Intela musiałby ponieść, aby zachować rentowność w długim okresie czasu. Tak więc to, że Intel nie przeszedł testu AEC uwzględniającego średnie koszty możliwe do uniknięcia, jest tylko jedną z okoliczności, które należy wziąć pod uwagę w ramach całościowej oceny, którą należy przeprowadzić celem udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurencję. Republika Federalna Niemiec dodaje, że w pewnych okolicznościach, takich jak w niniejszej sprawie, porozumienia w sprawie wyłączności mogą sprawić, że partnerzy handlowi będą mniej chętni do przyjmowania równoważnych ofert od konkurentów ich dostawcy ze względu na podjęte zobowiązanie i zależność od udziału niepodważalnego w zakupionych towarach. To właśnie ze względu na przeinaczenie argumentu przedstawionego przez Komisję w jej uwagach w przedmiocie odesłania Sąd uznał w pkt 518 i 519 zaskarżonego wyroku, że samo tylko odniesienie do okresu, w którym Intel stosował zakwestionowane rabaty, oraz do ich harmonogramu nie wystarcza jako takie, niezależnie od wniosków, jakie można było wyciągnąć z testu AEC, do uzasadnienia ostatecznych wniosków w przedmiocie wywołanych w ten sposób skutków w postaci wykluczenia. Wynika z tego, że formułując w pkt 526 i 527 zaskarżonego wyroku wniosek, zgodnie z którym Komisja nie wykazała, iż zakwestionowane rabaty i sporne wypłaty były w stanie lub mogły wywołać antykonkurencyjne skutki w postaci wykluczenia, Sąd dopuścił się naruszenia prawa. Przed dojściem do tego wniosku Sąd, w ramach całościowej oceny okoliczności sprawy, powinien był zbadać, czy test AEC był w spornej decyzji szczególnie decydującym czynnikiem i czy błędy stwierdzone w tym teście były istotne w stopniu wystarczającym, aby doprowadzić do stwierdzenia jej nieważności. Po drugie, we wniosku tym pominięto fakt, że pojęcie „równie efektywnego konkurenta” nie opiera się wyłącznie na względach cenowych i kosztowych. W tym względzie z pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym wynika, że kwestia, czy zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurenta równie efektywnego jak Intel, jest również uzależniona od takich parametrów jak wybór, jakość i innowacyjność produktów tego konkurenta. Z pkt 116–122 i 134 zaskarżonego wyroku wynika zaś, że Sąd nie wziął pod uwagę tych kryteriów, pomimo że są one istotne dla pojęcia „efektywnego konkurenta” takiego jak AMD, którego produkty są zarówno innowacyjne, jak i wydajne, a zatem – atrakcyjne dla OEM‑ów. Intel kwestionuje zasadność tej argumentacji. Ocena Trybunału W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że to na Komisji spoczywa ciężar udowodnienia stwierdzonych przez nią naruszeń reguł konkurencji oraz przedstawienia materiału dowodowego pozwalającego wykazać w sposób wymagany prawem istnienie okoliczności stanowiących naruszenie (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 stycznia 2004 r., BAI i Komisja/Bayer, C‑2/01 P i C‑3/01 P, EU:C:2004:2, pkt 62; a także z dnia 16 lutego 2017 r., Hansen & Rosenthal i H&R Wax Company Vertrieb/Komisja, C‑90/15 P, EU:C:2017:123, pkt 26). Te okoliczności muszą wynikać z uzasadnienia aktu stwierdzającego naruszenie, ponieważ sądy Unii nie mogą, jak wskazano w pkt 138 i 163 niniejszego wyroku, zmienić ich, zastępując, w ramach kontroli zgodności z prawem, o której mowa w art. 263 TFUE, własnym uzasadnieniem uzasadnienie autora danego aktu. W drugiej kolejności, z pkt 175–181 niniejszego wyroku wynika, że choć przyznanie rabatów lojalnościowych przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą może stanowić naruszenie art. 102 TFUE, to okoliczność polegająca na tym, że przedsiębiorstwo to podtrzymuje w toku postępowania administracyjnego dowody na poparcie tego, że jego zachowanie nie było w stanie ograniczyć konkurencji, a w szczególności – wywołać zarzucanych skutków w postaci wykluczenia z rynku, nakłada na Komisję obowiązek przeprowadzenia analizy mającej na celu ustalenie, czy rzeczywiście miało ono taką zdolność. W takim przypadku, ze względu na to, że wykazanie rzeczywistego lub potencjalnego skutku w postaci ograniczenia konkurencji należy oceniać w świetle całokształtu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, Komisja jest zobowiązana do zbadania, jak podkreślił Trybunał w pkt 139 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, nie tylko wagi pozycji dominującej przedsiębiorstwa na rynku właściwym i stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, jak również warunków i zasad przyznawania rozpatrywanych rabatów, okresu ważności tych rabatów oraz ich wysokości, lecz jest także zobowiązana dokonać oceny tego, czy istnieje strategia mająca na celu wykluczenie z rynku konkurentów przynajmniej równie efektywnych jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą. To na podstawie tej analizy Komisja powinna w takim przypadku uczynić zadość ciążącemu na niej obowiązkowi, opisanemu w pkt 328 i 329 niniejszego wyroku, polegającemu na wykazaniu w uzasadnieniu decyzji wydanej po zakończeniu dochodzenia, że zarzucane zachowanie stanowi nadużycie pozycji dominującej w rozumieniu art. 102 TFUE. W trzeciej kolejności z pkt 142, 143, 147 i 149 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, a także w szczególności z pkt 30, 31, 152–158, 175, 283, 285, 286, 297–299, 339, 412, 413, 457 i 466–468 zaskarżonego wyroku wynika, że to opierając się na teście AEC, który ma na celu ustalenie ceny, po jakiej konkurent równie efektywny jak Intel powinien był oferować swoje procesory CPU x86 w celu „zadośćuczynienia” danemu OEM‑owi za utratę kwestionowanych rabatów, Komisja uzasadniła w spornej decyzji to, że zakwestionowane rabaty są w stanie wykluczyć takiego konkurenta z rynku i ograniczyć w ten sposób konkurencję w stosunku do OEM‑ów i MSH w sposób zakazany w art. 102 TFUE. Jak wynika ponadto z pkt 147 i 149 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, to właśnie w świetle okoliczności polegającej ma tym, że Komisja przeprowadziła test AEC, Trybunał przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania, aby ten – w świetle argumentów, za pomocą których Intel zmierzał do wykazania błędów, jakie miała popełnić Komisja w ramach tego testu – zbadał, czy kwestionowane rabaty są w stanie ograniczyć konkurencję. Jak zauważył Sąd w pkt 523 zaskarżonego wyroku, w świetle wyników tego testu Komisja doszła do wniosku, że zakwestionowane rabaty i przyznawane przez Intela sporne wypłaty były w stanie lub mogły wywołać antykonkurencyjne skutki w postaci wykluczenia, a to ze względu na to, że nawet równie efektywnemu konkurentowi uniemożliwiono zaopatrywanie Della, HP, NEC i Lenova pod kątem ich zapotrzebowania na procesory CPU x86 lub zapewnienie sprzedaży przez MSH komputerów wyposażonych w te procesory. W tym kontekście z pkt 157 zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzając test AEC Komisja wzięła pod uwagę średni możliwy do uniknięcia koszt Intela. Bezsporne jest, że Komisja oparła się na tym kryterium kosztowym, ponieważ, ze względu na jego korzystniejszy dla Intela charakter, niemożność pokrycia takiego kosztu przez równie efektywnego jak Intel konkurenta wyraźnie świadczyłaby o tym, że dokonując sprzedaży klientom, których dotyczy zachowanie przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą, poświęca on swoje zyski i ponosi straty, w związku z czym konkurencja zostaje wykluczona. W czwartej kolejności z pkt 485, 493–495, 509 i 510 zaskarżonego wyroku wynika, że Komisja poświęciła szereg motywów spornej decyzji analizie stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty, a także okresowi ich stosowania oraz że pośród motywów dotyczących tego okresu wiele zostało zawartych w tej części spornej decyzji, w której przeprowadzono test AEC. Jak zaś wskazano w pkt 62–76 niniejszego wyroku, Sąd uznał, po przeprowadzeniu w pkt 483–521 zaskarżonego wyroku badania, którego poszczególne elementy składowe nie zostały zakwestionowane w ramach odwołania, że Komisja nie zbadała należycie kryterium dotyczącego stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i nie przeprowadziła prawidłowej analizy okresu stosowania zakwestionowanych rabatów. W tych okolicznościach, jak wskazano w pkt 80–82 niniejszego wyroku, Sąd w pkt 524–527 zaskarżonego wyroku uznał, że błędy, które zidentyfikował w teście AEC, stopień pokrycia rynku przez kwestionowane rabaty oraz okres ich stosowania uzasadniały stwierdzenie nieważności art. 1 lit. a)–e) spornej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe oceny, Sąd, zanim stwierdził częściową nieważność spornej decyzji, nie musiał badać, czy zakwestionowane rabaty były w stanie wykluczyć konkurenta równie efektywnego jak Intel, opierając się przy tym badaniu na dowodach innych niż te, na których oparła się Komisja w celu wykazania, że są one w stanie to uczynić. W szczególności nie było zadaniem Sądu sprawdzanie, czy taka zdolność mogła zostać wykazana za pomocą rozumowania pozbawionego stwierdzonych przezeń błędów, ponieważ takie rozumowanie nie zostało sformułowane w spornej decyzji w spójny sposób, umożliwiający dojście do wniosku, że może ono wspierać jej sentencję niezależnie od uzasadnienia, w którym dopuszczono się błędów co do prawa lub błędów w ustaleniach faktycznych powodujących nieważność wniosków Komisji. W tym względzie, po pierwsze, z pkt 133–147 zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzona w spornej decyzji analiza mająca na celu wykazanie, iż zakwestionowane rabaty stanowią nadużycie niezależnie od wniosków wyciągniętych przez Komisję z testu AEC, narusza prawo w zakresie, w jakim Komisja oparła się w niej na założeniu, że zakwestionowane rabaty stanowią nadużycie niezależnie od tego, czy są one w stanie wykluczyć z rynku konkurenta równie efektywnego jak Intel. Po drugie, jeśli chodzi o test AEC, Komisja nie twierdzi ani że decyzja ta zawiera dodatkowe badanie uwzględniające kryterium kosztów innych niż możliwy do uniknięcia średni koszt, które to kryterium uzasadniałoby stwierdzenie tej zdolności, ani że w tej decyzji wykazała ona, iż zarzucane zachowanie miało również inne składowe, które mogły spowodować, niezależnie od wniosków, jakie należy wyciągnąć z testu AEC, antykonkurencyjny skutek w postaci wykluczenia, do którego Intel dążył, wykorzystując udział niepodważalny. W tych okolicznościach Sąd nie naruszył prawa, orzekając w pkt 518 i 519 zaskarżonego wyroku, że samo odniesienie się, niezależnie od wniosków, jakie można wyciągnąć z testu AEC, do okresu, w którym Intel stosował zakwestionowane rabaty, oraz do ich harmonogramu, nie wystarcza jako takie do uzasadnienia ostatecznych wniosków co do wywołanych w ten sposób skutków w postaci wykluczenia. Stwierdzenie to wydaje się uzasadnione tym bardziej, jeśli weźmie się pod uwagę ustalenia dotyczące, po pierwsze, stopnia pokrycia rynku przez zakwestionowane rabaty i okresu ich stosowanie, dokonane przez Sąd odpowiednio w pkt 492–500 i 508–515 zaskarżonego wyroku i, po drugie, zakwestionowanych rabatów stosowanych w odniesieniu do NEC i MSH, skoro poszczególne elementy składowe poczynionych w tym względzie ustaleń nie zostały zakwestionowane w ramach odwołania. Ponadto również pozbawiony znaczenia jest argument oparty przez Komisję na tym, że Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności, iż AMD jest konkurentem „skutecznym” w sensie zdefiniowanym w wyroku wydanym w postępowaniu odwoławczym, a to ze względu na efektywność, innowację i atrakcyjność jego produktów. Jak wynika bowiem z pkt 435 zaskarżonego wyroku, test AEC jest działaniem o hipotetycznym charakterze, pozwalającym ustalić, czy konkurent, który – pod względem produkcji i dostaw procesorów CPU x86, których wartość jest równoważna wartości, jakiej przysparza Intel swoim klientom – byłby równie efektywny jak Intel, ale który nie miałby tak szerokiej bazy sprzedażowej jak on, zostałby ze względu na zakwestionowane rabaty wykluczony z rynku. Wynika z tego, że analiza ta jest niezależna od tego, czy AMD jako takie jest w stanie pozostać na rynku. Za pomocą tej analizy można zatem wykazać, że zakwestionowane rabaty były w stanie, z naruszeniem art. 102 TFUE, zdolne do wykluczenia z rynku konkurenta, który jest uważany za równie efektywnego jak Intel pod względem kosztów, wyboru, jakości i innowacyjności, nawet jeśli AMD sama nie została wykluczona, podobnie jak można za jej pomocą wykazać brak takiej zdolności, pomimo że jeden czy drugi konkurent przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą opuścił rynek lub został na nim zmarginalizowany. Z powyższego wynika, że zarzut szósty należy oddalić, i, co za tym idzie, całe odwołanie. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Intel i ACT wniosły o obciążenie Komisji kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania. Zgodnie z art. 140 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, mającym także zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, państwa członkowskie interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty. Ponieważ Intel i ACT wniosły o obciążenie Republiki Federalnej Niemiec kosztami postępowania, Republika Federalna Niemiec pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Intela i ACT w związku z interwencją.   Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:   1) Odwołanie zostaje oddalone.   2) Komisja Europejska pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Intel Corporation Inc. oraz przez Association for Competitive Technology Inc.   3) Republika Federalna Niemiec pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Intel Corporation Inc. i przez Association for Competitive Technology Inc. w związku z interwencją tego państwa.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: angielski.