C-243/16

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO YVES’A BOTA przedstawiona w dniu 26 lipca 2017 r. ( ) Sprawa C‑243/16 Antonio Miravitlles Ciurana, Alberto Marína Lorente, Jorge Benito García, Juan Gregorio Benito García przeciwko Contimark SA, Jordiemu Socíasowi Gispertowi [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Juzgado de lo Social no 30 de Barcelona (sąd pracy nr 30 w Barcelonie, Hiszpania)] Odesłanie prejudycjalne – Dyrektywa 2012/30/UE – Artykuły 20 i 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo spółek – Odzyskiwanie wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę – Jednoczesne i kumulatywne wytoczenie przed tym samym sądem bezpośredniego powództwa skierowanego przeciwko przedsiębiorstwu i przeciwko członkowi zarządu spółki, jako dłużnikowi solidarnemu odpowiedzialnemu za długi spółki I. Wprowadzenie 1. Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2, 6, 7 i 8 dyrektywy 2009/101/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w państwach członkowskich od spółek w rozumieniu [art. 54 akapit drugi TFUE], w celu uzyskania ich równoważności, dla zapewnienia ochrony interesów zarówno wspólników, jak i osób trzecich ( ), art. 19 i 36 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/30/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w państwach członkowskich od spółek w rozumieniu art. 54 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w celu uzyskania ich równoważności, dla ochrony interesów zarówno wspólników, jak i osób trzecich w zakresie tworzenia spółki akcyjnej, jak również utrzymania i zmian jej kapitału ( ), oraz art. 20, 21 i 51 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”). 2. Niniejszy wniosek został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Antoniem Miravitllesem Ciuraną, Albertem Mariną Lorentem, Jorgem Benitem Garcíą i Juanem Gregoriem Benitem Garcíą a spółką Contimark SA i członkiem jej zarządu, Jordim Socíasem Gispertem, w przedmiocie wypłaty zaległego wynagrodzenia i innych kwot, jakie zostały im zasądzone od tej spółki. 3. Sąd odsyłający, Juzgado de lo Social no 30 de Barcelona (sąd pracy nr 30 w Barcelonie, Hiszpania), podnosi kwestię wprowadzania w życie przepisów prawa Unii chroniących prawa wierzycieli spółek i ich zgodności z krajowymi przepisami proceduralnymi wyłączającymi właściwość sądu, wykonującego orzeczenia ustalające kwotę wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę, do orzekania na wniosek pracownika o odpowiedzialności członka zarządu spółki, która go zatrudniała, w celu stwierdzenia jego solidarnej odpowiedzialności za wypłatę należnych kwot. 4. W niniejszej opinii pragnę na wstępie wyjaśnić, w jaki sposób sytuacja prawna leżąca u podstaw sprawy rozpatrywanej w postępowaniu głównym objęta jest zakresem stosowania prawa Unii. 5. Następnie przedstawię powody, dla których uważam, że: – art. 19 dyrektywy 2012/30 oraz zasady równoważności i skuteczności należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które zobowiązuje pracownika, wierzyciela spółki, która go zatrudniała, do wniesienia pozwu do sądu innego niż sąd pracy w celu uzyskania wyroku stwierdzającego solidarną odpowiedzialność członka zarządu tej spółki, ze względu na niewypełnienie przez niego obowiązków wynikających z prawa handlowego, pod warunkiem że uregulowanie to nie jest mniej korzystne niż przepisy regulujące podobne powództwa o charakterze wewnętrznym oraz że nie czyni ono w praktyce niemożliwym ani nadmiernie utrudnionym wykonywania praw przyznanych tą dyrektywą, czego zbadanie należy do sądu krajowego, oraz – uregulowanie krajowe, takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, nie narusza zasady równego traktowania i niedyskryminacji ustanowionej w szczególności w art. 20 i 21 karty. II. Ramy prawne A.  Prawo Unii 1. Karta 6. Zgodnie z art. 20 karty, zatytułowanym „Równość wobec prawa”, „[w]szyscy są równi wobec prawa”. 7. Artykuł 21 karty, zatytułowany „Niedyskryminacja”, stanowi: „1.   Zakazana jest wszelka dyskryminacja w szczególności ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne lub wszelkie inne poglądy, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. 2.   W zakresie zastosowania traktatów i bez uszczerbku dla ich postanowień szczególnych zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na przynależność państwową”. 8. Artykuł 51 karty, zatytułowany „Zakres zastosowania”, stanowi: „1.   Postanowienia niniejszej karty mają zastosowanie do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii przy poszanowaniu zasady pomocniczości oraz do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii. Szanują one zatem prawa, przestrzegają zasad i popierają ich stosowanie zgodnie ze swymi odpowiednimi uprawnieniami i w poszanowaniu granic kompetencji Unii powierzonych jej w traktatach. 2.   Niniejsza karta nie rozszerza zakresu zastosowania prawa Unii poza kompetencje Unii, nie ustanawia nowych kompetencji ani zadań Unii, ani też nie zmienia kompetencji i zadań określonych w traktatach”. 2. Dyrektywa 2009/101 9. Artykuł 2 dyrektywy 2009/101 stanowi: „Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewniania obowiązkowej jawności w odniesieniu do spółek określonych w art. 1, obejmującej co najmniej następujące dokumenty i informacje: a) akt założycielski oraz statut, jeśli są one oddzielnymi aktami; b) zmiany dokumentów wymienionych w lit. a), w tym przedłużenia czasu trwania spółki; c) skonsolidowany tekst zmienionego aktu założycielskiego lub statutu w jego aktualnym brzmieniu po każdej zmianie aktu założycielskiego lub statutu; d) powołanie, zakończenie sprawowania funkcji, jak też dane osób, które jako organ przewidziany w prawie albo członkowie takiego organu: (i) są upoważnione do reprezentowania spółki wobec osób trzecich oraz do reprezentowania jej w postępowaniu sądowym; z ujawnionych informacji musi wynikać, czy osoby upoważnione reprezentują spółkę samodzielnie czy wspólnie; (ii) uczestniczą w zarządzaniu [spółką], nadzorowaniu lub kontrolowaniu spółki; e) co najmniej raz w roku kwota kapitału subskrybowanego, jeśli akt założycielski lub statut wymieniają kapitał statutowy, chyba że jakiekolwiek podwyższenie kapitału subskrybowanego wymaga zmiany statutu; f) dokumenty księgowe za każdy rok obrotowy, które należy opublikować zgodnie z dyrektywami Rady 78/660/EWG[ ( )], 83/349/EWG[ ( )], 86/635/EWG[ ( )] i 91/674/EWG[ ( )]; g) każda zmiana siedziby spółki; h) likwidacja spółki; i) stwierdzenie przez sąd nieważności umowy spółki; j) powołanie likwidatorów, dane ich dotyczące oraz ich odpowiednie uprawnienia, chyba że uprawnienia te wynikają w sposób wyraźny i wyłączny z przepisów prawa lub przepisów statutowych; k) zakończenie postępowania likwidacyjnego i wykreślenia z rejestru w państwach członkowskich, w których powoduje to skutki prawne”. 10. W myśl art. 6 tej dyrektywy: „Każde państwo członkowskie określa osoby mające dopełnić formalności związanych z ujawnieniem”. 11. Zgodnie z art. 7 omawianej dyrektywy: „Państwa członkowskie przewidują odpowiednie sankcje co najmniej w przypadku: a) braku ujawnienia dokumentów księgowych zgodnie z wymogiem art. 2 lit. f); b) braku w dokumentach handlowych lub na którejkolwiek ze stron internetowych spółki, w zakresie obowiązkowych informacji przewidzianych w art. 5”. 12. Artykuł 8 tej samej dyrektywy przewiduje: „Jeżeli w imieniu spółki będącej w trakcie tworzenia się, przed uzyskaniem przez nią osobowości prawnej, podjęto działania i jeśli spółka nie wypełnia zobowiązań wynikających ze wspomnianych działań, osoby, które podjęły te działania, są za nie bez ograniczeń odpowiedzialne solidarnie, chyba że umowa przewiduje inaczej”. 3. Dyrektywa 2012/30 13. Motywy 3, 5 i 12 dyrektywy 2012/30 mają następujące brzmienie: „(3) Dla zapewnienia równoważnej ochrony minimalnej, zarówno dla akcjonariuszy, jak i dla wierzycieli spółek akcyjnych, koordynacja przepisów prawa krajowego dotyczących ich tworzenia, jak również utrzymania, podwyższenia i obniżenia ich kapitału jest szczególnie istotna. […] (5) Przepisy unijne są konieczne w celu utrzymania kapitału, stanowiącego zabezpieczenie wierzycieli, w szczególności wprowadzając zakaz jego obniżania przez dokonywanie nienależnych wypłat na rzecz akcjonariuszy oraz ograniczając prawo nabywania własnych akcji przez spółkę. […] (12) W celu wzmocnienia ujednoliconej ochrony wierzycieli we wszystkich państwach członkowskich wierzyciele powinni mieć możliwość, pod pewnymi warunkami, skorzystania z postępowania sądowego lub administracyjnego, w przypadku gdy ich wierzytelności są zagrożone w konsekwencji obniżenia kapitału spółki akcyjnej”. 14. Artykuł 19 tej dyrektywy stanowi: „1.   W przypadku poważnej straty w kapitale subskrybowanym zwołuje się walne zgromadzenie w terminie przewidzianym w przepisach państw członkowskich w celu zbadania, czy zachodzą przesłanki rozwiązania spółki lub istnieje konieczność przyjęcia innego właściwego rozwiązania. 2.   Wysokość straty uznawanej za poważną w rozumieniu ust. 1 nie może być określona przez przepisy państw członkowskich na więcej niż połowę kapitału subskrybowanego”. 15. Artykuł 34 tej samej dyrektywy przewiduje: „Każde obniżenie kapitału subskrybowanego, z wyjątkiem obniżenia wynikającego z orzeczenia sądu, musi być co najmniej przedmiotem decyzji walnego zgromadzenia, podjętej zgodnie z zasadami dotyczącymi kworum i większości określonymi w art. 44 bez uszczerbku dla art. 40 i 41. Decyzja taka zostaje ogłoszona w sposób przewidywany w przepisach każdego z państw członkowskich zgodnie z art. 3 dyrektywy [2009/101]. Zawiadomienie o zwołaniu walnego zgromadzenia wskazuje co najmniej cel obniżenia kapitału i sposób, według którego ma to nastąpić”. 16. Zgodnie z art. 36 rzeczonej dyrektywy: „1.   W przypadku obniżenia kapitału subskrybowanego przynajmniej ci wierzyciele, których wierzytelności powstały przed ogłoszeniem decyzji o obniżeniu, mają przynajmniej prawo do uzyskania zabezpieczenia wierzytelności, które nie stały się wymagalne przed datą takiego ogłoszenia. Prawo to nie może zostać wyłączone przez państwa członkowskie, chyba że wierzyciel dysponuje odpowiednimi gwarancjami lub gwarancje takie nie są konieczne, biorąc pod uwagę aktywa spółki. Państwa członkowskie ustalają warunki wykonywania prawa przewidzianego w akapicie pierwszym. W każdym przypadku państwa członkowskie zapewniają, aby wierzyciele mogli zwrócić się do odpowiedniego organu administracyjnego lub sądowego o odpowiednie gwarancje, pod warunkiem że są w stanie wykazać w sposób wiarygodny, że z powodu obniżenia kapitału subskrybowanego zaspokojenie ich roszczeń jest zagrożone oraz że nie uzyskali odpowiednich gwarancji od spółki. 2.   Ponadto przepisy państw członkowskich muszą przewidywać co najmniej, że obniżenie kapitału nie wywoła skutków lub że żadne wypłaty nie będą dokonane na rzecz akcjonariuszy, o ile wierzyciele nie otrzymali zaspokojenia lub sąd nie zdecydował, że ich żądania są pozbawione podstaw. 3.   Niniejszy artykuł stosuje się w przypadku gdy obniżenie kapitału subskrybowanego dokonuje się przez całkowite lub częściowe zwolnienie z dalszych spłat wkładów przez akcjonariuszy”. B.  Prawo hiszpańskie 17. Artykuł 236 Ley de Sociedades de Capital (ustawy o spółkach kapitałowych), zatwierdzonej Real Decreto Legislativo 1/2010 (dekretem królewskim z mocą ustawy 1/2010) z dnia 2 lipca 2010 r. ( ), zatytułowany „Przesłanki odpowiedzialności”, stanowi: „1.   Członkowie zarządu […] ponoszą odpowiedzialność wobec spółki, wspólników i wierzycieli spółki za szkody wyrządzone działaniami lub zaniechaniami sprzecznymi z prawem lub ze statutem, jak też za szkody będące skutkiem naruszenia obowiązków związanych z pełnionymi przez te osoby funkcjami. 2.   Od odpowiedzialności nie uwalnia w żadnym wypadku okoliczność, że dana czynność lub umowa skutkująca powstaniem szkody została przyjęta, dopuszczona lub zatwierdzona przez walne zgromadzenie”. 18. Artykuł 237 tej ustawy, zatytułowany „Solidarny charakter odpowiedzialności”, stanowi: „Wszyscy członkowie organu zarządzającego spółką, który przyjął umowę lub wykonał czynność szkodliwą dla spółki, ponoszą odpowiedzialność solidarną, chyba że udowodnią, iż nie wiedzieli o jej istnieniu, nie brali udziału w jej przyjęciu ani wykonaniu lub jeśli o niej wiedzieli, działali w sposób zmierzający do zapobieżenia powstaniu szkody lub przynajmniej wyraźnie się jej sprzeciwili”. 19. Zgodnie z art. 238 ust. 1 omawianej ustawy, zatytułowanym „Powództwo spółki o stwierdzenie odpowiedzialności”: „Powództwo o stwierdzenie odpowiedzialności członków zarządu wytacza spółka, po uzyskaniu zgody walnego zgromadzenia, o udzielenie której może wnioskować każdy ze wspólników […]”. 20. Zgodnie art. 240 ustawy o spółkach kapitałowych, zatytułowanym „Legitymacja posiłkowa wierzycieli do wytoczenia powództwa spółki”: „Wierzyciele spółki mogą wytoczyć na rzecz spółki powództwo o stwierdzenie odpowiedzialności członków zarządu, jeżeli powództwo takie nie zostało wytoczone przez spółkę lub jej wspólników, w sytuacji gdy okaże się, że majątek spółki jest niewystarczający do zaspokojenia ich wierzytelności”. 21. W art. 241 tej ustawy, zatytułowanym „Indywidualne powództwo o stwierdzenie odpowiedzialności”, przewidziano: „Wspólnicy i osoby trzecie, których interesy zostały bezpośrednio naruszone poprzez działania członków zarządu spółki, zachowują prawo do występowania z odpowiednimi powództwami odszkodowawczymi”. 22. Artykuł 362 tej samej ustawy, zatytułowany „Likwidacja ze względu na zaistnienie przesłanek określonych w ustawie lub w statucie”, stanowi: „Spółki kapitałowe likwiduje się w wypadku prawidłowego stwierdzenia przez walne zgromadzenie przesłanek likwidacji określonych w ustawie lub w statucie lub na mocy orzeczenia sądu”. 23. Z art. 363 ust. 1 omawianej ustawy, zatytułowanego „Przesłanki likwidacji”, wynika, że: „1.   Spółka kapitałowa powinna zostać zlikwidowana: a) w wypadku zaprzestania działalności stanowiącej przedmiot działalności spółki. Zaprzestania działalności domniemywa się po upływie okresu bezczynności dłuższego niż rok; […] e) w wypadku strat skutkujących zmniejszeniem aktywów netto spółki do wartości niższej niż połowa kapitału zakładowego, chyba że kapitał ten zostanie podwyższony lub obniżony w wystarczającym zakresie, o ile nie istnieją przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. […]”. 24. Artykuł 365 ustawy o spółkach kapitałowych, zatytułowany „Obowiązek zwołania walnego zgromadzenia”, stanowi: „1.   Członkowie zarządu zwołują walne zgromadzenie w terminie dwóch miesięcy w celu podjęcia uchwały o likwidacji lub – jeśli spółka jest niewypłacalna – w celu wszczęcia postępowania upadłościowego. Każdy akcjonariusz może zwrócić się do członków zarządu o zwołanie walnego zgromadzenia, jeśli uważa, że zachodzi jakakolwiek przesłanka likwidacji lub że spółka jest niewypłacalna. 2.   Walne zgromadzenie może podjąć uchwałę o likwidacji lub, jeśli figuruje ona w porządku obrad, każdą uchwałę niezbędną do ustania przesłanki [likwidacji]”. 25. Zgodnie z art. 366 tej ustawy, zatytułowanym „Likwidacja w drodze orzeczenia sądowego”: „1.   W braku zwołania walnego zgromadzenia lub jeśli się ono nie odbędzie lub nie przyjmie żadnej z uchwał, o których mowa w poprzednim artykule, każda zainteresowana osoba może domagać się likwidacji spółki przed sądem gospodarczym miejsca siedziby spółki. Pozew o likwidację w drodze orzeczenia sądowego skierowany jest przeciwko spółce. 2.   Członkowie zarządu zobowiązani są do wniesienia pozwu o likwidację spółki w drodze orzeczenia sądowego, jeśli uchwała walnego zgromadzenia sprzeciwia się likwidacji lub jeśli nie udało się przyjąć żadnej uchwały. Pozew wnosi się w terminie dwóch miesięcy od daty przewidzianej dla posiedzenia walnego zgromadzenia, jeśli się ono nie odbyło, lub od dnia, w którym się ono odbyło, jeśli uchwała sprzeciwia się likwidacji lub nie udało się przyjąć żadnej uchwały”. 26. Artykuł 367 omawianej ustawy, zatytułowany „Odpowiedzialność solidarna członków zarządu”, stanowi w ust. 1: „Odpowiedzialność solidarną za zobowiązania spółki powstałe po zaistnieniu prawnych przesłanek likwidacji ponoszą członkowie zarządu spółki, którzy nie dopełnili obowiązku zwołania w terminie dwóch miesięcy walnego zgromadzenia w celu podjęcia, w razie konieczności, uchwały o likwidacji, jak też członkowie zarządu spółki, którzy nie wystąpili o wszczęcie sądowego postępowania likwidacyjnego lub, w stosownym wypadku, postępowania upadłościowego spółki w terminie dwóch miesięcy, biegnącym od dnia przewidzianego dla posiedzenia walnego zgromadzenia, jeśli się ono nie odbyło, lub od dnia tego zgromadzenia, jeśli podjęło ono uchwałę sprzeciwiającą się likwidacji”. 27. Artykuł 9 Ley Orgánica 6/1985 del poder judicial (ustawy organicznej 6/1985 o ustroju sądów) z dnia 1 lipca 1985 r. ( ) stanowi: „1.   Sądy wykonują swoją jurysdykcję wyłącznie w sprawach, dla których ich właściwość została określona w ustawodawstwie. 2.   Sądy cywilne rozpoznają, poza sprawami objętymi ich właściwością, wszelkie inne sprawy, które nie podlegają właściwości innego rodzaju sądów. […] 5.   Sądy orzekające w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych rozpoznają pozwy objęte prawem socjalnym, zarówno indywidualne, jak i zbiorowe, a także skargi dotyczące zabezpieczenia społecznego lub skierowane przeciwko państwu, jeśli to jemu prawo pracy przypisuje odpowiedzialność w tym zakresie. […]”. 28. W art. 10 ust. 1 tej ustawy przewidziano: „Wyłącznie dla celów prejudycjalnych sądy każdego rodzaju mogą rozpoznawać sprawy, w odniesieniu do których nie została im przyznana właściwość wyłączna”. III. Okoliczności faktyczne sporu rozpatrywanego w postępowaniu głównym i pytania prejudycjalne 29. Powodowie w postępowaniu głównym byli zatrudnieni przez Contimark, spółkę akcyjną utworzoną w 1992 r. o kapitale zakładowym wynoszącym 60101,21 EUR, zarządzaną od 2010 r. przez jedynego członka zarządu, J. Socíasa Gisperta. 30. Spółka ta poniosła znaczne straty finansowe w 2012 r. (240150 EUR) i w 2013 r. (541559 EUR), aby następnie zaprzestać działalności w drugiej połowie 2013 r. 31. Jedyny członek zarządu tej spółki nie zwołał zgromadzenia akcjonariuszy w celu obniżenia kapitału zakładowego i nie wnioskował o wszczęcie dobrowolnego postępowania sądowego zmierzającego do zbiorczego uregulowania pasywów zgodnie z Ley Concursal (ustawą prawo upadłościowe) z dnia 9 lipca 2003 r. ( ) ani nie zwołał akcjonariuszy w celu stwierdzenia rozwiązania wskazanej spółki ze względu na zaprzestanie jej działalności zgodnie z art. 362 i 363 ustawy o spółkach kapitałowych. 32. Przed zaprzestaniem działalności przez Contimark jeden z powodów w postępowaniu głównym wszczął w kwietniu 2013 r. postępowanie przed Juzgado de lo Social no 33 de Barcelona (sądem pracy nr 33 w Barcelonie, Hiszpania) zmierzające do stwierdzenia wygaśnięcia jego umowy o pracę z powodu braku wypłaty wynagrodzenia. Inni powodowie w postępowaniu głównym wnieśli pozwy przeciwko zwolnieniu ich z pracy w maju i czerwcu 2013 r. Z końcem roku 2013 Juzgado de lo Social no 33 de Barcelona (sąd pracy nr 33 w Barcelonie) nakazał spółce Contimark wypłacenie im zaległych wynagrodzeń i odszkodowań. 33. Powodowie w postępowaniu głównym wszczęli następnie postępowanie zmierzające do uzyskania spłaty ich wierzytelności przed Juzgado de lo Social no 30 de Barcelona (sądem pracy nr 30 w Barcelonie), sądem odsyłającym, posiadającym szczególną właściwość do wykonywania orzeczeń w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Ze względu na niewypłacalność spółki Contimark oraz na górną granicę kwoty gwarancji wynagrodzeń na korzyść pracowników w takim przypadku ich wierzytelności zostały częściowo umorzone. 34. Wnieśli oni powództwo incydentalne do sądu odsyłającego, skierowane przeciwko członkowi zarządu spółki Contimark, w celu uzyskania stwierdzenia jego odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o spółkach kapitałowych i zobowiązania go do zapłaty pozostałej części należnych im kwot, solidarnie ze spółką. 35. Sąd odsyłający ma wątpliwości co do zgodności z prawem Unii utrwalonego od 1997 r. orzecznictwa Sala de lo Social del Tribunal Supremo (izby ds. socjalnych sądu najwyższego, Hiszpania), które zastrzega dla sądów gospodarczych właściwość do orzekania o odpowiedzialności członka zarządu. 36. Sąd ten wyjaśnia, że w celu uznania, iż sądy orzekające w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie mają właściwości do rozpoznawania tych powództw skierowanych przeciwko przedsiębiorstwu i solidarnie przeciwko członkowi zarządu ze względu na niewypełnienie obowiązków wynikających z prawa handlowego, którego się dopuścił w tym charakterze, Sala de lo Social del Tribunal Supremo (izba ds. socjalnych sądu najwyższego) oparła swoje orzeczenia na następujących względach: – pozew o stwierdzenie odpowiedzialności solidarnej nie stanowi kwestii wstępnej, podnoszonej w ramach postępowania w sprawie z zakresu prawa pracy, którą sąd orzekający w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych mógłby więc rozpoznać, ponieważ rozstrzygnięcie tej kwestii nie jest niezbędne do wydania wyroku w sprawie głównego powództwa i nie ma na nie żadnego wpływu; – długi członka zarządu nie są długami wobec pracowników, ale długami wobec spółki, oraz – ewentualne wystąpienie okoliczności pociągających za sobą prawny obowiązek rozwiązania spółki musi zawsze być przedmiotem wcześniejszego orzeczenia, które winno zostać wydane przez sąd właściwy w sprawach gospodarczych, ponieważ kwestia ta nie ma charakteru akcesoryjnego wobec obowiązków w dziedzinie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. 37. Sąd odsyłający podkreśla, że między 1997 r. a 2000 r., zgodnie z inną linią orzeczniczą, sądy w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych zostały uznane za właściwe do orzekania w przedmiocie powództw incydentalnych zmierzających do stwierdzenia odpowiedzialności solidarnej członków zarządu, którzy nie dostosowali statutów spółek akcyjnych i kwot minimalnych ich kapitału zakładowego przed dniem 30 czerwca 1992 r., mimo że byli do tego zobowiązani zgodnie z ustawą o spółkach, w międzyczasie uchyloną i zastąpioną ustawą o spółkach kapitałowych. Sala de lo Social del Tribunal Supremo (izba ds. socjalnych sądu najwyższego) oparła się więc w szczególności na stwierdzeniu, że podstawa powództwa wynikała z umowy o pracę. 38. Sąd ten uważa zasadniczo, że to w istocie pracowniczy charakter długu spółki i solidarna odpowiedzialność członków zarządu wobec jej wierzycieli powinny determinować rozszerzenie zakresu właściwości sądu pracy i ubezpieczeń społecznych o dziedziny, które nie zostały mu przypisane. 39. Zauważa on ponadto, że ustawodawca hiszpański przewidział w przepisach szczególnych przypadki, w których sądy inne niż gospodarcze mogą orzekać w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu. I tak, sądy administracyjne sprawują kontrolę sądową decyzji administracyjnych o rozszerzeniu odpowiedzialności za długi w zakresie zabezpieczenia społecznego, wydanych wobec członków zarządu w zastosowaniu art. 30 ust. 2 Ley General de la Seguridad Social (ogólnej ustawy o zabezpieczeniu społecznym) zatwierdzonej Real Decreto Legislativo 1/1994 (dekretem ustawodawczym nr 1/1994) z dnia 20 czerwca 1994 r. ( ). Artykuł 240 ust. 3 Ley reguladora de la Jurisdicción Social (ustawy o sądach orzekających w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych) z dnia 10 października 2011 r. ( ) upoważnił je również do rozszerzenia odpowiedzialności solidarnej za długi wynikające z umowy o pracę lub zaciągnięte w zakresie zabezpieczenia społecznego na akcjonariuszy, wspólników i zarządców (faktycznych) spółek handlowych bez osobowości prawnej w przypadku niewypełnienia obowiązków wynikających z prawa handlowego. 40. W tych okolicznościach Juzgado de lo Social no 30 de Barcelona (sąd pracy nr 30 w Barcelonie) postanowił zawiesić postępowanie i przedłożyć Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne: „1) Czy na podstawie dyrektyw 2009/101 i 2012/30, a także między innymi art. 236, 237, 238, 241 i 367 [ustawy o spółkach kapitałowych], zapewniających transpozycję tych dyrektyw do prawa hiszpańskiego, wierzyciel spółki handlowej, który dochodzi swej należności wynikającej ze stosunku pracy przed właściwymi hiszpańskimi organami sądowymi – tj. sądami orzekającymi w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – ma prawo do jednoczesnego wystąpienia przed tym samym sądem z powództwem bezpośrednim przeciwko spółce w celu dochodzenia należności wynikającej ze stosunku pracy oraz, dodatkowo, z powództwem przeciwko zarządzającej spółką osobie fizycznej, która ponosi odpowiedzialność solidarną za zobowiązania tej spółki ze względu na niedopełnienie obowiązków z zakresu prawa handlowego przewidzianych we wskazanych dyrektywach, przetransponowanych w hiszpańskiej [ustawie o spółkach kapitałowych]? 2) Czy orzecznictwo hiszpańskiej Sala de lo Social del Tribunal Supremo [(izby ds. socjalnych sądu najwyższego)] zawarte w wyrokach z dnia 28 lutego 1997 r. (RJ 1997\4220), z dnia 28 października 1997 r. (RJ 1997\7680), z dnia 31 grudnia 1997 r. (RJ 1997\9644), z dnia 13 kwietnia 1998 r. (RJ 1998\4577), z dnia 17 stycznia 2000 r. (RJ 2000\918), z dnia 9 czerwca 2000 r. (RJ 2000\5109), z dnia 8 maja 2002 r. i z dnia 20 grudnia 2012 r., jest niezgodne z art. 2, 6, 7 i 8 dyrektywy 2009/101 i art. 19 i 36 dyrektywy 2012/30, które stanowią, że w odniesieniu do wierzytelności wynikających ze stosunku pracy hiszpańskie sądy orzekające w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie mogą stosować bezpośrednio gwarancji ustanowionych na rzecz wierzycieli spółek handlowych w dyrektywach 2009/101 i 2012/30, a także, między innymi, w art. 236, 237, 238, 241, 367 [ustawy o spółkach kapitałowych], zapewniających transpozycję wskazanych dyrektyw do prawa hiszpańskiego, w sytuacji gdy zarządzające takimi spółkami osoby fizyczne nie dopełniły wymogów formalnych w zakresie podania do wiadomości istotnych dokumentów spółki przewidzianych w dyrektywach 2009/101 i 2012/30 i przetransponowanych w hiszpańskiej [ustawie o spółkach kapitałowych]? 3) Czy orzecznictwo hiszpańskiej Sala de lo Social del Tribunal Supremo [(izby ds. socjalnych sądu najwyższego)] zawarte w wyrokach z dnia 28 lutego 1997 r. (RJ 1997\4220), z dnia 28 października 1997 r. (RJ 1997\7680), z dnia 31 grudnia 1997 r. (RJ 1997\9644), z dnia 13 kwietnia 1998 r. (RJ 1998\4577), z dnia 17 stycznia 2000 r. (RJ 2000\918), z dnia 9 czerwca 2000 r. (RJ 2000\5109), z dnia 8 maja 2002 r. i z dnia 20 grudnia 2012 r., może być sprzeczne z art. 20 i 21 w związku z art. 51 [karty] w zakresie, w jakim zmusza ono wierzyciela należności wynikających ze stosunku pracy – pracownika – do wszczęcia dwóch postępowań sądowych, jednego przed sądem pracy w celu uzyskania stwierdzenia, że przysługują od przedsiębiorstwa należności wynikające ze stosunku pracy, a drugiego przed sądem cywilnym lub gospodarczym w celu uzyskania stwierdzenia odpowiedzialności solidarnej członków zarządu spółki lub innych osób fizycznych, w sytuacji gdy wymóg tego rodzaju nie jest przewidziany w odniesieniu do żadnej innej kategorii wierzycieli, bez względu na charakter wierzytelności, ani w dyrektywie 2009/101, ani w dyrektywie 2012/30, ani też w krajowych przepisach prawnych (ustawie o spółkach kapitałowych) transponujących te dyrektywy do prawa hiszpańskiego?”. IV. Analiza rzecznika generalnego 41. Na wstępie przedstawię, w nawiązaniu do kwestii, o którą zostało zadane stronom pytanie na rozprawie, w jaki sposób moim zdaniem art. 19 dyrektywy 2012/30 znajduje zastosowanie w sytuacji takiej jak ta, która zaistniała w sporze rozpatrywanym w postępowaniu głównym. Następnie przeanalizuję co do istoty pytania przedłożone przez sąd odsyłający. A.  W przedmiocie właściwości Trybunału 42. Zgodnie z dokładnym sformułowaniem pytań prejudycjalnych przedstawionych przez sąd odsyłający, pierwsze z nich zmierza do ustalenia, czy dyrektywy 2009/101 i 2012/30 przyznają wierzycielowi z tytułu wynagrodzenia za pracę prawo dochodzenia przed jednym i tym samym sądem powództwa o odzyskanie jego wierzytelności przeciwko spółce i powództwa zmierzającego do uzyskania stwierdzenia solidarnej odpowiedzialności członka jej zarządu. Pytanie drugie dotyczy hiszpańskiego orzecznictwa wyłączającego właściwość sądów pracy do stwierdzenia niewypełnienia przez osoby odpowiedzialne za spółkę ich obowiązków w zakresie publikowania istotnych dokumentów spółki. Pytanie trzecie dotyczy naruszenia równości między wierzycielami z tytułu wynagrodzenia za pracę a innymi wierzycielami, niebędącymi pracownikami, którzy nie są zobowiązani do wszczynania odrębnych postępowań. 43. Na wstępie powstają dwie trudności w odniesieniu do właściwości Trybunału. Pierwsza z nich dotyczy przepisów dyrektyw 2009/101 i 2012/30, wymienionych w dwóch pierwszych pytaniach, które należy zbadać łącznie w pierwszej kolejności ( ). Druga została wywołana ich przedmiotem, mianowicie nie treścią przepisów krajowych zmierzających do zagwarantowania rezultatów zamierzonych w dyrektywach, ale decyzją o ograniczeniu właściwości ratione materiae hiszpańskich sądów pracy do wprowadzania ich w życie. 44. W celu zweryfikowania, czy dyrektywy 2009/101 i 2012/30 mają zastosowanie, jak twierdzi sąd odsyłający, proponuję w pierwszej kolejności wyjście z założenia, że przedmiotem sporu jest odpowiedzialność członka zarządu za niewypełnienie jego obowiązków w związku z niewypłacalnością lub zaprzestaniem działalności przez spółkę, którą zarządzał. 45. Co prawda przepisy zawarte w dyrektywach 2009/101 i 2012/30 mają na celu poprawę dostępu do informacji dotyczących sytuacji finansowej spółek i promowanie podejmowania przez organy spółek w przypadku trudności decyzji zmierzających do ochrony interesów osób trzecich i wierzycieli. 46. Jednak odesłanie do dyrektywy 2009/101, ze względu na to, że dotyczy ona szczególnie obowiązku publikowania odnoszącego się do aktów i dokumentów umożliwiających osobom trzecim sprawowanie kontroli, jest bezskuteczne, ponieważ członkowi zarządu zarzuca się właśnie niepodjęcie żadnego działania. 47. Pozostaje zatem zbadać, czy odesłanie do dyrektywy 2012/30, a w szczególności do art. 19 i 36 tej dyrektywy, jest istotne dla sprawy. Ten akt prawny ma na celu, jak wskazano w motywie 3 tej dyrektywy, skoordynowanie przepisów krajowych dotyczących tworzenia spółek, jak również utrzymania, podwyższenia i obniżenia ich kapitału dla zapewnienia równoważnej ochrony minimalnej, zarówno dla akcjonariuszy, jak i dla wierzycieli tych spółek. Ponadto w motywie 5 tej dyrektywy wyjaśniono, że „[p]rzepisy unijne są konieczne w celu utrzymania kapitału, stanowiącego zabezpieczenie wierzycieli […]”. 48. Właśnie dla osiągnięcia tych celów art. 19 ust. 1 omawianej dyrektywy stanowi, że „[w] przypadku poważnej straty w kapitale subskrybowanym zwołuje się walne zgromadzenie w terminie przewidzianym w przepisach państw członkowskich w celu zbadania, czy zachodzą przesłanki rozwiązania spółki lub istnieje konieczność przyjęcia innego właściwego rozwiązania”. 49. Natomiast, jakkolwiek art. 36 dyrektywy 2012/30 wpisuje się w ten sam sposób myślenia, to jednak nie wydaje mi się właściwe odwoływanie się do niego, ponieważ z okoliczności faktycznych opisanych w postanowieniu odsyłającym wynika, że spór nie nawiązuje do uchwały o obniżeniu kapitału, podlegającej obowiązkowi publikacji, przewidzianej w art. 34 tej dyrektywy. 50. Co więcej, skoro do Trybunału należy zweryfikowanie tej kwestii ( ), to powinienem zaznaczyć, że moim zdaniem nie występuje konieczność dokonania wykładni żadnego innego przepisu. 51. Niemniej jednak, jak wskazano na rozprawie, art. 19 dyrektywy 2012/30, do którego odnosi się sąd odsyłający, nie określa organu odpowiedzialnego ( ) w przypadku braku zwołania walnego zgromadzenia. 52. Można także podkreślić różnicę w sformułowaniu w porównaniu z art. 34 ust. 1 omawianej dyrektywy. Przepis ten ustanawia obowiązek ogłoszenia w przypadku uchwały walnego zgromadzenia dotyczącej obniżenia kwoty kapitału subskrybowanego zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawodawstwie każdego państwa członkowskiego na podstawie art. 3 dyrektywy 2009/101. To odesłanie pozwala na ustanowienie związku z art. 7 tej dyrektywy, zgodnie z którym państwa członkowskie „przewidują odpowiednie sankcje” w przypadku niewypełnienia tego obowiązku ujawnienia. 53. W konsekwencji w drugiej kolejności należy zbadać, w jaki sposób postępowanie główne, dotyczące odpowiedzialności organu zarządzającego spółką za nieprzeprowadzenie czynności właściwych do zapewnienia wypłat dla wierzycieli, ma na celu uzyskanie skuteczności obowiązku ustanowionego w art. 19 dyrektywy 2012/30. 54. Na wstępie należy wskazać na bezwzględnie wiążący charakter tego przepisu ( ). Konsekwencją jego zastosowania jest siłą rzeczy pociągnięcie do odpowiedzialności, co uzasadnia okoliczność, że prawodawca Unii nie uznał za użyteczne w takim przypadku wprowadzenia wymogu, aby państwa członkowskie ustanawiały warunki wniesienia powództwa odszkodowawczego ( ). 55. Następnie, treść rozpatrywanych przepisów prawa wewnętrznego prowadzi mnie do uznania, że zmierzają one do zagwarantowania rezultatów zamierzonych w dyrektywie 2012/30, która ma na celu ochronę praw wierzycieli spółek, w szczególności w przypadku znacznej utraty subskrybowanego kapitału. I tak, w art. 363 tej ustawy przewidziano podstawy rozwiązania spółki kapitałowej, w szczególności jeśli jej majątek netto spadnie poniżej kwoty odpowiadającej połowie kapitału lub jeśli spółka zaprzestanie działalności. Zgodnie z art. 365 tej ustawy członek zarządu zwołuje walne zgromadzenie w celu podjęcia uchwały o rozwiązaniu spółki lub o wszczęciu postępowania likwidacyjnego. Odpowiedzialność solidarna członków zarządu w przypadku braku zwołania zgromadzenia, przewidziana w art. 367 omawianej ustawy, wyraża zamiar – zgodny z celem, do którego zmierza ta dyrektywa – sprowokowania bardzo szybkiego wprowadzenia w życie procedur chroniących w szczególności wierzycieli, w celu ograniczenia ryzyk związanych z bezczynnością organów spółki. To również dla wzmocnienia konsekwencji uchybienia obowiązkom członka zarządu w art. 236 ustawy o spółkach kapitałowych zostało przewidziane odszkodowanie za szkody wyrządzone wierzycielom, zaś w art. 240 tej samej ustawy wprowadzono możliwość wniesienia bezpośrednio powództwa w tym celu. 56. Tak więc, skoro przyjęte przepisy spełniają wymóg wyraźnie przewidziany w art. 19 dyrektywy 2012/30 i przyczyniają się do skuteczności wprowadzonych przez nią zasad ( ), są one objęte jej zakresem stosowania, pomimo że nie odpowiadają wyraźnie przewidzianemu przez nią wymogowi ( ). 57. W tych okolicznościach należy obecnie zbadać co do istoty pytania prejudycjalne przedstawione przez sąd odsyłający, a tym samym zająć się drugą trudnością przez nie wywołaną. B.  Co do istoty 1. W przedmiocie pytań prejudycjalnych drugiego i trzeciego 58. Jeśli chodzi o pytania prejudycjalne pierwsze i drugie, które są powiązane, na wstępie pragnę podkreślić, że ich przedmiot ma szczególny charakter. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy bowiem decyzji hiszpańskiego ustawodawcy w dziedzinie organizacji wymiaru sprawiedliwości o umożliwieniu wierzycielom pociągania do odpowiedzialności członków zarządu niewypełniających swoich obowiązków, w szczególności ustanowionych w art. 19 dyrektywy 2012/30. 59. Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ( ) w braku uregulowań prawa Unii w danej dziedzinie zadaniem krajowego porządku prawnego każdego z państw członkowskich – zgodnie z zasadą ich autonomii proceduralnej – jest wyznaczenie właściwych sądów i określenie zasad postępowania mających na celu zapewnienie ochrony praw, które jednostki wywodzą z prawa Unii. 60. Niemniej jednak, skoro państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić w każdym przypadku skuteczną ochronę tych praw ( ), te zasady proceduralne nie mogą być mniej korzystne niż w przypadku podobnych środków prawnych o charakterze wewnętrznym (zasada równoważności) i nie mogą powodować w praktyce, że korzystanie z uprawnień wynikających z porządku prawnego Unii stanie się niemożliwe lub nadmiernie utrudnione (zasada skuteczności) ( ). 61. Te wymogi równoważności i skuteczności odnoszą się także do wyznaczania sądów właściwych do rozpoznania powództw opartych na tym prawie ( ). 62. Z tego względu przedstawione pytanie należy rozumieć w ten sposób, że sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 19 dyrektywy 2012/30 oraz zasady równoważności i skuteczności ( ) należy interpretować w ten sposób, iż sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to analizowane w postępowaniu głównym, zobowiązującemu pracownika będącego wierzycielem spółki, która go zatrudniała, do zwrócenia się do sądu innego niż sąd pracy w celu uzyskania stwierdzenia odpowiedzialności solidarnej członka zarządu tej spółki za wypłatę należnych mu kwot. 63. Jednak, co do zasady, to do sądów krajowych należy zbadanie, czy przepisy proceduralne zmierzające do zapewnienia w prawie wewnętrznym poszanowania praw, jakie jednostkom przyznaje prawo Unii, są zgodne z tymi zasadami. Tym niemniej, mając w perspektywie ocenę, której będzie musiał dokonać ten sąd krajowy, Trybunał może dostarczyć temu sądowi pewnych wskazówek w zakresie wykładni prawa Unii ( ). 64. Przestrzeganie zasady równoważności wymaga, aby rozpatrywana norma krajowa znajdowała zastosowanie – bez różnicy – do skarg opartych na naruszeniu prawa Unii oraz do skarg opartych na naruszeniu prawa wewnętrznego mających podobny przedmiot i podstawę ( ). Jednakże, jak orzekł już Trybunał, zasady tej nie można interpretować w ten sposób, że zobowiązuje ona państwo członkowskie do rozciągnięcia najkorzystniejszego systemu wewnętrznego na wszystkie skargi wnoszone w dziedzinie prawa pracy ( ). W celu zbadania, czy zasada równoważności jest przestrzegana, sąd krajowy powinien przeanalizować zarówno przedmiot, jak i istotne elementy skargi o charakterze wewnętrznym, której podobieństwo się podnosi ( ). Winien on także uwzględnić usytuowanie danych przepisów w całym postępowaniu, tryb tego postępowania oraz jego szczególne cechy w różnych instancjach na szczeblu krajowym ( ). 65. Pragnę stwierdzić, podobnie jak Komisja Europejska, że sąd odsyłający nie udzielił informacji w przedmiocie przesłanek dopuszczalności i korzystniejszej procedury dochodzenia praw wynikających z ustawodawstwa krajowego, które mogłyby wzbudzić wątpliwości co do poszanowania tej zasady. Przytoczone przez sąd odsyłający przepisy szczególne ( ) wprowadzają organizację procedur, które nie są podobne, ponieważ nie przewidują właściwości sądu pracy do orzekania w przedmiocie innych roszczeń, niezwiązanych z wykonaniem umowy o pracę. Innymi słowy, należy zbadać, czy sporny przepis ma zastosowanie wyłącznie do roszczeń dotyczących pociągnięcia członka zarządu do odpowiedzialności solidarnej, podczas gdy w przypadku innych roszczeń wystarczające jest wniesienie jednego powództwa do sądu pracy ( ). 66. Jeśli chodzi o zasadę skuteczności, trudność przedstawiona przez sąd odsyłający nie wynika z braku powództwa lub nadmiernych trudności w wytoczeniu go ( ), lecz wyłącznie z niekorzystnych konsekwencji, wymienionych ogólnie ( ), podziału właściwości między sądy szczególne w różnych dziedzinach. 67. Z tego względu należy przypomnieć, że rozpatrywany krajowy przepis proceduralny winien być analizowany z uwzględnieniem jego usytuowania w całości postępowania, jego przebiegu i jego cech szczególnych w różnych instancjach na szczeblu krajowym. Z tej perspektywy należy rozważyć w razie potrzeby zasady znajdujące się u podstaw krajowego systemu sądownictwa, takie jak ochrona prawa do obrony, zasada pewności prawa i prawidłowy przebieg postępowania ( ). 68. Tak więc jestem zdania, że w sporze w postępowaniu głównym należy dokonać wyważenia ( ) korzystnych i niekorzystnych skutków decyzji o rozdzieleniu właściwości między dwa sądy szczególne. 69. Interes wierzyciela z tytułu wynagrodzenia za pracę w uzyskaniu rozpatrzenia wszystkich aspektów sporu przez jeden sąd jest niewątpliwy ze względów praktycznych odnoszących się do terminów i kosztów postępowania. Jak podkreślił na rozprawie pełnomocnik A. Maríny Lorentego, owe względy wymagały, aby Trybunał orzekł, że ciążący na pracowniku zatrudnionym na czas określony obowiązek „wniesienia nowego powództwa [w danym przypadku do innego sądu] w celu określenia stosownej sankcji [w przypadku stwierdzenia przez organ sądowy naruszenia wynikającego z wykorzystywania kolejnych umów na czas określony]” ( ), jest niezgodny z zasadą skuteczności w zakresie, w jakim „wynikają z niego dla [tego pracownika] niedogodności proceduralne dotyczące w szczególności kosztów, czasu trwania postępowania i zasad reprezentacji” ( ). 70. Uważam jednak, że rozwiązanie to nie może zostać zastosowane ponownie. W tej sprawie chodziło bowiem o zbadanie sytuacji, w której należało wszcząć dwa różne postępowania, jedno w celu stwierdzenia naruszenia, zaś drugie w celu nałożenia za nie sankcji ( ). Bezpośredni związek między roszczeniami i stosunek prawny między stronami stanowią główne uzasadnienie tego rozwiązania ( ), a kwestia specjalizacji sądu ma charakter akcesoryjny ( ). 71. Moim zdaniem w sporze rozpatrywanym w postępowaniu głównym należy uwzględnić bardzo różne elementy. Jak bowiem podkreślił rząd hiszpański na rozprawie, kwestia odpowiedzialności członka zarządu nie jest związana z ustaleniem wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę. Ponadto to powództwo incydentalne zostało wniesione dopiero na etapie wykonania orzeczenia w przedmiocie roszczeń pieniężnych. 72. Z tego względu niekorzystne skutki związane ze wszczynaniem dwóch różnych postępowań dla uzyskania rozpatrzenia co do istoty niepowiązanych bezpośrednio roszczeń należy badać z punktu widzenia wymogu pewności prawa, który tradycyjnie uzasadnia specjalizację sądów, zarówno w dziedzinie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, jak i w dziedzinie prawa handlowego. 73. Wniosek ten opiera się na przekonaniu, że specyfika i techniczny charakter niektórych sporów wymagają zgrupowania sporów w celu ułatwienia ich zrozumienia i rozpoznania. Jest tak w wypadku spraw odnoszących się do stosunku pracy istniejącego między pracodawcą a pracownikiem, a także w dziedzinie prawa handlowego, w wypadku sporów odnoszących się do decyzji podejmowanych w spółkach handlowych, w szczególności w przypadku trudności finansowych, a dokładniej, do odpowiedzialności osób nimi zarządzających ( ). 74. Organizacja ta ułatwia również ogólną ocenę sporu, umożliwiając jednemu sądowi rozpoznanie wszystkich roszczeń wierzycieli i ułatwiając analizę przesłanek pociągnięcia członków zarządu do odpowiedzialności. 75. Można nawet uznać w tym względzie, że ta specjalizacja jest spójna z celem, do którego zmierza prawodawca Unii, aby decyzje dotyczące egzystencji spółek, na przykład w przypadku obniżenia kapitału, były podejmowane „[w] celu wzmocnienia ujednoliconej ochrony wierzycieli we wszystkich państwach członkowskich” ( ). 76. W konsekwencji decyzja o nierozszerzaniu na sąd, którego wyłączna właściwość zmierza do zapewnienia skuteczności praw przewidzianych w ustawodawstwie pracy, możliwości badania kwestii odpowiedzialności członka zarządu, zastrzeżonej dla innego sądu wyspecjalizowanego, która to odpowiedzialność nie jest związana z wykonaniem umowy o pracę, nie wydaje mi się czynić szczególnie trudnym dochodzenia przez pracowników ich praw, a fortiori, na etapie przymusowego odzyskania wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę, po obligatoryjnym zastosowaniu nadzwyczajnego przywileju, który się z nimi wiąże, i interwencji funduszu gwarancyjnego wynagrodzeń ( ). 77. Co więcej, można wskazać, jak to przypomniano na rozprawie, że rozpatrywane ustawodawstwo krajowe oferuje pracownikom możliwość zabezpieczenia się przed bezczynnością organów zarządzających poprzez żądanie rozwiązania spółki przed sądem gospodarczym ( ) lub wynagrodzenia poniesionej szkody ( ). Wprowadzenie w życie tych procedur przez pracowników jest łatwiejsze dzięki ich obecności w przedsiębiorstwie, a w konsekwencji dzięki bezpośredniemu dostępowi do użytecznych informacji. 78. Można również zauważyć, że żaden przepis wymieniony przez sąd odsyłający nie wyklucza tego, iż pracownicy mogą dobrowolnie uczestniczyć jako interwenienci w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu, które zostało już wszczęte przez innych wierzycieli. 79. Uwzględniając powyższe rozważania, proponuję na dwa pierwsze pytania udzielić odpowiedzi, że art. 19 dyrektywy 2012/30 oraz zasady równoważności i skuteczności należy interpretować w ten sposób, iż nie sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, takiemu jak analizowane w postępowaniu głównym, które zobowiązuje pracownika, będącego wierzycielem spółki, która go zatrudniała, do zwrócenia się do sądu innego niż sąd pracy w celu uzyskania stwierdzenia odpowiedzialności solidarnej członka zarządu tej spółki ze względu na niedopełnienie przez niego jego obowiązków wynikających z prawa handlowego, pod warunkiem że uregulowanie to nie jest mniej korzystne niż uregulowanie dotyczące podobnych powództw o charakterze wewnętrznym oraz że nie czyni ono w praktyce niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym dochodzenia praw przyznanych w tej dyrektywie, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego. 2. W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego 80. Jeśli chodzi o to pytanie prejudycjalne, podlegające temu samemu warunkowi wstępnemu związku z prawem Unii ( ), należy przypomnieć, że zasada równego traktowania i niedyskryminacji wymaga, by porównywalne sytuacje nie były traktowane w różny sposób i by różne sytuacje nie były traktowane w identyczny sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione. Elementy charakteryzujące różne sytuacje, a zatem podobny charakter tych sytuacji, winny w szczególności być określone i ocenione w świetle przedmiotu i celu aktu prawnego Unii, który wprowadza dane rozróżnienie. Należy poza tym uwzględnić zasady i cele dziedziny prawa, do której należy rzeczony akt. Takie podejście powinno również przeważać, mutatis mutandis, przy ocenie zgodności, w świetle zasady równego traktowania, środków krajowych wdrażających prawo Unii ( ). 81. Sąd odsyłający uważa, że bez względu na charakter wierzytelności przepisy proceduralne dotyczące dochodzenia gwarancji członka zarządu winny być identyczne, a więc że sąd pracy może orzekać jednocześnie w przedmiocie odzyskania wierzytelności i odpowiedzialności solidarnej członka zarządu. 82. Uważam, że nie występuje żadne odmienne traktowanie co do istoty. Odpowiedzialności solidarnej członka zarządu można dochodzić bez względu na charakter wierzytelności wobec spółki. 83. Z punktu widzenia procedury to właśnie ze względu na pracowniczy charakter wierzytelności i szczególnego systemu gwarancji przewidzianego w ustawie, stosowanego do niej w przypadku ustania działalności pracodawcy lub jego niewypłacalności, występuje różnica w traktowaniu w stosunku do wierzytelności cywilnej lub handlowej, co uzasadnia wyłączną właściwość sądu pracy. 84. Specyfika dochodzenia odpowiedzialności członka zarządu uzasadnia również niepowierzanie go sądowi wyspecjalizowanemu wyłącznie w prawie pracy ( ), a fortiori na etapie wykonania orzeczenia ustalającego kwotę długu i wskazującego głównego dłużnika. 85. W konsekwencji uważam, że uregulowanie krajowe, takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które wprowadza w życie prawo Unii, nie narusza zasady równego traktowania i niedyskryminacji ustanowionej w szczególności w art. 20 i 21 karty w zakresie, w jakim wierzyciele spółki z tytułu wynagrodzenia za pracę, zobowiązani do zwrócenia się do sądu innego niż sąd pracy w celu uzyskania stwierdzenia odpowiedzialności solidarnej członka zarządu spółki, ze względu na naruszenie przez niego jego obowiązków wynikających z prawa handlowego, nie znajdują się w sytuacji porównywalnej z sytuacją innych wierzycieli tej spółki, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego. V. Wnioski 86. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytania prejudycjalne przedstawione przez Juzgado de lo Social no 30 de Barcelona (sąd pracy nr 30 w Barcelonie, Hiszpania) w następujący sposób: 1) Artykuł 19 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/30/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w państwach członkowskich od spółek w rozumieniu art. 54 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w celu uzyskania ich równoważności, dla ochrony interesów zarówno wspólników, jak i osób trzecich w zakresie tworzenia spółki akcyjnej, jak również utrzymania i zmian jej kapitału, oraz zasady równoważności i skuteczności należy interpretować w ten sposób, iż nie sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, takiemu jak analizowane w postępowaniu głównym, które zobowiązuje pracownika, będącego wierzycielem spółki, która go zatrudniała, do zwrócenia się do sądu innego niż sąd pracy w celu uzyskania stwierdzenia odpowiedzialności solidarnej członka zarządu tej spółki ze względu na niedopełnienie przez niego jego obowiązków wynikających z prawa handlowego, pod warunkiem że uregulowanie to nie jest mniej korzystne niż uregulowanie dotyczące podobnych powództw o charakterze wewnętrznym oraz że nie czyni ono w praktyce niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym dochodzenia praw przyznanych w tej dyrektywie, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego. 2) Uregulowanie krajowe, takie jak w rozpatrywane postępowaniu głównym, które wprowadza w życie prawo Unii, nie narusza zasady równego traktowania i niedyskryminacji ustanowionej w szczególności w art. 20 i 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w zakresie, w jakim wierzyciele spółki z tytułu wynagrodzenia za pracę, zobowiązani do zwrócenia się do sądu innego niż sąd pracy w celu uzyskania stwierdzenia odpowiedzialności solidarnej członka zarządu spółki, ze względu na naruszenie przez niego jego obowiązków wynikających z prawa handlowego, nie znajdują się w sytuacji porównywalnej z sytuacją innych wierzycieli tej spółki, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego. ( ) Język oryginału: francuski. ( ) Dz.U. 2009, L 258, s. 11. ( ) Dz.U. 2012, L 315, s. 74. ( ) Czwarta dyrektywa Rady z dnia 25 lipca 1978 r. wydana na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) traktatu, w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek (Dz.U. 1978, L 222, s. 11). ( ) Siódma dyrektywa Rady z dnia 13 czerwca 1983 r. wydana na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) traktatu w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych (Dz.U. 1983, L 193, s. 1). ( ) Dyrektywa Rady z dnia 8 grudnia 1986 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych (Dz.U. 1986, L 372, s. 1). ( ) Dyrektywa Rady z dnia 19 grudnia 1991 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń (Dz.U. 1991, L 374, s. 7). ( ) BOE nr 161 z dnia 3 lipca 2010 r., s. 58472, zwana dalej „ustawą o spółkach kapitałowych”. ( ) BOE nr 157 z dnia 2 lipca 1985 r., s. 20632. ( ) BOE nr 164 z dnia 10 lipca 2003 r., s. 26905. ( ) BOE nr 154 z dnia 29 czerwca 1994 r., s. 20658. ( ) BOE nr 245 z dnia 11 października 2011 r., s. 106584. ( ) Jeżeli stan prawny nie jest objęty zakresem stosowania prawa Unii, Trybunał nie jest właściwy do jego oceny, a przytaczane ewentualnie postanowienia karty nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do nadania mu takiej właściwości (zob. wyroki: z dnia 26 lutego 2013 r., Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 22; z dnia 27 marca 2014 r., Torralbo Marcos, C‑265/13, EU:C:2014:187, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 6 października 2015 r., Delvigne, C‑650/13, EU:C:2015:648, pkt 27). ( ) Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 21 października 2010 r., Idryma Typou, C‑81/09, EU:C:2010:622, pkt 31; a także z dnia 10 lutego 2011 r., Vicoplus i in., od C‑307/09 do C‑309/09, EU:C:2011:64, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) W odróżnieniu od art. 4, 11 czy 25 tej dyrektywy, które przewidują przypadki pociągnięcia do odpowiedzialności. ( ) Omawiany przepis przewiduje, że „zwołuje się walne zgromadzenie”. ( ) To właśnie odróżnia ten przypadek od obniżenia kapitału, o którym mowa w art. 36 dyrektywy 2012/30, w którym zdefiniowano szczególne prawo do uzyskania zabezpieczenia wierzytelności i który przewiduje warunki jego wykonania dla zapewnienia mu skuteczności. ( ) Zobacz wyrok z dnia 12 września 1996 r., Gallotti i in., C‑58/95, C‑75/95, C‑112/95, C‑119/95, C‑123/95, C‑135/95, C‑140/95, C‑141/95, C‑154/95 i C‑157/95, EU:C:1996:323, pkt 14 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz także wyrok z dnia 16 maja 2017 r., Berlioz Investment Fund, C‑682/15, EU:C:2017:373, pkt 39. ( ) Zobacz w szczególności dwa niedawne wyroki, w których udzielono odpowiedzi na pytania dotyczące ograniczenia właściwości sądu w dziedzinach chroniących powoda (w pierwszym przypadku konsumenta, w drugim pracownika): z dnia 21 kwietnia 2016 r., Radlinger i Radlingerová, C‑377/14, EU:C:2016:283, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 14 września 2016 r., Martínez Andrés i Castrejana López, C‑184/15 i C‑197/15, EU:C:2016:680, pkt 37, 57 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) W odniesieniu do tego obowiązku zob. podobnie wyroki: z dnia 15 kwietnia 2008 r., Impact, C‑268/06, EU:C:2008:223, pkt 45; z dnia 27 czerwca 2013 r., Agrokonsulting, C‑93/12, EU:C:2013:432, pkt 35. ( ) Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zob. w szczególności w dziedzinie prawa pracy wyroki: z dnia 1 grudnia 1998 r., Levez, C‑326/96, EU:C:1998:577, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 15 kwietnia 2008 r., Impact, C‑268/06, EU:C:2008:223, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz w szczególności wyrok z dnia 14 września 2016 r., Martínez Andrés i Castrejana López, C‑184/15 i C‑197/15, EU:C:2016:680, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Propozycja przeformułowania poprzez dodanie tych wyrazów w braku precyzji postanowienia odsyłającego. Została ona zainspirowana przeformułowaniem przyjętym w wyroku z dnia 6 października 2015 r., Orizzonte Salute, C‑61/14, EU:C:2015:655, pkt 42. Uważam, że nie ma potrzeby tego łączyć z odesłaniem do art. 47 karty, jak w odpowiedzi udzielonej w wyroku z dnia 30 czerwca 2016 r., Toma i Biroul Executorului Judecătoresc Horațiu-Vasile Cruduleci, C‑205/15, EU:C:2016:499, pkt 38, która może wydawać się podobna, ponieważ dotyczy art. 20 i 21 karty, stanowiących podstawę trzeciego pytania prejudycjalnego w niniejszej sprawie (zob. pkt 80 i nast. niniejszej opinii). W obecnym stanie orzecznictwa wydaje mi się bowiem wystarczające ograniczenie odesłania, w szczególności do zasady skuteczności, która odpowiada dokładnie przedmiotowi sporu w postępowaniu głównym dotyczącemu organizacji wnoszenia powództw (zob. pkt 66 niniejszej opinii). Wydaje mi się, że możliwość powołania się na zasadę skutecznej ochrony sądowej lub na art. 47 i art. 52 ust. 1 karty należy zastrzec dla wniosków o dokonanie wykładni w przypadkach braku środka zaskarżenia lub stosowania przesłanek dopuszczalności określonych w krajowej ustawie, skutkujących naruszeniem samej istoty prawa dostępu do sądu, na przykład poprzez nałożenie odstraszających opłat za wpis, nieobjętych pomocą prawną, poprzez ograniczenie legitymacji czynnej, poprzez wybór terminów zawitych, poprzez niedostosowanie warunków doręczenia w przypadku nieobecności osób mających interes prawny we wniesieniu powództwa itp. ( ) Zobacz w szczególności pkt 40 wyroku z dnia 1 grudnia 1998 r., Levez, C‑326/96, EU:C:1998:577. ( ) Zobacz w szczególności 41 wyroku z dnia 1 grudnia 1998 r., Levez, C‑326/96, EU:C:1998:577. ( ) Zobacz pkt 42 wyroku z dnia 1 grudnia 1998 r., Levez, C‑326/96, EU:C:1998:577. ( ) Zobacz wyroki: z dnia 1 grudnia 1998 r., Levez, C‑326/96, EU:C:1998:577, pkt 39, 43 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 16 maja 2000 r., Preston i in., C‑78/98, EU:C:2000:247, pkt 49. ( ) Zobacz wyroki: z dnia 1 grudnia 1998 r., Levez, C‑326/96, EU:C:1998:577, pkt 44; z dnia 27 czerwca 2013 r., Agrokonsulting, C‑93/12, EU:C:2013:432, pkt 38. ( ) Zobacz pkt 39 niniejszej opinii. ( ) Dla zobrazowania tego zagadnienia zob. pkt 51 i 52 wyroku z dnia 1 grudnia 1998 r., Levez, C‑326/96, EU:C:1998:557, zbliżone do wyroków: z dnia 29 października 2009 r., Pontin, C‑63/08, EU:C:2009:666, pkt 55; z dnia 27 czerwca 2013 r., Agrokonsulting, C‑93/12, EU:C:2013:432, pkt 41. ( ) Dla zobrazowania tych kryteriów zob. wyrok z dnia 15 kwietnia 2008 r., Impact, C‑268/06, EU:C:2008:223, pkt 51–55. ( ) W tym względzie pełnomocnik A. Maríny Lorentego przedstawił na rozprawie okoliczności, które zniechęciłyby „99% pracowników” do wniesienia powództwa: postępowanie sporne następuje po pierwszym etapie próby odzyskania wierzytelności, trwającym niemalże dwa lata, zaś zasada nieodpłatności postępowania nie ma zastosowania przed sądami cywilnymi w przypadku pracowników. Można zatem orzec wobec nich obowiązek zwrotu kosztów. Biorąc pod uwagę, że inni wierzyciele mogliby szybciej wystąpić z żądaniem stwierdzenia odpowiedzialności członka zarządu, ich wierzytelności w praktyce są zaspokajane szybciej niż wierzytelności pracowników. ( ) Zobacz w szczególności wyrok z dnia 14 września 2016 r., Martínez Andrés i Castrejana López, C‑184/15 i C‑197/15, EU:C:2016:680, pkt 61. ( ) Z tego względu zgodnie ze zwykłą definicją zasady skuteczności należy zbadać, czy dochodzenie praw przyznanych przez porządek prawny Unii jest „nadmiernie utrudnione”. ( ) Zobacz wyrok z dnia 14 września 2016 r., Martínez Andrés i Castrejana López, C‑184/15 i C‑197/15, EU:C:2016:680, pkt 63. ( ) Zobacz wyrok z dnia 15 kwietnia 2008 r., Impact, C‑268/06, EU:C:2008:223, pkt 51. Zobacz także wyrok z dnia 14 września 2016 r., Martínez Andrés i Castrejana López, C‑184/15 i C‑197/15, EU:C:2016:680, pkt 63. ( ) Zobacz wyrok z dnia 14 września 2016 r., Martínez Andrés i Castrejana López, C‑184/15 i C‑197/15, EU:C:2016:680, pkt 31, 63. ( ) Zobacz także podobnie wyrok z dnia 15 kwietnia 2008 r., Impact, C‑268/06, EU:C:2008:223, pkt 50, 51. ( ) Zobacz także wyrok z dnia 14 września 2016 r., Martínez Andrés i Castrejana López, C‑184/15 i C‑197/15, EU:C:2016:680, oraz w szczególności różnice w redakcji między jego pkt 63 a pkt 2 sentencji. ( ) Hipotezę tę należy odróżnić od hipotezy obiektywnego stwierdzenia braku zmiany statutu lub podwyższenia kapitału, na którym opiera się linia orzecznicza przytoczona w postanowieniu odsyłającym (zob. pkt 37 niniejszej opinii). Co więcej, stosowanie art. 367 ustawy o spółkach kapitałowych podlega różnym warunkom, które należy zweryfikować, w szczególności warunkowi daty powstania zobowiązań, która winna być późniejsza od zaistnienia podstawy prawnej rozwiązania. ( ) Zobacz motyw 12 dyrektywy 2012/30. ( ) Prawa przypomniane przez A. Marínę Lorentego w jego uwagach na piśmie. W szczególności, jeśli chodzi o fundusz gwarancyjny, zob. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE z dnia 22 października 2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. 2008, L 283, s. 36). ( ) Zobacz art. 366 ustawy o spółkach kapitałowych. ( ) Zobacz art. 241 ustawy o spółkach kapitałowych. ( ) Zobacz pkt 43 niniejszej opinii. ( ) Zobacz wyrok z dnia 26 września 2013 r., IBV & Cie, C‑195/12, EU:C:2013:598, pkt 50, 52 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz pkt 73 niniejszej opinii.