C-244/06
WyrokTSUE2008-02-14CELEX: 62006CJ0244ECLI:EU:C:2008:85
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 28 WE sprzeciwia się krajowym przepisom zakazującym sprzedaży wysyłkowej nośników obrazu, które nie zostały poddane krajowej kontroli i klasyfikacji dla celów ochrony małoletnich, nawet jeśli zostały skontrolowane i sklasyfikowane w innym państwie członkowskim?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że krajowe przepisy wymagające krajowej kontroli i klasyfikacji nośników obrazu dla celów ochrony małoletnich, jako warunek ich sprzedaży wysyłkowej, stanowią środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w rozumieniu art. 28 WE. Nie jest to jedynie „sposób sprzedaży” w rozumieniu orzecznictwa Keck i Mithouard, ponieważ wymaga dostosowania produktu (poddania go dodatkowej procedurze kontroli i oznaczenia), co utrudnia i zwiększa koszty importu. Trybunał stwierdził jednak, że ochrona małoletnich jest uzasadnionym interesem ogólnym, który może usprawiedliwiać takie ograniczenie. Środek jest proporcjonalny, jeśli nie zabrania każdej formy wprowadzania do obrotu nieskontrolowanych nośników obrazu (np. sprzedaż dorosłym z osobistym kontaktem) oraz jeśli procedura kontroli jest łatwo dostępna, zakończona w rozsądnym terminie i z możliwością zaskarżenia decyzji odmownej.Stan faktyczny
Spór dotyczył sprzedaży wysyłkowej przez niemiecką spółkę Avides Media AG nośników obrazu (japońskich filmów animowanych „anime” na DVD lub kasetach wideo) przywożonych ze Zjednoczonego Królestwa do Niemiec. Nośniki te zostały skontrolowane i sklasyfikowane przez brytyjski organ British Board of Film Classification (BBFC) pod kątem ochrony małoletnich i opatrzone odpowiednimi oznaczeniami wiekowymi. Konkurencyjna spółka Dynamic Medien Vertriebs GmbH wniosła o zakazanie tej sprzedaży, argumentując, że niemiecka ustawa o ochronie małoletnich wymaga krajowej kontroli i klasyfikacji, której importowane produkty nie przeszły.Rozstrzygnięcie
Artykuł 28 WE nie sprzeciwia się regulacji krajowej, takiej jak regulacja rozpatrywana przed sądem krajowym, ustanawiającej zakaz sprzedaży lub przekazywania drogą wysyłkową nośników obrazu, które nie zostały poddane kontroli i klasyfikacji dla celów ochrony małoletnich przez najwyższy organ kraju związkowego lub przez krajową organizację dobrowolnej kontroli wewnętrznej i które nie zawierają wskazania tego organu lub tej organizacji co do wieku, od którego są dozwolone, chyba że zostanie stwierdzone, że procedura kontroli, klasyfikacji i oznaczania nośników obrazu ustanowiona przez tę regulację nie jest łatwo dostępna, nie może być zakończona w rozsądnym terminie lub brak jest możliwości zaskarżenia decyzji odmownej na drodze sądowej.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑244/06
Dynamic Medien Vertriebs GmbH
przeciwko
Avides Media AG
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Landgericht Koblenz)
Swobodny przepływ towarów – Artykuł 28 WE – Środki o skutku równoważnym – Dyrektywa 2000/31/WE – Przepisy krajowe zakazujące sprzedaży wysyłkowej nośników obrazu niepoddanych kontroli i klasyfikacji dla celów ochrony małoletnich
przez właściwy organ i niezawierających wskazania tego organu co do wieku, od którego są dozwolone – Nośniki obrazu przywożone z innego państwa członkowskiego, które zostały skontrolowane i sklasyfikowane przez właściwy organ
tego państwa i na których wskazano ograniczenie wieku – Względy uzasadniające – Ochrona dzieci – Zasada proporcjonalności
Streszczenie wyroku
Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym
(art. 28 WE)
Uregulowania krajowe, które ustanawiają zakaz sprzedaży lub przekazywania drogą wysyłkową nośników obrazu, które nie zostały
poddane kontroli i klasyfikacji dla celów ochrony małoletnich przez właściwy organ lub przez organizację dobrowolnej kontroli
wewnętrznej i które nie zawierają wskazania tego organu lub tej organizacji co do wieku, od którego są dozwolone, nie stanowią
sposobu sprzedaży, które mogą utrudniać, bezpośrednio, pośrednio, rzeczywiście i potencjalnie wymianę handlową między państwami
członkowskimi, lecz środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w rozumieniu art. 28 WE, co do zasady niezgodny
z obowiązkami wynikającymi z tego przepisu.
Jednakże tego typu uregulowania są zgodne z tym przepisem, gdy nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonego
przez dane państwo członkowskie celu ochrony dziecka, co ma miejsce, w przypadku gdy nie zabraniają one każdej formy wprowadzania
do obrotu nieskontrolowanych nośników obrazu i wówczas, gdy tego rodzaju nośniki obrazu mogą być przywożone i sprzedawane
osobom dorosłym z zapewnieniem, że dzieci nie będą miały do nich dostępu. Byłoby inaczej jedynie wówczas, gdyby się okazało,
że procedura kontroli, klasyfikacji i oznaczania nośników obrazu ustanowiona przez omawianą regulację nie jest łatwo dostępna,
nie może być zakończona w rozsądnym terminie lub brak jest możliwości zaskarżenia decyzji odmownej na drodze sądowej.
(por. pkt 29, 32, 35, 42, 47, 48; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 14 lutego 2008 r.(*)
Swobodny przepływ towarów – Artykuł 28 WE – Środki o skutku równoważnym – Dyrektywa 2000/31/WE – Przepisy krajowe zakazujące sprzedaży wysyłkowej nośników obrazu nie poddanych kontroli i klasyfikacji dla celów ochrony
małoletnich przez właściwy organ i nie zawierających wskazania tego organu co do wieku, od którego są dozwolone – Nośniki obrazu przywożone z innego państwa członkowskiego, które zostały skontrolowane i sklasyfikowane przez właściwy organ
tego państwa i na których wskazano ograniczenie wieku – Względy uzasadniające – Ochrona dzieci – Zasada proporcjonalności
W sprawie C‑244/06
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landgericht
Koblenz (Niemcy) postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 31 maja 2006 r., w postępowaniu:
Dynamic Medien Vertriebs GmbH
przeciwko
Avides Media AG,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: A. Rosas (sprawozdawca), prezes izby, U. Lõhmus, J. Klučka, A. Ó Caoimh i P. Lindh, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Mengozzi,
sekretarz: J. Swedenborg, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 maja 2007 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Dynamic Medien Vertriebs GmbH przez W. Konrada i F. Weber, Rechtsanwälte,
– w imieniu Avides Media AG przez C. Graua, Rechtsanwalt,
– w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę i C. Blaschke oraz przez C. Schulze-Bahr, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Irlandii przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. McGarry’ego, BL,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez V. Jackson, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez M. Hoskinsa,
barrister,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez B. Schimę, działającego w charakterze pełnomocnika,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 13 września 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 28 WE i art. 30 WE dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności
handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym) (Dz.U. L 178, s. 1).
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Dynamic Medien Vertriebs GmbH (zwanej dalej „Dynamic Medien”) a Avides
Media AG (zwanej dalej: „Avides”), będącymi spółkami prawa niemieckiego, w przedmiocie dokonywania przez Avides w Niemczech
sprzedaży za pośrednictwem internetu nośników obrazu pochodzących ze Zjednoczonego Królestwa, które nie zostały skontrolowane
ani sklasyfikowane dla celów ochrony małoletnich przez najwyższe organy krajów związkowych lub przez organizację dobrowolnej
kontroli wewnętrznej i które nie zawierają wskazania tego organu lub tej organizacji co do wieku, od którego są dozwolone.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
3 Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2000/31, dąży ona do przyczynienia się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego przez
zapewnienie swobodnego przepływu usług społeczeństwa informacyjnego między państwami członkowskimi.
4 Artykuł 2 lit. h) wskazanej dyrektywy definiuje pojęcie „dziedziny podlegającej koordynacji” jako „wymagania ustanowione w systemach
prawnych państw członkowskich mające zastosowanie do podmiotów świadczących usługi społeczeństwa informacyjnego lub do usług
społeczeństwa informacyjnego, niezależnie od tego, czy mają charakter ogólny, czy zostały przewidziane szczególnie dla nich”.
5 Artykuł 2 lit. h) pkt ii) wyjaśnia, że koordynowana dziedzina nie obejmuje takich wymagań jak wymagania mające zastosowanie
do towarów jako takich ani takich jak wymagania mające zastosowanie do dostawy towarów. W zakresie wymagań dotyczących towarów
motyw dwudziesty pierwszy dyrektywy 2000/31 wskazuje normy bezpieczeństwa, obowiązki etykietowania oraz odpowiedzialność za
towary.
6 Artykuł 3 ust. 2 wskazanej dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie nie mogą z powodów wchodzących w zakres koordynowanej
dziedziny ograniczać swobodnego przepływu usług społeczeństwa informacyjnego pochodzących z innego państwa członkowskiego.
Artykuł 3 ust. 4 przewiduje jednak, że państwa członkowskie mogą, przy spełnieniu pewnych warunków, podejmować w odniesieniu
do określonej usługi społeczeństwa informacyjnego konieczne środki z takich względów jak porządek publiczny, w tym w szczególności
ochrona małoletnich, ochrona zdrowia publicznego i ochrona konsumentów.
7 Dyrektywa 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych
na odległość (Dz.U. L 144, s. 19) ma na celu zgodnie ze swym art. 1 zbliżenie przepisów państw członkowskich dotyczących tego
rodzaju umów między konsumentami i dostawcami.
Uregulowania krajowe
8 Paragraf 1 ust. 4 ustawy o ochronie małoletnich (Jugendschutzgesetz) z dnia 23 lipca 2002 r. (BGBl. 2002 I, s. 2730) definiuje
sprzedaż wysyłkową jako „każdą czynność odpłatną, dokonywaną w drodze zamówienia i przesłania towaru pocztą lub elektronicznie
bez osobistego kontaktu pomiędzy dostawcą a zamawiającym lub bez zapewnienia poprzez zastosowanie środków technicznych lub
innego rodzaju, że przesyłka nie zostanie przekazana dzieciom lub młodzieży”.
9 Paragraf 12 ust. 1 ustawy o ochronie małoletnich stanowi, że nagrane kasety wideo i inne przenośne nośniki danych zawierające
filmy lub gry w celu ich odtwarzania lub uczestniczenia w grze na ekranie (nośniki obrazu) mogą być publicznie udostępniane
dzieciom lub młodzieży jedynie wówczas, gdy zostały dopuszczone od odpowiedniej granicy wieku oraz oznaczone przez najwyższe
organy krajów związkowych lub przez organizację dobrowolnej kontroli wewnętrznej w ramach postępowania prowadzonego na podstawie
§ 14 ust. 6 tej ustawy lub gdy są to programy informacyjne, instruktażowe lub edukacyjne, oznaczone przez sprzedawcę jako
„programy informacyjne” lub „programy edukacyjne”.
10 Paragraf 12 ust. 3 wskazanej ustawy stanowi, że nośniki obrazów, które nie zostały oznaczone lub zostały oznaczone wskazaniem
„niedozwolone dla małoletnich na podstawie § 14 ust. 2 przez najwyższe organy krajów związkowych lub przez organizację dobrowolnej
kontroli wewnętrznej w ramach postępowania prowadzonego na podstawie § 14 ust. 6 lub przez sprzedawcę na podstawie § 14 ust. 7
1. nie mogą być oferowane, przekazywane lub w inny sposób udostępniane dzieciom lub młodzieży,
2. nie mogą być oferowane w handlu detalicznym poza pomieszczeniami handlowymi, w kioskach lub innych miejscach sprzedaży, do
których klienci zwykle nie wchodzą lub w sprzedaży wysyłkowej”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
11 Avides Media sprzedaje drogą wysyłkową nośniki obrazu i dźwięku poprzez swoją stronę internetową i poprzez internetową platformę
handlową.
12 Postępowanie przed sądem krajowym dotyczy przywozu przez tę spółkę ze Zjednoczonego Królestwa do Niemiec japońskich filmów
animowanych zwanych „anime” na DVD lub na kasetach wideo. Zostały one przed ich przywozem poddane kontroli przez British Board
of Film Classification (brytyjski organ klasyfikacji filmów, zwany dalej „BBFC”). Stosując obowiązujące w Zjednoczonym Królestwie
przepisy z zakresu ochrony małoletnich, BBFC ustalił docelową publiczność i sklasyfikował te filmy do kategorii „niedozwolone
dla młodzieży poniżej lat 15”. Wskazane nośniki obrazu zostały opatrzone odpowiednimi naklejkami BBFC informującymi, że są
one dozwolone dla młodzieży od lat 15.
13 Dynamic Medien, spółka konkurująca z Avides Media wszczęła przed Landgericht Koblenz postępowanie w przedmiocie zastosowania
środków tymczasowych, żądając zakazania spółce Avides Media prowadzenia sprzedaży wysyłkowej tego rodzaju nośników obrazu.
Jej zdaniem ustawa o ochronie małoletnich zabrania sprzedaży wysyłkowej nośników obrazu, które nie zostały poddane w Niemczech
kontroli na podstawie tej ustawy i które nie zawierają wskazania co do wieku, od którego są dozwolone w oparciu o decyzję
klasyfikacyjną najwyższego organu kraju związkowego lub organizacji dobrowolnej kontroli wewnętrznej (zwanymi dalej „właściwymi
organami”).
14 Na mocy orzeczenia z dnia 8 czerwca 2004 r. Landgericht Koblenz uznał, że sprzedaż wysyłkowa nośników obrazu, które zostały
opatrzone wskazaniem ograniczenia wieku jedynie przez BBFC narusza przepisy ustawy o ochronie małoletnich oraz zasady konkurencji.
W dniu 21 grudnia 2004 r. Oberlandesgericht Koblenz, orzekając w przedmiocie zastosowania środków tymczasowych, utrzymał w mocy
to orzeczenie.
15 Rozpatrujący spór Landgericht Koblenz ma wątpliwości co do zgodności zakazu ustanowionego w ustawie o ochronie małoletnich
z przepisami art. 28 WE oraz dyrektywy 2000/31 w związku z czym sąd ten zawiesił postępowanie i przedstawił Trybunałowi następujące
pytania prejudycjalne:
„[1)] Czy zasada swobodnego przepływu towarów w rozumieniu art. 28 WE sprzeciwia się niemieckiemu przepisowi prawa ustanawiającemu
zakaz sprzedaży wysyłkowej nośników obrazu (DVD, wideo) niezawierających oznakowania, które wskazywałoby na ich poddanie niemieckiej
kontroli z zakresu ochrony małoletnich?
[2)] Czy w szczególności zakaz sprzedaży wysyłkowej tego rodzaju nośników obrazu stanowi środek o skutku równoważnym w rozumieniu
art. 28 WE?
[3)] Jeżeli udzielona zostanie odpowiedź twierdząca, to czy mając na uwadze dyrektywę [2000/31], tego rodzaju zakaz jest uzasadniony
na podstawie art. 30 WE również wówczas, jeżeli nośnik obrazu został poddany kontroli z zakresu ochrony małoletnich w innym
państwie członkowskim […] i jest odpowiednio oznaczony, czy też kontrola innego państwa członkowskiego […] stanowi łagodniejszy
środek w rozumieniu tego przepisu?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Uwagi wstępne
16 W pytaniach prejudycjalnych, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy swobodny przepływ towarów
w rozumieniu art. 28 WE i art. 30 WE ewentualnie w związku z przepisami dyrektywy 2000/31 sprzeciwia się regulacji krajowej,
takiej jak regulacja rozpatrywana przed sądem krajowym, ustanawiającej zakaz sprzedaży lub przekazywania drogą wysyłkową nośników
obrazu, które nie zostały poddane kontroli i klasyfikacji dla celów ochrony małoletnich przez właściwy organ i które nie zawierają
wskazania tego organu co do wieku, od którego są dozwolone.
17 W zakresie dotyczącym uregulowań krajowych, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia
w trybie prejudycjalnym rząd niemiecki podnosi, że zakaz sprzedaży wysyłkowej nośników obrazu niepoddanych kontroli nie jest
absolutny. W rzeczywistości ten rodzaj sprzedaży jest zgodny z prawem krajowym, jeżeli zostanie zapewnione, że zamówienie
będzie dokonane przez osobę dorosłą i w sposób skuteczny uniemożliwione zostanie doręczenie produktu dzieciom lub młodzieży.
18 W tym kontekście powstaje pytanie o definicję pojęcia sprzedaży wysyłkowej w prawie krajowym. Z akt sprawy wynika, że pojęcie
to zostało zdefiniowane w § 1 ust. 4 ustawy o ochronie małoletnich jako „każda czynność odpłatna, dokonywana w drodze zamówienia
i przesłania towaru pocztą lub elektronicznie bez osobistego kontaktu pomiędzy dostawcą a zamawiającym lub bez zapewnienia
poprzez zastosowanie środków technicznych lub innego rodzaju, że przesyłka nie zostanie przekazana dzieciom lub młodzieży”.
19 Jednak w kompetencji Trybunału nie leży wypowiadanie się, w ramach procedury odesłania prejudycjalnego, o wykładni przepisów
krajowych ani orzekanie o poprawności wykładni zastosowanej przez sąd krajowy (zob. podobnie wyrok z dnia 3 października 2000 r.
w sprawie C‑58/98 Corsten, Rec. s. I‑7919, pkt 24). Trybunał jest bowiem zobowiązany uwzględnić, zgodnie z podziałem kompetencji
między sądami wspólnotowymi a krajowymi, stan faktyczny i prawny, w jaki wpisują się pytania prejudycjalne w postaci takiej
jak sformułowana w orzeczeniu odsyłającym (zob. wyroki z dnia 25 października 2001 r. w sprawie C‑475/99 Ambulanz Glöckner,
Rec. s. I‑8089, pkt 10; z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie C‑136/03 Dörr i Ünal, Rec. s. I‑4759, pkt 46 i z dnia 22 czerwca
2006 r. w sprawie C‑419/04 Conseil général de la Vienne, Rec. s. I‑5645, pkt. 24).
20 W tych okolicznościach wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym należy rozpatrzyć, przyjmując, jak wskazuje sąd
krajowy, że omawiana regulacja zakazuje sprzedaży wysyłkowej nośników obrazu, które nie zostały poddane kontroli i klasyfikacji
dla celów ochrony małoletnich przez właściwy organ i które nie zawierają wskazania tego organu co do wieku, od którego są
dozwolone.
21 Należy ponadto wskazać, że jak wynika z akt, omawiana regulacja ma zastosowanie nie tylko do dostawców z siedzibą w Republice
Federalnej Niemiec, ale również do dostawców mających siedzibę w innych państwach członkowskich.
22 Co się tyczy przepisów prawa wspólnotowego mających zastosowanie w okolicznościach, takich jak okoliczności sprawy przed sądem
krajowym, należy stwierdzić, że niektóre aspekty dotyczące sprzedaży wysyłkowej nośników obrazu mogą być objęte zakresem stosowania
dyrektywy 2000/31. Jednakże jak wynika z art. 2 lit. h) pkt ii) tej dyrektywy nie reguluje ona wymagań mających zastosowanie
do towarów jako takich. To samo dotyczy dyrektywy 97/7.
23 Ponieważ przepisy krajowe dotyczące ochrony małoletnich w przypadku wysyłkowej sprzedaży towarów nie stanowią przedmiotu harmonizacji
na szczeblu wspólnotowym, oceny omawianej regulacji należy dokonać przy uwzględnieniu art. 28 WE i art. 30 WE.
W przedmiocie wystąpienia ograniczenia swobodnego przepływu towarów
24 Avides Media, rząd Zjednoczonego Królestwa i Komisja Wspólnot Europejskich są zdania, że omawiana regulacja stanowi środek
o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych zasadniczo zabroniony na podstawie art. 28 WE. Zdaniem rządu Zjednoczonego
Królestwa i Komisji regulacja ta jest jednak uzasadniona względami związanymi z ochroną małoletnich.
25 Dynamic Medien, rząd niemiecki i Irlandia podnoszą, że omawiana regulacja dotyczy sposobu sprzedaży w rozumieniu wyroku z dnia
24 listopada 1993 r. w sprawach połączonych C‑267/91 i C‑268/91 Keck i Mithouard, Rec. s. I‑6097. Ponieważ ma ona zastosowanie
w sposób nieodróżniający ją zarówno do produktów krajowych, jak również do produktów przywiezionych i dotyczy w ten sam sposób,
z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu produktami tego rodzaju, nie jest objęta zakazem ustanowionym w art. 28 WE.
26 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wszelkie uregulowania państw członkowskich dotyczące handlu mogące, bezpośrednio lub pośrednio,
rzeczywiście lub potencjalnie, utrudnić handel wewnątrz Wspólnoty należy uznać za środki o skutku równoważnym do ograniczeń
ilościowych (zob. w szczególności wyroki z dnia 11 lipca 1974 r. w sprawie 8/74 Dassonville, Rec. s. 837, pkt 5; z dnia 19 czerwca
2003 r. w sprawie C‑420/01 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑6445, pkt 25 i z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie C‑143/06
Ludwigs-Apotheke, Zb.Orz. s. I‑9623, pkt 25).
27 Nawet jeżeli celem zastosowania danego środka nie jest uregulowanie wymiany handlowej pomiędzy państwami członkowskimi, kwestią
decydującą jest skutek, jaki rzeczywiście lub potencjalnie wywiera on na handel wewnątrz Wspólnoty. Zgodnie z tym kryterium
przeszkody w swobodnym przepływie towarów, będące – w braku harmonizacji ustawodawstw – wynikiem stosowania do towarów pochodzących
z innych państw członkowskich, w których są zgodnie z prawem produkowane i wprowadzane do obrotu, przepisów określających
wymogi, które te produkty muszą spełniać (takich jak dotyczące ich oznaczania, formy, rozmiarów, wagi, składu, prezentacji,
etykietowania, konfekcjonowania), stanowią środki o skutku równoważnym, nawet jeśli przepisy te są stosowane bez rozróżnienia
do wszystkich produktów, chyba że ich stosowanie może zostać uzasadnione celem dotyczącym interesu ogólnego przeważającym
nad wymogami swobody przepływu towarów (zob. podobnie wyroki z dnia 20 lutego 1979 r. w sprawie 120/78 Rewe-Zentral, zwany
„Cassis de Dijon”, Rec. s. 649, pkt 6, 14 i 15; z dnia 26 czerwca 1997 r. w sprawie C‑368/95 Familiapress, Rec. s. I‑3689,
pkt 8 oraz z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie C‑322/01 Deutscher Apothekerverband, Rec. s. I‑14887, pkt 67).
28 Trybunał orzekł również, że przepisy krajowe poddające dany produkt, zgodnie z prawem produkowany i wprowadzany do obrotu
w innym państwie członkowskim, dodatkowym kontrolom stanowią środki o skutku równoważnym zakazane na mocy art. 28 WE z zastrzeżeniem
odstępstw przewidzianych lub dopuszczonych w prawie wspólnotowym (zob. w szczególności wyroki z dnia 22 stycznia 2002 r. w sprawie
C‑390/99 Canal Satélite Digital, Rec. s. I‑607, pkt 36 i 37 oraz z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie C‑14/02 ATRAL, Rec. s. I‑4431,
pkt 65).
29 Natomiast zastosowanie do produktów pochodzących z innych państw członkowskich krajowych przepisów, które ograniczają niektóre
sposoby sprzedaży bądź ich zakazują, o ile tylko obowiązują one wszystkie zainteresowane podmioty gospodarcze prowadzące działalność
na terytorium krajowym i dotyczą w ten sam sposób, z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu produktami krajowymi i produktami
pochodzącymi z innych państw członkowskich, nie utrudnia, bezpośrednio ani pośrednio, rzeczywiście ani potencjalnie, wymiany
handlowej między państwami członkowskimi w rozumieniu wyroku w sprawie Dassonville (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie
Keck i Mithouard, pkt 16; wyroki z dnia 15 grudnia 1993 r. w sprawie C‑292/92 Hünermund i.in., Rec. s. I‑6787, pkt 21 oraz
z dnia 28 września 2006 r. w sprawie C‑434/04 Ahokainen i Leppik, Rec. s. I‑9171, pkt 19). Jeżeli bowiem powyższe warunki
są spełnione, zastosowanie uregulowań tego typu do sprzedaży produktów pochodzących z innego państwa członkowskiego, zgodnych
z przepisami tego państwa, nie może uniemożliwić ich dostępu do rynku lub ograniczyć tego dostępu w stopniu większym niż ma
to miejsce w odniesieniu do produktów krajowych (zob. ww. wyrok w sprawie Keck i Mithouard, pkt 17).
30 Trybunał zaliczył następnie do przepisów regulujących sposoby sprzedaży w rozumieniu ww. wyroku w sprawie Keck i Mithouard
przepisy dotyczące niektórych metod wprowadzania do obrotu (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Hünermund i.in., pkt 21
i 22; wyroki z dnia 13 stycznia 2000 r. w sprawie C‑254/98 TK-Heimdienst, Rec. s. I‑151, pkt 24 i z dnia 23 lutego 2006 r.
w sprawie C‑441/04 A-Punkt Schmuckhandel, Rec. s. I‑2093, pkt 16).
31 Z pkt 15 wyroku z dnia 29 czerwca 1995 r. w sprawie C‑391/92 Komisja przeciwko Grecji, Rec. s. I‑1621 wynika, że regulacja
ograniczająca wprowadzanie do obrotu produktów w niektórych punktach sprzedaży, która powoduje zawężenie swobody handlowej
podmiotów gospodarczych, nie odnosząc się przy tym do cech produktów jako takich, stanowi sposób sprzedaży w rozumieniu orzecznictwa
wskazanego w pkt 29 niniejszego wyroku. W związku z tym konieczność dostosowania produktów do przepisów obowiązujących w państwie
członkowskim, w którym są one wprowadzane do obrotu wyklucza możliwość uznania, że chodzi o sposób sprzedaży (zob. ww. wyrok
w sprawie Canal Satélite Digital, pkt 30). To samo dotyczy konieczności zmodyfikowania etykietek przywożonego produktu (zob.
w szczególności wyroki z dnia 3 czerwca 1999 r. w sprawie C‑33/97 Colim, Rec. s. I‑3175, pkt 37 i z dnia 18 września 2003 r.
w sprawie C‑416/00 Morellato, Rec. s. I‑9343, pkt 29 i 30).
32 Należy stwierdzić, że regulacja omawiana w niniejszej sprawie nie stanowi sposobu sprzedaży w rozumieniu orzecznictwa zapoczątkowanego
cytowanym powyżej wyrokiem w sprawie Keck i Mithouard.
33 Regulacja, o której mowa nie zakazuje bowiem sprzedaży korespondencyjnej nośników obrazu. Stanowi ona, że aby nośniki obrazu
mogły zostać wprowadzone do obrotu tą drogą, powinny one zostać poddane krajowej procedurze kontroli i klasyfikacji dla celów
ochrony małoletnich niezależnie od tego, czy analogiczna procedura miała już miejsce w państwie członkowskim wywozu tych nośników.
Ponadto regulacja ta ustanawia wymogi, którym nośniki obrazu muszą odpowiadać, a mianowicie w zakresie dotyczącym ich oznaczania.
34 Należy stwierdzić, że tego rodzaju regulacja może utrudnić przywóz nośników obrazu pochodzących z innych państw członkowskich
niż Republika Federalna Niemiec i zwiększyć jego koszty, w związku z czym może ona powstrzymać niektóre podmioty zainteresowane
od wprowadzania tego rodzaju nośników obrazu do obrotu w Republice Federalnej Niemiec.
35 W związku z powyższym omawiana regulacja stanowi środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w rozumieniu art. 28 WE,
co do zasady niezgodny z obowiązkami wynikającymi z tego przepisu, chyba że może on zostać obiektywnie uzasadniony.
W przedmiocie ewentualnego uzasadnienia regulacji
36 Rząd Zjednoczonego Królestwa i Komisja są zdania, że omawiana regulacja jest uzasadniona, ponieważ jej celem jest ochrona
małoletnich. Cel ten jest bowiem związany z moralnością publiczną i porządkiem publicznym, które stanowią uznane w ramach
art. 30 WE względy uzasadniające. Ponadto dyrektywy 97/7 i 2000/31 wyraźnie dopuszczają nałożenie restrykcji podyktowanych
względami interesu ogólnego.
37 Dynamic Medien, rząd niemiecki i Irlandia zgadzają się z tym stanowiskiem na wypadek, gdyby zostało stwierdzone, że omawiana
regulacja jest objęta zakazem przewidzianym w art. 28 WE. Rząd niemiecki podnosi, że regulacja ta służy celom związanym z porządkiem
publicznym i zapewnia, że małoletni mogą rozwijać poczucie odpowiedzialności osobistej i zdolności socjalne. Ponadto ochrona
małoletnich jest celem ściśle związanym z poszanowaniem godności ludzkiej. Irlandia powołuje również nadrzędny wymóg ochrony
konsumentów, który został uznany w wyroku w sprawie Cassis de Dijon.
38 Avides Media uważa, że omawiana regulacja jest nieproporcjonalna, ponieważ w sposób systematyczny zakazuje sprzedaży wysyłkowej
nośników obrazu niezawierających przewidzianego w niej oznaczenia, niezależnie od tego, czy te nośniki obrazu zostały poddane
kontroli dla celów ochrony małoletnich w innym państwie członkowskim. Prawo niemieckie nie przewiduje również procedury uproszczonej
w przypadku, w którym tego rodzaju kontrola rzeczywiście już nastąpiła.
39 Należy w tym względzie przypomnieć, że ochrona praw dziecka została uznana w różnych umowach międzynarodowych, w ramach których
państwa członkowskie współpracowały lub do których przystąpiły, takich jak Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych
przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 19 grudnia 1966 r., który wszedł w życie w dniu 23 marca 1976 r.
oraz Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne w dniu 20 listopada 1989 r., która weszła w życie w dniu
2 września 1990 r. Trybunał przypomniał już, że te umowy są jednymi z wielu aktów międzynarodowych dotyczących ochrony praw
człowieka, które Trybunał uwzględnia dla celów stosowania zasad ogólnych prawa wspólnotowego (zob. w szczególności wyrok z dnia
27 czerwca 2006 r. w sprawie C‑540/03 Parlament przeciwko Radzie, Rec. s. I‑5769, pkt 37).
40 W tym kontekście należy przypomnieć, że zgodnie z art. 17 Konwencji o prawach dziecka, państwa‑strony uznają ważną rolę spełnianą
przez środki masowego przekazu i zapewnią, aby dziecko miało dostęp do informacji oraz materiałów pochodzących z różnorodnych
źródeł krajowych i międzynarodowych, szczególnie do tych, które mają na uwadze jego dobro w wymiarze społecznym, duchowym
i moralnym oraz jego zdrowie fizyczne i psychiczne. W art. 17 lit. e) sprecyzowano, że państwa‑strony będą zachęcały do rozwijania
odpowiednich kierunków działalności dla ochrony dzieci przed informacjami i materiałami szkodliwymi z punktu widzenia ich
dobra.
41 Ochrona praw dziecka została również zagwarantowana w aktach przyjętych w ramach Unii Europejskiej, takich jak Karta praw
podstawowych Unii Europejskiej proklamowana w dniu 7 grudnia 2000 r. w Nicei (Dz.U. C 364, s. 1). Zgodnie z art. 24 ust. 1
Karty praw podstawowych dzieci mają prawo do ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra (zob. podobnie ww. wyrok
w sprawie Parlament przeciwko Radzie, pkt 58). Ponadto prawo państw członkowskich do podejmowania środków koniecznych ze względów
związanych z ochroną małoletnich zostało uznane w różnych aktach prawa wspólnotowego, takich jak dyrektywa 2000/31.
42 O ile ochrona dziecka stanowi uzasadniony interes mogący, co do zasady usprawiedliwić ograniczenie swobody podstawowej zagwarantowanej
w traktacie WE, takiej jak swobodny przepływ towarów (zob. analogicznie wyrok z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C‑112/00
Schmidberger, Rec. s. I‑5659, pkt 74), to jednak ograniczenia tego rodzaju mogą być uzasadnione jedynie wówczas, gdy są odpowiednie
dla zapewnienia realizacji zamierzonego celu i nie wykraczają poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia (zob. podobnie
wyroki z dnia 14 października 2004 r. w sprawie C‑36/02 Omega, Rec. s. I‑9609, pkt 36 i z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie
C‑438/05 International Transport Workers’ Federation i Finnish Seamen’s Union, Zb.Orz. s. I‑10779, pkt 75).
43 Z postanowienia odsyłającego wynika, że omawiana regulacja krajowa ma na celu zapewnienie ochrony dzieci przed informacjami
i materiałami szkodliwymi z punktu widzenia ich dobra.
44 W tym kontekście należy wskazać, że nie jest niezbędne, aby przepis o charakterze ograniczenia wydany przez organy państwa
członkowskiego w celu ochrony praw dzieci wskazanych w pkt 39–42 niniejszego wyroku odpowiadał koncepcji wspólnej dla wszystkich
państw członkowskich, jeżeli chodzi o poziom i sposoby tej ochrony (zob. analogicznie ww. wyrok w sprawie Omega, pkt 37).
W związku z tym, że koncepcje te mogą być odmienne w różnych państwach członkowskich w zależności od poglądów dotyczących
moralności lub kultury, należy uznać, iż państwom członkowskim przysługuje pewien zakres swobodnego uznania.
45 O ile w braku harmonizacji wspólnotowej do państw członkowskich należy ocena poziomu, na jakim chcą zapewnić ochronę omawianego
interesu, to jednak powinny one korzystać z tego zakresu swobodnego uznania w poszanowaniu obowiązków wynikających z prawa
wspólnotowego.
46 Ponadto o ile omawiana regulacja odpowiada poziomowi ochrony dziecka, który ustawodawca niemiecki chciał zapewnić na terytorium
Republiki Federalnej Niemiec, o tyle środki wprowadzane przez tą regulację powinny być odpowiednie dla zapewnienia realizacji
tego celu i nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia.
47 Brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że zakaz sprzedaży i przekazywania drogą wysyłkową nośników obrazu nie poddanych
kontroli i klasyfikacji dla celów ochrony małoletnich przez właściwy organ i nie zawierających wskazania tego organu co do
wieku, od którego są dozwolone, stanowi środek mogący służyć ochronie dzieci przed informacjami i materiałami szkodliwymi
z punktu widzenia ich dobra.
48 Co się tyczy materialnego zakresu omawianego zakazu, należy wskazać, że ustawa o ochronie małoletnich nie zabrania każdej
formy wprowadzania do obrotu nieskontrolowanych nośników obrazu. Jak bowiem wynika z postanowienia odsyłającego, tego rodzaju
nośniki obrazu mogą być przywożone i sprzedawane osobom dorosłym poprzez kanały dystrybucji, w przypadku których ma miejsce
osobisty kontakt pomiędzy dostawcą a kupującym, co umożliwia zapewnienie, że dzieci nie będą miały dostępu do omawianych nośników
obrazu. Mając na uwadze te okoliczności, należy stwierdzić, że omawiana regulacja nie wykracza poza to, co jest konieczne
do osiągnięcia celu zamierzonego przez państwo członkowskie.
49 Co się tyczy procedury kontroli ustanowionej przez ustawodawcę krajowego w celu ochrony dzieci przed informacjami i materiałami
szkodliwymi z punktu widzenia ich dobra, sam fakt, że jedno państwo członkowskie wybrało odmienny system ochrony niż przyjęty
przez inne państwo nie ma wpływu na ocenę proporcjonalności przepisów krajowych przyjętych w tej dziedzinie. Przepisy te powinny
być oceniane jedynie pod kątem celów i poziomu ochrony, który zamierza zapewnić państwo członkowskie (zob. analogicznie wyrok
z dnia 21 września 1999 r. w sprawie C‑124/97 Läärä i.in., Rec. s. I‑6067, pkt 36 i ww. wyrok w sprawie Omega, pkt 38).
50 Jednak ta procedura kontroli powinna być łatwo dostępna, powinna być zakończona w rozsądnym terminie i jeśli prowadzi do odmowy,
to powinna istnieć możliwość zaskarżenia decyzji odmownej na drodze sądowej (zob. podobnie wyroki z dnia 16 lipca 1992 r.
w sprawie C‑344/90 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I‑4719, pkt 9 oraz z dnia 5 lutego 2004 r. w sprawie C‑95/01 Greenham
i Abel, Rec. s. I‑1333, pkt 35).
51 W niniejszej sprawie na podstawie uwag przedstawionych przed Trybunałem przez rząd niemiecki wydaje się, że procedura kontroli,
klasyfikacji i oznaczania nośników obrazu ustanowiona przez omawianą regulację spełnia przesłanki wskazane w poprzednim punkcie.
Jednakże do sądu krajowego – który rozpatruje niniejszy spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za orzeczenie w sprawie
– należy zbadanie, czy jest tak rzeczywiście.
52 Mając na uwadze powyższe rozważania, na przedłożone pytania należy udzielić odpowiedzi w ten sposób, że art. 28 WE nie sprzeciwia
się regulacji krajowej, takiej jak regulacja rozpatrywana przed sądem krajowym, ustanawiającej zakaz sprzedaży lub przekazywania
drogą wysyłkową nośników obrazu, które nie zostały poddane kontroli i klasyfikacji dla celów ochrony małoletnich przez właściwy
organ i które nie zawierają wskazania tego organu co do wieku, od którego są dozwolone, chyba że zostanie stwierdzone, że
procedura kontroli, klasyfikacji i oznaczania nośników obrazu ustanowiona przez tę regulację nie jest łatwo dostępna, nie
może być zakończona w rozsądnym terminie lub brak jest możliwości zaskarżenia decyzji odmownej na drodze sądowej.
W przedmiocie kosztów
53 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuł 28 WE nie sprzeciwia się regulacji krajowej, takiej jak regulacja rozpatrywana przed sądem krajowym, ustanawiającej
zakaz sprzedaży lub przekazywania drogą wysyłkową nośników obrazu, które nie zostały poddane kontroli i klasyfikacji dla celów
ochrony małoletnich przez najwyższy organ kraju związkowego lub przez krajową organizację dobrowolnej kontroli wewnętrznej
i które nie zawierają wskazania tego organu lub tej organizacji co do wieku, od którego są dozwolone, chyba że zostanie stwierdzone,
że procedura kontroli, klasyfikacji i oznaczania nośników obrazu ustanowiona przez tę regulację nie jest łatwo dostępna, nie
może być zakończona w rozsądnym terminie lub brak jest możliwości zaskarżenia decyzji odmownej na drodze sądowej.
Podpisy
* Język postępowania: niemiecki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło