C-26/23

POSTANOWIENIE PREZESA TRYBUNAŁU z dnia 27 lipca 2023 r. ( *1 ) Odwołanie – Inicjatywa obywatelska „Minority SafePack” – Wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta – Artykuł 40 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Interes w rozstrzygnięciu sprawy – Dopuszczenie W sprawie C‑26/23 P mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 21 stycznia 2023 r., Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative „Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe”, który reprezentuje T. Hieber, Rechtsanwalt, strona skarżąca, w której pozostałymi uczestnikami postępowania są: Komisja Europejska, którą reprezentują I. Rubene, E.A. Stamate oraz C. Urraca Caviedes, w charakterze pełnomocników, strona pozwana w pierwszej instancji, Węgry, które reprezentują M.Z. Fehér oraz K. Szíjjártó, w charakterze pełnomocników, Republika Grecka, Republika Słowacka, interwenienci w pierwszej instancji, PREZES TRYBUNAŁU, uwzględniając wniosek S. Rodina, sędziego sprawozdawcy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego A.M. Collinsa, wydaje następujące Postanowienie W swoim odwołaniu Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative „Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe” (zwany dalej „Citizens’ Committee”) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 9 listopada 2022 r., Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe/Komisja (T‑158/21, EU:T:2022:696), w którym Sąd oddalił jego skargę o stwierdzenie nieważności komunikatu Komisji C(2021) 171 final z dnia 14 stycznia 2021 r. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej zatytułowanego „Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe” (zwanego dalej „zaskarżonym komunikatem”). Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 17 kwietnia 2023 r. Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (prowincja autonomiczna Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga, Włochy), na podstawie art. 40 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniosła o dopuszczenie jej do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze interwenienta popierającego żądania Citizens’ Committee. Po doręczeniu stronom, zgodnie z art. 131 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 190 § 1 tego regulaminu, przez sekretarza Trybunału wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta Citizens’ Committee i Komisja Europejska przedstawiły w wyznaczonym terminie swoje uwagi na piśmie w przedmiocie tego wniosku. Jedynie Komisja wniosła o oddalenie wniosku. W przedmiocie wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta Artykuł 40 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanowi, że państwa członkowskie i instytucje Unii Europejskiej mogą interweniować w sprawach rozpatrywanych przez Trybunał. Zgodnie ze zdaniem pierwszym akapitu drugiego tego artykułu takie samo prawo przysługuje organom i jednostkom organizacyjnym Unii oraz każdej innej osobie, jeżeli mogą uzasadnić interes w rozstrzygnięciu sprawy przedłożonej Trybunałowi. Przede wszystkim należy zauważyć, że jednostka niższego rzędu niż państwo członkowskie może zatem wstąpić do sprawy w charakterze interwenienta w taki sam sposób jak każda inna osoba, ale w przeciwieństwie do państwa członkowskiego, w którego skład wchodzi, musi wykazać interes w rozstrzygnięciu sprawy przedłożonej Trybunałowi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału pojęcie „interesu w rozstrzygnięciu sprawy” w rozumieniu tego przepisu należy określić na podstawie przedmiotu sporu i rozumieć je jako bezpośredni i aktualny interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia co do samych żądań, a nie jako interes w odniesieniu do podniesionych zarzutów lub argumentów. Przez „rozstrzygnięcie sprawy” należy rozumieć oczekiwane orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, i to w taki sposób, w jaki jest ono ujęte w sentencji wyroku, który ma zostać wydany (zob. w szczególności postanowienie prezesa Trybunału z dnia 5 lipca 2018 r., Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA, C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2018:553, pkt 7). Co do zasady interes w rozstrzygnięciu sprawy można uznać za wystarczająco bezpośredni tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie to może zmienić sytuację prawną wnoszącego o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta (postanowienie prezesa Trybunału z dnia 30 kwietnia 2020 r., Komisja/HSBC Holdings i in., C‑806/19 P, EU:C:2020:364, pkt 8 i przytoczone tam orzecznictwo). Należy jednak zauważyć, że jednostki niższego rzędu niż państwa członkowskie, w odróżnieniu od osób fizycznych i prawnych, mogą wystąpić z wnioskiem o dopuszczenie do sprawy rozpoznawanej przed Trybunałem nie w celu obrony prywatnych interesów, lecz w celu przedstawienia swojego punktu widzenia w postępowaniu, które może mieć istotny wpływ na wykonywanie uprawnień przyznanych im na mocy konstytucji lub ustawodawstwa państw członkowskich, w skład których wchodzą. W konsekwencji w przypadku wniosków o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta ze strony jednostek niższego rzędu niż państwa członkowskie przesłankę dotyczącą istnienia bezpośredniego i aktualnego interesu w rozstrzygnięciu sprawy należy stosować w sposób odzwierciedlający tę specyfikę (zob. podobnie postanowienie prezesa Trybunału z dnia 17 września 2021 r., Niemcy/Pharma Mar i Komisja, C‑6/21 P i C‑16/21 P, EU:C:2021:756, pkt 11). Zgodnie bowiem z orzecznictwem w odniesieniu do wniosków o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta złożonych przez organizacje ochrony środowiska wymóg bezpośredniego i aktualnego interesu w rozstrzygnięciu sprawy rozpoznawanej przed Trybunałem zakłada z jednej strony, że zakres działania tych organizacji wynikający z ich przedmiotu działalności zapisanego w stosownym przypadku w ich statutach ma bezpośredni związek z przedmiotem tego sporu, a z drugiej strony, że spór ten dotyczy kwestii zasadniczych, mogących mieć wpływ na interesy, których bronią te organizacje (postanowienie prezesa Trybunału z dnia 7 lutego 2019 r., Bayer CropScience i Bayer/Komisja, C‑499/18 P, EU:C:2019:107, pkt 6 i przytoczone tam orzecznictwo). Biorąc pod uwagę specyfikę sytuacji jednostek niższego rzędu niż państwa członkowskie wynikającą z faktu, że ich kompetencje są określone konstytucyjnie w porządku prawnym tych państw, należy stosować zasadniczo te same kryteria oceny istnienia interesu w rozstrzygnięciu sprawy po ich stronie, mutatis mutandis. Tak więc, aby wykazać swój interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy przedłożonej Trybunałowi, w której jednostka niższego rzędu niż państwo członkowskie nie jest stroną, jednostka owa musi wykazać, po pierwsze, że przedmiot sporu wchodzi w zakres kompetencji przyznanych jej na mocy prawa krajowego, a po drugie, że spór dotyczy kwestii zasadniczych, które mogą mieć wpływ na jej własne interesy. W tym ostatnim względzie interes, na który powołuje się ta jednostka, nie może być zatem całkowicie zbieżny z interesem państwa członkowskiego, w skład którego ona wchodzi i które w każdym razie mogłoby interweniować w postępowaniu. W niniejszej sprawie z wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta wynika, że prowincja autonomiczna Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga jest, zgodnie z art. 116 konstytucji Republiki Włoskiej, jedną z części składowych regionu autonomicznego tego państwa członkowskiego. Podlega ona przepisom konstytucyjnym skodyfikowanym w statucie specjalnym regionu Trydent-Górna Adyga-Tyrol Południowy oraz prowincji Trydent i Bolzano. Posiada ona własne kompetencje we wszystkich sprawach, które nie są wyraźnie objęte wyłączną kompetencją państwa włoskiego. Ogólne ramy wyłącznej i konkurencyjnej działalności ustawodawczej prowincji autonomicznych i regionu są określone w art. 4 i nast. statutu autonomii z 1972 r. Oprócz potrzeby „harmonii z konstytucją i zasadami porządku prawnego Republiki oraz poszanowania zobowiązań międzynarodowych i interesów narodowych” podkreślono, że zasady te „obejmują ochronę lokalnych mniejszości językowych”. Ponadto art. 6 konstytucji Włoch stanowi, że „Republika chroni mniejszości językowe za pomocą odpowiednich środków”. Zgodnie z art. 98 statutu specjalnego, który przyznaje szczególne prawo do wniesienia skargi, prowincja autonomiczna Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga może zaskarżyć do Corte costituzionale (trybunału konstytucyjnego, Włochy) krajowe ustawy lub akty normatywne mające moc ustawy z powodu naruszenia zasady ochrony mniejszości językowej niemieckiej i ladyńskiej. W konsekwencji należy stwierdzić, że przedmiot sporu zawisłego przed Trybunałem wchodzi w zakres kompetencji własnych prowincji autonomicznej Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga, które wynikają z konstytucji Republiki Włoskiej i statutu specjalnego, ponieważ spór ten dotyczy inicjatywy obywatelskiej, której celem, zgodnie z zaskarżonym komunikatem, jest poprawa ochrony osób należących do mniejszości narodowych i językowych oraz wzmocnienie różnorodności kulturowej i językowej w Unii. Ponadto spór ten dotyczy kwestii zasadniczych, które mogą mieć wpływ na własne interesy tej jednostki. W zaskarżonym komunikacie stwierdzono, że „[Unia] nie posiada ogólnych uprawnień ustawodawczych konkretnie w zakresie ochrony mniejszości narodowych” oraz że „Unia nie posiada uprawnień ustawodawczych w takich kwestiach jak posługiwanie się językami regionalnymi lub mniejszościowymi – ani w obszarze kształcenia publicznego, ani w żadnym innym”, jak również że „[o]dpowiedzialność za te kwestie ponoszą państwa członkowskie”. W niniejszym sporze chodzi zatem o kwestię zakresu kompetencji Unii do podejmowania działań w dziedzinie należącej do kompetencji prowincji autonomicznej Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga. W tych okolicznościach, biorąc pod uwagę zasadniczy charakter tej kwestii kompetencyjnej oraz fakt, że odpowiedź na to pytanie może mieć decydujące znaczenie dla treści każdego kolejnego komunikatu Komisji w tej samej dziedzinie, bezcelowe jest utrzymywanie przez Komisję, że prowincja autonomiczna Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga ma jedynie pośredni i niepewny interes w interweniowaniu w niniejszej sprawie, poprzez wskazywanie, że zaskarżony komunikat lub każdy kolejny komunikat Komisji o tym charakterze stanowi jedynie jeden z etapów w szeregu przyszłych działań i zdarzeń. W związku z tym należy stwierdzić, że prowincja autonomiczna Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga wykazała interes w rozstrzygnięciu sprawy w rozumieniu art. 40 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W tych okolicznościach należy uwzględnić wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta złożony przez prowincję autonomiczną Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga na poparcie żądań Citizens’ Committee. W przedmiocie praw proceduralnych interwenienta Ponieważ wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta został uwzględniony, prowincji autonomicznej Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga zostaną doręczone, na podstawie art. 131 § 3 regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości, mającego zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 190 § 1 tego regulaminu, wszystkie pisma procesowe doręczone stronom, w braku wniosku tych stron o wyłączenie niektórych pism procesowych lub dokumentów z takiego doręczenia. Ponieważ wniosek ten został złożony w terminie przewidzianym w art. 190 § 2 regulaminu postępowania, przedłużonym zgodnie z art. 51 tego regulaminu o ryczałtowy dziesięciodniowy termin, prowincja autonomiczna Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga może przedstawić na podstawie art. 132 § 1 tego regulaminu postępowania uwagi interwenienta w terminie jednego miesiąca, przedłużonym o taki sam termin uwzględniający odległość, od doręczenia, o którym mowa w poprzednim punkcie. Wreszcie, prowincja autonomiczna Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga będzie mogła przedstawić uwagi ustnie, jeżeli zostanie przeprowadzona rozprawa. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 137 regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do odwołań wniesionych na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów następuje w wyroku lub postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie. Ponieważ w niniejszej sprawie wniosek prowincji autonomicznej Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta został uwzględniony, rozstrzygnięcie o kosztach związanych z interwencją nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.   Z powyższych względów prezes Trybunału postanawia, co następuje:   1) Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (prowincja autonomiczna Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga) zostaje dopuszczona do sprawy w charakterze interwenienta na poparcie żądań Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative „Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe”.   2) Sekretarz doręczy kopię wszystkich pism procesowych Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (prowincji autonomicznej Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga).   3) Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (prowincji autonomicznej Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga) przysługuje termin jednego miesiąca, który rozpoczyna bieg począwszy od daty doręczenia określonego w pkt 2 niniejszej sentencji, na przedstawienie uwag interwenienta.   4) Rozstrzygnięcie o kosztach związanych z interwencją Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (prowincji autonomicznej Bolzano – Tyrol Południowy/Górna Adyga) nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: angielski.