C-260/05

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO JULIANE KOKOTT przedstawiona w dniu 1 lutego 2007 r.(1) Sprawa C‑260/05 P Sniace SA przeciwko Komisji pozostali uczestnicy: Republika Austrii i Lenzing Fibres GmbH Odwołanie – Artykuł 87 ust. 1 WE – Dopuszczalność – Akt dotyczący indywidualnie skarżącej – Istotna zmiana pozycji na rynku – Pomoc przyznana Lenzing Lyocell GmbH & Co. KG przez Austrię na budowę nowej fabryki – Rynek włókien celulozy I –    Wprowadzenie 1.        Gdy Komisja zezwala na pomoc lub nie wnosi zastrzeżeń, pojawia się pytanie, na jakich warunkach ewentualni konkurenci beneficjenta mogą zaskarżyć tę decyzję. W tym względzie zazwyczaj problematyczne jest, czy zatwierdzenie pomocy dotyczy indywidualnie konkurenta. 2.        I tak w niniejszym postępowaniu odwoławczym strony spierają się o to, czy decyzja Komisji 2001/102/WE z dnia 19 lipca 2000 r. (zwana dalej „zaskarżoną decyzją”) dotycząca pomocy państwa przyznanej Lenzing Lyocell GmbH & Co. KG przez Austrię (zwanej dalej „Lenzing Lyocell”)(2), dotyczy indywidualnie Sociedad nacional de Industrias y Aplicaciones de Celulosa Española SA (zwanej dalej „Sniace”). Sąd Pierwszej Instancji odmówił uznania w zaskarżonym wyroku(3), że decyzja dotyczy indywidualnie Sniace. II – Stan faktyczny i przebieg postępowania 3.        Sąd przedstawia zainteresowane przedsiębiorstwa w pkt 1 i 2 zaskarżonego wyroku w następujący sposób: „1      Sniace SA [...] jest hiszpańską spółką zajmującą się głównie produkcją i sprzedażą włókien sztucznych i syntetycznych, celulozy, włókien celulozy (włókien nieciągłych wiskozy), włókien ciągłych poliamidu, filcu nietkanego oraz siarczanu sodowego, jak również leśnictwem i koprodukcją energii elektrycznej. 2      Lenzing Lyocell GmbH & Co. KG [...] jest austriacką spółką zależną austriackiej spółki Lenzing AG, która produkuje w szczególności włókna wiskozy i modalu. LLG zajmuje się produkcją i sprzedażą lyocellu, nowego rodzaju włókna wytwarzanego z czystej naturalnej celulozy. Włókno to jest również produkowane przez brytyjską spółkę Courtaulds plc, która sprzedaje je pod nazwą »Tencel«”. 4.        Od 1995 r. służby austriackie przyznawały Lenzing Lyocell pomoc na budowę fabryki w celu produkcji lyocellu w Burgenland. W pierwszej chwili Komisja nie wniosła zastrzeżeń, po czym w 1998 r. wszczęła postępowanie przewidziane w art. 88 ust. 2 WE w celu zbadania zgodności tej pomocy z prawem wspólnotowym. W tym postępowaniu Sniace przedłożyła dwukrotnie swoje uwagi. 5.        W dniu 19 lipca 2000 r. Komisja wydała zaskarżoną decyzję(4). Zgodnie z tą decyzją niektóre korzyści przyznane Lenzing Lyocell zostały utrzymane w mocy. Sentencja tej decyzji brzmi następująco: „Artykuł 1 Pomoc, którą Austria przyznała Lenzing Lyocell GmbH & Co. KG (LLG) z Heiligenkreuz poprzez udzielenie poręczenia na kwotę 35,80 miliona EUR [poręczenie konsorcjum banków komercyjnych i państwowych w wysokości 21,8 miliona EUR i trzy poręczenia Wirtschaftspark Heiligenkreuz Servicegesellschaft mbH (WHS) na kwoty 1,4 miliona EUR, 10,35 miliona EUR i 2,25 miliona EUR], jak również zaoferowanie ceny 4,4 EUR za metr kwadratowy na zakup 120 hektarów terenu przemysłowego, gwarancje stałych cen usług ogólnospołecznych ze strony Landu [...] Burgenland oraz pomoc w nieznanej wysokości dla przedsiębiorstwa na stworzenie własnej infrastruktury nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 traktatu WE. Artykuł 2 Pomoc przyznana przez Austrię na rzecz LLG poprzez udzielenie przez WiBAG poręczenia na kwotę 14,5 miliona EUR jest zgodna z zatwierdzoną przez Komisję zasadą [o numerze referencyjnym] N 542/95 dotyczącą poręczeń. Pomoc na ochronę środowiska w wysokości 5,37 miliona EUR jest zgodna z zatwierdzoną przez Komisję zasadą [o numerze referencyjnym] N 93/148 dotyczącą finansowania ochrony środowiska. Artykuł 3 Pomoc indywidualna przyznana przez Austrię w wysokości 0,4 miliona EUR w postaci pomocy na zakup terenu i pomoc w wysokości 21,8 miliona EUR w postaci cichego udziału w kapitale są zgodne ze wspólnym rynkiem” [tłumaczenie nieoficjalne]. 6.        Sniace wniosła do Sądu skargę na tę decyzję. Komisja, strona pozwana, była popierana przez Lenzing Lyocell, Land Burgenland oraz Austrię. 7.        Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, ponieważ zatwierdzenie pomocy nie dotyczy indywidualnie Sniace. W ramach postępowania poprzedzającego wniesienie skargi odgrywała ona jedynie podrzędną rolę i jej pozycja na rynku nie uległa istotnej zmianie, gdyż lyocell wytwarzany wyłącznie przez Lenzing Lyocell nie konkuruje z wiskozą wytwarzaną przez Sniace. III – Żądania 8.        W odwołaniu Sniace wnosi o: –        uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie T‑88/01; –        uwzględnienie wniosków przedstawionych w pierwszej instancji, ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi Pierwszej Instancji, aby orzekł co do istoty sporu; –        uwzględnienie wniosku w sprawie środków organizacji postępowania, który przedstawiła ona pismem z dnia 16 października 2001 r., oraz wniosków w sprawie osobistego stawiennictwa stron, zeznań świadków i opinii biegłego sformułowanych przez nią w dniu 20 kwietnia 2001 r.; –        obciążenie strony pozwanej w pierwszej instancji kosztami postępowania. 9.        Komisja wnosi natomiast o: –        odrzucenie trzech pierwszych zarzutów jako niedopuszczalnych lub – ewentualnie – oddalenie ich jako bezzasadnych, –        oddalenie zarzutu czwartego jako bezzasadnego, –        obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania –        lub – tytułem ewentualnym, na wypadek uwzględnienia odwołania – przekazanie sprawy Sądowi Pierwszej Instancji, aby orzekł co do istoty sporu. 10.      Lenzing Fibers GmbH (zwana dalej „Lenzing Fibers”), następca prawny Lenzing Lyocell, i Republika Austrii wnoszą o oddalenie odwołania w całości. IV – Ocena 11.      Sniace podnosi cztery zarzuty. Jej zdaniem błędem było to, że Sąd, po pierwsze, zanegował istotną zmianę pozycji Sniace na rynku i po drugie, uznał, że udział Sniace w postępowaniu wyjaśniającym miał drugorzędne znaczenie. Po trzecie, zaskarżony wyrok narusza prawo do skutecznej ochrony sądowej. W zarzucie czwartym Sniace powołuje się na rzekomo nierówne traktowanie w stosunku do Lenzing Lyocell, jako że Sąd przychylił się do skargi wniesionej przez spółkę dominującą Lenzing AG (zwaną dalej „grupą Lenzing”) na decyzję zezwalającą na pomoc na rzecz Sniace(5). A –    W sprawie interesu indywidualnego 12.      Przed przejściem do szczegółowego omawiania powyższych zarzutów należy poświęcić nieco uwagi kilku wstępnym uwagom na temat interesu indywidualnego. 13.      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem podmioty inne niż adresaci decyzji mogą (zasadnie) utrzymywać, iż decyzja ta dotyczy ich indywidualnie w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE tylko wtedy, gdy ma ona wpływ na ich sytuację ze względu na szczególne dla nich cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia je od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje w sposób podobny jak adresata decyzji(6). 14.      Przesłanki dotyczące interesu indywidualnego konkurentów w dziedzinie prawa pomocy różnią się znacznie w zależności od tego, w jakim stadium postępowania została wniesiona skarga, i od celu tej skargi. 15.      W wydanym niedawno wyroku w sprawie ARE Trybunał podsumował przesłanki, na jakich (potencjalni) konkurenci beneficjentów mogą wnieść skargę na decyzje Komisji, w sytuacji gdy postanawia ona nie kwestionować działań podejmowanych przez państwa członkowskie bez wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE(7). W tym względzie istnieją dwie możliwości: celem skargi może być nakazanie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego lub zaskarżenie decyzji Komisji co do istoty. 16.      Jeśli skarga ma na celu nakazanie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, to wystarczy, że skarżącymi są osoby, przedsiębiorstwa lub zrzeszenia, których interesy zostały ewentualnie naruszone, to jest w szczególności konkurencyjne przedsiębiorstwa beneficjentów pomocy i organizacje zawodowe(8). Legitymacja czynna zostaje w tym zakresie dość szeroko rozciągnięta, aby zachować prawa procesowe potencjalnych konkurentów zagwarantowane w ramach formalnego postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE(9). 17.      Inaczej jest natomiast w przypadku, gdy skarga wniesiona na decyzję wydaną bez formalnego postępowania wyjaśniającego zmierza do stwierdzenia nieważności tej decyzji co do istoty. Wówczas nie wystarczy, że skarżący może zostać uznany za potencjalnie zainteresowaną stronę w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE. Wręcz przeciwnie, musi on wykazać, że dany akt dotyczy go indywidualnie. Zakłada to, że jego pozycja na rynku uległa istotnej zmianie na skutek systemu pomocy będącego przedmiotem spornej decyzji(10). 18.      To surowsze kryterium znajduje również zastosowanie po przeprowadzeniu formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE. Z wyroku w sprawie Cofaz wynika, iż w tym przypadku zatwierdzenie pomocy na podstawie formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE dotyczy indywidualnie skarżącego konkurenta, gdy odegrał on aktywną rolę w ramach tego postępowania, o ile jego pozycja na rynku uległa istotnej zmianie wskutek środka pomocowego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji(11). To jest kryterium, według którego należy ocenić interes indywidualny Sniace. B –    W przedmiocie zarzutu pierwszego: istotna zmiana pozycji na rynku 19.      Zarzut pierwszy odnosi się do stwierdzenia Sądu, zgodnie z którym Sniace nie udowodniła, iż pomoc zmieniła w istotny sposób jej pozycję. Kryterium istotnej zmiany pozwala zidentyfikować konkurentów, których dozwolona pomoc indywidualizuje w taki sposób, że spełniają oni przesłanki dopuszczalności ustalone w wyroku w sprawie Plaumann(12). Pomoc wyróżnia zatem konkurentów, którym przysługuje legitymacja czynna, spośród wszystkich innych osób i indywidualizuje w sposób podobny jak adresata zaskarżonej decyzji. Ten skutek w postaci indywidualizacji wprowadza rozróżnienie między istotną zmianą pozycji na rynku, która zgodnie z wyrokiem w sprawie Cofaz uprawnia do wniesienia skargi, a zmianą, która nie jest istotna w takim rozumieniu. 20.      W zasadzie każda korzyść przyznana w sposób selektywny pewnym podmiotom gospodarczym pogarsza pozycję wszystkich tych konkurentów na rynku, którzy z niej nie korzystają. Niemniej jednak na ich pozycję na rynku wpływa również pozytywnie lub negatywnie wiele innych okoliczności. Wobec tego sama okoliczność, że dany akt jest w stanie wywrzeć wpływ na stosunki konkurencji panujące na właściwym rynku, nie może wystarczyć do uznania, że dotyczy on indywidualnie każdego podmiotu gospodarczego znajdującego się w jakimkolwiek stosunku konkurencji wobec beneficjenta tego aktu(13). 21.      Założenie, że pomoc wywołuje skutek w postaci indywidualizacji konkurenta, jest raczej dopuszczalne tylko wtedy, gdy pomoc przysparza beneficjentowi takich korzyści w porównaniu z konkurentem, że czynnik ten zajmuje szczególną pozycję. Ta szczególna pozycja powinna umożliwić sądowi wspólnotowemu oddzielenie skutków korzyści dla beneficjenta od pozostałych okoliczności wpływających na pozycję skarżącego konkurenta na rynku oraz określenie wagi tych skutków dla konkurenta. Tak właśnie należy rozumieć sformułowanie użyte przez Sąd w postanowieniu w sprawie Deutsche Post i DHL, iż skarżący musi wykazać stopień naruszenia jego pozycji na rynku(14). 22.      Komisja słusznie zatem podkreśla, że nie należy mylić istotnej zmiany pozycji skarżącego konkurenta na rynku z – ewentualnie tylko grożącym – zakłóceniem konkurencji określonym w art. 87 WE, które stanowi cechę charakterystyczną zakazanej pomocy. Zakaz pomocy nie ogranicza się bowiem do pomocy, których skutek w postaci zakłócenia konkurencji indywidualizuje pewnych konkurentów(15). 23.      W konsekwencji należy wziąć pod uwagę strukturę właściwego rynku i skutek domniemanej pomocy(16). W pkt 61 zaskarżonego wyroku Sąd wychodzi z założenia, że pomoc dotyczy wyłącznie fabryki produkcji lyocellu oraz że Sniace ani nie produkuje tego typu włókien, ani nie planuje tego czynić w przyszłości. Następnie stwierdza on w pkt 62–78, że lyocell i wiskoza wytwarzana przez Sniace nie konkurują ze sobą. W związku z tym pomoc dla Lenzing Lyocell na wytwarzanie lyocellu nie może zmienić w istotny sposób pozycji Sniace na rynku(17). Sąd opiera się zasadniczo na stwierdzeniu różnych właściwości tych dwu włókien, które już nie są kwestionowane przez Sniace, a w szczególności na wyższej cenie lyocellu. 1.      W przedmiocie oceny dowodów dokonanej przez Sąd 24.      Sniace zarzuca jednakże – tak jak w postępowaniu w pierwszej instancji – że Lenzing Lyocell sprzedaje „substandardowy lyocell”, to jest towar gorszej jakości, jak również tzw. prowiskozę, mieszankę lyocellu i wiskozy. Te dwa produkty konkurują z wiskozą wytwarzaną przez Sniace. 25.      Jak Sniace wyraźnie przyznaje, zgodnie z art. 225 WE i art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości odwołanie jest jednak ograniczone do kwestii prawnych. Sąd jest wyłącznie właściwy do ustalenia i dokonania oceny istotnych okoliczności faktycznych, jak również do dokonania oceny dowodów. Ocena okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi zatem – z wyjątkiem przypadków, w których doszło do ich wypaczenia – kwestii prawnej, która jako taka podlegałaby kontroli Trybunału w ramach odwołania(18). 26.      Jak podkreślają również Komisja i Austria, zarzuty Sniace dotyczące konkurencji między lyocellem a wiskozą odnoszą się wyłącznie do ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd. Są one zatem dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim Sniace zarzuca Sądowi wypaczenie okoliczności faktycznych lub dowodów. 27.      Trybunał sprecyzował ostatnio, że wypaczenie dowodów występuje wówczas, gdy – bez potrzeby przeprowadzania nowych dowodów – ocena dowodów istniejących okazuje się w sposób oczywisty błędna(19). 28.      W świetle tego stwierdzenia zarzut Sniace, że w pkt 72 Sąd niesłusznie stwierdził, iż zawartość akt sprawy nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, jakoby istniały różne jakości lyocellu, jest słuszny. Z artykułu na temat sympozjum Lenzing Lyocell, przedłożonego przez Sniace jako załącznik 17 do skargi, wynika bowiem, że Lenzing Lyocell rozwinął produkcję różnych rodzajów włókien lyocellu, które wykazują odmienne cechy. 29.      Ten błąd nie jest jednak decydujący dla zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, gdyż istnienie różnych rodzajów lyocellu nie dowodzi w żaden sposób twierdzenia, że Lenzing Lyocell faktycznie sprzedaje lyocell gorszej jakości, który konkuruje pod względem ceny z wiskozą. 30.      Następnie Sniace zarzuca, że Sąd nie zbadał wystarczająco w pkt 74–77 domniemanej konkurencji między wiskozą a prowiskozą, mieszanką lyocellu i wiskozy. Argumentacja przedstawiona w tej kwestii ogranicza się jednak do samego powołania się na istnienie prowiskozy. Natomiast Sniace nie udowadnia, że dowody przedłożone już w pierwszej instancji wykazują, iż prowiskoza i wiskoza konkurują ze sobą. 31.      Nic innego nie wynika również z opublikowanej w marcu 2004 r. decyzji Komisji wydanej w postępowaniu w sprawie koncentracji dotyczącej grupy Lenzing, na którą powołuje się Sniace. Wprawdzie w postępowaniu w sprawie koncentracji grupa Lenzing usiłowała udowodnić, że lyocell i wiskoza należą do tego samego rynku, ale oczywiste jest, że jej się to nie udało, jako że Komisja stwierdziła w tej decyzji, iż istnieje odrębny rynek włókien lyocellu, na którym poza grupą Lenzing aktywna jest jeszcze tylko grupa Acordis(20). 32.      W niniejszym postępowaniu nie można również uwzględnić rozważań poczynionych przez organ ds. kontroli połączeń Zjednoczonego Królestwa przy okazji nabycia tej konkurującej z lyocellem produkcji przez grupę Lenzing. Organ ten uznał następnie, że lyocell może zostać zastąpiony innymi włóknami(21). Sniace nie przedstawiła konkretnie tych argumentów ani ich nie wykorzystała, aby w świetle różnych możliwości zastosowania wykazać, że jej pozycja na rynku ulegnie istotnej zmianie. Nie stanowią one zatem przedmiotu niniejszego postępowania. 33.      W związku z tym nie można stwierdzić, że odrzucając istnienie bezpośredniego związku konkurencyjnego między wiskozą a lyocellem, Sąd wypaczył dowody. Wobec tego należy oddalić tę część zarzutu pierwszego. 2.      W przedmiocie stosunku konkurencji istniejącego między Sniace a grupą Lenzing 34.      Sniace stoi ponadto na stanowisku, że Sąd w ogóle nie zbadał różnych okoliczności świadczących o jej indywidualizacji przez zatwierdzenie pomocy. Tak jak grupa Lenzing, stanowi ona część zamkniętego kręgu producentów włókien celulozy i jest jednym z trzech konkurencyjnych przedsiębiorstw, które uczestniczyły w postępowaniu wyjaśniającym w sprawie pomocy przyznanej Lenzing Lyocell przewidzianym w art. 88 ust. 2 WE. Również Komisja w motywie 45 swojej decyzji wyszła z założenia, że pomoc przyznana Lenzing Lyocell może ewentualnie wywrzeć wpływ na konkurentów w innych państwach członkowskich. Jak przyznała też Komisja, na tym rynku występuje nadwyżka zdolności produkcyjnych(22). Wreszcie w postępowaniu w pierwszej instancji Sniace wykazała, że poniosła straty na skutek pomocy przyznanej Lenzing Lyocell. 35.      Niemniej jednak argument ten jest bez znaczenia. Zatem okoliczność, iż powyższe elementy nie zostały wyraźnie zbadane, nie stanowi braku w uzasadnieniu(23). 36.      Należy bowiem przypomnieć, że pomoc była przeznaczona bezpośrednio tylko na produkcję lyocellu, iż Sniace wytwarza nie ten produkt, lecz wiskozę, oraz że między wiskozą a lyocellem nie ma bezpośredniej konkurencji. 37.      Rozważania przedstawione przez Sniace nie dotyczą rynku lyocellu. Mogłyby one zatem mieć znaczenie tylko wtedy, gdyby pomoc na produkcję lyocellu mogła zmienić w istotny sposób pozycję na rynku producenta, który wytwarza włókna celulozy z przeznaczeniem dla innych rynków. Do tego byłoby konieczne, by pomoc przyznana na rynku, na którym konkurent beneficjenta nie jest aktywny, wywoływała wobec niego tak znaczny skutek na innych rynkach, że zostałby on zindywidualizowany w sposób podobny jak adresat decyzji zatwierdzającej daną pomoc. 38.      Argumentacja przedstawiona przez Sniace nie zawiera jednak żadnych elementów pozwalających wyciągnąć wniosek, że pomoc na produkcję lyocellu faktycznie wpłynęła na inne rynki w taki sposób. W szczególności nie udało się jej udowodnić, że poniosła ona straty w sprzedaży wiskozy z powodu konkurencji z lyocellem. Jak podkreśla to również Komisja, dokument przedłożony w tym celu przez Sniace w postępowaniu w pierwszej instancji opiera się bowiem na nieudowodnionym założeniu, jakoby lyocell faktycznie bezpośrednio konkurował z wiskozą. 39.      Aby udowodnić, że pomoc na produkcję lyocellu wpływa na nią istotnie jako konkurenta grupy Lenzing na innych rynkach, to jest ją indywidualizuje, Sniace powinna była wykazać skutki, jakie wystąpiły na tych rynkach. Takie skutki mogłyby na przykład wynikać z subwencji krzyżowych – z pewnością trudnych do udowodnienia – między sektorem działalności objętym pomocą a inną działalnością beneficjenta pomocy. Tymczasem Sniace nie wymieniła żadnej okoliczności tego rodzaju. 40.      Można by również pomyśleć o skutkach portfelowych(24) polegających na tym, że beneficjent sprzedaje zarazem produkty należące do rynku, którego działalność jest objęta pomocą, oraz produkty z innych rynków, na których znajduje się on w stosunku konkurencji do skarżącego konkurenta. W tym kierunku idzie argumentacja dotycząca prowiskozy i innych mieszanek włókien z użyciem lyocellu. W każdym razie Sniace nie wykazała, że te mieszanki konkurują bezpośrednio ze sprzedawaną przez nią wiskozą ani że ewentualne skutki portfelowe pogarszają jej pozycję konkurencyjną z uwagi na korzyści przyznane produkcji lyocellu. 41.      W konsekwencji Sąd nie musiał zająć stanowiska w kwestii rozważań Sniace dotyczących ogólnego stosunku konkurencji między producentami włókien celulozy. 42.      Wobec tego należy również oddalić tę część zarzutu pierwszego. C –    W przedmiocie zarzutu drugiego: udział w postępowaniu 43.      W zarzucie drugim Sniace kwestionuje stwierdzenie dokonane w pkt 59 zaskarżonego wyroku, że jej rola w postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi do sądu była drugorzędna. 44.      Jednakże ten zarzut jest bez znaczenia dla sprawy, jako że chodzi tu o „moyen inopérant”, to jest zarzut, który nie jest pozwala osiągnąć celu odwołania. Zatem jest on bezzasadny. 45.      Z wyroku w sprawie ARE wynika bowiem, że samo wykonywanie praw procesowych przyznanych zainteresowanym stronom w art. 88 ust. 2 WE nie może doprowadzić do ich zindywidualizowania w sposób podobny jak adresata decyzji w sprawie pomocy(25). Uczestnicząc w tym postępowaniu strona wykazuje wprawdzie swój szczególny interes w korzyści przyznanej beneficjentowi pomocy, ale sam ten interes nie indywidualizuje tej strony tak jak adresata decyzji w sprawie pomocy. W związku z tym nawet intensywny udział w formalnym postępowaniu wyjaśniającym nie jest wystarczający. 46.      Tym bardziej nie trzeba tu roztrząsać kwestii – potraktowanej kontrowersyjnie przez Sniace, Komisję i Lenzing Fibers – czy przeciwnie, skarżący konkurent może zostać zindywidualizowany, mimo że nie uczestniczył w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez Komisję(26). To samo odnosi się do kwestii, czy od Sniace można było oczekiwać bardziej intensywnego udziału w postępowaniu. 47.      W odwołaniu Sniace podnosi również, że można ją zindywidualizować przynajmniej z uwagi na poszanowanie jej praw procesowych w postępowaniu wyjaśniającym na podstawie art. 88 ust. 2 WE. Jej zdaniem Komisja naruszyła prawa procesowe Sniace, wydając zaskarżoną decyzję. Jako że Komisja całkowicie zmieniła ocenę, jakiej dokonała w odniesieniu do badanych środków, w stosunku do komunikatu w sprawie wszczęcia postępowania bądź rozszerzenia badania na inne środki, powinna ona była dać Sniace okazję do przedstawienia nowych uwag przed wydaniem decyzji końcowej. 48.      W każdym razie zgodnie z art. 113 § 2 regulaminu Trybunału argument ten jest niedopuszczalny. Zgodnie z tym przepisem odwołanie nie może zmieniać przedmiotu postępowania, które toczyło się przed Sądem. Otóż Sniace nie powołała się na to domniemane uchybienie proceduralne w pierwszej instancji. Sniace ograniczyła się bowiem do skrytykowania zmiany stanowiska Komisji, twierdząc, że zmiana ta nie była wystarczająco uzasadniona. Tymczasem zarzut oparty na braku uzasadnienia i zarzut oparty na braku ponownego wysłuchania stanowią różne zarzuty. W związku z tym badanie tego argumentu w ramach postępowania odwoławczego prowadziłoby do rozszerzenia przedmiotu sporu. 49.      Zresztą obowiązek ponownego wysłuchania konkurentów stron zainteresowanych postępowaniem na podstawie art. 88 ust. 2 WE nie został jeszcze uznany. Zgodnie z art. 6 i 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88] traktatu WE(27) ich prawa ograniczają się raczej do skarg do Komisji w przedmiocie pomocy, uwag po wszczęciu postępowania oraz informacji na temat decyzji Komisji. 50.      Jak podnosi Lenzing Fibers, Sniace miała nawet okazję wypowiedzieć się na temat zmienionej oceny Komisji odnoszącej się do różnych rynków wiskozy i lyocellu. W uzupełniającym komunikacie w sprawie postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE Komisja poinformowała bowiem, że wiskoza i lyocell są dwoma odrębnymi produktami i dała okazję do ponownego przedstawienia uwag(28). 51.      Wobec powyższego należy również oddalić zarzut drugi. D –    W przedmiocie zarzutu trzeciego: skuteczna ochrona sądowa 52.      W zarzucie trzecim Sniace podnosi tytułem ewentualnym, że ewentualna niedopuszczalność skargi pozbawiłaby jej skutecznej ochrony sądowej. 53.      W zakresie, w jakim Sniace stoi jednak na stanowisku, że wykazała już istnienie przesłanek dopuszczalności skargi, należy odesłać do dotychczasowych rozważań. I tak Sniace nie udało się udowodnić, że omawiany akt dotyczy jej indywidualnie. Podobnie pozycja Sniace w postępowaniu przed Komisją nie przyznaje jej prawa do wniesienia skargi. 54.      Nawet jeśli decyzja Komisji naruszałaby prawa Sniace, choć jej ona nie indywidualizuje, nie prowadziłoby to do dopuszczalności skargi przed sądami wspólnotowymi(29). Wręcz przeciwnie, to na państwach członkowskich ciąży obowiązek przewidzenia dla tego typu przypadków systemu środków zaskarżenia i procedur pozwalającego zapewnić poszanowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej(30). W tych ramach zgodnie z zasadą lojalnej współpracy ustanowioną w art. 5 WE sądy krajowe są zobowiązane do interpretowania i stosowania krajowych przepisów proceduralnych regulujących wnoszenie środków zaskarżenia w miarę możliwości w sposób pozwalający zapewnić należytą ochronę sądową(31). 55.      Prawdą jest, że jednostki nie mogą, powołując się na sam art. 87 WE, zakwestionować zgodności pomocy z prawem wspólnotowym przed sądem krajowym ani wnosić do tego sądu o stwierdzenie – tytułem kwestii głównej lub incydentalnej – takiej niezgodności(32). Zgodnie bowiem z art. 87 WE i 88 WE tylko Komisja może dokonać takiej oceny(33). 56.      Niemniej jednak od powyższego przypadku należy odróżnić możliwość zakwestionowania przed sądami krajowymi zgodności z prawem decyzji Komisji zezwalającej na pomoc. Możliwość ta istnieje co do zasady wtedy(34), gdy jednostka nie była zobowiązana do wystąpienia do sądów wspólnotowych w terminie do wniesienia skargi(35). Taki przypadek nie zachodzi tutaj choćby z tego powodu, że zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami skarga nie była dopuszczalna. Ewentualnie sąd krajowy musi w tym przypadku zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w kwestii ważności decyzji(36). 57.      W związku z tym przesłanki dopuszczalności skargi wniesionej przez konkurenta do sądów wspólnotowych na decyzję w sprawie pomocy nie naruszają zasady skutecznej ochrony sądowej. E –    W przedmiocie zarzutu czwartego: równe traktowanie 58.      Wreszcie Sniace stoi na stanowisku, że odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej naruszałoby zasadę równego traktowania. Jej konkurent grupa Lenzing mógł bowiem wnieść skargę na decyzję Komisji zezwalającą na wprowadzenie środków na rzecz Sniace, i co więcej, wygrał ową sprawę. 59.      Nie wdając się w szczegóły tego innego postępowania, wystarczy wskazać na to, iż pomoc przyznana Sniace służyła również jej produkcji wiskozy oraz że grupa Lenzing także sprzedaje wiskozę. Z uwagi na wpływ wynikający z tej bezpośredniej konkurencji Sąd mógł stwierdzić możliwość indywidualizacji(37). Jako że te dwa postępowania różnią się od siebie, nie można stwierdzić niedopuszczalnego nierównego traktowania. 60.      Wreszcie Sniace nie może zarzucać Sądowi tego, że odrzucił jej wnioski o przeprowadzenie dowodu. Należy tu przypomnieć, iż wyłącznie do Sądu należy ocena konieczności uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w rozpatrywanej przez niego sprawie. Walor dowodowy materiału zgromadzonego w sprawie podlega jego swobodnej ocenie, która nie podlega kontroli Trybunału w ramach rozpatrywania odwołania, z wyjątkiem przypadków wypaczenia dowodów przedstawionych Sądowi lub wówczas, gdy z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika istotna nieścisłość ustaleń Sądu(38). 61.      Wobec tego również ten zarzut należy oddalić. F –    Wnioski 62.      Odwołanie należy zatem oddalić w całości. V –    W przedmiocie kosztów 63.      Zgodnie z art. 122 w związku z art. 118 i art. 69 § 2 regulaminu Trybunału kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ odwołanie podlega oddaleniu, należy obciążyć Sniace jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję. 64.      Zgodnie z art. 69 § 4 państwa członkowskie, które przystąpiły do sprawy w charakterze interwenienta, pokrywają własne koszty, w tym koszty postępowania odwoławczego(39). Zgodnie z akapitem trzecim tego przepisu Trybunał może postanowić, że inny interwenient pokrywa własne koszty. W niniejszym przypadku wydaje się to stosowne w odniesieniu do Lenzing Fibers. W związku z tym Republika Austrii i Lenzing Fibers powinny pokryć własne koszty. VI – Wnioski 65.      Wobec powyższego proponuję, by Trybunał orzekł w następujący sposób: 1.      Odwołanie zostaje oddalone. 2.      Sniace SA pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję. 3.      Republika Austrii i Lenzing Fibres GmbH pokrywają własne koszty. 1 – Język oryginału: niemiecki. 2 – Dz.U. 2001, L 38, str. 33. 3 – Wyrok z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie T‑88/01 Sniace przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑1165. 4 – Wymieniona w przypisie 2. 5 – Wyrok z dnia 21 października 2004 r. w sprawie T‑36/99 Lenzing AG przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑3597); zob. również w tej kwestii moja opinia z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie C‑525/04 P Hiszpania przeciwko Lenzing, Zb.Orz. str. I‑9947). 6 – Wyroki z dnia 15 lipca 1963 r. w sprawie 25/62 Plaumann przeciwko Komisji, Rec. str. 211, 238, i z dnia 19 maja 1993 r. w sprawie C‑198/91 Cook przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2487, pkt 20. 7 – Wyrok z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie C‑78/03 P Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, Rec. str. I‑10737, pkt 34 i nast. 8 – Wyrok w sprawie ARE, wymieniony w przypisie 6, pkt 35 i nast. 9 – Wyrok w sprawie ARE, wymieniony w przypisie 6, pkt 34 i nast. 10 – Wyrok w sprawie ARE, wymieniony w przypisie 6, pkt 68 i nast., sformułowany jeszcze mniej wyraźnie w pkt 37. 11 – Wyrok z dnia 28 stycznia 1986 w sprawie 169/84 Cofaz i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 391, pkt 25. 12 – Wyroki w sprawie Plaumann przeciwko Komisji i w sprawie Cook przeciwko Komisji, obydwa wymienione w przypisie 5. 13 – Wyrok z dnia 10 grudnia 1969 r. w sprawach połączonych 10/68 i 18/68 Eridania i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 459, pkt 7/8. 14 – Postanowienie Sądu z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie T‑358/02, Rec. str. II‑1565, pkt 37. 15 – Zobacz w tej kwestii postanowienie z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie C‑367/04 P Deutsche Post i DHL przeciwko Komisji, niepublikowane w Zbiorze, dostępne tylko w wersji niemieckiej i francuskiej, pkt 47. 16 – I tak w wyroku z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie T‑146/03 Asociación de Estaciones de Servicio de Madrid i Federación Catalana de Estaciones de Servicio przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑98*, pkt 50 i nast., w przedmiocie pomocy przyznanej stacjom paliw Sąd odniósł się do lokalnych konkurentów podmiotu prowadzącego stację paliw będącego beneficjentem. 17 – To stwierdzenie jest zresztą zgodne z oceną Komisji zawartą w motywie 52 zaskarżonej decyzji, jak również w decyzji z dnia 17 października 2001 r. uznającej koncentrację za niezgodną ze wspólnym rynkiem i funkcjonowaniem porozumienia o EOG (COMP/M.2187 – CVC/Lenzing, Dz.U. 2004, L 20, motyw 54 i nast.). 18 – Zobacz w dziedzinie prawa pomocy wyrok z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawach połączonych C‑442/03 P i C‑471/03 P P&O European Ferries [Vizcaya] przeciwko Komisji i Diputación Foral de Vizcaya przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. I‑4845, pkt 60, oraz bardziej ogólnie wyroki z dnia 11 lutego 1999 r. w sprawie C‑390/95 P Antillean Rice Mills i in. przeciwko Komisji, Rec. str. I‑769, pkt 29, z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie C‑237/98 P Dorsch Consult, Rec. str. I‑4549, pkt 35 i nast., i z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawach połączonych C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P i C‑219/00 P Aalborg Portland i in. przeciwko Komisji, Rec. str. I‑123, pkt 49. 19 – Wyrok z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C‑229/05 P PKK i KNK przeciwko Radzie, Zb.Orz. str. I‑439, pkt 37). W odniesieniu do wcześniejszego sformułowania zob. wyroki z dnia 28 maja 1998 r. w sprawie C‑8/95 P New Holland Ford przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3175, pkt 72, i z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie C‑551/03 P General Motors Nederland i Opel Nederland przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3173, pkt 54. 20 – Decyzja w sprawie CVC/Lenzing, wymieniona w przypisie 16, motyw 230 i nast. 21 – Decyzja Office of Fair Trading z dnia 6 września 2004 r. w sprawie Lenzing/Tencel, http://www.oft.gov.uk/NR/rdonlyres/083EBE4F-28E5-4E0C-99EA-02007CBA5275/0/Lenzing.pdf, pkt 10 i nast. 22 – Sniace powołuje się w tej kwestii na komunikat w sprawie wszczęcia postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 88 ust. 2 WE i wymienioną w przypisie 16 decyzję w sprawie koncentracji, choć Komisja dokonuje tego samego stwierdzenia w motywie 45 zaskarżonej decyzji. 23 – Zobacz wyroki z dnia 6 marca 2001 r. w sprawie C‑274/99 P Connolly przeciwko Komisji, Rec. str. I‑1611, pkt 121, i z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C‑197/99 P Belgia przeciwko Komisji [Forges de Clabecq], Rec. str. I‑8461, pkt 81, oraz opinia rzecznika generalnego P. Légera w powyższej sprawie, pkt 68. 24 – Zobacz w odniesieniu do tego pojęcia wyrok Sądu z dnia 3 kwietnia 2003 r. w sprawie T‑114/02 BaByliss przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1279, pkt 343. 25 – Wyrok w sprawie ARE, wymieniony w przypisie 6, pkt 58 i 69 i nast. Podobnie wyrok Sądu z dnia 5 czerwca 1996 r. w sprawie T‑398/94 Kahn Scheppvaart przeciwko Komisji, Rec. str. II‑477, pkt 42. 26 – Zobacz wyroki Sądu z dnia 27 kwietnia 1995 r. w sprawie T‑435/93 ASPEC i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1281, pkt 64, z dnia 5 listopada 1997 r. w sprawie T‑149/95 Ducros przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2031, pkt 34, i z dnia 15 września 1998 r. w sprawie T‑11/95 BP Chemicals przeciwko Komisji, Rec. str. II‑3235, pkt 72, zaś w znaczeniu przeciwnym wyrok Trybunału z dnia 23 maja 2000 r. w sprawie C‑106/98 P Comité d’entreprise de la Société française de production i in. przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3659, pkt 41, oraz postanowienie Trybunału w sprawie Deutsche Post i DHL przeciwko Komisji, wymienione w przypisie 14, pkt 41. 27 – Dz.U. L 83, str. 1. 28 – Wezwanie do przedstawienia uwag na podstawie art. 88 ust. 2 traktatu WE dotyczące pomocy C 61/98 (ex NN 189/97) Lenzing Lyocell GmbH & Co. KG, Dz.U. 1999, C 253, 4 (10). 29 – Przytoczone przez Komisję postanowienie z dnia 1 października 2004 r. w sprawie C‑379/03 P Pérez Escolar przeciwko Komisji, niepublikowane w Zbiorze, dostępne tylko w wersji hiszpańskiej i francuskiej, pkt 41 i nast., nie jest właściwe w niniejszym przypadku, gdyż skarżący nie był nawet konkurentem przedsiębiorstwa będącego podobno beneficjentem. 30 – Wyrok z dnia 25 lipca 2002 r. w sprawie C‑50/00 P Unión de Pequeños Agricultores przeciwko Radzie, Rec. str. I‑6677, pkt 41. 31 – Wyrok w sprawie Unión de Pequeños Agricultores przeciwko Radzie, wymieniony w przypisie 30, pkt 42. 32 – Wyrok z dnia 22 marca 1977 r. w sprawie 78/76 Steinike & Weinlig, Rec. str. 595, pkt 10, i postanowienie z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie C‑297/01 Sicilcassa i Graci, Rec. str. I‑7849, pkt 47. 33 – Wyrok Steinike & Weinlig, wymieniony w przypisie 32, pkt 6 i nast. 34 – Wyrok z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie C‑148/04 Unicredito Italiano, Rec. str. I‑11137, pkt 43, zob. również wyroki z dnia 21 maja 1987 r. w sprawach połączonych od 133/85 do 136/85 Rau przeciwko BALM, Rec. str. 2289, pkt 11, i z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie C‑344/98 Masterfoods i HB, Rec. str. I‑11369, pkt 55 i nast. 35 – Zobacz moja opinia z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C‑441/05 Roquette Frères, Zb.Orz. str. I‑1993, pkt 33 wraz z innymi odsyłaczami. 36 – Wyrok w sprawie Masterfoods, wymieniony w przypisie 34. 37 – Zobacz w tej kwestii moja opinia w sprawie Hiszpania przeciwko Lenzing, wymieniona w przypisie 4, pkt 29 i nast. 38 – Wyroki z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie C‑315/99 P Ismeri Europa przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, Rec. str. I‑5281, pkt 19, z dnia 7 listopada 2002 r. w sprawach połączonych C‑24/01 P i C‑25/01 P Glencore i Compagnie Continentale przeciwko Komisji, Rec. str. I‑10119, pkt 77 i 78, oraz z dnia 7 października 2004 r. w sprawie C‑136/02 P Mag Instrument przeciwko OHIM, Zb.Orz. str. I‑9165, pkt 76. 39 – Wyrok z dnia 24 września 2002 r. w sprawach połączonych C‑74/00 P i C‑75/00 P Falck przeciwko Komisji, Rec. str. I‑7869, pkt 191.