C-259/05
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2007-02-15CELEX: 62005CC0259ECLI:EU:C:2007:100
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy złom kablowy składający się z miedzi i PCW może być sklasyfikowany jako „złom elektroniczny” (kod GC 020 zielonego wykazu) w rozumieniu rozporządzenia nr 259/93? 2. Czy zestawienie materiałów z zielonego wykazu, które samo w sobie nie jest w nim wymienione, może być traktowane jako materiał z zielonego wykazu i przewożone bez zgłoszenia? 3. Czy w takim przypadku wymagane jest oddzielne przewożenie tych odpadów?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny argumentuje, że zielony wykaz odpadów nie ma charakteru wyczerpującego i zamkniętego. Kluczowe jest, czy odpady są przeznaczone do odzysku i czy ich złożona forma nie zwiększa ryzyka dla środowiska w porównaniu do odzysku poszczególnych składników. Odwołując się do preambuły zielonego wykazu oraz celów rozporządzenia nr 259/93 (promowanie odzysku i koncentracja kontroli na odpadach niebezpiecznych), Rzecznik Generalny stwierdza, że mieszaniny materiałów z zielonego wykazu mogą być objęte uproszczoną procedurą, jeśli spełniają kryteria bezpiecznego dla środowiska odzysku. W odniesieniu do złomu kablowego, decydujące jest jego pochodzenie z urządzeń elektronicznych, a nie skład czy wymiary.Stan faktyczny
W marcu 2004 r. francuska spółka Omni Metal Service (OMS) sprzedała partię złomu kablowego chińskiemu przedsiębiorstwu w celu recyklingu. Odpady zostały wysłane z Bilbao (Hiszpania) do Chin tranzytem przez Niderlandy. Chińskie władze zezwoliły na wysyłkę po kontroli, ale nie powiadomiono władz niderlandzkich o tranzycie. Niderlandzkie organy celne stwierdziły, że przewożone kable (miedziany rdzeń w powłoce z PCW) nie są wymienione w żadnym z wykazów rozporządzenia nr 259/93 jako taka mieszanina, odesłały partię do Hiszpanii i wszczęły postępowanie karne przeciwko OMS za nielegalny obrót odpadami.Rozstrzygnięcie
1) Złom kablowy jest objęty kodem GC 020 zielonego wykazu odpadów (załącznik II) rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, jeśli stanowi lub stanowił części urządzeń elektronicznych.
2) Zestawienie materiałów z zielonego wykazu rozporządzenia (EWG) nr 259/93, niefigurujące w nim jako takie, może zostać uznane za objęte tym wykazem i podlegające związanym z nim uregulowaniom w zakresie przemieszczania, jeśli przewóz jest dokonywany w celu odzysku rzeczonego odpadu w kraju przeznaczenia oraz spełnione są przesłanki określone w lit. a) i b) preambuły zielonego wykazu.
3) W przypadku zestawień kilku materiałów z zielonego wykazu rozporządzenia (EWG) nr 259/93 nie jest konieczne, aby odpady te były przewożone lub oferowane oddzielnie, by uregulowania przewidziane dla zielonego wykazu miały zastosowanie do ich przemieszczania.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
PAOLA MENGOZZIEGO
przedstawiona w dniu 15 lutego 2007 r.(1)
Sprawa C‑259/05
Pubblico Ministero
przeciwko
Omni Metal Service
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Rechtbank te Rotterdam (Niderlandy)]
Przewóz odpadów – Rozporządzenie (EWG) nr 259/93 – Złom kablowy zawierający różne materiały wskazane w zielonym wykazie – Możliwość przewozu złomu z pominięciem zgłoszenia lub konieczność oddzielnego przewozu
I – Wprowadzenie
1. W ramach niniejszego postępowania zwrócono się do Trybunału o przedstawienie rozstrzygnięcia w przedmiocie wykładni rozporządzenia
Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej
oraz poza jej obszar(2) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 259/93”), w związku z niektórymi kategoriami odpadów zawartymi w załączniku II. W szczególności
sąd krajowy zwraca się do Trybunału o wskazanie, czy istnieje obowiązek zgłoszenia w przypadku wywozu, w celu poddania odzyskowi,
odpadów stanowiących niewyszczególnione jako takie w załączniku II rozporządzenia nr 259/93 zestawienie różnych materiałów,
którego poszczególne składniki wskazano w nim oddzielnie.
II – Ramy prawne
Przepisy prawa wspólnotowego mające zastosowanie w sprawie
2. Omawiane rozporządzenie nr 259/93 przyjęto w celu ustanowienia systemu nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do
Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, zarówno w odniesieniu do państw członkowskich Wspólnoty, jak i państw trzecich,
zmierzającego do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska, w szczególności ze względu na zobowiązania podjęte przez
Wspólnotę w ramach konwencji bazylejskiej oraz decyzji (OECD) z dnia 30 marca 1992 r.(3) (zwanej dalej „decyzją OECD”).
3. Następujące motywy rozporządzenia nr 259/93 mają znaczenie dla rozpatrywanej sprawy:
„w dniu 22 marca 1989 r. Wspólnota podpisała Konwencję bazylejską w sprawie kontroli transgranicznego przemieszczania i unieszkodliwiania
odpadów niebezpiecznych;
[...]
Wspólnota przyjęła decyzję Rady OECD z dnia 30 marca 1992 r. w sprawie kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów przeznaczonych
do odzysku;
[...]
ważne jest zorganizowanie nadzoru i kontroli wysyłek odpadów w sposób, który uwzględnia potrzebę zachowania, ochrony i poprawy
jakości środowiska naturalnego;
[...]
konieczne jest stosowanie różnych procedur, zależnych od rodzaju odpadów i ich przeznaczenia, w tym również od tego, czy [są]
on[e] przeznaczon[e] do unieszkodliwiania, czy do odzysku;
[...]
wywóz odpadów do odzysku w krajach, do których decyzja OECD nie ma zastosowania, musi spełniać warunki ekologicznego zarządzania
odpadami;
[...]
wysyłki odpadów do odzysku, wymienionych w zielonym wykazie decyzji OECD, są generalnie wyłączone z procedur kontrolnych niniejszego
rozporządzenia, ponieważ takie odpady zwykle nie przedstawiają zagrożenia dla środowiska, jeśli są prawidłowo odzyskiwane
w kraju przeznaczenia;
[...]”.
4. Procedury ustanowione w rozporządzeniu nr 259/93 dla przesyłania odpadów w obrębie Wspólnoty, do Wspólnoty oraz poza jej obszar
są zasadniczo rozróżniane w oparciu o trzy kryteria, a mianowicie rodzaj odpadów, ich przeznaczenie do odzysku lub unieszkodliwienia,
zgodnie z klasyfikacją procesów ustaloną w dyrektywie Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów(4), oraz kraj przeznaczenia. Generalnie, z zastrzeżeniem pewnych wyjątków, do których zalicza się przewóz odpadów wskazanych
w zielonym wykazie, wymagane jest wcześniejsze zgłoszenie w przypadku wszystkich rodzajów wysyłek.
5. Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, rozporządzenie nr 259/93 zawiera klasyfikację odpadów w postaci trzech wykazów, tj. „zielony
wykaz odpadów” (załącznik II), „bursztynowy wykaz odpadów” (załącznik III), „czerwony wykaz odpadów” (załącznik IV), (zwane
dalej odpowiednio „zielonym wykazem”, „bursztynowym wykazem”, „czerwonym wykazem” lub „załącznikiem II”, „załącznikiem III”,
„załącznikiem IV”).
6. W świetle przywołanego motywu czternastego rozporządzenia nr 259/93 materiały umieszczone w zielonym wykazie nie stanowią
zagrożenia dla środowiska, jeśli są prawidłowo poddawane odzyskowi, a ich wysyłka jest zasadniczo zwolniona z obowiązku zgłoszenia,
o ile są przeznaczone do odzysku w innym państwie członkowskim.
7. Artykuł 1 rozporządzenia nr 259/93 stanowi:
„[...]
3. a) Wysyłki odpadów przeznaczonych tylko do odzysku i wymienionych w załączniku II zostają również wyłączone z przepisów niniejszego
rozporządzenia, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 11 lit. od b) do e) oraz w art. 17 ust. 1–3.
b) Takie odpady podlegają wszystkim przepisom dyrektywy 75/442/EWG. [...]
[...]”.
8. Jeśli chodzi o przemieszczanie odpadów wymienionych w zielonym wykazie, które są przeznaczone do odzysku w Chinach i nie podlegają
decyzji OECD, z załącznika D do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1547/1999 z dnia 12 lipca 1999 r.(5), w brzmieniu obowiązującym w okresie wystąpienia okoliczności faktycznych sprawy rozpatrywanej przed sądem krajowym, wynika,
że wcześniejsze zgłoszenie nie było wymagane przez to państwo w przypadku przewozu niektórych kategorii „odpadów zielonych”,
do których zaliczają się materiały oznaczone kodem GA 120 7404 00, GC 020 i GH, podczas gdy obowiązkowa była kontrola przeprowadzana
przed wysyłką przez China Commodities Inspection Corporation (CCIC).
9. W kwestii klasyfikacji odpadów przypominam, że każdy wykaz jest podzielony dodatkowo na sekcje ułożone w porządku alfabetycznym
(w tym omawiana sekcja GH zawierająca odpady tworzyw sztucznych w stanie stałym), które z kolei podzielone są na bardziej
szczegółowe kody ułożone w porządku numerycznym(6).
10. Jeśli chodzi o odpady będące przedmiotem niniejszej sprawy, należy wymienić pozycje oznaczone kodem „GA 120 7404 00 Odpady
miedzi i złom miedziany”, „GH 013 (ex 3915 30) Polimery chlorku winylu”, sekcję „GC (Inne odpady zawierające metale)” i objęte
nią kody „GC 010 Zespoły elektryczne [Odpady pochodzące z zespołów elektrycznych] składające się wyłącznie z metali lub stopów”
oraz „GC 020 Złom elektroniczny (np. płytki obwodów drukowanych, komponenty elektroniczne, przewody) oraz regenerowane komponenty
elektroniczne nadające się do odzysku metali pospolitych i metali szlachetnych”(7).
11. Preambuła zielonego wykazu, dodana na podstawie decyzji Komisji 94/721/WE z dnia 21 października 1994 r.(8) dostosowującej zgodnie z art. 42 ust. 3 załączniki II, III i IV rozporządzenia, przewiduje, że:
„Bez względu na to, czy odpady znajdują się w niniejszym wykazie, czy też nie, nie wolno ich przemieszczać jako odpadów z wykazu
zielonego, jeśli są one zanieczyszczone innymi materiałami w stopniu, który a) zwiększa ryzyko związane z danym odpadem do
poziomu kwalifikującego ten odpad do wpisania go do wykazu bursztynowego lub czerwonego lub b) nie pozwala na regenerację
danego odpadu w sposób bezpieczny [racjonalny] dla środowiska”.
12. W odniesieniu do odpadów nieujętych w żadnym z wykazów zawartych w załącznikach II, III i IV, art. 17 ust. 8 rozporządzenia
stanowi, że:
„W przypadku gdy odpady do odzysku wymienione w załączniku III i IV i odpady do odzysku jeszcze nieprzyporządkowane załącznikom
II, III lub IV są wywożone do krajów lub przez kraje, które obowiązuje decyzja OECD [do których decyzja OECD nie ma zastosowania]:
– stosuje się odpowiednio art. 15, z wyjątkiem ust. 3,
– uzasadniony sprzeciw może być wnoszony tylko zgodnie z art. 7 ust. 4,
chyba że postanowiono inaczej w dwustronnych lub wielostronnych umowach zawartych zgodnie z art. 16 ust. 1 lit. b) i na podstawie
procedur kontrolnych ustanowionych w ust. 4 lub 6 niniejszego artykułu lub w art. 15”.
13. Artykuł 15 rozporządzenia nr 259/93 w przypadku odpadów z czerwonego wykazu przewiduje procedurę zgłoszenia i wymóg uzyskania
uprzedniego zezwolenia.
14. Na koniec należy przypomnieć, że zgodnie z art. 26 omawianego rozporządzenia:
„1. Jakakolwiek wysyłka odpadów dokonana:
a) bez powiadomienia wszystkich zainteresowanych właściwych władz, na mocy przepisów niniejszego rozporządzenia; lub
b) bez zgody zainteresowanych właściwych władz, na mocy przepisów niniejszego rozporządzenia
[...]
uważana jest za obrót nielegalny.
2. Jeżeli za taki nielegalny obrót odpowiedzialność ponosi zgłaszający wysyłkę odpadów, właściwy organ wysyłki zapewni, iż
te odpady zostaną:
a) z powrotem zabrane przez zgłaszającego lub, w koniecznych przypadkach, przez same właściwe władze, do kraju wysyłki, lub jeżeli
jest to praktycznie niemożliwe
b) unieszkodliwione lub odzyskane w inny, ekologiczny sposób, w ciągu 30 dni od powiadomienia go o nielegalnym obrocie lub w takim
okresie czasu, jaki może zostać uzgodniony przez zainteresowane właściwe władze.
W takim przypadku wysyła się kolejne zgłoszenie. Żadne państwo członkowskie wysyłki ani państwo członkowskie tranzytu nie
może sprzeciwić się zwrotowi swoich odpadów na podstawie odpowiednio umotywowanego wniosku właściwego organu miejsca przeznaczenia
wraz z wyjaśnieniem powodów”.
III – Okoliczności faktyczne i wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
15. Z postanowienia odsyłającego wynika, że w marcu 2004 r. Omni Metal Service, spółka z siedzibą we Francji (zwana dalej „OMS”),
sprzedała partię złomu kablowego chińskiemu przedsiębiorstwu należącemu do australijskiej grupy spółek specjalizujących się
w recyklingu metali.
16. OMS wysłała sporne odpady drogą morską z Bilbao (Hiszpania) do Chińskiej Republiki Ludowej tranzytem przez Niderlandy. Na
wysyłkę uzyskano uprzednie zezwolenie władz chińskich udzielone po przeprowadzeniu kontroli przez CCIC, natomiast nie powiadomiono
o tranzycie właściwych władz niderlandzkich.
17. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez niderlandzkie organy celne okazało się, że przewożone kable zaklasyfikowane w liście
przewozowym jako „elektryczne”, składają się z rdzenia miedzianego w powłoce z PCW o różnych średnicach, dochodzących do 15 cm.
Ponieważ władze niderlandzkie stwierdziły, że zestawienie miedzi i PCW nie jest wymienione w żadnej pozycji występującej w załącznikach
II, III i IV rozporządzenia nr 259/93, a w szczególności w zielonym wykazie, odesłały sporną partię odpadów do Hiszpanii,
tj. do państwa wysyłki, utrzymując, że wysyłka nastąpiła z naruszeniem procedury zgłoszenia i procedury zezwolenia przewidzianych
w rozporządzeniu, a zatem stanowiła nielegalny obrót odpadami w rozumieniu powołanego art. 26 rozporządzenia.
18. Równocześnie zostało wszczęte postępowanie karne przeciwko OMS, której zarzucono dokonanie wysyłki odpadów bez wcześniejszego
zgłoszenia właściwym władzom państwa tranzytu w rozumieniu art. 15 rozporządzenia nr 259/93.
19. W postanowieniu odsyłającym Rechtbank te Rotterdam stwierdza, że prokuratura utrzymuje, iż sporne odpady nie odpowiadają pozycji
oznaczonej kodem GC 020 zielonego wykazu, ponieważ – według niej – nie są to kable i/lub przewody z gospodarstw domowych,
lecz podziemne kable wielkośrednicowe.
20. Ponadto prokuratura twierdzi, że skoro zestawienie PCW i miedzi w omawianych kablach nie figurowało jako takie w zielonym
wykazie, nie mogło zostać uznane za objęte nim, ponieważ w świetle celów rozporządzenia nr 259/93 oraz faktu, iż procedura
stosowana do materiałów „zielonych” stanowi wyjątek w systemie kontroli ustanowionym w tym rozporządzeniu, konieczne jest
przyjęcie wykładni zawężającej oraz ograniczone stosowanie tego wykazu. Na poparcie swojej tezy prokuratura przywołuje wyrok
w sprawie Beside i Besselsen(9), w którym jej zdaniem Trybunał orzekł, iż procedura przewidziana dla wysyłki odpadów wskazanych w załączniku II tego rozporządzenia
może być stosowana wyłącznie w odniesieniu do „materiałów zielonych prawidłowo posortowanych” lub zestawienia materiałów „zielonych”,
które jeśli nie są rozdzielone, wymienione są w zielonym wykazie w postaci połączonej.
21. Zatem zdaniem prokuratury w przypadku wysyłki do Chin, kraju niebędącego członkiem OECD, odpadów stanowiących zestawienie
materiałów „zielonych”, które nie zostały rozdzielone i nie są wymienione w postaci połączonej w żadnym z wykazów wyżej wymienionego
rozporządzenia, należałoby zgodnie z art. 17 ust. 8 rozporządzenia nr 259/93 zastosować przez analogię art. 15 rozporządzenia.
Prokuratura uważa zatem, że w niniejszej sprawie rzeczona wysyłka powinna była zostać zgłoszona właściwym władzom niderlandzkim.
22. OMS nie zgodziła się z tym twierdzeniem, utrzymując, że sporne kable są objęte kodem GC 020, ponieważ elementem determinującym
dla celów tej klasyfikacji jest skład kabli, podczas gdy ich pochodzenie czy średnica są bez znaczenia. Ponieważ kable te
składają się z PCW i miedzi, mogą być traktowane jako złom elektroniczny wskazany w ramach kodu GC 020, obejmujący kable i/lub
przewody posiadające zasadniczo taki sam skład.
23. Pomocniczo OMS podniosła argument, że zestawienie dwóch materiałów wymienionych w zielonym wykazie powinno być w każdym razie
objęte przewidzianą tam procedurą, nawet jeśli materiały te nie są wymienione w wykazie w postaci połączonej. Taką interpretację
potwierdza praktyka stosowana w większości państw członkowskich, w tym także w Królestwie Hiszpanii, które jest państwem wysyłki,
oraz w Chińskiej Republice Ludowej, która jest państwem przeznaczenia.
24. Ponieważ Rechtbank te Rotterdam miał wątpliwości co do wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów rozporządzenia nr 259/93,
postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy złom kablowy, którego niniejsza sprawa dotyczy (częściowo o średnicy 15 cm), można sklasyfikować jako »złom elektroniczny,
np. przewody itp.«, zgodnie z kodem GC 020 zielonego wykazu?
2) W przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze, czy zestawienie materiałów z zielonego wykazu, które samo
w sobie nie znajduje się w tym wykazie, można lub też należy traktować jako materiał z zielonego wykazu i czy może ono być
przewożone w celu odzysku, nie podlegając przy tym procedurze zgłoszenia?
3) Czy w związku z tym wymagane jest, by odpady te były oferowane lub przewożone oddzielnie?”.
25. W trybie art. 23 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości uwagi na piśmie złożyły OMS, rządy niderlandzki i portugalski
oraz Komisja Wspólnot Europejskich. OMS, rząd niderlandzki i Komisja stawili się na rozprawie.
IV – Analiza prawna
A – W przedmiocie pierwszego pytania
26. Poprzez pierwsze pytanie sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy kable składające się z PCW i miedzi, o różnych średnicach,
mogą być zakwalifikowane w ramach kodu GC 020 jako złom elektroniczny oraz przewożone bez wcześniejszego zgłoszenia jako odpady
objęte zielonym wykazem.
27. W tej kwestii OMS utrzymuje, że pozycja oznaczona kodem GC 020 nie stanowi katalogu zamkniętego, lecz kategorię rezydualną,
w przypadku której czynnikiem determinującym do zaklasyfikowania odpadów jako „złom elektroniczny oraz regenerowane komponenty
elektroniczne” jest ich skład, przy czym nie ma najmniejszego znaczenia, w przypadku kabli i przewodów, ich pochodzenie z gospodarstw
domowych lub użytku komunalnego ani ich wymiary, a zwłaszcza średnica i długość. Biorąc pod uwagę, iż celem omawianego rozporządzenia
nr 259/93 jest ochrona środowiska, do zakwalifikowania kabli w ramach wskazanego kodu wystarczy, żeby materiały, z których
się składają, nie były zanieczyszczone w sposób mogący powodować w trakcie procesu odzysku zagrożenia dla zdrowia ludzkiego
lub ochrony środowiska. W związku z powyższym rzeczone kable składające się, jak większość kabli i przewodów elektronicznych,
z miedzi oraz PCW, niezanieczyszczonych innymi substancjami, należy uznać za złom elektroniczny, i ich wysyłka powinna być
zwolniona z obowiązku wcześniejszego zgłoszenia.
28. Na poparcie takiej wykładni rozszerzającej pozycji oznaczonej kodem GC 020, OMS powołuje dyrektywę 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r.(10) w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego (WEEE), która określa wspólne zasady zarządzania WEEE, ponieważ
unieszkodliwianie lub odzysk w przypadku tych dwóch rodzajów zużytego sprzętu nie stwarza odmiennych zagrożeń dla środowiska
ze względu na ich identyczny skład.
29. Z kolei rząd niderlandzki uważa, że cel rozporządzenia nr 259/93 przedstawiony w motywach od pierwszego do piątego oraz w motywie
ósmym, a także potwierdzony przez Trybunał w wyroku w sprawie Parlament przeciwko Radzie(11), a mianowicie zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego, wymaga z jednej strony ograniczonego
stosowania uproszczonej procedury przewidzianej dla wysyłki odpadów przeznaczonych do odzysku, wskazanych w zielonym wykazie,
ponieważ stanowi ona odstępstwo od normalnych zasad systemu kontroli ustanowionego przez rozporządzenie nr 259/93, z drugiej
zaś strony wymaga wykładni zawężającej wymienionych tam kategorii odpadów.
30. Zgodnie z wykładnią zawężającą, czynnikiem determinującym dla zaklasyfikowania odpadów w ramach kodu GC 020 jest więc ich
„pochodzenie”, co należy rozumieć jako „przynależność do urządzeń elektronicznych”, które trzeba koniecznie odróżniać od urządzeń
elektrycznych, do których z kolei odnosi się wyraźnie kod GC 010.
31. W związku z powyższym, wziąwszy pod uwagę, że w listach przewozowych przedmiotowe odpady zostały zakwalifikowane jako kable
elektryczne, przez co należy rozumieć „kable podziemne do przesyłu energii elektrycznej”, rząd niderlandzki uznał, iż nie
powinny one być objęte kodem GC 020 zielonego wykazu.
32. W mojej ocenie – zgodnie z twierdzeniami przedstawionymi przez Komisję na rozprawie – analiza semantyczna kodu GC 020 wykazuje,
iż wyrażenia „złom” i „części” mają dla klasyfikowania odpadów walor czysto opisowy, a więc nieprzesądzający dla celów klasyfikacji
odpadów. Nie można również uznać, że generyczny skład omawianych odpadów (w niniejszej sprawie miedź i PCW będących komponentami
większości kabli i/lub przewodów), do którego brak jakiegokolwiek odniesienia w treści rzeczonego kodu, ma decydujące znaczenie
dla ich klasyfikacji w ramach kodu GC 020; to samo dotyczy ich ewentualnego pochodzenia „komunalnego lub z gospodarstw domowych”.
33. Jedynym czynnikiem, który jest istotny dla kwalifikacji odpadów w ramach rzeczonego kodu, jest ich rodzaj. Kod GC 020 obejmuje
w istocie złom elektroniczny, w odniesieniu do którego kable i przewody zostały wymienione jedynie tytułem przykładu. Zatem
kryterium decydującym dla celów kwalifikacji jest „elektroniczny” charakter odpadów, tzn. fakt, iż stanowią lub stanowiły
część urządzenia elektronicznego, bez względu na ich skład, wymiary lub pochodzenie odpadów: komunalne czy z gospodarstw domowych.
34. Taką wykładnię potwierdza, po pierwsze, jednolitość poszczególnych wersji językowych w odniesieniu do terminu „elektroniczny”,
a po drugie – analiza systemowa sekcji GC (Inne odpady zawierające metale), w której skład wchodzi kod GC 020. Pierwszą pozycję
w tej sekcji zajmuje kod GC 010, którego zastosowanie jest uzależnione od pochodzenia odpadów z zespołów elektrycznych oraz
od ich składu („składające się wyłącznie z metali lub stopów”(12)). Od kodu tego odróżnia się następny w kolejności, omawiany tu kod GC 020, którego ograniczony zakres jest wyznaczony przez
okoliczność, iż obejmuje wyłącznie odpady pochodzenia elektronicznego, nadające się do „odzysku metali pospolitych i metali szlachetnych”.
35. Wynika stąd, że nie wszystkie przewody lub kable, które – jak już wcześniej wskazałem – wymieniono wyłącznie tytułem przykładu,
są objęte kodem GC 020. Kodem tym są objęte wyłącznie przewody i kable, które stanowią lub stanowiły części urządzeń, które
można uznać za urządzenia elektroniczne.
36. Ponadto, jeśli chodzi o dyrektywę 2002/96/WE, aczkolwiek prawdą jest, iż ustanawia ona wspólne zasady regulujące przetwarzanie
odpadów urządzeń zarówno elektronicznych, jak i elektrycznych, która to okoliczność może skłaniać do uznania, że rozróżnienie
tych kategorii odpadów do celów klasyfikacji w ramach zielonego wykazu jest pozbawione znaczenia, niemniej jednak kwestia
ta wymaga pewnego komentarza.
37. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, iż dyrektywa ta ma ograniczone znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, ponieważ w momencie
wystąpienia okoliczności sprawy nie upłynął jeszcze termin wyznaczony na jej transpozycję.
38. W drugiej kolejności, zarówno względy związane z odrębną chronologią, podstawą prawną i zakresem stosowania nie pozwalają
na uznanie słuszności argumentacji przedstawionej przez OMS. Szczególnie ryzykowna jest propozycja interpretowania w sposób
automatyczny przepisów rozporządzenia nr 259/93 w świetle późniejszego aktu prawnego, w szczególności dyrektywy wydanej dziewięć
lat później. Co więcej, dyrektywa ta w świetle jej zakresu stosowania nie ma wpływu na stosowanie tego rozporządzenia.
39. Wreszcie rozróżnienie na zespoły elektryczne i urządzenia elektroniczne, objęte kodami GC 010 i GC 020 rozporządzenia nr 259/93,
zostało utrzymane również w rozporządzeniu 1013/2006(13), które zastąpiło to pierwsze, a zostało wydane cztery lata po dyrektywie 2002/96.
40. W świetle powyższych uwag stwierdzam, że rozróżnienie kategorii odpadów w oparciu o kryterium ich „pochodzenia” z urządzeń
elektronicznych albo elektrycznych jest istotne dla sprawy, w szczególności w świetle systemu ustanowionego przez dyrektywę
2002/96.
41. Przy uwzględnieniu powyższych wyjaśnień do sądu krajowego należy ustalenie „pochodzenia” omawianych kabli z urządzeń elektronicznych
– okoliczności faktycznej, której ustalenie nie jest objęte zakresem kompetencji Trybunału i co do której strony spierały
się na rozprawie – w celu zaklasyfikowania ich do kodu GC 020 rozporządzenia nr 259/93, z konsekwencją w postaci stosowania
do ich wysyłki uproszczonej procedury przewidzianej w zielonym wykazie.
B – W przedmiocie drugiego i trzeciego pytania
42. Obecnie przejdę do łącznej analizy drugiego i trzeciego pytania, w których sąd odsyłający w istocie zwraca się do Trybunału
o wskazanie, czy zestawienie materiałów wskazanych w zielonym wykazie, które jako takie nie znajduje się w tym wykazie, można
czy też należy traktować jako materiał objęty zielonym wykazem oraz czy w związku z tym niezbędne jest, by obydwa elementy
tworzące to zestawienie były oferowane lub przewożone oddzielnie.
43. Ustalenie tej kwestii jest istotne, ponieważ na tej podstawie można wskazać, jakie zasady kontroli, przewidziane w rozporządzeniu
nr 259/93, stosują się do wysyłki odpadów. W przypadku stwierdzenia, że zestawienia materiałów wskazanych w zielonym wykazie
są nim objęte, można uznać, iż na podstawie załącznika D rozporządzenia nr 1547/1999 nie było obowiązku powiadamiania Chińskiej
Republiki Ludowej o ich wysyłce. Natomiast jeśli wykluczy się możliwość, że zestawienia materiałów „zielonych” są objęte zielonym
wykazem z tego względu, że nie zostały wskazane w żadnym z załączników omawianego rozporządzenia, wówczas powinno się stwierdzić,
iż należało do nich zastosować procedurę wcześniejszego zgłoszenia wprowadzoną dla wysyłek materiałów wymienionych w czerwonym
wykazie (art. 15 rozporządzenia nr 259/93).
44. Powołując się ponownie na cele w zakresie ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego realizowane przez wyżej wymienione rozporządzenie,
rząd niderlandzki opowiada się – w związku z drugim i trzecim pytaniem – za wykładnią zawężającą zielonego wykazu, popartą
szeregiem argumentów. Po pierwsze, wykaz ten zawiera różne rodzaje odpadów stanowiących połączenie dwóch „zielonych” materiałów,
co pozwala zakładać, że ma on charakter wyczerpujący i ostateczny. Po drugie, rząd niderlandzki podkreśla, że wpisanie materiału
do zielonego wykazu wynika ze wstępnej oceny zagrożeń związanych z jego odzyskiwaniem przeprowadzanym, gdy materiał jest rozpatrywany
odrębnie, co oznacza wyłączenie z tego wykazu materiałów w formie złożonej, które tam nie figurują, ponieważ nie były one
poddane badaniu w zakresie ewentualnych zagrożeń związanych z ich odzyskiem.
45. Na koniec rząd niderlandzki podniósł argument, że w przypadku zestawienia kilku materiałów „zielonych” mogłoby wystąpić wyższe
zagrożenie dla środowiska w sytuacji, gdyby tylko jeden materiał był odzyskiwany, a pozostałe unieszkodliwiane. Możliwość
wystąpienia tego rodzaju zagrożenia w przedstawionej powyżej sytuacji prowadziłaby niewątpliwie do wyłączenia takiego zestawienia
z systemu przewidzianego w odniesieniu do zielonego wykazu. Zdaniem rządu niderlandzkiego tak właśnie by się stało w rozpatrywanym
przypadku, ponieważ – w jego opinii – miedź, z której na ogół składają się kable, w Chinach byłaby odzyskiwana przez niekontrolowane
spalanie PCW.
46. Za rzeczoną wykładnią zawężającą opowiada się również rząd portugalski.
47. Natomiast OMS reprezentuje pogląd, że zestawienie dwóch materiałów z zielonego wykazu przeznaczone do odzysku nie stanowi,
jako takie, zagrożenia dla środowiska innego niż zagrożenia związane z poszczególnymi materiałami tworzącymi to zestawienie,
rozpatrywanymi odrębnie; w konsekwencji ten rodzaj odpadów jest objęty zielonym wykazem. Za taką wykładnią miałaby przemawiać
– jak wskazano już wcześniej – praktyka stosowana w różnych państwach członkowskich, jak również w Chinach, które są państwem
przeznaczenia spornej wysyłki.
48. Przedstawioną powyżej tezę miałaby potwierdzać ponoć decyzja OECD z dnia 21 maja 2002 r.(14), w świetle której uregulowania dotyczące zielonego wykazu stosuje się również do „materiałów zielonych” połączonych między
sobą, jeżeli ich forma złożona nie utrudnia ekologicznie racjonalnego odzysku. OMS uważa, że decyzja ta stanowi ważny instrument
analizy sytemu ustanowionego przez rozporządzenie nr 259/93, mimo iż nie ma bezpośrednio zastosowania w rozpatrywanej sprawie,
ponieważ Chińska Republika Ludowa nie jest członkiem tej organizacji.
49. Komisja ze swej strony – aczkolwiek podziela pogląd OMS w zakresie szerokiej wykładni zielonego wykazu – uważa jednak, że
nie można automatycznie stosować zasady, która umożliwia zwolnienie z obowiązku powiadomienia w przypadku wysyłki zestawienia
materiałów wskazanych w zielonym wykazie. Według Komisji należałoby każdorazowo dokonywać oceny zagrożeń związanych z odzyskiem
dwóch połączonych ze sobą materiałów „zielonych”. W rozpoznawanej sprawie, wziąwszy pod uwagę zagrożenia związane z odzyskiem
PCW, nie można – jej zdaniem – przyjąć, iż sporne kable są objęte zielonym wykazem, zatem w rezultacie należałoby wyłączyć
w przypadku odpadów tego rodzaju stosowanie procedur przewidzianych dla przewozu materiałów, które są wpisane do wykazu.
50. W mojej opinii, nawet jeśli katalog odpadów zawarty w zielonym wykazie wydaje się prima facie wyczerpujący i zamknięty, jeśli
chodzi o przypadki, w których wyłączone są procedury kontroli wysyłek odpadów ustalone przez rozporządzenie nr 259/93, jednak
wiele argumentów przemawia przeciwko takiej zawężającej wykładni rozpatrywanego wykazu.
51. Po pierwsze, choć jest prawdą, że odpady objęte zielonym wykazem stanowią kategorię szczególną, która została wyłączona z zakresu
stosowania wyżej wymienionego rozporządzenia, jak stanowi jego art. 1 ust. 3, oraz że wobec charakteru tych odpadów, które
zasadniczo nie są niebezpieczne, wyłączono je z systemu kontroli ustanowionego w rozpatrywanych przepisach, nie uważam jednak,
że należy na tej podstawie wnioskować, iż rozpatrywany wykaz ma charakter wyczerpujący i ostateczny, ponieważ takie jego rozumienie
byłoby moim zdaniem niezgodne zarówno z celami rozporządzenia nr 259/93, jak i z brzmieniem preambuły zielonego wykazu.
52. W tym zakresie preambuła zielonego wykazu, która jest istotna nie tylko z uwagi na swoje brzmienie, lecz także znaczenie dla
określenia celów rozporządzenia, stanowi, że „bez względu na to, czy odpady znajdują się” w zielonym wykazie, nie mogą być
przemieszczane jako odpady nim objęte, „jeśli są […] zanieczyszczone innymi materiałami” w taki sposób, że ryzyko z nimi związane
zwiększa się do tego stopnia, że należy je traktować jak odpady z wykazu bursztynowego lub czerwonego lub że ich prawidłowy
odzysk staje się niemożliwy z powodu tego zanieczyszczenia.
53. Po drugie, otwarty charakter preambuły zielonego wykazu, który wynika ze wzmianki o możliwości wyłączenia spod uregulowań
tego wykazu odpadów, które w nim wskazano lub nie(15), nie jest elementem odizolowanym. W rzeczywistości można go odnaleźć w wyrażeniach zawartych w wielu pozycjach zielonego
wykazu, takich jak „w tym, ale nie wyłącznie”, „inne”, „pozostałe”, „inn[e] [...], np. [...]” lub „inne, w tym”. Również takie
sformułowania wskazują, iż pewne materiały, nawet jeśli nie są wyraźnie wymienione w zielonym wykazie, mogą być uznane za
odpady, które są nim objęte, jeżeli można je przypisać do konkretnej pozycji wykazu odpadów „zielonych”.
54. Po trzecie i nie mniej ważne, Trybunał już wcześniej miał okazję zająć stanowisko w kwestii doniosłości preambuły zielonego
wykazu w przywołanym wyżej wyroku w sprawie Beside i Besselsen, w którym orzekł, że wyrażenie „odpady komunalne/z gospodarstw
domowych” w pozycji oznaczonej kodem AD 160 w bursztynowym wykazie rozporządzenia nr 259/93, w brzmieniu wynikającym z decyzji
94/721, obejmuje odpady składające się głównie z odpadów wskazanych w zielonym wykazie wyżej wymienionego rozporządzenia,
wymieszane z odpadami innych kategorii figurujących w tym wykazie i że równocześnie „odpady komunalne/z gospodarstw domowych”
nie tracą swojego charakteru „odpadów bursztynowych”, a w konsekwencji nie mogą być objęte zielonym wykazem, o ile nie są
zbierane selektywnie lub prawidłowo sortowane.
55. W punkcie 34 przywołanego powyżej wyroku Trybunał stwierdził, że „wyrażenie »odpady komunalne/z gospodarstw domowych« w pozycji
oznaczonej kodem AD 160 w bursztynowym wykazie umieszczonym w załączniku III rozporządzenia […] obejmuje z jednej strony odpady
składające się głównie z odpadów wskazanych w zielonym wykazie umieszczonym w załączniku II wyżej wymienionego rozporządzenia,
zmieszane z innymi kategoriami odpadów wskazanych w tym wykazie, z drugiej zaś strony odpady ujęte w zielonym wykazie zmieszane
z niewielkimi ilościami odpadów, które w nim nie figurują”. Nie uważam, aby można było powoływać się na ten punkt wyżej wymienionego
wyroku w sposób, jaki czyni to rząd niderlandzki w niniejszym postępowaniu i prokuratura w postępowaniu przed sądem krajowym,
utrzymujące, że w strukturze ogólnej rozporządzenia nr 259/93 system ustalony dla odpadów z zielonego wykazu ma charakter
wyjątkowy i w związku z tym powinien być interpretowany zawężająco.
56. Aby właściwie zrozumieć to stwierdzenie Trybunału, należy bowiem mieć przede wszystkim na uwadze pytanie, na które Trybunał
zamierzał udzielić odpowiedzi w pkt 32–34 wyroku w sprawie Beside i Besselsen oraz rozważyć jego stanowisko przedstawione
w tymże pkt 34 w świetle całego toku rozumowania, w jaki jest wpisane.
57. Jeśli chodzi o pierwszą kwestię, nie można pominąć faktu, iż – jak sam Trybunał zaznaczył w pkt 21 wyżej wymienionego wyroku
– zwrócono się do niego o wypowiedzenie się na temat odpadów generycznie wymieszanych z innymi odpadami w formie, którą umownie
nazywamy „zanieczyszczeniem zewnętrznym”, a nie na temat mieszaniny, którą można by określić jako „mieszanina swoista”, jak
ta będąca przedmiotem niniejszej sprawy.
58. Wprawdzie – jak przekonaliśmy się – w wyroku w sprawie Beside i Besselsen, Trybunał stwierdził, iż do uznania spornych odpadów
za objęte zielonym wykazem niezbędna była ich prawidłowa segregacja, jednakże uczynił tak dlatego, że spór przed sądem krajowym
dotyczył „zanieczyszczenia” substancjami zewnętrznymi, a mianowicie sytuacji, gdy kilka materiałów podlegających kwalifikacji
jako „zielone” oraz inne, które nie należały do tej kategorii, weszły ze sobą w kontakt w trakcie przewozu, co uniemożliwiło
ich prawidłową klasyfikację. Zatem odpowiednie segregowanie i selekcja były konieczne, aby umożliwić ich zidentyfikowanie
i sklasyfikowanie jako odpadów zielonych w celu uniknięcia sytuacji, w której wśród materiałów zakwalifikowanych jako objęte
zielonym wykazem znalazłyby się w istocie odpady, których odzysk nie byłby wolny od zagrożeń dla środowiska.
59. Natomiast w niniejszej sprawie mamy do czynienia z odpadami w postaci złożonej, którą można określić jako mieszaninę swoistą,
tzn. połączenie materiałów, których rozdzielenie czy to przez spalenie PCW, czy mechaniczne oddzielenie go od miedzi, stanowi
już pierwszą fazę odzysku w rozumieniu dyrektywy 75/442(16). Wynika stąd, iż ani przewoźnik, ani wytwórca odpadów nie mógł przeprowadzić selekcji w celu oddzielenia przedmiotowych materiałów.
60. Zatem nie jest możliwe rozszerzenie stosowania kryterium „odpowiedniego sortowania i prawidłowego, selektywnego zbierania”,
które ustalił Trybunał w związku z tzw. zewnętrznym zanieczyszczeniem odpadów, na przypadek zaistniały w rozpoznawanej sprawie,
która dotyczy „swoistej mieszaniny” dwóch różnych materiałów.
61. Jeśli chodzi o kontekst, w jakim Trybunał ustalił zasadę zawartą w pkt 34 przywołanego powyżej wyroku w sprawie Beside i Besselsen,
należy zaznaczyć, iż wprawdzie, aby dojść do takiego ustalenia, Trybunał istotnie stwierdził w pkt 32, że odpady komunalne/z gospodarstw
domowych tracą swój charakter odpadów bursztynowych, a w konsekwencji zostają objęte zielonym wykazem, jeśli są zbierane selektywnie
lub odpowiednio sortowane, jednakże uczynił to na podstawie uzasadnienia przedstawionego w następnym pkt 33, który – jeśli się dobrze przyjrzeć – zawiera kryterium, jakie zdaniem Trybunału należy stosować w tej materii. W punkcie 33 stwierdza się mianowicie, iż „w istocie, jak wynika z wprowadzenia do zielonego wykazu odpadów, bez względu na
to, czy odpady znajdują się w niniejszym wykazie, czy też nie, nie wolno ich przemieszczać jako odpadów z wykazu zielonego,
jeśli są one zanieczyszczone innymi materiałami w stopniu, który a) zwiększa ryzyko związane z danym odpadem do poziomu kwalifikującego
ten odpad do wpisania go do wykazu bursztynowego lub czerwonego lub b) nie pozwala na regenerację danego odpadu w sposób bezpieczny
[racjonalny] dla środowiska”. Kryterium zastosowane w ten sposób przez Trybunał to przede wszystkim kryterium, które o ile
może łatwo spowodować wyłączenie z zielonego wykazu odpadów generycznie wymieszanych lub odpadów występujących luzem, to z założenia
niewątpliwie ma mieć znacznie mniejsze skutki w przypadku mieszanin swoistych; ponadto, i co ważniejsze, jest to kryterium,
które skłania do jednoznacznego wykluczenia możliwości, że według Trybunału zielony wykaz miałby mieć charakter wyjątku lub
że w każdym razie powinien być interpretowany zawężająco w sposób prowadzący do uznania, wyczerpującego i generalnego, że
przewidziane w nim zasady obowiązują tylko w stosunku do zestawień „zielonych” materiałów odpadowych, które są w nim konkretnie
wymienione. Jedyny wniosek, jaki można z niego wysnuć to taki, że połączenie elementów zawartych w zielonym wykazie powinno
być każdorazowo oceniane indywidualnie z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.
62. Powyższe ustalenia skłaniają mnie do stwierdzenia, iż ustawodawca wspólnotowy nie zamierzał wyłączyć stosowania uregulowań
dotyczących zielonego wykazu nie tylko w przypadku zanieczyszczenia zewnętrznego materiałów zielonych przez inne substancje,
lecz także tzw. zanieczyszczeń „swoistych” przez materiały zielone przemieszane ze sobą, pod warunkiem że zanieczyszczenie
nie powoduje wzrostu zagrożeń związanych z odzyskiem tych materiałów w kraju przeznaczenia.
63. Potwierdza to okoliczność, że rzecznik generalny Jacobs w pkt 33 opinii przedstawionej w wyżej przywołanej sprawie Beside
i Besselsen a) stwierdził, w odniesieniu do stanowiska tych, którzy uważają, że odpady zielone należące do jednej sekcji nie
powinny być zmieszane z odpadami należącymi do innej sekcji, by móc korzystać ze zwolnienia z obowiązku powiadomienia, że
stanowisko to nie jest jednakże słuszne w przypadku „mieszaniny swoistej” oraz b) zakwalifikował przykładowo jako mieszaninę
swoistą odpad w postaci szklanej butelki z papierową etykietą, do czego z pewnością można przyrównać rozpatrywany przypadek
kabli składających się z miedzianego rdzenia i powłoki z PCW(17).
64. Przedstawiona powyżej wykładnia znajduje moim zdaniem potwierdzenie nie tylko w strukturze ogólnej i celach zielonego wykazu,
lecz także w celach ogólnych, leżących u podstaw systemu wspólnotowego w dziedzinie przewozu odpadów.
65. Przypominam, iż w istocie – jak wyraźnie wskazano w motywie czternastym rozporządzenia nr 259/93 – zielony wykaz służy do
wyłączenia ze zwykłych procedur kontrolnych przemieszczania materiałów przeznaczonych do odzysku, których przetwarzanie nie
stanowi zagrożenia dla środowiska ani dla zdrowia ludzkiego. Cel ten z jednej strony wiąże się z dążeniem do skoncentrowania
działań właściwych organów na przemieszczaniu odpadów stanowiących konkretne zagrożenie dla środowiska, przez uniknięcie przeciążenia
ich nadmiarem zgłoszeń, których nie uważa się za niezbędne, z drugiej zaś strony ze wspieraniem obrotu związanego z odzyskiem
przez uproszczenie procedur przewidzianych dla przewozów odpadów przeznaczonych do tego typu przetwarzania.
66. Biorąc pod uwagę powyższe cele, byłoby nieproporcjonalne, gdyby uznać, że dwa materiały, które jako takie nie stanowią zagrożenia
związanego z ich odzyskiem, a) nie korzystają z systemu określonego w zielonym wykazie tylko dlatego, że mają postać swoistej
mieszaniny, nawet jeśli ich forma złożona w żadnym stopniu nie uniemożliwia ekologicznie racjonalnego odzysku; b) pomimo braku
zagrożeń w każdej sytuacji obowiązuje je system ścisłej kontroli przewidziany dla materiałów uważanych za niebezpieczne (takich
jak wymienione w czerwonym wykazie).
67. Co więcej, wąskie podejście przedstawione w poprzednim punkcie jest wykluczone ze względu na same cele rozporządzenia nr 259/93.
68. W istocie, o ile prawdą jest, że zasadniczo rozporządzenie nr 259/93 ma na celu stworzenie jednolitego systemu procedur kontrolnych,
aby ograniczyć przemieszczanie odpadów i zapewnić ochronę zasobów naturalnych, należy jednak podkreślić, iż cały system kontroli
opiera się na zasadniczym rozróżnieniu między przeznaczeniem odpadów do procesów „unieszkodliwiania” albo „odzysku”.
69. Podczas gdy z punktu widzenia ochrony środowiska omawiane rozporządzenie dąży do ograniczenia, poprzez procedury kontroli,
transgranicznego przemieszczania odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia, zgodnie z zasadami „samowystarczalności i bliskości
geograficznej”, to w przypadku odpadów przeznaczonych wyłącznie do odzysku zasady te nie obowiązują(18). W tym ostatnim przypadku ustawodawca wspólnotowy przewidział natomiast stosowanie zasady swobodnego przepływu w celu zachęcania
do odzysku, pod warunkiem że przewóz odpadów nie pociąga za sobą zagrożeń dla środowiska, pozostawiając natomiast podmiotom
gospodarczym możliwość przetwarzania tego rodzaju odpadów w kraju i w przedsiębiorstwie oferującym najkorzystniejsze warunki
ekonomiczne.
70. Wynika stąd, iż w świetle wymienionych powyżej celów w zakresie uproszczenia procedur administracyjnych i zachęcania do ponownego
wprowadzania odpadów do gospodarczego cyklu produkcyjnego, zestawienia materiałów pojedynczo wymienionych w zielonym wykazie,
również niewskazane w formie złożonej, można uznać za podlegające ustanowionym tam uregulowaniom, wyłącznie jeśli spełnione
są wymogi określone w lit. a) i b) preambuły zielonego wykazu.
71. W szczególności stwierdzam, że przemieszczanie odpadów w formie złożonej podlega uregulowaniom przewidzianym dla zielonego
wykazu, o ile spełnione są określone warunki, a zwłaszcza a) jeśli mamy do czynienia z zestawieniami dwóch materiałów umieszczonych
w zielonym wykazie, b) jeśli odpady tego rodzaju są przeznaczone do odzysku zgodnie z dyrektywą 75/442, c) jeśli złożona postać
danych materiałów nie powoduje ich zanieczyszczenia w sposób zwiększający zagrożenia dla środowiska związane z ich odzyskiem
w porównaniu z sytuacją, gdy przetwarzane są osobno.
72. Wynika stąd, że w rozpatrywanej sprawie należy w pierwszej kolejności zbadać, czy sporne kable są przeznaczone do odzysku
w kraju przeznaczenia, upewniwszy się w szczególności, czy pierwszy etap przetwarzania, któremu zostaną poddane, zalicza się
do procesów „odzysku” zgodnie z klasyfikacją umieszczoną w załączniku B dyrektywy 75/442(19). Zwłaszcza zakładając, iż pierwsza obróbka, jakiej zostaną poddane kable, polega na oddzieleniu miedzianego rdzenia od powłoki
z PCW, powinna ona odpowiadać jednemu z procesów, o których mowa w załączniku B wyżej wymienionej dyrektywy, żeby można było
ją zakwalifikować jako „odzysk”.
73. W drugiej kolejności konieczne jest ustalenie, czy biorąc pod uwagę złożoną formę, możliwy jest mimo wszystko odzysk obydwu
materiałów wchodzących w skład kabli w sposób ekologicznie racjonalny oraz czy związane z nim zagrożenia dla środowiska nie
są większe niż w przypadku odzyskiwania miedzi i PCW w przypadku, gdy występują oddzielnie.
74. Dla poparcia przedstawionej powyżej wykładni zielonego wykazu przypominam ponadto, że nie tylko w porządku prawnym Hiszpanii,
tj. kraju wysyłki odpadów, lecz także Niderlandów, czyli kraju tranzytowym, odpady złożone z zestawienia materiałów wymienionych
w zielonym wykazie, lecz niewyszczególnionych w nim w formie złożonej, zostały uznane za objęte zielonym wykazem, przynajmniej
w orzeczeniach sądów. To właśnie wynika, w odniesieniu do Hiszpanii, z pisemnych uwag przedstawionych przez OMS, a w przypadku
Niderlandów ze wzmianki w postanowieniu odsyłającym Rechtbank te Rotterdam na temat wyroku wydanego w dniu 11 maja 2005 r.
przez Raad Van State.
75. Ponadto uważam, że takiej wykładni zielonego wykazu nie podważa – jak utrzymuje rząd niderlandzki – fakt, iż wymieniono w nim
wyraźnie pewne zestawienia złożone z odpadów, które figurują w nim także oddzielnie, jak np. „zużyte opony” w pozycji oznaczonej
kodem GK 020 albo „jednorazowe aparaty fotograficzne bez baterii” oznaczone kodem GO 050. Te ostatnie stanowią moim zdaniem
klasyczne zestawienia odpadów, co do których można uznać, iż ustawodawca wspólnotowy chciał po prostu wymienić je bezpośrednio,
ponieważ uznał to za wskazane, oraz że uczynił to wyłącznie dla przykładu.
76. Podobnie nie ma wpływu na ustalenia, które przedstawiłem w pkt 70 i następnych niniejszej opinii, fakt, iż omawiane rozporządzenie
nr 259/93 zostało zastąpione rozporządzeniem nr 1013/2006 regulującym szczegółowo przemieszczanie tzw. złożonych mieszanin
odpadów wymienionych oddzielnie w zielonym wykazie, lecz niewyszczególnionych w nim w formie złożonej, i przewidującym stosowanie
uregulowań dotyczących zielonego wykazu wyłącznie do mieszanin, które nie tylko składają się z dwóch materiałów „zielonych”,
lecz także są objęte konkretnym załącznikiem (III A), który może być aktualizowany na wniosek państw członkowskich zgodnie
z tzw. procedurą „komitologii”. Ta zmiana systemu jest bowiem jasno uzasadniona wymogiem zapewnienia równowagi między ochroną
środowiska a pewnością prawa, co niewątpliwie lepiej gwarantuje przejście z systemu opartego na rozstrzygnięciach indywidualnych
przypadków na system opierający się na szczegółowych normach podlegających precyzyjnemu stosowaniu.
77. Jednakże fakt, iż przed tą zmianą przepisów uregulowania mające zastosowanie charakteryzowały się cechami, które opisałem
w niniejszej opinii, sprawia, że na nowy system, przewidziany w niedawno wprowadzonych przepisach dotyczących przemieszczania
odpadów, nie można powołać się przy stosowaniu poprzedniego systemu. Jest tak zwłaszcza w świetle poszanowania zasady nulla poena sine lege, wziąwszy pod uwagę, że rzeczone uregulowania – jak wskazują wyraźnie okoliczności sprawy – mają być stosowane w połączeniu
z systemem sankcji o charakterze karnym.
V – Wnioski
78. W świetle powyższych wywodów proponuję, by na pytania prejudycjalne postawione przez Rechtbank te Rotterdam Trybunał udzielił
następującej odpowiedzi:
1) Złom kablowy jest objęty kodem GC 020 zielonego wykazu odpadów (załącznik II) rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego
1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, jeśli
stanowi lub stanowił części urządzeń elektronicznych.
2) Zestawienie materiałów z zielonego wykazu rozporządzenia (EWG) nr 259/93, niefigurujące w nim jako takie, może zostać uznane
za objęte tym wykazem i podlegające związanym z nim uregulowaniom w zakresie przemieszczania, jeśli przewóz jest dokonywany
w celu odzysku rzeczonego odpadu w kraju przeznaczenia oraz spełnione są przesłanki określone w lit. a) i b) preambuły zielonego
wykazu.
3) W przypadku zestawień kilku materiałów z zielonego wykazu rozporządzenia (EWG) nr 259/93 nie jest konieczne, aby odpady te
były przewożone lub oferowane oddzielnie, by uregulowania przewidziane dla zielonego wykazu miały zastosowanie do ich przemieszczania.
1 – Język oryginału: włoski.
2 – Dz.U. L 30, str. 1. Rozporządzenie w obowiązującym w okresie wystąpienia okoliczności sprawy brzmieniu nadanym rozporządzeniem
Komisji (WE) nr 2557/2001 z dnia 28 grudnia 2001 r. (Dz.U. L 349, str. 1), obecnie uchylone rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U. L 190, str. 1).
3 – Decyzja OECD C(92) 39 final z dnia 30 marca 1992 r. w sprawie kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów przeznaczonych
do odzysku.
4 – Dz.U. L 194, str. 39. Dyrektywa w obowiązującym w okresie wystąpienia okoliczności sprawy brzmieniu nadanym decyzją Komisji
96/350/WE z dnia 24 maja 1996 r. (Dz.U. L 135, str. 32), obecnie skonsolidowana dyrektywą 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów (Dz.U. L 114, str. 9).
5 – Rozporządzenie określające procedurę kontroli przewidzianą w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 259/93 mającym zastosowanie do
wysyłek niektórych rodzajów odpadów do niektórych krajów, do których nie ma zastosowania decyzja OECD C(92)39 final (Dz.U.
L 185, str. 1).
6 – Ponadto przypominam, że litera G przy wyżej wymienionych kategoriach odpadów oznacza, że zaliczają się one do zielonego
wykazu zawartego w załączniku II rozporządzenia nr 259/93.
7 – Przypominam, że w załączniku D do przywołanego rozporządzenia nr 1547/1999 wskazano kategorie odpadów wymienione w załączniku
II rozporządzenia nr 259/93, do których nie mają zastosowania procedury wywozu do państw trzecich wskazanych w rzeczonym załączniku
D, w tym Chin. Co się tyczy kodu GC 010, stwierdzam, że podczas gdy w przywołanym załączniku II zawarto sformułowanie „Odpady
pochodzące z zespołów elektrycznych składające się wyłącznie z metali lub stopów”, to w załączniku D zastosowano odmienne
sformułowanie „Zespoły elektryczne zawierające wyłącznie metale lub stopy”.
8 – Dz.U. L 288, str.36.
9 – Wyrok z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawie C‑192/96, Rec. str. I‑4029.
10 – Dz.U. L 37, str. 24. Dyrektywa w brzmieniu zmienionym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/108/WE z dnia 8 grudnia
2003 r. (Dz.U. L 345, str. 106, zwana dalej „dyrektywą 2002/96”).
11 – Wyrok z dnia 28 czerwca 1994 r. w sprawie C‑187/93, Rec. str. I‑2857, pkt 18–23.
12 – Zobacz przypis 7.
13 – Zobacz przypis 2. Zaznaczam, że w tym zakresie, zgodnie z załącznikiem III tego rozporządzenia (zielony wykaz), rozróżnienie
uwzględnione w pozycjach oznaczonych kodami GC 010 i CG 020 ma pierwszeństwo przed klasyfikacją umieszczoną w pozycji B 1100
załącznika IX konwencji bazylejskiej – transponowanego w załączniku V, część I wykaz B rozporządzenia – który podporządkowuje
tym samym uregulowaniom zespoły elektryczne i elektroniczne.
14 – C(2001)107 final.
15 – Należy jednak zaznaczyć, że poszczególne wersje językowe rozporządzenia nr 259/93 nie są w tym zakresie jednolite. Na przykład,
o ile w wersji włoskiej, angielskiej i portugalskiej użyto odpowiednio sformułowań: „indipendentemente dal fatto che vi figuri
o meno”, „regardeless of wether or not wastes are included”, „independentemente de estarem ou não incluídos”, wersje hiszpańska
i francuska ograniczyły się do stwierdzenia „independientemente de su inclusión”, „indépendamment de son inclusion”, które
to wyrażenia są w mniejszym stopniu niemożliwe do pogodzenia z wyczerpującym i zamkniętym charakterem zielonego wykazu.
16 – W szczególności Komisja wymienia fazy R 4 i R 11 z załącznika II B dyrektywy, tj. odpowiednio „Recykling/odzysk metali
i związków metali” oraz „Wykorzystywanie odpadów uzyskanych z jakiegokolwiek z procesów wymienionych w R1–R10”.
17 – Zobacz opinia rzecznika generalnego Jacobsa przedstawiona w dniu 23 października 1997 r. w sprawie Beside i Besselsen.
18 – Zobacz na ten temat między innymi wyrok z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawie C‑203/96 Dusseldorp i in., Rec. str. I‑4075,
pkt 32–34.
19 – Jak już widzieliśmy, jednym z kryteriów przewidzianych przez rozporządzenie nr 259/93 w celu ustalenia, jaki system kontroli
obowiązuje w przypadku konkretnego transportu odpadów, jest jego przeznaczenie. W związku z tym należy zaklasyfikować pierwszy
proces, jakiemu zostaną poddane odpady (zobacz na ten temat wyrok z dnia 3 kwietnia 2003 r. w sprawie C‑116/01 SITA, Rec.
str. I‑2969, pkt 40–49). Pierwsza przesłanka zastosowania do danej wysyłki zasad ustalonych dla zielonego wykazu jest spełniona
tylko w przypadku, gdy pierwszy proces przetwarzania odpadów, które mają być przewożone, może być zakwalifikowany jako „odzysk”
w rozumieniu dyrektywy 75/442.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło