C-246/07
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2009-10-01CELEX: 62007CC0246ECLI:EU:C:2009:589
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy państwo członkowskie, będące stroną umowy mieszanej (Konwencji sztokholmskiej), może jednostronnie zaproponować dodanie substancji do tej konwencji, jeśli trwa już wspólnotowy proces decyzyjny w tej sprawie, bez naruszenia zasady lojalnej współpracy wynikającej z art. 10 WE?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny stwierdził, że Szwecja miała prawo do przedłożenia propozycji dodania PFOS do Konwencji sztokholmskiej, ponieważ kompetencja Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska jest wspólna z państwami członkowskimi, a propozycja Szwecji nie zagrażała kompetencjom Wspólnoty w sensie materialnym. Jednakże, Szwecja naruszyła zasadę lojalnej współpracy (art. 10 WE) w aspekcie formalnym. Obowiązek lojalnej współpracy wymaga od państw członkowskich zaangażowania w wspólnotowy proces decyzyjny i powstrzymania się od samodzielnych działań w rozsądnym terminie, do czasu zakończenia tego procesu. Szwecja nie pozwoliła na naturalny bieg wspólnotowego procesu decyzyjnego, działając jednostronnie zbyt szybko, co zakłóciło integralność tego procesu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy propozycji Szwecji z dnia 14 lipca 2005 r. dotyczącej dodania grupy substancji PFOS (sulfonianów perfluorooktanu) do Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych. Konwencja ta jest umową mieszaną, której stronami są zarówno Wspólnota, jak i Szwecja. W tym czasie PFOS nie były objęte żadnymi międzynarodowymi ani wspólnotowymi instrumentami regulującymi POP. Komisja złożyła skargę, twierdząc, że Szwecja naruszyła art. 10 WE, działając jednostronnie, podczas gdy trwały rozmowy i proces decyzyjny na poziomie wspólnotowym w sprawie wspólnej propozycji dotyczącej POP, w tym PFOS.Rozstrzygnięcie
Rzecznik Generalny proponuje, aby Trybunał stwierdził, iż proponując jednostronnie dodanie sulfonianów perfluorooktanu do załączników do Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych, zanim została podjęta decyzja Wspólnoty w tej sprawie, Szwecja uchybiła swoim zobowiązaniom wynikającym z art. 10 WE.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
M. POIARESA MADURA
przedstawiona w dniu 1 października 2009 r.(1)
Sprawa C‑246/07
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Królestwu Szwecji
1. Zasada lojalnej współpracy pomiędzy Wspólnotą a państwami członkowskimi ma szczególne znaczenie, jeśli chodzi o wykonywanie
ich uprawnień zgodnie z traktatem: ma to zastosowanie tym bardziej w odniesieniu do kompetencji dzielonych.
2. Niniejsza sprawa pojawia się w tym właśnie kontekście. Zarówno Wspólnota, jak i Szwecja są stronami wielostronnego porozumienia
regulującego substancje szkodliwe dla środowiska. Czy Szwecja może zatem zaproponować dodanie nowej substancji do porozumienia,
czy też jest zmuszona działać wespół ze Wspólnotą?
3. Odpowiedź, jak się okaże, nie zależy tylko od okoliczności, czy Szwecja ma kompetencje do samodzielnego działania, lecz również
od tego, jaki sposób działania wybierze.
I – Opis stanu faktycznego i prawnego
4. Niniejsza sprawa dotyczy przepisów w zakresie trwałych zanieczyszczeń organicznych (zwanych dalej „POP”), substancji, które
są szczególnie szkodliwe dla środowiska i zdrowia ludzkiego. POP są toksyczne, odporne na degradację i podlegają bioakumulacji
(to znaczy wspinają się wzwyż łańcucha pokarmowego). Negatywne skutki POP – przenoszonych za pośrednictwem powietrza, wody
i gatunków wędrownych – mogą wystąpić w dużej odległości od miejsca ich początkowego uwolnienia.
5. Te transgraniczne negatywne skutki spowodowały, że POP zostały objęte wieloma wielostronnymi porozumieniami w zakresie środowiska
naturalnego. Jednym z takich wielostronnych porozumień jest Konwencja sztokholmska w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych
(zwana dalej „konwencją”)(2). Konwencja jest mieszanym porozumieniem, którego stronami są zarówno Wspólnota, jak i Szwecja. Wymaga ona, aby strony ograniczyły
lub wyeliminowały uwalnianie POP wymienionych w jej załącznikach.
6. Którakolwiek strona konwencji może zaproponować, żeby dana substancja została uznana za POP i dodana do załączników do tej
konwencji („dodana do konwencji”). Zasadniczo, po zaproponowaniu substancji w ten sposób Komitet ds. Przeglądu Trwałych Zanieczyszczeń
Organicznych (zwany dalej „POPRC”) sprawdzi, czy substancja ta spełnia wymagania konwencji, przeprowadzi analizę ryzyka oraz
wyda ostateczne zalecenie w sprawie możliwego dodania substancji.
7. Podczas technicznego przeglądu dokonywanego przez POPRC strony konwencji mogą przedstawiać uwagi i po przeprowadzeniu tego
przeglądu podejmują ostateczną decyzję w sprawie dodania substancji do konwencji. Konferencja stron odbywa się zazwyczaj raz
do roku w celu podjęcia decyzji dotyczących zmian takich jak wspomniane dodanie. Konferencja stron zmierza do podejmowania
decyzji w formie konsensusu, lecz, w przypadku gdy nie jest to możliwe, może przyjmować decyzje większością trzech czwartych.
8. Należy zauważyć, że zgodnie z konwencją jakakolwiek jej strona może odmówić związania jej zmianą. W okresie jednego roku strona
może podjąć decyzję o takim skutku, a długość tego okresu pokrywa się z czasem poprzedzającym wejście zmiany w życie.
9. Innym wielostronnym porozumieniem w zakresie środowiska naturalnego dotyczącym uregulowań w sprawie POP jest Protokół do Konwencji
w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości dotyczący trwałych zanieczyszczeń organicznych
(zwany dalej „protokołem”)(3). Protokół pod wieloma względami jest zbliżony do konwencji, lecz, jak sama jego nazwa wskazuje, dotyczy głównie zanieczyszczeń
powietrza. Jedno kluczowe podobieństwo stanowi okoliczność, iż każda strona protokołu może zaproponować dodanie danej substancji
do wykazu POP znajdującego się w załącznikach do protokołu („dodane do protokołu”). Zarówno Wspólnota, jak i Szwecja są stronami
protokołu.
10. Transgraniczne negatywne skutki POP spowodowały również uregulowanie ich na poziomie Wspólnoty, w szczególności rozporządzeniem
nr 850/2004 (zwanym dalej „rozporządzeniem POP”)(4).
11. Niniejsza sprawa dotyczy propozycji złożonej przez Szwecję dotyczącej dodania do konwencji specyficznej grupy substancji sulfonianów
perfluorooktanu (zwanych dalej „PFOS”). Bezsporne jest, iż PFOS mogą zostać uznane za POP. Jednakże w momencie złożenia propozycji
przez Szwecję PFOS nie były ujęte w żadnym z wyżej wymienionych międzynarodowych ani wspólnotowych instrumentów regulujących
POP.
12. Istotne jest, aby uwzględnić chronologię zdarzeń dotyczących propozycji Szwecji, a także okoliczność, czy te zdarzenia związane
są z konwencją, czy też z protokołem.
13. W dniu 4 sierpnia 2004 r. Komisja złożyła wniosek, żeby Rada zezwoliła jej na przedłożenie w imieniu Wspólnoty i jej państw
członkowskich wniosku w sprawie zmiany załączników do konwencji i do protokołu. Wniosek Komisji nie uwzględnił PFOS.
14. Również w sierpniu 2004 r. Szwecja złożyła propozycję, żeby PFOS zostały dodane do protokołu(5).
15. W dniu 8 września 2004 r. odbyło się spotkanie „międzynarodowej grupy do spraw środowiska naturalnego” Rady. Podczas tego
spotkania Szwecja podniosła kwestię dodania PFOS do konwencji, oświadczając, iż spodziewała się, że takie dodanie będzie przedmiotem
wspólnego wniosku i w związku z tym powstrzyma się w tym czasie od składania własnego wniosku. Szwecja podniosła tę kwestię
ponownie na spotkaniu grupy w dniu 12 stycznia 2005 r.
16. W marcu 2005 r. Rada przyjęła konkluzje dotyczące wspólnej propozycji w sprawie dodania pewnych substancji do konwencji. Wybór
tych substancji miał zostać dokonany w oparciu o substancje już ujęte w protokole, które były także objęte rozporządzeniem
POP. Jak wspomniano powyżej, w owym czasie PFOS nie były objęte żadnym z tych instrumentów (ponieważ nie osiągnięto żadnego
porozumienia w sprawie propozycji Szwecji na podstawie protokołu).
17. W dniu 6 lipca 2005 r. „międzynarodowa grupa do spraw środowiska naturalnego” osiągnęła porozumienie w sprawie wspólnej propozycji
dodania PFO do protokołu, gdy tylko Komisja przedłoży propozycję dotyczącą środków kontrolnych na poziomie wspólnotowym.
18. Przedmiotem tego spotkania „międzynarodowej grupy do spraw środowiska naturalnego” było również dodanie PFOS do konwencji.
Szwecja zaostrzyła swoje stanowisko i jasno wyraziła, że jeżeli porozumienie dotyczące wspólnej propozycji nie zostanie osiągnięte,
wówczas złoży taką propozycję jednostronnie. Pomimo tego grupie udało się jedynie uzgodnić, że należy zaproponować dodanie
substancji, odkładając jednakże na później decyzję co do tego, jakie substancje powinny zostać dodane.
19. W dniu 14 lipca 2005 r. Szwecja postąpiła zgodnie z przedstawionym stanowiskiem i jednostronnie zaproponowała dodanie PFOS
do konwencji, informując o tym tego samego dnia Prezydencję. Propozycja Szwecji, jak wyżej wspomniano, jest przedmiotem niniejszej
sprawy i powinna zatem zostać oceniona przez pryzmat sytuacji istniejącej w czasie, gdy zaszły omawiane okoliczności. Niemniej
warto zwrócić uwagę na niektóre późniejsze zdarzenia.
20. W dniu 8 września 2005 r. Rada zdecydowała o zezwoleniu Wspólnocie i jej państwom członkowskim na przedłożenie wspólnej propozycji
dodania PFOS do protokołu(6), jak tylko Komisja przedstawi wniosek dotyczący ograniczeń w ramach dyrektywy 76/769(7) dotyczących stosowania PFOS.
21. W dniu 24 kwietnia 2006 r. Rada zdecydowała udzielić zezwolenia Wspólnocie i jej państwom członkowskim na dodanie niektórych
substancji – które to zezwolenie nie dotyczyło PFOS – do konwencji(8).
22. Jeżeli PFOS zostaną wreszcie dodane do konwencji lub do protokołu, zostaną one również zaliczone do substancji objętych rozporządzeniem
POP(9).
23. Po złożeniu przez Szwecję propozycji został także przedstawiony i przyjęty wniosek zmierzający do przyjęcia dyrektywy wprowadzającej
środki kontroli w odniesieniu do PFOS(10).
24. Komisja skierowała do Szwecji wezwanie do usunięcia uchybienia, kwestionując zgodność propozycji Szwecji z prawem wspólnotowym.
Ponieważ Komisja nie była usatysfakcjonowana odpowiedziami udzielonymi przez Szwecję na wezwanie do usunięcia uchybienia i na
późniejszą uzasadnioną opinię, wniosła ona niniejszą skargę na podstawie art. 226 WE.
II – Ocena
25. W pierwszej kolejności należy podnieść, że Komisja nie kwestionuje, że PFOS powinny zostać uznane za POP; późniejsze ustawodawstwo
wspólnotowe faktycznie potwierdziło tenże ich charakter. Uwzględniając transgraniczne oddziaływanie PFOS oraz brak ustawodawstwa
wspólnotowego, użycie instrumentów prawa międzynarodowego było jedynym możliwym środkiem, jakim dysponowała Szwecja, aby zapobiec
tego typu negatywnym skutkom dla jej środowiska naturalnego i dla zdrowia jej obywateli.
26. Komisja twierdzi, że Szwecja nie była uprawniona do działania w zakresie zagrożeń związanych z PFOS. Twierdzi ona, że wspólnotowe
ramy prawne – w szczególności rozporządzenie POP i dyrektywa 76/769 – już istniały, nawet jeżeli w chwili zaistnienia okoliczności
faktycznych sprawy te ramy prawne nie obejmowały PFOS.
27. Jak słusznie wskazały państwa członkowskie, jest tu mowa o wyłącznych kompetencjach. Jednakże Komisja nie podniosła kwestii
naruszenia wyłącznych kompetencji na wymaganym etapie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi. Zatem niniejszy zarzut
należy uznać za niedopuszczalny i odrzucić odnośne argumenty.
28. Niemniej, nawet jeżeli zarzut naruszenia wyłącznych kompetencji byłby dopuszczalny, musiałby zostać oddalony. Jak orzekł Trybunał,
„kompetencja Wspólnoty w sprawach zewnętrznych w dziedzinie ochrony środowiska nie jest kompetencją wyłączną, lecz co do zasady
wspólną z państwami członkowskimi”(11).
29. Zarówno przepisy wspólnotowe, na których opiera się Komisja, jak i przystąpienie Szwecji do konwencji oparte są na tytule
XIX traktatu WE dotyczącym środowiska naturalnego (art. 174–176 WE). Rozdział kompetencji dokonany przez traktat nastawiony
jest na działanie: ani państwo członkowskie, ani Wspólnota nie mogą zabronić drugiej stronie osiągnięcia wyższego poziomu
ochrony środowiska.
30. Wspólnotowe ramy prawne, o których mowa, należy jako takie uważać za wprowadzające minimalne standardy, które w żadnym przypadku
nie uniemożliwiają dalszych działań państw członkowskich. Ponieważ te przepisy w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych
sprawy nie obejmowały PFOS Wspólnota nie mogła nabyć wyłącznej kompetencji w celu ich uregulowania(12).
31. Chociaż zarzut wyłącznej kompetencji jest niedopuszczalny, Komisja słusznie podniosła w postępowaniu poprzedzającym wniesienie
skargi kwestię naruszenia art. 10 WE, na której się skoncentruję(13). Można wyróżnić dwa aspekty tego zarzucanego naruszenia.
32. Pierwszy z nich ma charakter materialny: dotyczy zarzutu, że propozycja Szwecji w sprawie dodania PFOS – lub jakiejkolwiek
substancji – do konwencji zagraża jednolitemu charakterowi międzynarodowej reprezentacji Wspólnoty i jej państw członkowskich.
33. Drugi ma charakter formalny: pomija kwestię, czy Szwecja jest uprawniona do przedłożenia takich propozycji, aby skupić się
dla odmiany na zagadnieniu koordynacji tych propozycji z bieżącym procesem decyzyjnym Wspólnoty.
34. Uważam, iż użyteczne jest oddzielne przeanalizowanie tych dwóch aspektów.
i) Czy Szwecja może przedłożyć propozycję dodania PFOS do konwencji?
35. Głównym argumentem Komisji jest stwierdzenie, że ze względu na to, iż konwencja jest umową mieszaną, Szwecja nie może działać
samodzielnie, lecz tylko wraz ze Wspólnotą lub gdy jest reprezentowana przez Wspólnotę. Należy zauważyć, że to twierdzenie,
w formie przedstawionej przez Komisję, może bez trudu zostać zastosowane w odniesieniu do wszystkich mieszanych porozumień.
36. Umowy mieszane są typowe w przypadku kompetencji dzielonych, tak jak w niniejszej sprawie. Prawdą jest, że Trybunał uznał,
iż wymóg jednolitego charakteru międzynarodowej reprezentacji Wspólnoty i jej państw członkowskich może zapobiec podejmowaniu
przez nie samodzielnych działań, nawet jeśli kompetencja nadal pozostaje dzielona(14). Jednakże obstawanie przy tym, że jest to słuszne bez względu na sytuację objętą umową mieszaną, wyraźnie wykraczałoby poza
to orzecznictwo.
37. Jednolity charakter reprezentacji międzynarodowej Wspólnoty i jej państw członkowskich nie przedstawia sam w sobie niezależnej
wartości, lecz jest jedynie wyrazem zasady lojalnej współpracy zgodnie z art. 10 WE(15). Kwestia, czy taki jednolity charakter jest wymagany w ramach zasady lojalnej współpracy, może zostać wyjaśniona jedynie
w drodze analizy obowiązków nałożonych w poszczególnych umowach.
38. Kryterium dla takiej analizy, jak stwierdziłem wcześniej, powinna być okoliczność, czy wykonywanie dzielonych kompetencji
przez państwo członkowskie – w tym przypadku za pomocą umowy międzynarodowej – mogłoby poważnie utrudnić wykonywanie kompetencji
Wspólnoty(16).
39. Dokonawszy analizy złożonej przez Szwecję propozycji dodania PFOS do konwencji, mogę jedynie stwierdzić, że kompetencja Wspólnoty
nie jest zagrożona. Propozycja Szwecji ani nie zmusza Wspólnoty do związania przepisami, którym nie chce podlegać, ani nie
narusza jej zdolności do proponowania zamierzonych przez nią przepisów.
40. W odniesieniu do podporządkowania Wspólnoty nowym zasadom sama konwencja umożliwia Wspólnocie odmówienie związania jakimikolwiek
zmianami, takimi jak dodanie PFOS (w przypadku gdy przegląd techniczny, zaproponowany wnioskiem Szwecji doprowadziłby do wprowadzenia
takiej zmiany)(17).
41. Jeśli chodzi o zdolność Wspólnoty do przedstawiania propozycji nowych przepisów, zgodnie z konwencją Wspólnota ma zarówno
swobodę w zakresie wpływania na techniczny przegląd PFOS, jak i może składać propozycje dotyczące ich analizy tak samo, jakby
początkowa propozycja została przedłożona przez nią samą. Wszystko, czego dokonała Szwecja, to rozpoczęcie właściwej procedury
zmierzającej do zainicjowania przeglądu technicznego PFOS.
42. Komisja wspomniała o dwóch problemach, jakie mogą pojawić się w wykonywaniu kompetencji Wspólnoty: po pierwsze, Wspólnota
musi działać w celu uniknięcia nałożenia na nią zobowiązania wynikającego z dodania PFOS do konwencji; a po drugie, to dodanie
może spowodować powstanie (nieokreślonych) roszczeń o odszkodowanie ze strony krajów rozwijających się, co może wpłynąć na
przyszłe negocjacje dotyczące innych substancji.
43. Dostrzegam problemy dla Wspólnoty, lecz nie są to problemy o nadmiernym zakresie. Należy jednak mieć na uwadze, że takie trudności
trzeba rozważyć względem uzasadnionych praw państw członkowskich i względem zachowania ich kompetencji. Zasada lojalnej współpracy
znajduje zastosowanie również w odniesieniu do działań instytucji Wspólnoty wobec państw członkowskich(18).
44. Jeżeli instytucje wspólnotowe uniemożliwiałyby Szwecji właściwą ochronę jej środowiska naturalnego i zdrowia jej obywateli
z powodu niejasnych interesów gospodarczych lub po prostu z powodu obowiązku notyfikowania przez Wspólnotę konwencji, nadmiernie
utrudniłyby wykonywanie kompetencji Szwecji.
45. Szwecja ma zatem prawo do przedłożenia propozycji dodania PFOS do konwencji, tak jak mogła do niej przystąpić zgodnie z art. 174
ust. 4 WE. Jednakże w przypadku złożenia takiej propozycji Szwecja będzie ograniczona okolicznością, że Wspólnota jest również
stroną konwencji. Należy zająć się tym zagadnieniem w następnej sekcji.
ii) Czy Szwecja mogła złożyć propozycję dodania PFOS do konwencji, podczas gdy trwał już wspólnotowy proces decyzyjny?
46. Wpływ zasady lojalnej współpracy nie kończy się na dokonaniu analizy, czy Szwecja mogła wykonywać swoje kompetencje; sposób,
w jaki tego dokonała, jest równie, jeśli nie bardziej istotny.
47. Działania Szwecji mogły istotnie zagrażać wykonywaniu kompetencji Wspólnoty nie z uwagi na ich przedmiot, lecz ponieważ osłabiały
wspólnotowy proces decyzyjny.
48. W dziedzinie umów mieszanych Trybunał orzekł, iż państwo członkowskie ma obowiązek poinformowania instytucji wspólnotowych
i skonsultowania się z nimi, zanim podejmie samodzielne działanie(19). Jeżeli wypełnianie tego obowiązku rozpoczyna wspólnotowy proces decyzyjny lub jest związane z toczącym się procesem decyzyjnym,
konsekwencją tego musi być pełne i w dobrej wierze zaangażowanie państwa członkowskiego w ten proces.
49. Konsekwencje wynikające z zasady lojalnej współpracy są zatem dwojakiego rodzaju: po pierwsze, państwa członkowskie zobowiązane
są do udziału w procesie decyzyjnym Wspólnoty; po drugie natomiast, zobowiązane są nie podejmować samodzielnych działań co
najmniej w rozsądnym terminie, do czasu zakończenia tego procesu(20).
50. Zdaje się, że Szwecja pomyślnie wywiązała się z pierwszej części tego obowiązku: starała się opracować wspólny wniosek dotyczący
dodania PFOS do konwencji. Jednakże późniejsze groźby Szwecji, że podejmie samodzielne działania, mogą być postrzegane jako
zmierzające do wywołania nieproporcjonalnego wpływu na wspólnotowy proces decyzyjny, a zatem mogą zakłócać integralność wspólnotowego
procesu politycznego.
51. Ponadto Szwecja uchyliła się od wypełnienia drugiej części tego zobowiązania. Jeżeli zostałaby podjęta decyzja Wspólnoty o niedodawaniu
PFOS do konwencji, Szwecja miałaby możliwość podjęcia samodzielnego działania. Jednakże staranna ocena wspólnotowego procesu
decyzyjnego ukazuje, że nie podjęto żadnej decyzji do czasu podjęcia działań przez Szwecję. Zatem Szwecja powinna była powstrzymać
się od działania.
52. W czasie gdy Szwecja przedłożyła swoją propozycję, zostało osiągnięte porozumienie w „międzynarodowej grupie do spraw środowiska
naturalnego” Rady, że zostanie opracowany wspólny wniosek zmierzający do dodania substancji do konwencji. Pomimo że miało
jeszcze zostać osiągnięte porozumienie dotyczące tego, czy te substancje miałyby objąć również PFOS, poprzednie konkluzje
Rady ustaliły preferencje dla substancji już zawartych w protokole.
53. Nie tylko Szwecja zaproponowała już, że protokół powinien zostać uzupełniony o PFOS, lecz także zostało osiągnięte porozumienie
w ramach „międzynarodowej grupy do spraw środowiska naturalnego” Rady zmierzające do wystąpienia z taką propozycją zgodnie
z protokołem (który istotnie doprowadził następnie do przyjęcia decyzji Rady). W związku z rychłym dodaniem PFOS do protokołu
Szwecja nie może twierdzić w dobrej wierze, że została powzięta decyzja o niewnoszeniu propozycji dodania PFOS do konwencji.
54. Okoliczność, że decyzja Rady, której wydanie nastąpiło po przedstawieniu propozycji przez Szwecję, nie obejmowała PFOS, jest
bez znaczenia. Propozycja Szwecji spowodowała, że propozycja Wspólnoty stała się zbędna. W każdym wypadku Szwecja powinna
była powstrzymać się od samodzielnego działania dokładnie do momentu, gdy decyzja w tym zakresie została powzięta, aby poszanować
integralność wspólnotowego procesu decyzyjnego i nie zakłócać jego wewnętrznej równowagi sił.
55. Szwecja twierdzi, że w przypadku gdyby nie podjęła natychmiastowego działania, nie byłoby możliwe przedstawienie propozycji
dodania PFOS do konwencji w czasie zbliżającej się konferencji stron, co opóźniłoby tę sprawę o co najmniej kolejny rok. Jednakże
zobowiązanie wypływające z zasady lojalnej współpracy może pociągać za sobą konieczność poświęcenia interesów państwa członkowskiego.
56. Wspólnotowy proces decyzyjny jest powolny i państwa członkowskie muszą pogodzić się z tym, że skutki nie są osiągane tak szybko
jak w przypadku, gdy państwa działają samodzielnie. Jeżeli jednak dozwolono by im na obejście tego procesu, kiedy tylko byłoby
to dla nich wygodne, wspólnotowy proces decyzyjny stałby się bezcelowy. Ponadto jestem zdania, że należy podchodzić z pewną
ostrożnością do państw członkowskich używających swych uprawnień zewnętrznych w celu naruszenia wewnętrznej równowagi sił
wspólnotowego procesu decyzyjnego.
57. Przychylam się ku argumentowi, że państwa członkowskie nie mogą utknąć w niekończącym się procesie, w którym ostateczna decyzja
Wspólnoty jest odraczana aż do braku działania. Jeżeli okazałoby się, że ma to miejsce, należałoby przyjąć, że decyzja została
podjęta, a państwom członkowskim powinno zezwolić się na działanie(21). Niemniej w niniejszej sprawie było inaczej: wystarczy wskazać, iż niewiele ponad tydzień czasu upłynął pomiędzy oświadczeniem
Szwecji, że podejmie samodzielne działanie, w przypadku gdy nie zostanie osiągnięte porozumienie, a rzeczywistym przedłożeniem
propozycji.
58. Szwecja nie pozwoliła, aby ten proces przybrał naturalny bieg i został zakończony podjęciem decyzji Rady za dodaniem lub przeciw
dodaniu PFOS do konwencji. Szwecja powinna była zaangażować się we wspólnotowy proces decyzyjny do momentu podjęcia takiej
decyzji, nawet jeżeli politycznie odczuwała, że jej wysiłki zmierzające do uzgodnienia wspólnego wniosku w sprawie dodania
PFOS do konwencji były z góry skazane na niepowodzenie.
III – Wnioski
59. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał stwierdził, iż proponując jednostronnie dodanie sulfonianów perfluorooktanu
do załączników do Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych, zanim została podjęta decyzja Wspólnoty
w tej sprawie, Szwecja uchybiła swoim zobowiązaniom wynikającym z art. 10 WE.
1 – Język oryginału: angielski.
2 – Konwencja sztokholmska w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych została przyjęta w dniu 22 maja 2001 r., a weszła
w życie w dniu 17 maja 2004 r.
3 – Konwencja w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości dotycząca trwałych zanieczyszczeń
organicznych została zawarta w 1979 r.; protokół pochodzi z 1998 r.
4 – Rozporządzenie (WE) nr 850/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. dotyczące trwałych zanieczyszczeń
organicznych i zmieniające dyrektywę 79/117/EWG (Dz.U. L 158, s. 7).
5 – Szwecja wyjaśniła w piśmie z dnia 31 października 2005 r., że przegląd techniczny zainicjowany na jej wniosek faktycznie
miał na celu dodanie PFOS do protokołu. Istniały pewne wątpliwości co do intencji Szwecji dotyczących jej oświadczenia zawartego
w sprawozdaniu z dwudziestej drugiej sesji Organu Wykonawczego Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza
na dalekie odległości z dnia 24 stycznia 2005 r., w pkt 30, który odsyłał do art. 4 lit. d) pewnej decyzji 2003/10 – która
stwierdzała, że grupa zadaniowa w sprawie POPS utworzona na podstawie protokołu będzie „podejmować inne zadania tego typu
[…], jakie mogą zostać nałożone przez organ wykonawczy” (podczas gdy Szwecja powinna powołać się na art. 4 lit. c) tej decyzji
dotyczący „przeglądów technicznych dotyczących włączenia nowych substancji zaproponowanych przez strony w celu włączenia [do
protokołu]”).
6 – Dokument nr 11386/05 z dnia 22 lipca 2005 r., dotycząca tej decyzji procedura pisemna w Radzie została zamknięta w dniu
8 września 2005 r. (dokument 13305/05).
7 – Dyrektywa Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
państw członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów
niebezpiecznych (Dz.U. L 262, s. 201), zob. przypis 11 poniżej.
8 – Decyzja Rady nr 8541/06/WE z dnia 24 kwietnia 2006 r.; jej motyw czwarty brzmi następująco: „Zgodnie z art. 8 konwencji
każda Strona może przedłożyć Sekretariatowi wniosek o umieszczenie substancji chemicznej w wykazach w załącznikach do konwencji.
Ze względu na wymóg ścisłej współpracy przy reprezentowaniu Wspólnoty na forum międzynarodowym wnioski te powinny być składane
wspólnie przez Wspólnotę i państwa członkowskie”. Komisja dodała oświadczenie do protokołu do tej decyzji, w którym potwierdziła
swą opinię, że decyzja „w pełni popiera zatem scenariusz, zgodnie z którym państwa członkowskie nie będą jednostronnie przedkładać
propozycji nieuzgodnionych na forum Rady”.
9 – Zobacz art. 1 ust. 1 rozporządzenia POP.
10 – Dyrektywa 2006/122/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. zmieniająca po raz trzydziesty dyrektywę
Rady 76/769/WE w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących
się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (sulfonianów perfluorooktanu)
(Dz.U. L 372, s. 32); wniosek w sprawie tej dyrektywy został przedstawiony przez Komisję w dniu 5 grudnia 2005 r.
11 – Wyrok z dnia 30 maja 2006 r. w sprawie C‑459/03 Komisja przeciwko Irlandii, Zb.Orz. s. I‑4635, pkt 92.
12 – Wspólnota może nabyć wyłączne uprawnienia w drodze uregulowania wewnętrznego zgodnie z dobrze znaną zasadą AETR, zob. wyrok
z dnia 31 marca 1971 r. w sprawie 22/70 Komisja przeciwko Radzie, Rec. s. 263; opinia 1/94, Rec. s. I‑5267, pkt 77.
13 – Komisja dodatkowo podniosła naruszenie art. 300 ust. 1 WE, jednak, jak słusznie wskazało Zjednoczone Królestwo, postanowienie
to dotyczy „zaw[ierania] umów”, podczas gdy to art. 300 ust. 2 WE dotyczy „ustalenia stanowisk, które mają być zajęte w imieniu
Wspólnoty w organie stworzonym przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć decyzje mające skutki prawne”. Wbrew twierdzeniom Komisji
naruszenie art. 300 ust. 1 WE jako takie nie odnosiłoby się do propozycji Szwecji i jej wpływu na uprawnienia Wspólnoty dotyczące
dodawania substancji do konwencji.
14 – Zobacz ww. opinia 1/94, pkt 108.
15 – Zobacz C. Hillion, Mixity and coherence in EU external relations: the significance of the „duty of cooperation”, CLEER Working Papers, No 2009/2, s. 6.
16 – Zobacz moja opinia w sprawach C‑205/06 Komisja przeciwko Austrii i C‑249/06 Komisja przeciwko Szwecji, Zb.Orz. s. I‑1335,
pkt 36–42.
17 – Konwencja wyklucza podwójne wykonywanie uprawnień przez państwa i organizacje międzynarodowe, które są jej stronami, i wymaga
oświadczenia w sprawie kompetencji dotyczącego wykonywania tych uprawnień. Niemniej istnieje porozumienie pomiędzy stronami
niniejszej sprawy, że nie znajduje to zastosowania do prawa odmowy bycia związanym zmianami do konwencji. Należy przyjąć tę
konsensualną interpretację, ponieważ wynik działania zgodnego z art. 226 WE nie powinien zależeć od spornej interpretacji
umowy międzynarodowej (zob. ww. moja opinia w sprawach Komisja przeciwko Austrii i Komisja przeciwko Szwecji, pkt 62; opinia
rzecznik generalnej E. Sharpston w sprawie C‑118/07 Komisja przeciwko Finlandii, Zb.Orz. s. I‑10889, pkt 34, 35).
18 – Zobacz wyrok z dnia 12 lutego 2009 r. w sprawie C‑45/07 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I‑701, pkt 25; należy zauważyć,
że sprawa ta dotyczyła wyłącznych kompetencji Wspólnoty.
19 – Wyrok z dnia 30 maja 2006 r. w sprawie C‑459/03 Komisja przeciwko Irlandii, Zb.Orz. s. I‑4635, pkt 179.
20 – Trybunał orzekł, że gdy proces decyzyjny doprowadził do przyjęcia decyzji Rady upoważniającej Komisję do prowadzenia w imieniu
Wspólnoty rokowań dotyczących umowy wielostronnej, wymaga to wówczas „jeżeli nawet nie obowiązku powstrzymania się państw
członkowskich, to przynajmniej obowiązku ich ścisłej współpracy z instytucjami wspólnotowymi w sposób ułatwiający wykonanie
zadań Wspólnoty i zapewniający jedność i spójność działań oraz międzynarodowej reprezentacji Wspólnoty” (zob. wyroki: z dnia
2 czerwca 2005 r. w sprawie C‑266/03 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Zb.Orz. s. I‑4805, pkt 60; z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie
C‑433/03 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑6985, pkt 66). Ponieważ w tych przypadkach porozumienie dotyczące procesu
decyzyjnego zostało już osiągnięte, Trybunał skupił się na bezwzględnym obowiązku państw członkowskich do koordynowania ich
działań z przyjętą przez Radę decyzją; obowiązek powstrzymania się od działania został co do zasady dopuszczony tylko w przypadku,
gdy zgodnie z moimi powyższymi uwagami taki obowiązek stosuje się do działania państw członkowskich, które mogłoby poważnie
naruszyć przedmiot decyzji Rady (zob. przypis 18 powyżej).
21 – Podobnie Trybunał uznał, że Rada miała prawo nie uwzględnić opinii Parlamentu Europejskiego, jeżeli wydanie tej opinii
zostało wstrzymane z uwagi na naruszenie zasady lojalnej współpracy (zob. wyrok z dnia 30 marca 1995 r. w sprawie C‑65/93
Parlament przeciwko Radzie, Rec. s. I‑643, pkt 26–28).
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło