C-251/24

Wydanie tymczasowe OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO ATHANASIOSA RANTOSA przedstawiona w dniu 25 czerwca 2026 r.(1) Sprawy C‑251/24 i C‑392/24 Axpo Energy Romania SA przeciwko Agenția Națională de Administrare Fiscală, Guvernul României, przy udziale: Ministerul Energiei (C-251/24) i PPC Renewables Romania SRL przeciwko Agenția Națională de Administrare Fiscală, Direcția Generală de Administrare a Marilor Contribuabili, Guvernul României, Ministerul Finanțelor, przy udziale: Ministerul Energiei (C-392/24) [wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia)] Odesłanie prejudycjalne – Energia – Rozporządzenie (UE) 2019/943 – Rynek wewnętrzny energii elektrycznej – Artykuł 3 – Zasady dotyczące funkcjonowania rynków energii elektrycznej – Swobodne ustalanie cen – Rozporządzenie (UE) 2019/943 – Wspólne zasady rynku wewnętrznego energii elektrycznej – Artykuł 5 – Rynkowe ceny dostaw – Rozporządzenie (UE) 2022/1854 – Interwencja w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii – Artykuł 8 ust. 1 – Krajowe środki kryzysowe – Pojęcie „dochodów rynkowych” – Artykuł 8 ust. 2 – Przesłanki zgodności tych środków – Uregulowania krajowe nakładające na przedsiębiorstwa prowadzące działalność handlową (trading) i wytwórców energii elektrycznej obowiązek uiszczania składki – Wpływ na zasadę swobodnego ustalania cen – Środki o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi w wywozie Wprowadzenie 1.        Przedmiotowe wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Curtea de Apel Bucureşti (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) wpisują się w ramy dwóch sporów pomiędzy spółkami Axpo Energy Romania SA (zwaną dalej „Axpo”) i PPC Renewables Romania SRL (zwaną dalej „PPC”) (zwanymi dalej łącznie „skarżącymi w postępowaniu głównym”) a rumuńskimi organami administracji(2). Dotyczą one w szczególności wykładni rozporządzenia (UE) 2019/943(3), dyrektywy (UE) 2019/944(4) oraz rozporządzenia (UE) 2022/1854(5) w kontekście uregulowań krajowych ustanawiających mechanizm w postaci pułapu dochodów mający zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową (trading) na rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego, a także do wytwórców energii elektrycznej. 2.        Zgodnie z żądaniem Trybunału niniejsza opinia będzie koncentrować się na analizie kwestii, czy wprowadzenie takiego pułapu, z jednej strony, stanowi interwencję w swobodne kształtowanie cen na rynku hurtowym, która może być sprzeczna z zasadami ustanowionymi w rozporządzeniu 2019/943 i dyrektywie 2019/944, przy czym interwencji tej nie można jednak zakwalifikować jako „krajowego środka kryzysowego” w rozumieniu rozporządzenia 2022/1854, a z drugiej strony prowadzi do dyskryminacyjnego opodatkowania transakcji dokonywanych na rynku krajowym w stosunku do transakcji dotyczących wywozu. 3.        Przedmiotowe odesłania prejudycjalne, które wpisują się w ciąg niedawnych spraw wniesionych do Trybunału(6) w następstwie kryzysu energetycznego dotykającego europejskie rynki energii, dają mu sposobność dalszego doprecyzowania orzecznictwa dotyczącego wykładni rozporządzenia 2022/1854, pomyślanego jako wyjątkowy i tymczasowy instrument służący zaradzeniu sytuacji bezprecedensowej destabilizacji na tych rynkach. Ramy prawne Prawo Unii Rozporządzenie 2019/943 4.        Zgodnie z art. 3 rozporządzenia 2019/943, zatytułowanym „Zasady dotyczące funkcjonowania rynków energii elektrycznej”: „Państwa członkowskie, organy regulacyjne, operatorzy systemów przesyłowych, operatorzy systemów dystrybucyjnych, operatorzy rynku oraz operatorzy delegowani zapewniają funkcjonowanie rynków energii elektrycznej zgodnie z następującymi zasadami: a)       ceny ustala się na podstawie popytu i podaży; b)       zasady rynkowe sprzyjają swobodnemu kształtowaniu cen i zapobiegają działaniom uniemożliwiającym kształtowanie cen na podstawie popytu i podaży; […] h)       stopniowo eliminuje się przeszkody w transgranicznym przepływie energii elektrycznej między obszarami rynkowymi lub państwami członkowskimi oraz w zawieraniu transgranicznych transakcji na rynkach energii elektrycznej i usług powiązanych; […] p)       zasady rynkowe ułatwiają obrót produktami w całej Unii, a zmiany regulacyjne uwzględniają wpływ na krótko- i długoterminowe rynki i produkty terminowe; […]”. 5.        Artykuł 10 tego rozporządzenia, zatytułowany „Techniczne limity cenowe”, stanowi w ust. 1, 4 i 5: „1.      Nie stosuje się maksymalnego ani minimalnego limitu hurtowej ceny energii elektrycznej. Niniejszy przepis ma zastosowanie między innymi do składania ofert i rozliczania transakcji we wszystkich przedziałach czasowych i obejmuje energię bilansującą oraz ceny niezbilansowania, bez uszczerbku dla technicznych limitów cenowych, które mogą być stosowane w przedziale czasowym bilansowania oraz w przedziałach czasowych dnia następnego i dnia bieżącego zgodnie z ust. 2. […] 4.      Organy regulacyjne lub, w przypadku wyznaczenia przez państwo członkowskie innego właściwego organu, takie wyznaczone właściwe organy, identyfikują polityki i środki stosowane na ich terytorium, które mogłyby pośrednio przyczyniać się do zakłócenia procesu kształtowania się cen hurtowych, w tym ograniczenia ofert zakupu w związku z uruchomieniem energii bilansującej, mechanizmy zdolności wytwórczych, środki stosowane przez operatorów systemów przesyłowych, środki zmierzające do zakwestionowania wyników działania praw rynku lub mające na celu zapobieganie nadużywaniu pozycji dominującej czy też nieefektywnie określone obszary rynkowe. 5.      W przypadku gdy organ regulacyjny lub wyznaczony właściwy organ zidentyfikuje politykę lub środek, które mogłyby służyć do zakłócenia procesu kształtowania się cen hurtowych, podejmuje wszelkie odpowiednie działania, aby wyeliminować lub, gdy jest to niemożliwe, ograniczyć wpływ tej polityki lub środka na zachowania w procesie składania ofert zakupu. Do dnia 5 stycznia 2020 r. państwa członkowskie składają Komisji sprawozdanie szczegółowo opisujące środki i działania, które podjęły lub zamierzają podjąć”. Dyrektywa 2019/944 6.        Artykuł 3 dyrektywy, zatytułowany „Konkurencyjne, ukierunkowane na potrzeby konsumenta, elastyczne i działające na zasadzie niedyskryminacji rynki energii elektrycznej”, stanowi w ust. 1, 3 i 4: „1.      Państwa członkowskie zapewniają, by ich prawo krajowe nie utrudniało bezzasadnie transgranicznego handlu energią elektryczną, udziału konsumentów, w tym przez odpowiedź odbioru, inwestycji, w szczególności, w elastyczne wytwarzanie energii o zmiennej wydajności, magazynowania energii lub wdrażania elektromobilności lub realizacji nowych połączeń wzajemnych między państwami członkowskimi, oraz by ceny energii elektrycznej odzwierciedlały rzeczywisty poziom zapotrzebowania i dostaw. […] 3.      Państwo członkowskie zapewnia, by na rynku wewnętrznym energii elektrycznej nie występowały nieuzasadnione przeszkody we wchodzeniu na rynek, opuszczaniu go oraz w funkcjonowaniu rynku, bez uszczerbku dla kompetencji, które państwa członkowskie zachowują w stosunku do państw trzecich. 4.      Państwa członkowskie zapewniają jednakowe warunki funkcjonowania przedsiębiorstw energetycznych, obejmujące przejrzyste, proporcjonalne i wolne od dyskryminacji przepisy, opłaty i zasady traktowania, w szczególności w odniesieniu do odpowiedzialności za bilansowanie, dostępu do rynków hurtowych, dostępu do danych, procesu zmiany dostawcy przez odbiorcę oraz systemów rozliczeń, a w stosownych przypadkach udzielania koncesji”. 7.        Artykuł 5 tej dyrektywy, zatytułowany „Rynkowe ceny dostaw”, stanowi w ust. 1–4: „1.      Dostawcom przysługuje swoboda w ustalaniu ceny, po jakiej dostarczają energię elektryczną odbiorcom. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu zapewnienia skutecznej konkurencji między dostawcami. 2.      Państwa członkowskie zapewniają ochronę dotkniętych ubóstwem energetycznym i wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi, zgodnie z art. 28 i 29, za pomocą polityki socjalnej lub środków innych niż interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy energii elektrycznej. 3.      W drodze odstępstwa od ust. 1 i 2 państwa członkowskie mogą stosować interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy energii elektrycznej dla dotkniętych ubóstwem energetycznym lub wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi. Takie interwencje publiczne muszą spełniać warunki określone w ust. 4 i 5. 4.      Interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy energii elektrycznej: a) muszą służyć ogólnemu interesowi gospodarczemu i nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia ogólnego interesu gospodarczego; b) muszą być jasno określone, przejrzyste, wolne od dyskryminacji i możliwe do zweryfikowania; c) muszą gwarantować unijnym przedsiębiorstwom energetycznym dostęp do odbiorców na równych warunkach; d) muszą być ograniczone w czasie i proporcjonalne w odniesieniu do ich beneficjentów; e) nie mogą pociągać za sobą dodatkowych kosztów dyskryminujących uczestników rynku”. Rozporządzenie 2022/1854 8.        Artykuł 8 rozporządzenia 2022/1854, zatytułowany „Krajowe środki kryzysowe”, stanowił: „1.      Państwa członkowskie mogą: a)       utrzymać lub wprowadzić środki, które dodatkowo ograniczają dochody rynkowe producentów wytwarzających energię elektryczną ze źródeł wymienionych w art. 7 ust. 1, w tym z możliwością rozróżnienia między technologiami, a także dochody rynkowe innych uczestników rynku, w tym tych zajmujących się obrotem energią elektryczną; b)       ustalić wyższy pułap dochodów rynkowych dla producentów wytwarzających energię elektryczną ze źródeł wymienionych w art. 7 ust. 1, pod warunkiem że ich inwestycje i koszty operacyjne przekraczają maksymalną wartość określoną w art. 6 ust. 1; […] 2.      Środki, o których mowa w ust. 1, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem: a)       są proporcjonalne i niedyskryminacyjne; b)       nie zagrażają sygnałom inwestycyjnym; c)       zapewniają pokrycie kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych; d)       nie zakłócają funkcjonowania hurtowych rynków energii elektrycznej i w szczególności nie wpływają na ranking cenowy i kształtowanie się cen na rynku hurtowym; […]”. Prawo rumuńskie OUG nr 27/2022 9.        Artykuł 15 OUG nr 27/2022(7) w brzmieniu zmienionym ustawą nr 206/2022(8) oraz OUG nr 119/2022(9) ma następujące brzmienie: „(1) Od dnia 1 września 2022 r., w okresie stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia nadzwyczajnego, producenci energii elektrycznej, podmioty agregujące produkcję energii elektrycznej, traderzy, dostawcy prowadzący działalność tradingową oraz agregatorzy negocjujący ilości energii elektrycznej lub gazu ziemnego na rynku hurtowym uiszczają składkę na fundusz transformacji energetycznej, ustalaną zgodnie z metodami określonymi w załączniku nr 6 i w załączniku nr 6.1. (2)       Zdolności produkcyjne oddane do użytku po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia nadzwyczajnego, a także przedsiębiorstwa świadczące publiczne usługi ciepłownicze i wytwarzające energię w kogeneracji nie są objęte przepisami ustępu (1). […] (13)      W odniesieniu do każdej transakcji sprzedaży energii elektrycznej przeznaczonej na wywóz lub w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy z terytorium Rumunii, dokonywanej przez osoby, o których mowa w ust. (1), składka na fundusz transformacji energetycznej (»C«) jest ustalana w następujący sposób: […] C = (Pmt – Pa) Qt 100 %, gdzie: Qt = ilość energii będąca przedmiotem obrotu na wywóz lub dostarczona; Pmt = średnia cena obrotu energią na rynku dnia następnego w dniu poprzedzającym transakcję; Pa = cena zakupu”(10) 10.      Obliczenie służące ustaleniu składki na fundusz transformacji energetycznej należnej od wytwórców energii elektrycznej określono w załączniku nr 6 do OUG nr 27/2022 (zmienionym załącznikiem nr 2 do OUG nr 119/2022)(11), natomiast obliczenie służące ustaleniu składki na fundusz transformacji energetycznej należnej od podmiotów prowadzących działalność handlową określono w załączniku nr 6.1 do OUG nr 27/2022 (zmienionym załącznikiem nr 3 do OUG nr 119/2022)(12). Spory w postępowaniach głównych, pytania prejudycjalne i przebieg postępowań przed Trybunałem 11.      Skarżące w postępowaniach głównych, dwie spółki działające na rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego w Rumunii(13), wniosły każda z osobna skargę do Curtea de Apel București (sądu apelacyjnego w Bukareszcie, Rumunia), zmierzającą w szczególności do zasądzenia od szeregu rumuńskich organów administracji odszkodowania tytułem naprawienia szkody, którą – jak twierdzą – poniosły od września 2022 r. z powodu stosowania art. 15 OUG nr 27/2022, zmienionego OUG nr 119/2022 (zwanego dalej „spornym środkiem”). 12.      Co do istoty sporny środek wprowadził składkę na fundusz transformacji energetycznej mającą zastosowanie odpowiednio do podmiotów prowadzących działalność handlową na rynku energii elektrycznej lub gazu ziemnego (zwaną dalej „składką mającą zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową”) oraz do wytwórców energii elektrycznej (zwaną dalej „składką mającą zastosowanie do wytwórców energii elektrycznej”). 13.      Dokładniej rzecz ujmując, z jednej strony, składka mająca zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową (sprawa C‑251/24) była obliczana jako różnica między miesięczną średnią ważoną ceną sprzedaży energii elektrycznej lub gazu ziemnego dostarczonych w miesiącu referencyjnym a miesięczną średnią ważoną ceną zakupu energii elektrycznej lub gazu ziemnego dostarczonych w miesiącu referencyjnym, powiększoną o marżę zysku w wysokości 2 %, zgodnie z metodologią przewidzianą w załączniku 6.1 do spornego środka. Natomiast w odniesieniu do transakcji sprzedaży energii elektrycznej przeznaczonej na wywóz lub transakcji dostaw wewnątrzwspólnotowych z terytorium Rumunii składka ta była ustalana jako różnica między ceną obrotu energią na rynku dnia następnego w dniu poprzedzającym transakcję a ceną zakupu, na podstawie art. 15 ust. 13 tego środka. 14.      Z drugiej strony składka mająca zastosowanie do wytwórców energii elektrycznej (sprawa C‑392/24) była obliczana, zgodnie z metodologią przewidzianą w załączniku 6 do spornego środka, jako iloczyn różnicy między miesięczną ceną sprzedaży a kwotą 450 RON (około 90 EUR) za MWh i miesięcznej ilości fizycznie dostarczonej z produkcji własnej lub przeniesionej z portfela produkcji do portfela dostaw. 15.      W zakresie istotnym dla niniejszej opinii sąd odsyłający zastanawia się nad kwestią, czy sporny środek narusza, z jednej strony, niektóre przepisy rozporządzenia 2019/943 i dyrektywy 2019/944, ponieważ stanowi interwencję w swobodne kształtowanie cen na rynku hurtowym, przy czym nie może być objęty wyjątkiem przewidzianym w art. 8 rozporządzenia 2022/1854(14). Z drugiej strony sąd ten zastanawia się, czy środek ten narusza art. 28, 30 i 35 TFUE oraz niektóre przepisy rozporządzenia 2019/943 i dyrektywy 2019/944, ponieważ wprowadza zróżnicowane opodatkowanie transakcji dokonywanych na rynku krajowym względem transakcji dotyczących wywozu(15). 16.      W tych okolicznościach Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) postanowił zawiesić postępowanie(16) i zwrócić się do Trybunału, w sprawie C‑251/24, z sześcioma pytaniami prejudycjalnymi, z których jedynie pytania czwarte i piąte są przedmiotem niniejszej ukierunkowanej opinii: „4)      Czy przepisy art. 3 lit a), b), h) i p) i art. 10 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia 2019/943 w związku z motywami 22 i 23 tego rozporządzenia, art. 5 ust. 1, 3 i 4 dyrektywy 2019/944, a także art. 8 rozporządzenia 2022/1854, regulujące zasady kształtowania cen na hurtowym rynku energii, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie wprowadziło dodatkowy obowiązek podatkowy taki jak składka z tytułu działalności handlowej uregulowana w OUG nr 27/2022? Czy przy interpretacji tych przepisów składkę można uznać za proporcjonalną w kontekście, w którym nie uwzględnia ona kosztów funkcjonowania uczestników rynku prowadzących działalność handlową? Czy przy interpretacji tych przepisów składkę można uznać za wolną od dyskryminacji w kontekście, w którym ma zastosowanie jedynie do części uczestników rynku hurtowego, którzy prowadzą działalność w zakresie zakupu i odsprzedaży energii? 5)      Czy przepisy art. 28, 30 i 35 TFUE, art. 3 rozporządzenia 2019/943 i art. 3 dyrektywy 2019/944, które przewidują zakaz wprowadzania przeszkód prawnych w transgranicznym przepływie energii elektrycznej między państwami członkowskimi, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustanowieniu przez państwo członkowskie dodatkowego obowiązku podatkowego takiego jak składka z tytułu działalności handlowej regulowana przez OUG nr 27/2022, która w okresie pomiędzy 1 września a 16 grudnia 2022 r. przewidywała bardziej uciążliwą formułę w odniesieniu do transakcji związanych z eksportem i która nie uznawała żadnego zysku, podczas gdy w przypadku sprzedaży krajowej uznawano teoretyczny zysk w wysokości 2 %? Czy przy interpretacji tych przepisów prawo Unii Europejskiej stoi na przeszkodzie ustanowieniu takiej składki, która od dnia 16 grudnia 2022 r. przewiduje pobieranie składki wyłącznie w przypadku sprzedaży ilości energii przeznaczonych na eksport, ale nie w przypadku importu energii?”. 17.      W sprawie C‑392/24 Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie) również postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z siedmioma pytaniami prejudycjalnymi, z których tylko pytanie piąte jest przedmiotem niniejszej ukierunkowanej opinii: „5)       Czy [te same przepisy, będące przedmiotem czwartego pytania prejudycjalnego zadanego w sprawie C‑251/24 należy interpretować w ten sposób], że prawo Unii Europejskiej stoi na przeszkodzie ustanowieniu przez państwo członkowskie dodatkowego zobowiązania podatkowego, takiego jak składka od dochodów wytwórców energii elektrycznej? Czy zgodnie z wykładnią tych przepisów można uznać, że składka jest proporcjonalna, jeżeli nie uwzględnia ona rzeczywistych kosztów funkcjonowania wytwórców energii elektrycznej?”(17). 18.      Uwagi na piśmie złożyły do Trybunału skarżące w postępowaniach głównych i Komisja Europejska(18). Analiza 19.      Na żądanie Trybunału w niniejszej opinii skupię się, po pierwsze, na czwartym pytaniu prejudycjalnym w sprawie C‑251/24 oraz piątym pytaniu prejudycjalnym w sprawie C‑392/24, które rozpatrzę łącznie, a po drugie, na piątym pytaniu prejudycjalnym w sprawie C‑251/24. W przedmiocie czwartego pytania prejudycjalnego w sprawie C‑251/24 oraz piątego pytania prejudycjalnego w sprawie C‑392/24 dotyczących zasady swobodnego kształtowania cen 20.      W pytaniu czwartym w sprawie C‑251/24 i pytaniu piątym w sprawie C‑392/24, które są co do istoty identyczne, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy niektóre przepisy prawa Unii dotyczące funkcjonowania rynków energii elektrycznej, w szczególności w zakresie swobodnego ustalania cen(19) i krajowych środków kryzysowych(20), a także zasady proporcjonalności (w sprawach C‑251/24 i C‑392/24) i zasady niedyskryminacji (w sprawie C‑251/24) stoją na przeszkodzie spornemu środkowi w zakresie, w jakim dotyczy on dochodów z działalności handlowej (sprawa C‑251/24) lub dochodów z produkcji energii elektrycznej (sprawa C‑392/24). 21.      Co do istoty sąd ten, podobnie jak skarżące w postępowaniach głównych, wyraża obawę, że sporny środek może przede wszystkim stanowić interwencję w swobodne kształtowanie cen na rynku hurtowym, z naruszeniem rozporządzenia 2019/943(21), co więcej, może zostać zakwalifikowany jako środek równoważny ustaleniu ceny sprzedaży, który nie jest konieczny, a ponadto ma charakter dyskryminacyjny oraz nieproporcjonalny, z naruszeniem dyrektywy 2019/944(22), oraz wreszcie może stanowić „nieskoordynowany środek krajowy” mogący wpływać na funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii w rozumieniu rozporządzenia 2022/1854. 22.      W tym względzie, w pierwszej kolejności, przypominam, że dyrektywa 2019/944 i rozporządzenie 2019/943 ustanawiają wspólne przepisy i zasady dotyczące funkcjonowania rynków energii elektrycznej w Unii(23). Co się tyczy w szczególności zasad regulujących kształtowanie cen na rynkach, przywołanych przez sąd odsyłający, chciałbym zauważyć, że art. 5 tej dyrektywy stanowi, iż dostawcom przysługuje swoboda w ustalaniu ceny, po której dostarczają energię elektryczną odbiorcom (ust. 1), dopuszczając jednocześnie, aby państwa członkowskie dokonywały interwencji publicznych w ustalanie tych cen pod pewnymi warunkami (ust. 2–5), podczas gdy art. 3 lit. a) i b) tego rozporządzenia zachęca zasadniczo do swobodnego kształtowania cen na podstawie podaży i popytu, a art. 10 owego rozporządzenia zakazuje w szczególności wszelkich maksymalnych lub minimalnych limitów hurtowej ceny energii elektrycznej, jak również wszelkich polityk lub środków mogących przyczyniać się do pośredniego ograniczenia kształtowania cen hurtowych(24). 23.      Ponadto chciałbym uściślić, że przepisy dyrektywy 2019/944 i rozporządzenia 2019/943 nie mają zastosowania do środków czysto podatkowych(25). Na wstępie powstaje zatem kwestia, czy sporny środek można zakwalifikować jako „środek podatkowy”, który jest wyłączony z zakresu stosowania tych dwóch aktów prawnych(26). 24.      W niniejszym przypadku z uzasadnienia spornego środka wynika, że służy on przede wszystkim celowi polegającemu na przyjęciu przepisów mających skorygować zakłócenia stwierdzone na rynkach gazu ziemnego i energii elektrycznej, które miały doprowadzić do wzrostu cen transakcji na tych rynkach(27). W konsekwencji środek ten nie wydaje się pomyślany przez prawodawcę krajowego jako środek czysto podatkowy, lecz raczej jako instrument regulacji rynków energii elektrycznej i gazu ziemnego. 25.      Co prawda nie można wykluczyć, że wspomniany środek – jak podkreśla Komisja w pisemnej odpowiedzi na pytania zadane przez Trybunał – spełnia kryteria wypracowane w orzecznictwie Trybunału, pozwalające zakwalifikować go jako cło lub podatek(28). Obie rozpatrywane składki są bowiem przewidziane w ustawie, na podstawie stawek i warunków określonych a priori, są obowiązkowe i należne od wszystkich przedsiębiorstw objętych ich zakresem. Jednakże skoro ten sam środek wyraźnie służy celowi polegającemu na regulacji rynku energii elektrycznej, uważam, że należy go zbadać w świetle dyrektywy 2019/944 i rozporządzenia 2019/943 w zakresie, w jakim jest on objęty ich zakresem stosowania. 26.      W tym względzie, po pierwsze, co się tyczy wykładni dyrektywy 2019/944, mogę jedynie powtórzyć ocenę przedstawioną w mojej opinii w sprawie Secab(29), w której wskazałem, że art. 5 tej dyrektywy dotyczy interwencji państw członkowskich na detalicznym rynku energii elektrycznej i dotyczy cen sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym przez dostawców energii elektrycznej. W konsekwencji wspomniana dyrektywa nie ma związku ze środkiem takim jak rozpatrywany w postępowaniach głównych, który – podobnie jak uregulowania krajowe badane w ww. sprawie – dotyczy uregulowania dochodów uzyskiwanych przez wytwórców energii elektrycznej na rynku hurtowym lub przez podmioty prowadzące działalność handlową(30). 27.      Po drugie, co się tyczy wykładni rozporządzenia 2019/943, stwierdzam, że składka mająca zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową nie ma bezpośredniego wpływu ani na cenę zakupu, ani na cenę sprzedaży energii elektrycznej lub gazu ziemnego na rynkach, na których odbywa się obrót. Składka ta dotyczy bowiem różnicy między tymi cenami, a zatem marży podmiotów prowadzących działalność handlową, a nie ceny, po której sprzedawane są energia elektryczna i gaz ziemny(31). W ten sam sposób składka mająca zastosowanie do wytwórców energii elektrycznej nie wpływa bezpośrednio na hurtową cenę energii elektrycznej, lecz również dotyczy marży podmiotów, w zakresie, w jakim odpowiada różnicy między miesięczną ceną sprzedaży energii elektrycznej a pułapem 450 RON (około 90 EUR) za MWh. Ponadto, jak twierdzi Komisja, postanowienie odsyłające nie zawiera żadnej wskazówki co do kryteriów, które skłoniły ustawodawcę rumuńskiego do ustalenia tego pułapu. 28.      W drugiej kolejności chciałbym zauważyć, że rozporządzenie 2022/1854, obowiązujące w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r., stanowi interwencję w sytuacji nadzwyczajnej mającą na celu zaradzenie wzrostowi cen energii elektrycznej w kontekście kryzysu energetycznego, służącą w szczególności celowi polegającemu na wprowadzeniu pułapu dochodów rynkowych uzyskiwanych przez niektórych wytwórców energii elektrycznej i umożliwieniu ich ukierunkowanej redystrybucji na rzecz odbiorców końcowych(32). Artykuł 6 tego rozporządzenia wprowadza zatem obowiązkowy pułap dochodów rynkowych wytwórców energii elektrycznej ze źródeł energii wymienionych w art. 7 tego rozporządzenia, ustalony na maksymalnym poziomie 180 EUR za MWh wyprodukowanej energii elektrycznej. Ponadto art. 8 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia pozwala państwom członkowskim przyjmować, w przypadku kryzysu, środki ograniczające lub ustalające pułap dochodów rynkowych uzyskiwanych przez wytwórców energii elektrycznej z tych źródeł energii, w tym poprzez wprowadzenie rozróżnienia między technologiami, a także w odniesieniu do dochodów uzyskiwanych przez innych uczestników rynku, pod warunkiem że środki te spełniają warunki przewidziane w art. 8 ust. 2(33) i w art. 10 tegoż rozporządzenia(34). 29.      W niniejszym przypadku chciałbym na wstępie przypomnieć, że sporny środek został wprowadzony przed przyjęciem rozporządzenia 2022/1854(35) i że jego zakres czasowy stosowania pokrywa się jedynie częściowo z zakresem czasowym stosowania tego rozporządzenia, a mianowicie w okresie od dnia 1 do dnia 16 grudnia 2022 r.(36) W konsekwencji wspomniane rozporządzenie ma zastosowanie do tego środka jedynie w tym okresie, a państwa członkowskie zachowują tym samym kompetencje do przyjmowania środków analogicznych do środków przewidzianych w tym rozporządzeniu, lecz mających odmienny zakres czasowy stosowania(37). 30.      Co się tyczy ram czasowych, w których przepisy rozporządzenia 2022/1854 wskazane przez sąd odsyłający miały zastosowanie, należy ocenić, czy sporny środek można zakwalifikować ze względu na jego charakter i cel jako „krajowy środek kryzysowy” w rozumieniu art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia, a w stosownym przypadku, czy spełnia on kumulatywne warunki przewidziane w ust. 2 tego przepisu oraz wymóg ustanowiony w art. 10 owego rozporządzenia. 31.      W tym względzie, po pierwsze, co się tyczy kwestii, czy sporny środek stanowi środek krajowy zgodny z art. 8 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854, uważam, że ten środek o pilnym charakterze, przyjęty w celu złagodzenia skutków wysokich cen energii, stanowi prima facie „krajowy środek kryzysowy” w rozumieniu tego przepisu. Należy jednak sprawdzić, czy jego przedmiotem jest ustanowienie pułapu „dochodów rynkowych” zgodnie z tymże przepisem. 32.      Chciałbym przypomnieć, że zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia 2022/1854 pojęcie „dochodu rynkowego” jest definiowane jako „osiągnięty dochód, który producent uzyskuje w zamian za sprzedaż i dostawę energii elektrycznej w Unii”(38). W konsekwencji pułapy dochodów ustanowione przez państwa członkowskie na podstawie tego rozporządzenia nie mogą co do zasady mieć zastosowania do hipotetycznych dochodów nieodpowiadających rzeczywistości rynkowej, lecz powinny one odzwierciedlać rzeczywiste zyski osiągane przez danych producentów(39). Jednocześnie, zgodnie z motywem 37 wspomnianego rozporządzenia, właściwe organy państw członkowskich powinny mieć możliwość użycia „racjonalnych szacunków” do obliczenia pułapu dochodów rynkowych, bez konieczności przedstawiania dodatkowych wyjaśnień w tym względzie. Jak orzekł Trybunał, takie szacunki mogą również przyjmować postać domniemań, pod warunkiem że pozwalają one na uzyskanie racjonalnych szacunków tych dochodów, które odzwierciedlają realia rynkowe w rozpatrywanym okresie(40). 33.      Mając to na uwadze, rozporządzenie 2022/1854 nie dostarcza innych wskazówek i pozostawia państwom członkowskim pewien zakres uznania co do jego wdrożenia(41). W każdym wypadku ponieważ w tym rozporządzeniu brak jest wiążących wskazówek dotyczących metody, jaką powinny stosować państwa członkowskie przy ustalaniu pułapu na podstawie art. 8 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia, to należy przestrzegać warunków określonych w art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia(42). 34.      Po drugie, jeśli chodzi o te warunki, pragnę zauważyć na wstępie, że o ile do sądu odsyłającego należy ocena, czy sporny środek spełnia te warunki, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i techniczne charakteryzujące nie tylko sytuację danych operatorów i instalacji, lecz również krajowy rynek energii elektrycznej(43), o tyle Trybunał może jednak w tym celu dostarczyć mu użytecznych wskazówek. 35.      Chciałbym również zauważyć, że ocena środka krajowego w świetle warunków wymienionych w art. 8 ust. 2 rozporządzenia 2022/1854 powinna uwzględniać okoliczność, że środki przewidziane w tym rozporządzeniu stanowią jednorazową interwencję w celu zaradzenia wyjątkowym okolicznościom. W tym względzie czas trwania środka, a także jego wyjątkowy charakter stanowią istotne elementy, które należy wziąć pod uwagę przy badaniu jego konieczności i proporcjonalności w celu oceny zakresu jego skutków(44). 36.      Przede wszystkim, co się tyczy wymogu proporcjonalności środków przewidzianego w art. 8 ust. 2 lit. a) rzeczonego rozporządzenia, chciałbym zauważyć, po pierwsze, że składka mająca zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową nakłada opłatę w wysokości 98 % różnicy między cenami sprzedaży i zakupu na rynkach handlu energią elektryczną, podwyższone do 100 % w odniesieniu do transakcji wywozu lub dostaw wewnątrzwspólnotowych dokonywanych z terytorium Rumunii. Składka ta, obliczana na podstawie fikcyjnej ceny, nie wiąże się bezpośrednio z dochodami pochodzącymi ze sprzedaży lub z dostawy energii elektrycznej. Stanowi ona ponadto szczególnie wysoką opłatę, ponieważ pochłania niemal całą różnicę między cenami sprzedaży i zakupu energii elektrycznej lub gazu ziemnego(45), pozostawiając jedynie marżę zysku w wysokości 2 % w przypadku transakcji wewnętrznych i żadnej marży w przypadku wywozu lub dostaw wewnątrzwspólnotowych. Sąd odsyłający powinien zatem sprawdzić w szczególności, czy wspomniana składka uwzględnia koszty ponoszone przez przedsiębiorstwa, których dotyczy (które mogą przewyższać marżę zysku w wysokości 2 %)(46), oraz czy – jak zauważa Komisja – może ona prowadzić do znacznego zmniejszenia wolumenów będących przedmiotem obrotu, a także liczby podmiotów aktywnych na rynkach handlowych, co wiązałoby się z ryzykiem zakłóceń na rynku hurtowym. Z drugiej strony składka mająca zastosowanie do wytwórców energii elektrycznej, mimo że jest obliczana na podstawie dochodów faktycznie uzyskanych przez przedsiębiorstwa, których dotyczy, opiera się na ryczałtowym pułapie 450 RON (około 90 EUR) za MWh, przy czym z postanowienia odsyłającego nie wynika, aby ustawodawca krajowy określił zasady jego ustalenia. 37.      Następnie, jeśli chodzi o wymóg niedyskryminacji przewidziany w art. 8 ust. 2 lit. a) przedmiotowego rozporządzenia, chciałbym zauważyć, że sporny środek nie ma zastosowania do niektórych kategorii wytwórców, a mianowicie podmiotów dysponujących nowymi zdolnościami produkcyjnymi i publicznych dostawców usług ciepłowniczych wytwarzających energię elektryczną w kogeneracji, co przy braku obiektywnego uzasadnienia mogłoby nadawać mu charakter dyskryminacyjny. Ponadto, jeśli chodzi w szczególności o składkę mającą zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową, odmienne traktowanie – po pierwsze, transakcji wewnętrznych, a po drugie, wywozu i dostaw wewnątrzwspólnotowych – będące przedmiotem piątego pytania prejudycjalnego w sprawie C‑251/24, również może nadawać tej składce charakter dyskryminacyjny. 38.      Wreszcie, co się tyczy pozostałych warunków określonych w art. 8 ust. 2 lit. b), c) i d) rozporządzenia 2022/1854, należy ocenić, czy sporny środek nie zagraża sygnałom inwestycyjnym, pozwala na pokrycie kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych oraz nie zakłóca funkcjonowania hurtowego rynku energii elektrycznej, w szczególności poprzez to, że nie wpływa na ranking cenowy i kształtowanie się cen na rynku hurtowym(47). W niniejszym przypadku należy stwierdzić, że postanowienie odsyłające nie zawiera wystarczających elementów, aby dostarczyć użytecznych wskazówek w tym względzie(48). 39.      Po trzecie, jeśli chodzi o kwestię przeznaczenia nadwyżki dochodów wynikającej ze stosowania spornego środka(49), stwierdzam, że zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854 całość nadwyżki dochodów uzyskanej w wyniku stosowania pułapu dochodów rynkowych powinna być wykorzystana do finansowania w sposób ukierunkowany środków wsparcia na rzecz odbiorców końcowych energii elektrycznej, mających złagodzić wpływ wysokich cen energii elektrycznej na tych odbiorców. 40.      W niniejszym przypadku, bez uszczerbku dla oceny okoliczności faktycznych należącej do sądu odsyłającego, rozpatrywane w postępowaniach głównych uregulowania krajowe wydają się przeznaczać dochody uzyskane ze spornego środka na rzecz odbiorców końcowych energii elektrycznej(50). Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 6–8 OUG nr 27/2022, w brzmieniu zmienionym przez OUG nr 119/2022, kwoty uzyskane z tego środka są przeznaczone na finansowanie środka w postaci pułapu cen dostaw energii elektrycznej i gazu ziemnego, ustanowionego tym samym aktem na rzecz odbiorców końcowych. 41.      Mając na względzie całość powyższych rozważań, proponuję, aby na pytanie czwarte w sprawie C‑251/24 i na pytanie piąte w sprawie C‑392/24 udzielić odpowiedzi, że art. 3 lit. a), b), h) i p) oraz art. 10 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia 2019/943, odczytywane w świetle motywów 22 i 23 tego rozporządzenia, art. 5 ust. 1, 3 i 4 dyrektywy 2019/944 oraz art. 8 rozporządzenia 2022/1854, a także zasady proporcjonalności i niedyskryminacji należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które ustanawiają, z jednej strony, składkę mającą zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową, a z drugiej strony, składkę mającą zastosowanie do wytwórców energii elektrycznej, w sytuacji gdy brak jest elementów świadczących o tym, że składki te wpływają na hurtowe ceny energii elektrycznej, pod warunkiem że owe składki spełniają warunki wymienione w art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia. W przedmiocie pytania piątego w sprawie C‑251/24 dotyczącego przeszkód dla obrotu transgranicznego 42.      W swoim pytaniu piątym w sprawie C‑251/24 sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy przepisy prawa Unii zakazujące wprowadzania przeszkód prawnych związanych z transgranicznym obrotem energią elektryczną między państwami członkowskimi(51) stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym ustanawiającym składkę mającą zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową. W szczególności sąd ten zmierza do ustalenia, czy składkę tę można zakwalifikować jako „środek ustanawiający ograniczenia bezpośrednie lub o skutku równoważnym w handlu transgranicznym między państwami członkowskimi”, jako że wpływa ona w większym stopniu na wywóz energii elektrycznej niż na sprzedaż wewnętrzną(52). 43.      Po pierwsze, co się tyczy przepisów prawa Unii przywołanych przez sąd odsyłający, chciałbym zauważyć, że art. 28 ust. 1 oraz art. 30 i 35 TFUE ustanawiają jako podstawową zasadę prawa Unii zakaz wszelkich środków skutkujących ograniczeniem wywozu towarów między państwami członkowskimi, podczas gdy art. 3 rozporządzenia 2019/943 oraz art. 3 ust. 1 i art. 58 dyrektywy 2019/944 mają zasadniczo na celu usunięcie przeszkód w transgranicznym obrocie energią elektryczną. 44.      Po drugie, co się tyczy właściwych uregulowań krajowych, chciałbym przypomnieć, że w okresie od dnia 1 września do dnia 16 grudnia 2022 r. składka mająca zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową przewidywała odmienne opodatkowanie w zależności od tego, czy transakcje były realizowane na rynku wewnętrznym, czy dotyczyły wywozu(53), a od dnia 16 grudnia 2022 r. składka ta była należna wyłącznie z tytułu wywozu energii elektrycznej, ale nie przywozu(54). 45.      Jest zatem niezaprzeczalne, że składka mająca zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową ustanawia zróżnicowane traktowanie transakcji realizowanych na rynku wewnętrznym i transakcji dotyczących wywozu. W konsekwencji, w zakresie, w jakim rumuński rynek energii elektrycznej jest zintegrowany z rynkiem Europy kontynentalnej, uważam, że zróżnicowane stosowanie tej składki do operacji wywozu i przywozu może wpływać na handel transgraniczny, a tym samym stanowić przeszkodę w tym handlu w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2019/944 i art. 3 lit. p) rozporządzenia 2019/943. Co więcej, z rozpatrywanych w postępowaniach głównych uregulowań krajowych, tak jak zostały one przedstawione w postanowieniu odsyłającym, nie wynika żadne uzasadnienie tej różnicy w traktowaniu. 46.      Ponadto z tych samych powodów wspomniana składka może również stanowić środek o skutku równoważnym ograniczeniu ilościowemu w wywozie w rozumieniu art. 35 TFUE(55). Jednakże z uwagi na to, że ta sama składka jest objęta przepisami harmonizacyjnymi dotyczącymi przeszkód w handlu, przewidzianymi w dyrektywie 2019/944 i rozporządzeniu 2019/943, uważam, że nie ma potrzeby badania jej zgodności z prawem pierwotnym Unii(56). Ponadto, ponieważ składki tej nie można moim zdaniem zakwalifikować ani jako cła, ani jako podatku wywozowego, należy stwierdzić, że art. 28 i 30 TFUE nie są istotne w niniejszym przypadku. 47.      Mając na względzie powyższe, proponuję odpowiedzieć na pytanie piąte w sprawie C‑251/24, że art. 35 TFUE, art. 3 rozporządzenia 2019/943 i art. 3 dyrektywy 2019/944 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które w odniesieniu do transakcji związanych z wywozem ustanawiają formułę bardziej uciążliwą niż formuła mająca zastosowanie do transakcji wewnętrznych i przywozu, jeżeli ponadto różnica ta nie jest uzasadniona żadnym ze względów wymienionych w art. 36 TFUE ani nadrzędnym względem interesu ogólnego, ani nie jest proporcjonalna do zamierzonego celu. Wnioski 48.      W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pytania prejudycjalne czwarte i piąte w sprawie C‑251/24 oraz na piąte pytanie prejudycjalne w sprawie C‑392/24 przedstawione przez Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) Trybunał odpowiedział w następujący sposób: 1)       Artykuł 3 lit. a), b), h) i p) oraz art. 10 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wewnętrznego rynku energii elektrycznej, odczytywane w świetle motywów 22 i 23 tego rozporządzenia, art. 5 ust. 1, 3 i 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającej dyrektywę 2012/27/UE, oraz art. 8 rozporządzenia Rady (UE) 2022/1854 z dnia 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii, a także zasady proporcjonalności i niedyskryminacji należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które ustanawiają, z jednej strony, składkę mającą zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową na rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego w wysokości 100 % różnicy między miesięczną średnią ważoną ceną sprzedaży energii elektrycznej lub gazu ziemnego dostarczonych w miesiącu referencyjnym a miesięczną średnią ważoną ceną zakupu energii elektrycznej lub gazu ziemnego dostarczonych w miesiącu referencyjnym, powiększoną o marżę zysku w wysokości 2 %, a także 100 % różnicy między ceną obrotu energią na rynku dnia następnego w dniu poprzedzającym transakcję a ceną zakupu w odniesieniu do transakcji sprzedaży energii elektrycznej przeznaczonej na wywóz lub transakcji dostaw wewnątrzwspólnotowych z terytorium Rumunii, a z drugiej strony, składkę mającą zastosowanie do wytwórców energii elektrycznej w wysokości iloczynu różnicy między miesięczną ceną sprzedaży a kwotą 450 lejów rumuńskich (RON) (około 90 EUR) za MWh i miesięcznej ilości fizycznie dostarczonej z produkcji własnej lub przeniesionej z portfela produkcji do portfela dostaw, w sytuacji gdy brak jest elementów świadczących o tym, że składki te wpływają na hurtowe ceny energii elektrycznej, pod warunkiem że składki te spełniają warunki wymienione w art. 8 ust. 2 rozporządzenia 2022/1854. 2)       Artykuł 35 TFUE, art. 3 rozporządzenia 2019/943 oraz art. 3 dyrektywy 2019/944 należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które w odniesieniu do transakcji związanych z wywozem ustanawiają formułę bardziej uciążliwą niż formuła mająca zastosowanie do transakcji wewnętrznych i przywozu, jeżeli ponadto różnica ta nie jest uzasadniona żadnym ze względów wymienionych w art. 36 TFUE ani nadrzędnym względem interesu ogólnego, ani nie jest proporcjonalna do zamierzonego celu. 1      Język oryginału: francuski. 2      Dokładniej rzecz ujmując, rumuńskimi organami administracji będącymi stronami pozwanymi w postępowaniu głównym są, w sprawie C‑251/24, rząd rumuński i Agenția Națională de Administrare Fiscală (krajowa agencja administracji podatkowej, Rumunia) (zwana dalej „ANAF”), a także, w sprawie C‑392/24, rząd rumuński, Ministerul Finanțelor (ministerstwo finansów, Rumunia), krajowa agencja administracji podatkowej i Direcția generală de administrare a marilor contribuabili (dyrekcja generalna do spraw administracji dużych podatników, Rumunia), przy czym Ministerul Energiei (ministerstwo do spraw energii, Rumunia) występuje w charakterze interwenienta w obu sporach w postępowaniach głównych. 3      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz.U. 2019, L 158, s. 54). 4      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniająca dyrektywę 2012/27/UE (Dz.U. 2019, L 158, s. 125). 5      Rozporządzenie Rady z dnia 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii (Dz.U. 2022, L 261 I, s. 1). 6      Zobacz w tym względzie wyroki: z dnia 18 grudnia 2025 r., Electrabel i in. (C‑633/23, zwany dalej „wyrokiem Electrabel i in.”, EU:C:2025:991); z dnia 22 stycznia 2026 r., Secab (C‑423/23, zwany dalej „wyrokiem Secab”, EU:C:2026:32); w tych sprawach przedstawiłem opinie. Zobacz także sprawy w toku: 2Valorise Ham i in. (C‑467/24), w której przedstawię opinię w dniu 16 lipca 2026 r.; Varo Energy Belgium i in. (C‑358/24); Vermilion Energy Ireland i in. (C‑533/24); Acea Produzione i in. (C‑153/25), w której przedstawię opinię w dniu 22 października 2026 r. Zobacz wreszcie, dla kompletności wywodu, sprawy ENV Bulgaria Renewables (C‑187/25), VETS Svoge (C‑327/25), ARERA (C‑878/25), ARERA-II (C‑879/25), ARERA-III (C‑880/25) i GSE (C‑881/25), które w dniu przedstawienia niniejszej opinii znajdują się jeszcze na pisemnym etapie postępowania. 7      Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 27/2022 privind măsurile aplicabile clienților finali din piața de energie electrică și gaze naturale în perioada 1 aprilie 2022–31 martie 2023, precum și pentru modificarea și completarea unor acte normative din domeniul energiei (nadzwyczajne rozporządzenie rządu nr 27/2022 w sprawie środków mających zastosowanie do odbiorców końcowych na rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego w okresie od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r., a także w sprawie zmiany i uzupełnienia niektórych aktów normatywnych w dziedzinie energii) z dnia 18 marca 2022 r. (Monitorul Oficial al României, nr 274 z dnia 22 marca 2022 r.) (zwane dalej „OUG nr 27/2022”). 8      Legea nr. 206/2022 pentru aprobarea Ordonanței de urgență a Guvernului no 27/2022 privind măsurile aplicabile clienților finali din piața de energie electrică și gaze naturale în perioada 1 aprilie 2022–31 martie 2023, precum și pentru modificarea și completarea unor acte normative din domeniul energiei (ustawa nr 206/2022 zatwierdzająca nadzwyczajne rozporządzenie rządu nr 27/2022 w sprawie środków mających zastosowanie do odbiorców końcowych na rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego w okresie od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r., a także w sprawie zmiany i uzupełnienia niektórych aktów normatywnych w dziedzinie energii) z dnia 8 lipca 2022 r. (Monitorul Oficial al României, Partea I, nr 692 z dnia 11 lipca 2022 r.). 9      Ordonanța de urgență nr. 119/2022 pentru modificarea și completarea Ordonanței de urgență a Guvernului no 27/2022 privind măsurile aplicabile clienților finali din piața de energie electrică și gaze naturale în perioada 1 aprilie 2022–31 martie 2023, precum și pentru modificarea și completarea unor acte normative din domeniul energiei (nadzwyczajne rozporządzenie rządu nr 119/2022 w sprawie zmiany i uzupełnienia OUG nr 27/2022 w sprawie środków mających zastosowanie do odbiorców końcowych na rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego w okresie od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r., a także w sprawie zmiany i uzupełnienia niektórych aktów normatywnych w dziedzinie energii) (Monitorul Oficial al României, Partea I, nr 864 z dnia 1 września 2022 r.) (zwane dalej „OUG nr 119/2022”). OUG nr 119/2022 został zatwierdzony Legea no 357/2022 privind aprobarea Ordonanței de urgență a Guvernului nr. 119/2022 pentru modificarea și completarea Ordonanței de urgență a Guvernului nr. 27/2022 privind măsurile aplicabile clienților finali din piața de energie electrică și gaze naturale în perioada 1 aprilie 2022–31 martie 2023, precum și pentru modificarea și completarea unor acte normative din domeniul energiei (ustawą nr 357/2022 zatwierdzającą nadzwyczajne rozporządzenie rządu nr 119/2022 w sprawie zmiany i uzupełnienia OUG nr 27/2022 w sprawie środków mających zastosowanie do odbiorców końcowych na rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego w okresie od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r., a także w sprawie zmiany i uzupełnienia niektórych aktów normatywnych w dziedzinie energii) (Monitorul Oficial al României, Partea I, nr 1198 w dnia 13 grudnia 2022 r.) (zwaną dalej „ustawą nr 357/2022”). 10      Na wszelki wypadek należy zauważyć, że ustęp 13 został uchylony, ze skutkiem od dnia 16 grudnia 2022 r., przez art. I pkt 22 ustawy nr 357/2022. 11      Zgodnie z tym załącznikiem składka na fundusz transformacji energetycznej należna od wytwórców energii elektrycznej była obliczana jako iloczyn ewentualnej różnicy między miesięczną ceną sprzedaży a kwotą 450 lejów rumuńskich (RON) (około 90 EUR) za MWh oraz miesięcznej ilości fizycznie dostarczonej z produkcji własnej lub przeniesionej z portfela produkcji do portfela dostaw. 12      Zgodnie z tym załącznikiem składka na fundusz transformacji energetycznej należna od podmiotów prowadzących działalność handlową była obliczana na podstawie różnicy między, z jednej strony, miesięczną średnią ważoną ceną sprzedaży energii elektrycznej lub gazu ziemnego dostarczonych w miesiącu referencyjnym, a z drugiej strony, miesięczną średnią ważoną ceną zakupu energii elektrycznej lub gazu ziemnego dostarczonych w miesiącu referencyjnym, powiększoną o marżę zysku w wysokości 2 %. 13      W szczególności Axpo prowadzi działalność handlową oraz działalność dostawcy energii dla odbiorców końcowych, natomiast PPC działa w charakterze wytwórcy energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, odpowiadając za 2 % krajowej produkcji energii elektrycznej. 14      Chodzi, odpowiednio, o czwarte pytanie prejudycjalne w sprawie C‑251/24 i o piąte pytanie prejudycjalne w sprawie C‑392/24. 15      Chodzi o piąte pytanie prejudycjalne w sprawie C‑251/24. 16      Sąd odsyłający zwrócił się również do Curtea Constituțională (trybunału konstytucyjnego, Rumunia), aby ten orzekł w przedmiocie konstytucyjności tych samych istotnych przepisów ustawodawstwa krajowego. 17      Piąte pytanie prejudycjalne w sprawie C‑392/24 jest w istocie identyczne z czwartym pytaniem prejudycjalnym w sprawie C‑251/24. Przypominam, informacyjnie, że pozostałe pytania prejudycjalne przedstawione przez sąd odsyłający w tych sprawach dotyczą zasadniczo stosowania innych przepisów rozporządzenia 2019/943 i dyrektywy 2019/944, art. 49 i 56, art. 63 ust. 1, art. 101 i 102, art. 107 ust. 1, art. 108 i art. 191 ust. 2 TFUE, a także niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999 („Europejskie prawo o klimacie”) (Dz.U. 2021, L 243, s. 1), dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz.U. 2018, L 328, s. 82), jak również dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1). 18      Strony te także odpowiedziały pisemnie na pytania zadane przez Trybunał na podstawie art. 61 regulaminu postępowania. 19      Chodzi w szczególności o art. 5 ust. 1, 3 i 4 dyrektywy 2019/944, a także art. 3 lit. a), b), h) i p) oraz art. 10 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia 2019/943, odczytywane w świetle motywów 22 i 23 tego rozporządzenia. 20      Chodzi o art. 8 rozporządzenia 2022/1854. 21      Zdaniem tego sądu składki mające zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową i do wytwórców energii elektrycznej naruszają wymogi elastycznego systemu regulacji cen opartego na podaży i popycie, przewidzianego w art. 3 rozporządzenia 2019/943, a także obowiązek zniesienia administracyjnych pułapów stosowanych do cen na rynku hurtowym, ustanowiony w art. 10 tego rozporządzenia. 22      W opinii tego sądu sporny środek, w zakresie, w jakim nakłada pułapy cenowe na rynku hurtowym, ustanawia pośrednio pułapy cenowe dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi. Składka mająca zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową nakłada w sposób dyskryminacyjny dodatkowe koszty na te podmioty, a nie na wszystkich uczestników rynku, którzy kupują i odsprzedają energię elektryczną na rynku hurtowym, natomiast składka mająca zastosowanie do wytwórców energii elektrycznej nakłada w sposób dyskryminacyjny dodatkowe koszty na tych wytwórców, z wyłączeniem innych wytwórców (czyli wytwórców energii elektrycznej i ciepła w kogeneracji oraz wytwórców, których zdolności produkcyjne zostały oddane do użytku po dniu 1 kwietnia 2022 r.). Ponadto składki te naruszają również wymogi proporcjonalności środków interwencji w ceny, ustanowione w art. 5 ust. 4 lit. b) i d) dyrektywy 2019/944, ponieważ zostały wprowadzone bez uprzedniej oceny skutków, w szczególności odpowiednio w odniesieniu do marży w wysokości 2 % lub progu 450 RON (około 90 EUR) za MWh, oraz bez uwzględnienia rzeczywistych kosztów funkcjonowania danych spółek. Ponadto wytwórcy energii elektrycznej nadal podlegają obowiązkowi zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych, oprócz nałożonej na nich składki, i nadal są również objęci obowiązkiem świadczenia usługi publicznej, podczas gdy zgodnie z motywem 22 tej dyrektywy państwa członkowskie powinny korzystać z innych instrumentów polityki w celu zapewnienia przystępności dostaw energii elektrycznej dla obywateli. 23      Zobacz w szczególności art. 1 i 3 dyrektywy 2019/944 oraz art. 1 rozporządzenia 2019/943. 24      Motyw 22 rozporządzenia 2019/943 uściśla w szczególności, że ustalanie cen energii elektrycznej na podstawie podaży i popytu powinno należeć do podstawowych zasad rynku. 25      Trybunał orzekł przykładowo, że przepisy te nie mają zastosowania do uregulowania krajowego ustanawiającego podatek specjalny mający zastosowanie do wytwórców energii elektrycznej i zmierzającego również do zwiększenia dochodów budżetu państwa (zob. podobnie wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r., Slovenské elektrárne, C‑376/18, EU:C:2019:1068, pkt 37–43 i przytoczone tam orzecznictwo). W ten sam sposób Trybunał uznał, że podatek od dochodów wytwórców energii elektrycznej, obliczany na podstawie różnicy między średnią miesięczną ceną sprzedaży energii elektrycznej a ceną 450 RON (około 90 EUR) za MWh, służący osiągnięciu przynajmniej w części celu budżetowego i niemający na celu uregulowania dostawy energii elektrycznej ani zapewnienia ochrony konsumentów lub ochrony wolnej konkurencji, nie może stanowić środka o skutku równoważnym z „ustalaniem ceny sprzedaży” energii elektrycznej ani z ograniczeniem swobody ustalania przez producentów energii elektrycznej ich cen sprzedaży (zob. wyrok z dnia 16 października 2025 r., Braila Winds, C‑391/23, EU:C:2025:799, pkt 52, 53). 26      Przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału do niego należy dokonanie kwalifikacji określonej daniny jako podatku, cła lub opłaty na gruncie prawa Unii w oparciu o obiektywne cechy tej daniny, niezależnie od sposobu zakwalifikowania jej na gruncie prawa krajowego (zob. w szczególności wyrok z dnia 3 marca 2021 r., Promociones Oliva Park, C‑220/19, EU:C:2021:163, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo). 27      Z uzasadnienia tego wynika również, że zdaniem samego prawodawcy krajowego środki wprowadzone tym aktem mogły być w szczególności sprzeczne z niektórymi przepisami dyrektywy 2019/944 i rozporządzenia 2019/943. 28      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r., Air Transport Association of America i in. (C‑366/10, EU:C:2011:864, pkt 143). 29      C‑423/23, EU:C:2025:63 (pkt 36), ocena, którą Trybunał potwierdził następnie w wyroku Secab (pkt 52). 30      Ponadto, chociaż nie jest wykluczone, że tak jak w sprawie, w której wydano wyrok Secab, sporny środek może wywoływać pośredni wpływ na ceny sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym (zob. także podobnie moja opinia w sprawie Secab, C‑423/23, EU:C:2025:63, pkt 37), informacje przedstawione w postanowieniu odsyłającym w tym względzie nie pozwalają uznać, że rozpatrywane uregulowanie krajowe należy utożsamiać z interwencją państwa w ustalanie ceny dostaw energii elektrycznej na rzecz odbiorców końcowych w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2019/944. 31      Co prawda, jak podkreśla Komisja, wspomniana składka może wywoływać pośredni wpływ na kształtowanie cen hurtowych na tych rynkach, ponieważ niemożność uzyskania marży wystarczającej do osiągnięcia zysków, czy nawet jedynie do pokrycia kosztów, może mieć skutek zniechęcający dla działalności podmiotów i prowadzić do zmniejszenia wolumenów energii elektrycznej lub gazu ziemnego będących przedmiotem obrotu. Jednakże postanowienie odsyłające nie dostarcza elementów pozwalających wykazać istnienie takiego wpływu. 32      W przeciwieństwie do dyrektywy 2019/944 i rozporządzenia 2019/943, przyjętych na podstawie art. 194 TFUE dotyczącego polityki energetycznej Unii, mających na celu ustanowienie ogólnych ram regulujących całościowe funkcjonowanie rynku energii elektrycznej, rozporządzenie 2022/1854, przyjęte na podstawie art. 122 TFUE, ma na celu nie wprowadzenie stałych środków na rynku, lecz przewidzenie środków wyjątkowych, ukierunkowanych i ograniczonych w czasie, mających stanowić odpowiedź na szczególną sytuację koniunkturalną na rynkach energii. 33      Artykuł 8 ust. 2 lit. a)–e) rozporządzenia 2022/1854 wymaga zasadniczo, aby środki te były proporcjonalne i niedyskryminacyjne, nie zagrażały sygnałom inwestycyjnym, pokrywały koszty inwestycji i koszty operacyjne, nie zakłócały funkcjonowania hurtowych rynków energii elektrycznej oraz były zgodne z prawem Unii. 34      Artykuł 10 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854 co do zasady stanowi, że nadwyżki dochodu wynikające z zastosowania tego środka są wykorzystywane, w ukierunkowany sposób, do finansowania środków wspierających końcowych odbiorców energii elektrycznej, mających na celu łagodzenie wpływu wysokich cen energii elektrycznej. 35      Sporny środek został wprowadzony przez OUG nr 119/2022 od dnia 1 września 2022 r. 36      Pragnę podkreślić, że chociaż zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854 weszło ono w życie w dniu 8 października 2022 r., to zgodnie z art. 22 ust. 2 lit. c) tego rozporządzenia art. 6, 7 i 8 stosuje się jedynie w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. 37      Chociaż art. 8 rozporządzenia 2022/1854 pozwala państwom członkowskim nie tylko wprowadzić, lecz także „utrzymać” krajowe środki kryzysowe przyjęte przed tym rozporządzeniem, żaden z jego przepisów nie reguluje ważności tych środków w okresie poprzedzającym dzień 1 grudnia 2022 r. W konsekwencji w odniesieniu do tego okresu sporny środek należy do wyłącznej kompetencji państw członkowskich. Jak wyjaśnił Trybunał, przepisy tego rozporządzenia nie mogą jako takie stać na przeszkodzie uregulowaniom krajowym w odniesieniu do okresu, w którym przepisy te nie miały zastosowania (zob. wyrok Secab, pkt 38; a także podobnie wyrok Electrabel i in., pkt 58). 38      Podkreślenie moje. W motywie 30 rozporządzenia 2022/1854 wyjaśniono ponadto, że pułap dochodów rynkowych powinien mieć zastosowanie wyłącznie do zrealizowanych dochodów rynkowych. 39      Zobacz w tym względzie moja opinia w sprawie Electrabel i in. (C‑633/23, EU:C:2025:131, pkt 38). 40      Zobacz wyrok Electrabel i in. (pkt 48). 41      Na przykład, jak podkreśliłem to w opinii w sprawie Electrabel i in. (C‑633/23, EU:C:2025:131, pkt 43), państwa członkowskie powinny mieć możliwość wyboru metod, które uznają za konieczne z technicznego i administracyjnego punktu widzenia, jak również dostosowane do specyfiki ich rynków krajowych, aby wdrożyć nadzwyczajne środki o pilnym charakterze w najbardziej skuteczny i odpowiedni sposób. 42      Zobacz podobnie wyrok Secab (pkt 60). 43      Zobacz w tym względzie wyrok Electrabel i in. (pkt 52, 53). 44      Zobacz moja opinia w sprawie Secab (C‑423/23, EU:C:2025:63, pkt 49–51). Należy także przypomnieć, że te środki w postaci pułapu dochodów służą celowi ochrony końcowych odbiorców energii elektrycznej (zob. także podobnie wyrok Electrabel i in., pkt 51). 45      W odniesieniu, po pierwsze, do różnicy między miesięcznymi średnimi ważonymi cenami sprzedaży i zakupu w miesiącu referencyjnym, a po drugie, w odniesieniu do sprzedaży energii elektrycznej na wywóz i dostaw wewnątrzwspólnotowych dokonywanych z terytorium Rumunii, do różnicy między cenami obrotu energią (ceną sprzedaży i ceną zakupu) na rynku dnia następnego w dniu poprzedzającym transakcję. 46      Na przykład w wyroku Electrabel i in. (pkt 53) Trybunał wyjaśnił, że w tym względzie istotne jest sprawdzenie, czy istnieje mechanizm korygujący umożliwiający w stosownych przypadkach operatorom lub właściwym organom krajowym uwzględnienie rzeczywistych dochodów w celu skorygowania wyniku tych domniemań, jeżeli nie prowadzą one do racjonalnych szacunków odzwierciedlających realia rynkowe w rozpatrywanym okresie. 47      Ostatni warunek określony w art. 8 ust. 2 lit. e) rozporządzenia 2022/1854 dotyczy bardzo ogólnie zgodności danego środka z prawem Unii, która obejmuje w szczególności właściwe przepisy sektorowe (takie jak dyrektywa 2019/944 i rozporządzenie 2019/943, które zbadałem w pierwszej części analizy), a także szerzej przestrzegania praw podstawowych i zasad ogólnych prawa Unii. 48      Niemniej chciałbym przypomnieć, że motywy 27–29 rozporządzenia 2022/1854 dostarczają istotnych wskazówek, wyjaśniając w szczególności, że ceny referencyjne powinny być ustalane na poziomie wyższym od oczekiwań racjonalnego inwestora, że poziom pułapów dochodów powinien pozostawiać margines względem cen, których inwestorzy mogą racjonalnie oczekiwać, że pułapy te nie powinny być ustalane na poziomie cen średnich, lecz na poziomie odpowiadającym cenom szczytowym, oraz że właściwe organy krajowe mogą odwoływać się do „uśrednionych kosztów wytworzenia energii (LCOE)” danej technologii. 49      Artykuł 2 pkt 9 rozporządzenia 2022/1854 definiuje „nadwyżkę dochodu” jako „dodatnią różnicę między dochodem rynkowym producentów z MWh energii elektrycznej a pułapem dochodów rynkowych w wysokości 180 EUR/MWh energii elektrycznej, określoną w art. 6 ust. 1 [tego rozporządzenia]”. Chociaż definicja ta dotyczy wyłącznie pułapu przewidzianego w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, uważam, że wymóg ustanowiony w jego art. 10 powinien mieć zastosowanie również do pułapu ustanowionego przez państwo członkowskie na podstawie art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia. 50      Wykładnię tę potwierdzają zresztą pisemne odpowiedzi skarżących w postępowaniach głównych i Komisji na pytania zadane przez Trybunał. 51      Chodzi o art. 28, 30 i 35 TFUE, art. 3 rozporządzenia 2019/943 oraz art. 3 dyrektywy 2019/944. 52      Chciałbym przypomnieć, że w okresie od dnia 1 września do dnia 16 grudnia 2022 r. formuła do obliczania wspomnianej składki przewidywała mniej korzystne traktowanie transakcji związanych z wywozem niż transakcji wewnętrznych, ponieważ nie uwzględniała żadnej marży zysku, podczas gdy formuła mająca zastosowanie do transakcji wewnętrznych obejmowała marżę w wysokości 2 %. Od dnia 16 grudnia 2022 r. ta sama składka zaczęła mieć zastosowanie wyłącznie do wywozu energii elektrycznej, ale nie do przywozu. 53      W odniesieniu bowiem do wywozu lub wewnątrzwspólnotowej sprzedaży energii elektrycznej z terytorium Rumunii składka mająca zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność handlową była pobierana w wysokości 100 % różnicy między ceną obrotu energią elektryczną na krajowym rynku dnia następnego w dniu poprzedzającym transakcję a ceną zakupu, podczas gdy sprzedaż realizowana na rynku krajowym korzystała z (potencjalnej) marży zysku w wysokości 2 %. 54      Przywóz energii elektrycznej nie podlegał już bowiem rozpatrywanej składce, podczas gdy składka ta nadal miała zastosowanie do wywozu energii elektrycznej w odniesieniu do każdej kwoty przekraczającej 2 % ceny zakupu. 55      Ponadto, chociaż aspekt ten nie jest przedmiotem wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie C‑251/24, sporna składka mogłaby również – jak zauważa Komisja – stanowić środek o skutku równoważnym ograniczeniu ilościowemu w przywozie w rozumieniu art. 34 TFUE, w zakresie, w jakim mimo że jest ona stosowana bez rozróżnienia do transakcji wewnętrznych i przywozu, nie uwzględnia kosztów właściwych dla przywozu. 56      Zobacz podobnie wyrok z dnia 14 grudnia 2004 r., Radlberger Getränkegesellschaft i S. Spitz (C‑309/02, EU:C:2004:799, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).