C-260/21

PostanowienieTSUE2022-11-15CELEX: 62021CO0260(01)ECLI:EU:C:2022:881

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy krajowe przepisy, które retroaktywnie zmieniają warunki dokonywania potrąceń wzajemnych wierzytelności w postępowaniu upadłościowym banku, są zgodne z art. 63 TFUE (swobodny przepływ kapitału), art. 4 ust. 2 lit. a), art. 26, 27, 114 i 115 TFUE (rynek wewnętrzny), art. 2 TUE w związku z art. 19 ust. 1 TUE i art. 47 Karty (niezależność sądów i prawo do skutecznego środka prawnego) oraz z zasadą pewności prawa, zwłaszcza w sytuacji o charakterze wyłącznie krajowym?
Ratio decidendi
Trybunał uznał większość pytań za niedopuszczalne, ponieważ spór w postępowaniu głównym dotyczył sytuacji o charakterze wyłącznie krajowym, co wyklucza zastosowanie art. 63 TFUE oraz ogólnych zasad prawa Unii (takich jak pewność prawa), gdy państwo członkowskie nie wdraża prawa Unii. Pytania dotyczące przepisów o rynku wewnętrznym (art. 4 ust. 2 lit. a), art. 26, 27, 114 i 115 TFUE) zostały uznane za niedopuszczalne z powodu braku odpowiedniego uzasadnienia przez sąd odsyłający. W odniesieniu do art. 19 ust. 1 TUE, Trybunał stwierdził, że przyjęcie przez państwo członkowskie ogólnych przepisów prawa cywilnego lub handlowego dotyczących systemu potrąceń w ramach upadłości bankowej, nawet z mocą wsteczną, nie narusza samo w sobie wymogów niezależności sądów, o ile nie wpływa na ich autonomię i bezstronność.
Stan faktyczny
Spór dotyczy bułgarskiego banku Corporate Commercial Bank (KTB) w upadłości i bułgarskiej spółki Elit Petrol AD, również w upadłości. W październiku i listopadzie 2014 r. Elit Petrol dokonała potrąceń części długów wobec KTB. W listopadzie 2014 r. bułgarskie prawo zmieniło warunki potrąceń, a w marcu 2018 r. nadano tym zmianom moc wsteczną. Syndycy KTB powołali się na te retroaktywne przepisy, twierdząc, że wierzytelności Elit Petrol zostały "przywrócone", podczas gdy syndyk Elit Petrol uważa, że potrącenia były ważne, a nowe przepisy są sprzeczne z prawem Unii.
Rozstrzygnięcie
1) Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on przyjęciu przez państwo członkowskie ogólnych zasad dotyczących potrącenia w ramach upadłości bankowej, nawet z mocą wsteczną. 2) Pytania od pierwszego do czwartego oraz pytanie szóste przedstawione przez Okrazhen sad Vidin (sąd okręgowy w Widinie, Bułgaria) są oczywiście niedopuszczalne.

Pełny tekst orzeczenia

POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (dziewiąta izba) z dnia 15 listopada 2022 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 53 § 2 oraz art. 94 i 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Postępowanie upadłościowe – Potrącenia wzajemnych wierzytelności dokonane z instytucją kredytową w upadłości – Zmiana z mocą wsteczną warunków dokonywania tych potrąceń – Przepisy krajowe uznane za sprzeczne z konstytucją – Sytuacja o charakterze wyłącznie krajowym – Oczywista niedopuszczalność W sprawie C‑260/21 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Okrazhen sad – Vidin (sąd okręgowy w Widinie, Bułgaria) postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2021 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 kwietnia 2021 r., w postępowaniu: Corporate Commercial Bank, w upadłości, przeciwko Elit Petrol AD, TRYBUNAŁ (dziewiąta izba), w składzie: L. S. Rossi, prezes izby, J.-C. Bonichot (sprawozdawca) i S. Rodin, sędziowie, rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu Corporate Commercial Bank, w upadłości – A. N. Donov, K. H. Marinova, przedstawiciele, oraz V. Matev, advokat, – w imieniu Elit Petrol AD – A. Kolarov i G. Stoychev, advokati, – w imieniu Komisji Europejskiej – M. Mataija, G. von Rintelen i I. Zaloguin, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy w drodze postanowienia z uzasadnieniem zgodnie z art. 53 § 2 i art. 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem, wydaje następujące Postanowienie Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 TUE w związku z art. 19 ust. 1 TUE oraz art. 47 akapity pierwszy i drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”), art. 4 ust. 2 lit. a) oraz art. 26, 27, 63, 114 i 115 TFUE oraz zasady pewności prawa. Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Corporate Commercial Bank w upadłości (zwanym dalej „KTB”) a Elit Petrol AD w przedmiocie zapłaty przez potrącenie długów należnych od tej ostatniej spółki na rzecz KTB. Ramy prawne Artykuł 59 zakon za bankovata nesastoyatelnost (ustawy o upadłości banków, DV nr 92 z dnia 27 września 2002 r., zwanej dalej „ZBN”), który przewiduje zasady potrącenia długów i wierzytelności banku w przypadku upadłości, został zmieniony przez zakon za izmenenie i dopalnenie na zakona za bankovata nesastoyatelnost (ustawę o zmianie i uzupełnieniu ustawy o upadłości banków, DV nr 98 z dnia 28 listopada 2014 r.). Paragrafy 5, 7 i 8 przepisów przejściowych i końcowych zakon za izmenenie i dopalnenie na zakona za bankowata nesastoyatelnost (ustawy o zmianie i uzupełnieniu ustawy o upadłości banków, DV nr 22 z dnia 13 marca 2018 r., zwanej dalej „ZIDZBN”) przewidują: „5. (1) Umorzenia zabezpieczeń ustanowionych na rzecz [KTB] w upadłości przez dłużników lub osoby trzecie, dokonywane przez biegłych rewidentów oraz przez tymczasowych lub stałych syndyków masy upadłościowej banku, w okresie między datą objęcia go specjalnym nadzorem a datą wszczęcia postępowania w przedmiocie zbycia aktywów banku, są nieważne. Zabezpieczenia uważa się za ważne i zachowują swoją kolejność. […] 7. Niniejszą ustawę stosuje się również do postępowań upadłościowych wszczętych przed jej wejściem w życie. 8. Artykuł 59 §§ 5, 6 i 7 stosuje się od dnia 20 czerwca 2014 r.”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne KTB, skarżąca w postępowaniu głównym, jest bułgarską instytucją bankową, wobec której wszczęto postępowanie upadłościowe na podstawie ZBN. Elit Petrol, pozwana w postępowaniu głównym, jest bułgarskim przedsiębiorstwem, wobec którego wszczęto postępowanie upadłościowe na podstawie przepisów Targovski zakon (bułgarskiego kodeksu handlowego) przed Okrazhen sad Vidin (sądem okręgowym w Widinie, Bułgaria). W październiku i listopadzie 2014 r. Elit Petrol potrąciła część długów, które miała względem KTB z tytułu dwóch umów kredytowych, zgodnie z przepisami ZBN obowiązującymi w tych dniach (zwanymi dalej „spornymi potrąceniami”). W listopadzie 2014 r. bułgarski ustawodawca zmienił przewidziane w ZBN warunki oświadczenia o możliwości powołania się na takie transakcje. W marcu 2018 r. na mocy przepisów przejściowych i końcowych ZIDZBN ustawodawca bułgarski nadał tym zmianom moc wsteczną. W dniu 8 czerwca 2018 r. syndycy KTB przedstawili wierzytelności przysługujące Elit Petrol na podstawie dwóch umów kredytowych zaciągniętych przez tę ostatnią spółkę w tym banku. W ramach postępowania upadłościowego Elit Petrol syndycy KTB powołali się na przepisy przejściowe i końcowe ZIDZBN, twierdząc, że wierzytelności te, będące przedmiotem spornych rekompensat, zostały „przywrócone” na skutek tych przepisów. Syndyk Elit Petrol uważa natomiast, że wspomniane wierzytelności zostały ostatecznie uregulowane w drodze spornych potrąceń oraz że przepisy powołane przez KTB na poparcie jego żądania są sprzeczne z prawem Unii. Sąd odsyłający wyraża wątpliwości co do zgodności tych przepisów z prawem Unii. W tych okolicznościach Okrazhen sad Vidin (sąd okręgowy w Widinie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy art. 63 TFUE, regulujący swobodny przepływ kapitału i płatności, należy interpretować w ten sposób, że obejmuje on zakresem stosowania dokonanie potrącenia w stosunkach z instytucją bankową, w ramach którego spółka handlowa będąca dłużnikiem banku wykonuje swoje zobowiązania poprzez potrącenie wzajemnych określonych co do wysokości, pieniężnych i wymagalnych wierzytelności, które przysługują jej wobec tego banku? 2) Czy art. 63 TFUE należy interpretować w ten sposób, że zmiana warunków skuteczności już dokonanych zgodnie z prawem potrąceń między spółką handlową a instytucją bankową, w ramach której to zmiany uznaje się za bezskuteczne już dokonane potrącenia – na podstawie nowych warunków mających retroaktywne zastosowanie do dokonanych już potrąceń – stanowi przeszkodę określoną w art. 63 ust. 1 TFUE, jeśli skutkuje ograniczeniem możliwości wykonania zobowiązań wobec innych spółek, których akcje lub udziały, lub obligacje posiadają podmioty z innych państw członkowskich [Unii Europejskiej]? 3) Czy art. 63 TFUE należy interpretować w ten sposób, że dopuszcza on krajowe uregulowanie, na mocy którego dokonuje się retroaktywnej zmiany warunków skuteczności już dokonanych zgodnie z prawem potrąceń między spółką handlową a instytucją bankową, określając jako bezskuteczne dokonane potrącenia, na podstawie nowych warunków mających retroaktywne zastosowanie do tych dokonanych już potrąceń? 4) Czy art. 4 ust. 2 lit. a) i art. 26, 27, 114 i 115 TFUE, regulujące jednolity rynek wewnętrzny Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że dopuszczają one krajowe uregulowanie – na mocy którego dokonuje się retroaktywnej zmiany warunków skuteczności już dokonanych zgodnie z prawem potrąceń między spółką handlową a instytucją bankową w państwie członkowskim, określając jako bezskuteczne dokonane potrącenia, na podstawie nowych warunków mających retroaktywne zastosowanie do tych dokonanych już potrąceń – również w wypadkach, gdy stosunki prawne rozwijają się wyłącznie między podmiotami z jednego państwa i tak można je zakwalifikować, czyli jako stosunki wewnętrzne, bez bezpośredniego transgranicznego związku z rynkiem wewnętrznym Unii Europejskiej? 5) Czy art. 2 [TUE] w związku z art. 19 ust. 1 TUE i art. 47 akapity pierwszy i drugi karty należy interpretować w ten sposób, że dopuszczają one przyjęcie krajowego uregulowania, które zmienia warunki skutecznego dokonywania potrąceń w relacjach z instytucją bankową, określając wyraźną moc wsteczną nowych warunków i uznając za bezskuteczne potrącenia dokonane zgodnie z prawem w minionym okresie – w sytuacji, w której toczy się postępowanie sądowe dotyczące upadłości instytucji bankowej w danym państwie członkowskim i toczą się postępowania sądowe dotyczące uznania za bezskuteczne dokonanych w stosunku do banku potrąceń – w odniesieniu do których w chwili ich dokonania miały zastosowanie inne warunki prawne? 6) Czy zasadę pewności prawa, jako ogólną zasadę prawa Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że dopuszcza ona krajowe uregulowanie, które zmienia warunki skutecznego dokonywania potrąceń w relacjach z instytucją bankową, określając wyraźną moc wsteczną nowych warunków i uznając za bezskuteczne potrącenia dokonane zgodnie z prawem w minionym okresie – w sytuacji, w której toczy się postępowanie sądowe dotyczące upadłości instytucji bankowej w danym państwie członkowskim i toczą się postępowania sądowe dotyczące uznania za bezskuteczne dokonanych w stosunku do banku potrąceń – w odniesieniu do których w chwili ich dokonania miały zastosowanie inne warunki prawne?”. W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Poprzez pytania prejudycjalne sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, z jednej strony, czy uregulowanie państwa członkowskiego dotyczące potrącenia długów, na mocy którego przedsiębiorstwo reguluje swoje zobowiązania wobec instytucji bankowej poprzez potrącenie jego długu względem tej instytucji w wysokości wierzytelności, jakie posiada względem niej, objęte są zakresem stosowania art. 63 TFUE, a z drugiej strony, czy ów art. 63 TFUE, art. 2 TUE w związku z art. 19 ust. 1 TUE i art. 47 akapity pierwszy i drugi karty oraz art. 4 ust. 2 lit. a), art. 26, 27, 114 i 115 TFUE, a także zasada pewności prawa sprzeciwiają się zmianie z mocą wsteczną warunków dokonywania takiej transakcji potrącenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w ramach współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi ustanowionej w art. 267 TFUE jedynie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za przyszły wyrok, należy ocena z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy zarówno konieczności wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym dla wydania przez niego wyroku, jak i znaczenia pytań kierowanych przez ten sąd do Trybunału. W związku z tym, jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia (zob. w szczególności postanowienie z dnia 26 marca 2021 r., Fedasil, C‑92/21, EU:C:2021:258, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika stąd, że pytania dotyczące prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie złożonego przez sąd krajowy wniosku jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania (zob. w szczególności postanowienie z dnia 26 marca 2021 r., Fedasil, C‑92/21, EU:C:2021:258, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie z akt sprawy przedstawionych Trybunałowi wynika, że przepisy prawa bułgarskiego mające zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, a mianowicie §§ 5–8 oraz przepisy przejściowe i końcowe ZIDZBN zostały uznane za niekonstytucyjne przynajmniej w części wyrokiem Konstitutsionen sad (trybunału konstytucyjnego, Bułgaria) z dnia 27 maja 2021 r. W odpowiedzi na wniosek o udzielenie wyjaśnień skierowany do niego przez Trybunał na podstawie art. 101 regulaminu postępowania sąd odsyłający wskazuje, że jego pytania pozostają jednak istotne dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, w szczególności dlatego, że orzeczenie, o którym mowa w poprzednim punkcie, wywołuje skutki jedynie na przyszłość. W tych okolicznościach informacje, którymi dysponuje Trybunał, nie pozwalają mu uznać wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym za oczywiście niedopuszczalny ze względu na brak znaczenia dla sprawy. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Na mocy art. 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli wniosek lub skarga są oczywiście niedopuszczalne, Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, może w każdej chwili wydać postanowienie z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych. Ponadto zgodnie z art. 99 tego regulaminu, jeżeli pytanie skierowane w trybie prejudycjalnym jest identyczne z pytaniem, w którego przedmiocie Trybunał już orzekał, jeżeli odpowiedź na pytanie prejudycjalne można wywieść w sposób jednoznaczny z orzecznictwa lub jeżeli odpowiedź na pytanie prejudycjalne nie pozostawia żadnych uzasadnionych wątpliwości, Trybunał może w każdej chwili, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem. Powyższe przepisy należy zastosować w niniejszej sprawie. W przedmiocie pytań pierwszego, drugiego i trzeciego Jeżeli chodzi o pytania od pierwszego do trzeciego, dotyczące art. 63 TFUE, należy przypomnieć, że postanowienia traktatu FUE w dziedzinie swobodnego przepływu kapitału nie mają zastosowania do sytuacji, w której wszystkie elementy ograniczają się do terytorium jednego tylko państwa członkowskiego (zob. podobnie wyrok z dnia 15 listopada 2016 r., Ullens de Schooten, C‑268/15, EU:C:2016:874, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo). Tym samym sąd odsyłający powinien przed zastosowaniem art. 63 TFUE zbadać, czy w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym istnieje sytuacja transgraniczna wiążąca się z wykonywaniem swobody przepływu kapitału pomiędzy państwami członkowskimi lub pomiędzy państwami członkowskimi a państwami trzecimi (zob. podobnie wyrok z dnia 16 września 2020 r., Romenergo i Aris Capital, C‑339/19, EU:C:2020:709, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że wszystkie okoliczności sporu w postępowaniu głównym ograniczają się do terytorium odnośnego państwa członkowskiego. KTB i Elit Petrol mają bowiem siedzibę w Bułgarii, a sporne potrącenia dotyczą długów i wierzytelności, które spółki te posiadały bezpośrednio względem siebie, przy czym sama okoliczność, że ich aktywa składają się ponadto z papierów wartościowych spółek mających siedzibę w innych państwach członkowskich, nie jest w stanie zmienić oceny w tym względzie. Jeśli chodzi o podniesione przez Elit Petrol argumenty, zgodnie z którymi zmiana z mocą wsteczną skutków spornych potrąceń z KTB pociągałaby za sobą przywrócenie jej długów, co miałoby wpływ na jej stosunki finansowe, a także na stosunki finansowe jej spółki dominującej, której wierzyciele mają siedzibę w innych państwach członkowskich lub w państwach trzecich lub których to wierzycieli kapitał należy do osób zamieszkałych w innych państwach członkowskich, to należy stwierdzić, że taki wpływ, przy założeniu, że zostanie wykazany, byłby zbyt niepewny i zbyt pośredni, aby wykazywać związek ze swobodnym przepływem kapitału ustanowionym w art. 63 TFUE. Ponadto, o ile prawdą jest, że w przypadkach wymienionych w pkt 50–53 wyroku z dnia 15 listopada 2016 r., Ullens de Schooten (C‑268/15, EU:C:2016:874) Trybunał uznał za dopuszczalne wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczące wykładni postanowień traktatu FUE dotyczących swobód podstawowych, mimo że wszystkie okoliczności sporów w postępowaniach głównych ograniczały się do obrębu jednego państwa członkowskiego, o tyle należy stwierdzić, że sąd odsyłający nie przedstawił Trybunałowi żadnej wskazówki pozwalającej mu na uznanie, że pytania dotyczące wykładni art. 63 TFUE należą do jednego z tych przypadków. Z powyższego wynika, że pytania od pierwszego do trzeciego są oczywiście niedopuszczalne. W przedmiocie pytania czwartego Jeżeli chodzi o pytanie czwarte, dotyczące art. 4 ust. 2 lit. a) i art. 26, 27, 114 i 115 TFUE, to należy przypomnieć, że sąd odsyłający jest zobowiązany do wyjaśnienia w postanowieniu odsyłającym ram faktycznych i prawnych sporu w postępowaniu głównym oraz do dostarczenia niezbędnych wyjaśnień co do powodów wyboru przepisów prawa Unii, o których wykładnię sąd ten wnosi, jak również co do związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniem prawa krajowego mającym zastosowanie do rozpoznawanego przez ten sąd sporu [zob. podobnie wyrok z dnia 4 czerwca 2020 r., C.F. (Kontrola podatkowa), C‑430/19, EU:C:2020:429, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo]. Te wymogi dotyczące treści wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym są przedstawione w wyraźny sposób w art. 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem, z którym w ramach współpracy ustanowionej w art. 267 TFUE sąd odsyłający powinien być zapoznany i którego powinien skrupulatnie przestrzegać (zob. podobnie postanowienie z dnia 3 lipca 2014 r., Talasca, C‑19/14, EU:C:2014:2049, pkt 21). Przypomina się o nich również w pkt 13, 15 i 16 zaleceń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla sądów krajowych dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (Dz.U. 2019, C 380, s. 1). W niniejszej sprawie postanowienie odsyłające w oczywisty sposób nie spełnia wymogów określonych w art. 94 lit. c) regulaminu postępowania. Orzeczenie to nie zawiera bowiem omówienia powodów, dla których sąd krajowy powziął wątpliwości w przedmiocie wykładni art. 4 ust. 2 lit. a) oraz art. 26, 27, 114 i 115 TFUE, ani nie wskazuje związku między tymi przepisami a uregulowaniem krajowym, które znajduje zastosowanie w postępowaniu głównym, w związku z czym Trybunał nie może ocenić, w jakim zakresie odpowiedź na pytanie czwarte jest niezbędna dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym. W konsekwencji pytanie czwarte jest oczywiście niedopuszczalne. W przedmiocie pytania piątego Jeżeli chodzi o pytanie piąte dotyczące wykładni art. 2 TUE w związku z art. 19 ust. 1 TUE i art. 47 akapity pierwszy i drugi karty, z postanowienia odsyłającego wynika w szczególności, że zmiana z mocą wsteczną wynikająca z przepisów przejściowych i końcowych ZIDZBN przesądza o wyniku kilku zawisłych sporów, co naruszałoby w szczególności konstytucyjną zasadę podziału władzy ustanowioną w bułgarskiej konstytucji, a tym samym wpływałoby negatywnie na niezależność sądów krajowych rozpatrujących takie spory w odniesieniu do władzy ustawodawczej. Należy przypomnieć, że artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE nakłada na wszystkie państwa członkowskie obowiązek ustanowienia środków zaskarżenia koniecznych dla zapewnienia w dziedzinach objętych prawem Unii skutecznej ochrony sądowej [zob. podobnie wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., RS (Skutek wyroków trybunału konstytucyjnego), C‑430/21, EU:C:2022:99, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo]. Postanowienie to dotyczy „dziedzin objętych prawem Unii”, niezależnie od sytuacji, w której państwa członkowskie stosują to prawo w rozumieniu art. 51 ust. 1 karty (wyrok z dnia 20 kwietnia 2021 r., Repubblika, C‑896/19, EU:C:2021:311, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo). W ten sposób każde państwo członkowskie powinno zapewnić na podstawie art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, aby organy mające uprawnienia do orzekania jako „sądy” w rozumieniu prawa Unii w kwestiach związanych ze stosowaniem lub wykładnią tego prawa i należące w związku z tym do systemu dróg zaskarżania w dziedzinach objętych prawem Unii, spełniały wymogi skutecznej ochrony sądowej, w tym zwłaszcza wymogi niezależności [zob. podobnie wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., RS (Skutek wyroków trybunału konstytucyjnego), C‑430/21, EU:C:2022:99, pkt 40, 81]. W tym względzie wynikający z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE wymóg niezależności sądów państw członkowskich, który powinien być zagwarantowany w szczególności względem władzy ustawodawczej i wykonawczej zgodnie z zasadą podziału władz charakteryzującą funkcjonowanie państwa prawa, obejmuje dwa aspekty [zob. podobnie wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., RS (Skutek wyroków trybunału konstytucyjnego), C‑430/21, EU:C:2022:99, pkt 41, 42 i przytoczone tam orzecznictwo]. Pierwszy aspekt o charakterze zewnętrznym wymaga, aby dany organ wypełniał swoje zadania w pełni autonomicznie, bez podległości w ramach hierarchii służbowej, bez podporządkowania komukolwiek, w sposób wolny od nakazów czy wytycznych z jakiegokolwiek źródła, pozostając w ten sposób pod ochroną przed ingerencją i naciskami z zewnątrz, które mogą zagrozić niezależności osądu jego członków i wpływać na ich rozstrzygnięcia [wyroki: z dnia 24 czerwca 2019 r., Komisja/Polska (Niezależność Sądu Najwyższego), C‑619/18, EU:C:2019:531, pkt 72; z dnia 22 lutego 2022 r., RS (Skutek wyroków trybunału konstytucyjnego), C‑430/21, EU:C:2022:99, pkt 41]. Drugi aspekt – wewnętrzny – łączy się z kolei z pojęciem bezstronności i dotyczy jednakowego dystansu do stron sporu i ich odpowiednich interesów w odniesieniu do jego przedmiotu. Aspekt ten wymaga przestrzegania obiektywizmu oraz braku wszelkiego interesu w konkretnym rozstrzygnięciu sporu, który wykraczałby poza ścisłe stosowanie przepisu prawa [wyroki: z dnia 24 czerwca 2019 r., Komisja/Polska (Niezależność Sądu Najwyższego), C‑619/18, EU:C:2019:531, pkt 73; z dnia 22 lutego 2022 r., RS (Skutek wyroków trybunału konstytucyjnego), C‑430/21, EU:C:2022:99, pkt 41]. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że przyjęcie przez państwo członkowskie ogólnych przepisów prawa cywilnego lub handlowego dotyczących systemu potrąceń w ramach upadłości bankowej, nawet z mocą wsteczną, nie może samo w sobie naruszać wymogów określonych w pkt 39 i 40 niniejszego postanowienia, bez uszczerbku dla ich zgodności z prawem krajowym, których ocena należy wyłącznie do sądów krajowych. W konsekwencji na pytanie piąte trzeba odpowiedzieć, iż art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on przyjęciu przez państwo członkowskie ogólnych zasad dotyczących potrącenia w ramach upadłości bankowej, nawet z mocą wsteczną. W przedmiocie pytania szóstego Wreszcie w odniesieniu do pytania szóstego, dotyczącego zasady pewności prawa, należy przypomnieć, że gdy państwa członkowskie przyjmują przepisy, za pomocą których wdrażają prawo Unii, to są one zobowiązane do przestrzegania ogólnych zasad tego prawa, wśród których znajduje się w szczególności zasada pewności prawa [zob. podobnie wyrok z dnia 15 kwietnia 2021 r., Federazione nazionale delle imprese elettrotecniche ed elettroniche (Anie) i in., C‑798/18 i C‑799/18, EU:C:2021:280, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo]. Tymczasem, jak wskazano w pkt 25 niniejszego postanowienia, spór w postępowaniu głównym dotyczy sytuacji, w której wszystkie elementy ograniczają się do terytorium jednego państwa członkowskiego. Ponadto postanowienie odsyłające nie zawiera wskazówek pozwalających uznać, że spór ten dotyczy uregulowania krajowego wdrażającego prawo Unii. Wynika z tego, że pytanie szóste jest oczywiście niedopuszczalne. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.   Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:   1) Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on przyjęciu przez państwo członkowskie ogólnych zasad dotyczących potrącenia w ramach upadłości bankowej, nawet z mocą wsteczną.   2) Pytania od pierwszego do czwartego oraz pytanie szóste przedstawione przez Okrazhen sad Vidin (sąd okręgowy w Widinie, Bułgaria) są oczywiście niedopuszczalne.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: bułgarski.

© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło