C-268/24

WYROK TRYBUNAŁU (dziesiąta izba) z dnia 3 lipca 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Polityka społeczna – Dyrektywa 1999/70/WE – Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony zawarte przez UNICE, CEEP oraz ETUC – Klauzula 4 – Zasada niedyskryminacji – Dodatek w formie karty elektronicznej mający na celu wsparcie kształcenia ustawicznego nauczycieli i podnoszenie ich kwalifikacji zawodowych – Wykluczenie z prawa do tej karty nauczycieli niemianowanych, którzy realizują zastępstwa krótkoterminowe W sprawie C‑268/24 [Lalfi] ( i ) mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunale di Lecce (sąd w Lecce, Włochy) postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 16 kwietnia 2024 r., w postępowaniu: ZT przeciwko Ministero dell’Istruzione e del Merito, TRYBUNAŁ (dziesiąta izba), w składzie: D. Gratsias, prezes izby, E. Regan i B. Smulders (sprawozdawca), sędziowie, rzecznik generalny: J. Kokott, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu rządu włoskiego – S. Fiorentino i G. Palmieri, w charakterze pełnomocników, których wspierała L. Fiandaca, avvocato dello Stato, – w imieniu Komisji Europejskiej – S. Delaude i D. Recchia, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzeczniczki generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni klauzuli 4 Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego w dniu 18 marca 1999 r. (zwanego dalej „porozumieniem ramowym”), stanowiącego załącznik do dyrektywy Rady 1999/70/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. dotyczącej porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego przez UNICE, CEEP oraz ETUC (Dz.U. 1999, L 175, s. 43). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy ZT, nauczycielką niemianowaną, a Ministero dell’Istruzione e del Merito (ministrem edukacji i gospodarki, Włochy) (zwanym dalej „ministrem”) w przedmiocie odmowy przyznania ZT rocznego dodatku w wysokości 500 EUR w formie karty elektronicznej umożliwiającej nauczycielom zakup różnych towarów i usług, przyznawanego w celu wspierania ich kształcenia ustawicznego i podnoszenia ich kwalifikacji zawodowych. Ramy prawne Prawo Unii Zgodnie z art. 1 dyrektywy 1999/70 jej celem jest „wykonanie [porozumienia ramowego]”. Klauzula 2 porozumienia ramowego, zatytułowana „Zakres”, przewiduje w pkt 1: „Niniejsze porozumienie ma zastosowanie do pracowników zatrudnionych na czas określony, na podstawie umowy lub w ramach stosunku pracy określonego przez ustawodawstwo, układy zbiorowe lub praktykę obowiązującą w każdym z państw członkowskich”. Klauzula 3 porozumienia ramowego, zatytułowana „Definicje”, stanowi: „1. Do celów niniejszego porozumienia »pracownik zatrudniony na czas określony« oznacza osobę, która zawarła umowę o pracę lub stosunek pracy bezpośrednio między pracodawcą a pracownikiem, a termin wygaśnięcia [zakończenia] umowy o pracę lub stosunku pracy jest określony przez obiektywne warunki, takie jak nadejście dokładnie określonej daty, wykonanie określonego zadania lub nastąpienie określonego wydarzenia. 2. Do celów niniejszego porozumienia »porównywalny pracownik zatrudniony na czas nieokreślony« oznacza pracownika, który zawarł umowę o pracę lub stosunek pracy na czas nieokreślony w tym samym zakładzie i mającego pracę/zawód taki sam lub podobny, uwzględniając kwalifikacje/umiejętności. […]”. Klauzula 4 porozumienia ramowego, zatytułowana „Zasada niedyskryminacji”, przewiduje w pkt 1 i 2: „1. Jeżeli chodzi o warunki pracy, pracownicy zatrudnieni na czas określony nie będą traktowani w sposób mniej korzystny niż porównywalni pracownicy zatrudnieni na czas nieokreślony, jedynie z tego powodu, że pracują na czas określony, chyba że zróżnicowane traktowanie uzasadnione jest powodami o charakterze obiektywnym. 2. O ile jest to właściwe, zastosowanie ma zasada pro rata temporis”. Prawo włoskie Zgodnie z art. 282 decreto legislativo n. 297 – Approvazione del testo unico delle disposizioni legislative vigenti in materia di istruzione, relative alle scuole di ogni ordine e grado (dekretu ustawodawczego nr 297 zatwierdzającego tekst jednolity przepisów ustawowych stosowanych w dziedzinie szkolnictwa w odniesieniu do szkół wszystkich typów i poziomów) z dnia 16 kwietnia 1994 r. (GURI nr 115 z dnia 19 maja 1994 r., dodatek zwyczajny nr 79) aktualizacja wiedzy jest podstawowym prawem i obowiązkiem inspektorów, dyrektorów i nauczycieli. Jest ona rozumiana jako dostosowanie wiedzy do rozwoju nauki w różnych dyscyplinach i w powiązaniach interdyscyplinarnych, jako pogłębienie przygotowania do nauczania, a także udział w badaniach i innowacjach dydaktyczno-pedagogicznych. Artykuł 4 legge n. 124 – Disposizioni urgenti in materia di personale scolastico (ustawy nr 124 – przepisy o charakterze doraźnym dotyczące pracowników szkolnictwa) z dnia 3 maja 1999 r. (GURI nr 107 z dnia 10 maja 1999 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą nr 124/1999”), przewiduje w ust. 1–3: „1.   Etaty i stanowiska nauczycielskie faktycznie nieobsadzone i wolne na dzień 31 grudnia, które prawdopodobnie pozostaną takie przez cały rok szkolny, jeśli nie jest możliwe obsadzenie ich pracownikami mianowanymi z zasobów personelu podlegającego prowincji lub z wykorzystaniem nadwyżki personelu, oraz pod warunkiem że do tych stanowisk nie zostali już przypisani z jakiegokolwiek tytułu pracownicy mianowani, obsadzane są w drodze przydziału zastępstw na cały rok w oczekiwaniu na przeprowadzenie postępowania konkursowego mającego na celu zatrudnienie nauczycieli mianowanych. 2.   Obsadzone etaty i stanowiska nauczycielskie, które zostają zwolnione przed dniem 31 grudnia do końca roku szkolnego, obsadzane są w drodze zastępstwa do czasu zakończenia zajęć dydaktycznych. Zastępstwa przydzielane są również do czasu zakończenia zajęć dydaktycznych celem pokrycia godzin nauczania, które nie tworzą pełnych etatów lub stanowisk złożonych z etatów częściowych. 3.   W wypadkach innych niż przewidziane w ust. 1 i 2 stanowiska obsadzane są w drodze zastępstw krótkoterminowych”. Artykuł 1 legge n. 107 – Rifroma del sistema nazionale di istruzione e formazione e delega per il riordino delle disposizioni legislative vigenti (ustawy nr 107 o reformie krajowego systemu nauczania i delegowaniu dokonania zmian w obowiązujących przepisach ustawowych) z dnia 13 lipca 2015 r. (GURI nr 162 z dnia 15 lipca 2015 r., zwanej dalej „ustawą nr 107/2015”) stanowi w ust. 121–124: „121.   Aby wspierać kształcenie ustawiczne nauczycieli i podnosić ich kwalifikacje zawodowe, tworzy się elektroniczną kartę w celu doskonalenia zawodowego i kształcenia nauczycieli mianowanych zatrudnionych w placówkach szkolnych wszelkiego rodzaju i wszystkich szczebli, z zastrzeżeniem granicy wydatków, o której mowa w ust. 123. Karta o wartości nominalnej 500 EUR rocznie na każdy rok szkolny może być wykorzystywana do zakupu książek i podręczników, w tym w formacie cyfrowym, publikacji, czasopism przydatnych do doskonalenia zawodowego, sprzętu komputerowego i oprogramowania, do zapisów na kursy doskonalące i kwalifikacyjne w zakresie umiejętności zawodowych prowadzone przez akredytowane przez [ministra] podmioty, na studia licencjackie, magisterskie – specjalistyczne lub jednolite – związane z profilem zawodowym, na studia podyplomowe lub na uniwersyteckie programy studiów magisterskich związane z profilem zawodowym, do uczestniczenia w przedstawieniach teatralnych i [projekcjach] filmowych, do uzyskiwania wstępu do muzeów, na wystawy, wydarzenia kulturalne i występy na żywo, a także do uczestniczenia w inicjatywach zgodnych z działaniami określonymi w ramach trzyletniego planu dotyczącego oferty edukacyjnej szkół i krajowego planu kształcenia, o którym mowa w ust. 124. Kwota zapisana na karcie nie stanowi dodatkowego wynagrodzenia ani dochodu podlegającego opodatkowaniu. 122.   W drodze dekretu prezesa rady ministrów, w porozumieniu z [ministrem] oraz ministrem gospodarki i finansów, który to dekret zostanie przyjęty w terminie 60 dni od wejścia w życie niniejszej ustawy, zostaną określone kryteria i szczegółowe zasady przyznawania i wykorzystywania karty, o której mowa w ust. 121, kwota przyznana w ramach dostępnych środków, o których mowa w ust. 123, z uwzględnieniem publicznego systemu zarządzania tożsamością cyfrową, a także szczegółowe zasady przyznawania ułatwień i korzyści związanych z kartą. 123.   Na cele, o których mowa w ust. 121, zatwierdza się wydatki w wysokości 381,137 mln EUR rocznie, począwszy od 2015 r. 124.   W ramach obowiązków związanych z funkcją nauczyciela doskonalenie zawodowe nauczycieli mianowanych jest obowiązkowe, ciągłe i strukturalne. Działania w zakresie kształcenia zawodowego są określane przez poszczególne placówki edukacyjne zgodnie z trzyletnim planem oferty edukacyjnej oraz wynikami planów doskonalenia placówek edukacyjnych przewidzianych w rozporządzeniu, o którym mowa w dekrecie prezydenta republiki nr 80 z dnia 28 marca 2013 r., na podstawie priorytetów krajowych wskazanych w krajowym planie kształcenia przyjmowanym co trzy lata w drodze dekretu [ministra], po zasięgnięciu opinii związków zawodowych reprezentujących dany sektor”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne W roku szkolnym 2020/2021 ZT była zatrudniona w ramach zastępstwa, które rozpoczęło się przed dniem 31 grudnia 2020 r. i trwało do czasu zakończenia zajęć dydaktycznych w tym roku szkolnym. W kolejnym roku szkolnym pracowała na kilku zastępstwach w trzech różnych placówkach szkolnych przez trzy odrębne okresy roku, a mianowicie od 8 października do 22 grudnia 2021 r., od 24 stycznia do 10 lutego 2022 r. i od 11 lutego do 27 maja 2022 r. ZT złożyła wniosek o przyznanie jej za te dwa lata szkolne karty elektronicznej, o której mowa w art. 1 ust. 121 ustawy nr 107/2015 i której wartość nominalna wynosi 500 EUR rocznie na każdy rok szkolny (zwanej dalej „sporną kartą elektroniczną”). Ponieważ minister nie uwzględnił jej wniosku, ZT wniosła do Tribunale di Lecce (sądu w Lecce, Włochy), który jest sądem odsyłającym, powództwo o stwierdzenie, że jest ona uprawniona do otrzymania tej karty. Na poparcie skargi ZT podnosi, że odmowa ministra jest niezgodna z klauzulą 4 porozumienia ramowego. Sąd odsyłający wskazuje na wstępie, że w prawie włoskim zastępstwa nauczycieli należy rozróżnić w zależności od tego, czy wchodzą one w zakres art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2 czy art. 4 ust. 3 ustawy nr 124/1999. I tak, ust. 1 i 2 tego artykułu dotyczą „zastępstw na cały rok” na stanowiskach nauczycieli akademickich i nauczycieli, które zwalniają się przed dniem 31 grudnia roku szkolnego i które mają pozostać nieobsadzone do czasu zakończenia (zajęć dydaktycznych) w danym roku szkolnym, tj. do dnia 31 sierpnia lub 30 czerwca każdego roku szkolnego, i stanowią „zastępstwa na czas trwania roku szkolnego”. Natomiast ust. 3 tego artykułu odnosi się do tzw. zastępstw „krótkotrwałych i okazjonalnych” lub „tymczasowych”, czyli do „zastępstw krótkoterminowych. Sąd ten wyjaśnia, że w po wydaniu postanowienia z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna) (C‑450/21, niepublikowanego, EU:C:2022:411), Corte suprema di cassazione (sąd kasacyjny, Włochy) orzekł w wyroku nr 29961 z dnia 27 października 2023 r., że nauczyciele niemianowani, którzy pracowali na zastępstwie na czas trwania roku szkolnego, również są uprawnieni do rozpatrywanej karty elektronicznej. Nie wypowiedział się on jednak wyraźnie o istnieniu takiego prawa w odniesieniu do nauczycieli niemianowanych, którzy pracowali na zastępstwie krótkoterminowym, co doprowadziło do rozbieżności w orzecznictwie sądów orzekających w tej kwestii. Sąd odsyłający uważa jednak, że z uzasadnienia tamtego wyroku, podobnie jak z uzasadnienia postanowienia nr 7254 z dnia 19 marca 2024 r., wynika, iż Corte suprema di cassazione (sąd kasacyjny) zamierzał wykluczyć możliwość przyznania tym nauczycielom rozpatrywanej karty elektronicznej. Podkreśla on bowiem, że Corte suprema di cassazione (sąd kasacyjny) uznał, iż włoski ustawodawca ustanowił związek między przyznaniem rozpatrywanej karty elektronicznej a rocznym cyklem nauczania, w związku z czym do celów „wyeliminowania dyskryminacji”, jakiej doświadczają nauczyciele niemianowani w stosunku do nauczycieli mianowanych, których dotyczy postanowienie wskazane w pkt 15 niniejszego wyroku, wystarczy przyznanie tym pierwszym prawa do świadczenia, z jakiego korzystają ci drudzy, jedynie w przypadku nauczycieli niemianowanych, którzy są zatrudnieni na zastępstwie na czas trwania roku szkolnego, z wyłączeniem nauczycieli realizujących zastępstwa krótkoterminowe, ponieważ tylko ci pierwsi nauczyciele wykonują „świadczenie porównywalne” z nauczycielami mianowanymi. Jak wskazuje sąd odsyłający, Corte suprema di cassazione (sąd kasacyjny) uznał natomiast, że gdyby omawiane świadczenie zostało przyznane również nauczycielom zatrudnionym w ramach tych ostatnich rodzajów zastępstw, związek, jaki powinien istnieć między przyznaniem rozpatrywanej karty elektronicznej a rocznymi ramami nauczania, „w nieuzasadniony sposób zostałby zmieniony”, również w przypadku, gdyby suma dni przepracowanych przez tychże nauczycieli ostatecznie okazała się równa sumie dni pracy przepracowanych przez nauczycieli mianowanych lub nauczycieli realizujących zastępstwa na czas trwania roku szkolnego. W kontekście niniejszej sprawy sąd odsyłający wskazuje, że w roku szkolnym 2020/2021 ZT była zatrudniona na zastępstwo na czas trwania roku szkolnego. W związku z tym nie ulega wątpliwości, że ma ona prawo do omawianej karty elektronicznej ten rok. Co się tyczy wniosku ZT dotyczącego roku szkolnego 2021/2022, który jako jedyny ma znaczenie dla niniejszego odesłania prejudycjalnego, sąd odsyłający wyjaśnia, że ZT łączyła szereg zastępstw krótkoterminowych realizowanych na podstawie odrębnych umów. W związku z tym, w świetle wspomnianego wyżej orzecznictwa Corte suprema di cassazione (sądu kasacyjnego), sąd odsyłający stoi na stanowisku, że ZT nie była uprawniona do korzystania z rozpatrywanej karty elektronicznej w roku szkolnym 2021/2022. Sąd odsyłający jest jednak skłonny uznać, że odmowa przyznania ZT spornej karty elektronicznej stoi w sprzeczności z klauzulą 4 porozumienia ramowego, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez Trybunał, w szczególności w postanowieniu z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna) (C‑450/21, niepublikowanym, EU:C:2022:411). Sąd odsyłający zauważył w tym względzie, że zadania i obowiązki wykonywane przez ZT w roku szkolnym 2021/2022 były takie same jak zadania i obowiązki jej współpracowników – nauczycieli mianowanych zatrudnionych na czas nieokreślony. Ponadto nauczyciele niemianowani pracujący na zastępstwo, tacy jak ZT, są zatrudniani w drodze naboru z list rezerwy kadrowej nauczycieli posiadających kwalifikacje zawodowe wymagane zgodnie z prawem krajowym. Podlegają oni również tym samym obowiązkom w stosunku do uczniów i tym samym obowiązkom w zakresie kształcenia co nauczyciele mianowani zatrudnieni na czas nieokreślony. Zdaniem tego sądu nauczyciele niemianowani zatrudnieni w ramach zastępstwa uczestniczą w okresie obowiązywania ich umowy w realizacji planu kształcenia i uczenia się w taki sam sposób jak nauczyciele zatrudnieni na czas określony. Z samej swej istoty planowanie nauczania jest okolicznością poprzedzającą prowadzenie zajęć przez wszystkich nauczycieli, w tym tych, którzy są zatrudnieni na zastępstwo, niezależnie od rodzaju tego zastępstwa. Sąd odsyłający wyjaśnia, że wszyscy nauczyciele zatrudnieni w ramach zastępstwa są w okresie swojego zatrudnienia również członkami rady pedagogicznej. Wspomniany sąd uważa ponadto, że związek między rozpatrywaną kartą elektroniczną a rocznym cyklem nauczania jest hipotetyczny, w szczególności w zakresie, w jakim związek ten zależy od woli nauczyciela, który może wydać daną kwotę w danym roku szkolnym, ale nie musi tego robić. Taki związek nie znajduje zresztą żadnych podstaw w brzmieniu art. 1 ust. 121 ustawy nr 107/2015, ponieważ zawarte w tym przepisie odniesienie do trzyletniego planu dotyczącego oferty edukacyjnej bardziej odnosi się do oferty kursów przeznaczonych dla ogółu ludności niż ma związek z kształceniem nauczycieli. Sąd odsyłający uważa zatem, że w świetle ogólnych celów leżących u podstaw wprowadzenia tej karty dyskryminujące – i sprzeczne z zasadą pro rata temporis – jest całkowite wykluczenie możliwości przyznania tej karty niektórym nauczycielom niemianowanym wyłącznie na podstawie okresu ich zatrudnienia, zwłaszcza że w praktyce zastępstwa krótkoterminowe mogą w trakcie roku szkolnego osiągnąć łączny okres odpowiadający zastępstwom na czas trwania roku szkolnego. W tych okolicznościach Tribunale di Lecce (sąd w Lecce) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy klauzulę 4 [porozumienia ramowego] należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie ograniczeniu przyznawania karty [elektronicznej], o której mowa w art. 1 ust. 121 i nast. [ustawy nr 107/2015], opartemu na czasie trwania samego zastępstwa? 2) Czy w świetle wspomnianej wyżej klauzuli 4 można uznać, że niewystarczające zasoby personelu – odpowiadające przypadkom przewidzianym w art. 4 ust. 1, 2 lub 3 ustawy nr 124/99 – które ma »uzupełnić« indywidualny nauczyciel zatrudniony w ramach zastępstwa, stanowią »powody o charakterze obiektywnym«, które mogą wykluczyć istnienie dyskryminacji? 3) Czy fakt wykonywania – w tym samym roku szkolnym – pracy w charakterze nauczyciela zatrudnionego w ramach tymczasowego zastępstwa w różnych szkołach na podstawie kilku różnych umów o pracę na tymczasowe zastępstwo może zostać uznany za powód o charakterze obiektywnym w rozumieniu klauzuli 4 [porozumienia ramowego]? 4) Czy w każdym razie należy uznać, że ocena porównywalności nauczycieli zatrudnionych na czas określony i nauczycieli zatrudnionych na czas nieokreślony powinna być dokonywana ex ante, czy też powinna ona uwzględniać rzeczywisty czas trwania pracy w ramach zastępstwa wykonywanej w ciągu roku (na przykład, gdy nauczyciel zatrudniony w ramach zastępstwa pracował, aczkolwiek na podstawie kilku umów, przez okres, który nie różni się od okresu pracy nauczyciela zatrudnionego w ramach zastępstwa [do końca roku szkolnego])?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Poprzez swoje cztery pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy klauzulę 4 pkt 1 porozumienia ramowego należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez krajowy sąd najwyższy, które zastrzegają prawo do korzystania z karty elektronicznej o wartości nominalnej 500 EUR rocznie, pozwalającej na zakup różnego rodzaju towarów i usług mających na celu wspieranie ustawicznego kształcenia nauczycieli, dla nauczycieli mianowanych oraz nauczycieli niemianowanych, którzy realizują zastępstwa na czas trwania roku szkolnego, z wyłączeniem nauczycieli niemianowanych realizujących zastępstwa krótkoterminowe. W przedmiocie dopuszczalności Rząd włoski twierdzi, że zadane pytania są niedopuszczalne ze względu na to, iż zdaniem sądu odsyłającego nie ma wątpliwości, że w świetle klauzuli 4 porozumienia ramowego art. 1 ust. 121 i nast. ustawy nr 107/2015 należy interpretować w taki sposób, aby umożliwić przyznanie rozpatrywanej karty elektronicznej również nauczycielom realizującym zastępstwa krótkoterminowe. W tych okolicznościach sąd ten powinien był dokonać wykładni tych przepisów prawa krajowego zgodnej z prawem Unii, zamiast zadawać pytania prejudycjalne, w ramach których w rzeczywistości zwraca się on do Trybunału o rozstrzygnięcie wewnętrznego konfliktu orzeczniczego dotyczącego zasadności, w świetle prawa Unii, orzecznictwa Corte suprema di cassazione (sądu kasacyjnego), które zresztą sąd odsyłający błędnie interpretuje jako rozstrzygające kwestię tego, czy owi nauczyciele są uprawnieni do otrzymania rozpatrywanej karty elektronicznej. W tym względzie należy najpierw przypomnieć, że nic nie stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy wystąpił do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym, na które odpowiedź, zdaniem jednej ze stron w postępowaniu głównym, nie budzi żadnych racjonalnych wątpliwości. Tak więc nawet przy założeniu, że tak jest, wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zawierający takie pytania nie staje się przez to niedopuszczalny (wyrok z dnia 17 października 2024 r., Lufoni,C‑322/23, EU:C:2024:900, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo). Dalej należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 267 TFUE przyznaje sądom krajowym jak najszersze uprawnienie do wystąpienia do Trybunału, jeśli uznają one, że w zawisłej przed nimi sprawie pojawiły się pytania związane z wykładnią przepisów prawa Unii wymagające udzielenia odpowiedzi w celu rozstrzygnięcia rozpatrywanego przez te sądy sporu. Tak więc sąd, który nie orzeka w ostatniej instancji, powinien mieć swobodę wystąpienia do Trybunału z nurtującymi go zagadnieniami, jeśli uzna, że ocena prawna dokonana przez wyższą instancję, nawet rangi konstytucyjnej, mogłaby doprowadzić go do wydania orzeczenia sprzecznego z prawem Unii (wyrok z dnia 18 maja 2021 r., Asociaţia Forumul Judecătorilor din România i in., C‑83/19, C‑127/19, C‑195/19, C‑291/19, C‑355/19 i C‑397/19, EU:C:2021:393, pkt 133 i przytoczone tam orzecznictwo). Wreszcie do Trybunału nie należy orzekanie w przedmiocie wykładni przepisów krajowych, gdyż taka wykładnia należy do wyłącznej właściwości sądów krajowych, a Trybunał nie może zastępować swoją oceną oceny sądu krajowego w kwestii kierunku nadawanego orzecznictwu przez sądy krajowe (wyrok z dnia 8 września 2011 r., Rosado Santana,C‑177/10, EU:C:2011:557, pkt 60). W niniejszej sprawie sąd odsyłający uważa, że wykładnia klauzuli 4 porozumienia ramowego jest konieczna do rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, zważywszy na mające zastosowanie do tego sporu orzecznictwo Corte suprema di cassazione (sądu kasacyjnego), które zdaniem sądu odsyłającego narusza tę klauzulę. W tych okolicznościach, w świetle orzecznictwa przypomnianego w pkt 30–32 niniejszego wyroku, argumentacja rządu włoskiego przedstawiona w pkt 29 niniejszego wyroku nie może podważyć dopuszczalności pytań prejudycjalnych. W związku z powyższym pytania te są dopuszczalne. Co do istoty Należy przypomnieć, że w pkt 48 postanowienia z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna) (C‑450/21, niepublikowanego, EU:C:2022:411), Trybunał orzekł, iż klauzulę 4 porozumienia ramowego należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które zastrzegają jedynie dla stałych pracowników dydaktycznych ministerstwa, z wyłączeniem pracowników dydaktycznych zatrudnionych na czas określony, korzyść finansową w wysokości 500 EUR rocznie, przyznawaną w celu wspierania ustawicznego kształcenia nauczycieli i podnoszenia ich kwalifikacji zawodowych za pomocą karty elektronicznej, która może być wykorzystywana do zakupu różnych służących temu towarów i usług. W niniejszej sprawie postępowanie główne dotyczy tych samych uregulowań krajowych co uregulowania rozpatrywane w sprawie, w której wydano tamto postanowienie, a mianowicie art. 1 ust. 121 i nast. ustawy nr 107/2015, który przewiduje wprowadzenie „karty elektronicznej w celu doskonalenia zawodowego i kształcenia nauczycieli mianowanych […] wszystkich szczebli […], której wartość nominalna wynosi 500 EUR rocznie w odniesieniu do każdego roku szkolnego”. Sąd odsyłający wyjaśnia, że z orzecznictwa Corte suprema di cassazione (sądu kasacyjnego, Włochy), późniejszego w stosunku do tamtego postanowienia, odnoszącego się do tych uregulowań, wynika, że rozpatrywana karta elektroniczna musi być jednak obecnie przyznawana również nauczycielom niemianowanym realizującym zastępstwo na czas trwania roku szkolnego, których działalność mieści się zatem w ramach nauczania rocznego. Natomiast zgodnie z tym orzecznictwem nauczyciele niemianowani zatrudnieni na zastępstwa krótkoterminowe, tacy jak ZT, nie są uprawnieni do otrzymania tej karty – ze względu na to, że ich praca nie mieści się w takich ramach. W tym względzie w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że porozumienie ramowe ma zastosowanie do ogółu pracowników świadczących pracę za wynagrodzeniem w ramach łączącego ich z pracodawcą stosunku pracy na czas określony [postanowienie z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna), C‑450/21, niepublikowane, EU:C:2022:411, pkt 30; wyrok z dnia 20 lutego 2024 r., X (Brak wskazania przyczyny wypowiedzenia), C‑715/20, EU:C:2024:139, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszej sprawie, z uwagi na to, że jak wynika z postanowienia odsyłającego, ZT, która w roku szkolnym 2021/2022 pracowała na kilku zastępstwach krótkoterminowych w charakterze nauczyciela niemianowanego, była zatrudniona w tym charakterze na podstawie jednej lub kilku umów o pracę na czas określony w rozumieniu klauzuli 2 pkt 1 porozumienia ramowego w związku z jego klauzulą 3 pkt 1, spór w postępowaniu głównym jest objęty zakresem stosowania tego porozumienia ramowego. W drugiej kolejności ustanowiony w klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego zakaz mniej korzystnego traktowania pracowników zatrudnionych na czas określony w porównaniu z pracownikami zatrudnionymi na czas nieokreślony dotyczy warunków zatrudnienia pracowników. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w celu ustalenia, czy przepis krajowy jest objęty pojęciem „warunków pracy” w rozumieniu klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego, decydującym kryterium jest właśnie kryterium zatrudnienia, a mianowicie stosunek pracy nawiązany między pracownikiem a jego pracodawcą [postanowienie z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna), C‑450/21, niepublikowane, EU:C:2022:411, pkt 33; wyrok z dnia 20 lutego 2024 r., X (Brak wskazania przyczyny wypowiedzenia), C‑715/20, EU:C:2024:139, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszej sprawie, jak stwierdza sąd odsyłający, należy przypomnieć, że w świetle oceny dokonanej w pkt 36–38 postanowienia z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna) (C‑450/21, niepublikowanego, EU:C:2022:411), rozpatrywaną kartę elektroniczną należy uznać za objętą pojęciem „warunków zatrudnienia” w rozumieniu klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego. W trzeciej kolejności zgodnie z celem, jakim jest wyeliminowanie dyskryminacji między pracownikami zatrudnionymi na czas określony a tymi zatrudnionymi na czas nieokreślony, w klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego ustanowiono, w odniesieniu do warunków zatrudnienia, zakaz traktowania pracowników zatrudnionych na czas określony w sposób mniej korzystny niż porównywalnych pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony jedynie z tego powodu, że pracują oni na czas określony, chyba że odmienne traktowanie jest uzasadnione obiektywnymi powodami [zob. podobnie postanowienie z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna), C‑450/21, niepublikowane, EU:C:2022:411, pkt 39; wyrok z dnia 20 lutego 2024 r., X (Brak wskazania przyczyny wypowiedzenia), C‑715/20, EU:C:2024:139, pkt 42, 45 i przytoczone tam orzecznictwo]. W tym względzie należy stwierdzić, że zasada niedyskryminacji została wprowadzona w życie i skonkretyzowana w porozumieniu ramowym jedynie w odniesieniu do odmiennego traktowania pracowników zatrudnionych na czas określony i pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony znajdujących się w porównywalnej sytuacji [postanowienie z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna), C‑450/21, niepublikowane, EU:C:2022:411, pkt 40; wyrok z dnia 5 czerwca 2018 r., Grupo Norte Facility,C‑574/16, EU:C:2018:390, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo]. W tym względzie, co się tyczy, po pierwsze, istnienia odmiennego traktowania w rozumieniu klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego, z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, przypomnianego w pkt 38 niniejszego wyroku, wynika, że z rozpatrywanej karty elektronicznej mogą korzystać nie tylko wszyscy nauczyciele mianowani zatrudnieni na czas nieokreślony, lecz również nauczyciele niemianowani zatrudnieni na czas określony, jeżeli realizują oni zastępstwa na czas trwania roku szkolnego, z wyłączeniem nauczycieli niemianowanych zatrudnionych na czas określony, którzy realizują zastępstwa krótkoterminowe. Rząd włoski wnioskuje z tego, że pytania prejudycjalne nie dotyczą w rzeczywistości odmiennego traktowania pracowników zatrudnionych na czas określony i pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony, lecz dwóch kategorii pracowników zatrudnionych na czas określony, która to kwestia jest wyłączona z zakresu stosowania porozumienia ramowego. W tym względzie należy jednak uściślić z jednej strony, że kładąc nacisk na to ostatnie odmienne traktowanie, sąd odsyłający zamierza jedynie wyjaśnić, że o ile mniej korzystne traktowanie będące przedmiotem sprawy, która doprowadziła do wydania postanowienia z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna) (C‑450/21, niepublikowanego, EU:C:2022:411), w odniesieniu do nauczycieli niemianowanych realizujących zastępstwa na czas trwania roku szkolnego zostało wyeliminowane, o tyle jednak utrzymuje się ono w odniesieniu do nauczycieli niemianowanych realizujących zastępstwa krótkoterminowe. Tym samym jedynie częściowe wyeliminowanie odmiennego traktowania nauczycieli mianowanych zatrudnionych na czas nieokreślony względem nauczycieli niemianowanych zatrudnionych na czas określony oznacza, że część nauczycieli niemianowanych zawsze będzie ofiarami odmiennego traktowania w porównaniu do nauczycieli mianowanych. Z drugiej strony Trybunał orzekł, że z brzmienia klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego wynika, iż wystarczy, aby dani pracownicy zatrudnieni na czas określony byli traktowani w sposób mniej korzystny niż pracownicy zatrudnieni na czas nieokreślony znajdujący się w porównywalnej sytuacji, aby ci pierwsi pracownicy mieli podstawy powołania się na tę klauzulę (wyrok z dnia 20 czerwca 2019 r., Ustariz Aróstegui,C‑72/18, EU:C:2019:516, pkt 31). Wynika z tego, że istnienia odmiennego traktowania w rozumieniu klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego nie można wykluczyć z tego tylko powodu, że dotyczy ono jedynie części pracowników zatrudnionych na czas określony, gdyż w przeciwnym razie doszłoby do nieuzasadnionego ograniczenia zakresu stosowania ochrony przed dyskryminacją przyznanej przez to postanowienie, która to ochrona, zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 39 niniejszego wyroku oraz jak wskazała Komisja Europejska, musi mieć zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych na czas określony. W tych okolicznościach uregulowania krajowe, takie jak to rozpatrywane w postępowaniu głównym, wprowadzają odmienne traktowanie na niekorzyść nauczycieli niemianowanych zatrudnionych na czas określony, realizujących zastępstwa krótkoterminowe, w stosunku do nauczycieli mianowanych zatrudnionych na czas nieokreślony. W związku z tym należy, po drugie, zbadać, czy ci nauczyciele niemianowani, którzy pracują na zastępstwach krótkoterminowych, znajdują się w sytuacji porównywalnej z sytuacją zainteresowanych nauczycieli mianowanych. W tym względzie, aby ocenić, czy zainteresowane osoby wykonują pracę identyczną lub podobną w rozumieniu porozumienia ramowego, należy, zgodnie z jego klauzulą 3 pkt 2 i klauzulą 4 pkt 1, ustalić, czy zważywszy na określony zbiór czynników, takich jak charakter pracy, warunki kształcenia i warunki pracy, można uznać, że osoby te znajdują się w porównywalnej sytuacji [postanowienie z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna), C‑450/21, niepublikowane, EU:C:2022:411, pkt 41; wyrok z dnia 20 lutego 2024 r., X (Brak wskazania przyczyny wypowiedzenia), C‑715/20, EU:C:2024:139, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszej sprawie sąd odsyłający wskazuje na szereg okoliczności przemawiających za tym, że nauczyciele niemianowani realizujący zastępstwa krótkoterminowe, tacy jak ZT, i nauczyciele mianowani znajdują się w porównywalnej sytuacji. Sąd ten podkreśla bowiem, że w roku szkolnym 2021/2022 ZT realizowała szereg zastępstw krótkoterminowych, obejmujących okresy od kilku tygodni do kilku miesięcy, podczas których wykonywała te same zadania i obowiązki co nauczyciele mianowani zatrudnieni w danych placówkach szkolnych. Dodaje on, że nauczyciele niemianowani podlegają tym samym obowiązkom wobec uczniów oraz tym samym obowiązkom w zakresie kształcenia co zainteresowani nauczyciele mianowani, niezależnie od rodzaju zastępstwa, jakie realizują. Z powyższego wynika, że obowiązki nauczycieli niemianowanych, takich jak ZT, wykonywane w ramach ich zastępstw krótkoterminowych wydają się co do zasady porównywalne z obowiązkami nauczycieli mianowanych. Porównywalnego charakteru ich obowiązków nie może a priori podważyć sama okoliczność, że – jak w istocie podnosi rząd włoski – jedynie nauczyciele mianowani i nauczyciele niemianowani, którzy na czas trwania roku szkolnego wykonują zastępstwa w trakcie wakacji szkolnych w dniach między 30 czerwca a 31 sierpnia, prowadzą „działalność o charakterze kolegialnym”, w tym zajęcia wyrównawcze, które wymagają szczególnych umiejętności. Po pierwsze bowiem, zgodnie z tą argumentacją „działalność o charakterze kolegialnym” nie jest wykonywana przez nauczycieli niemianowanych, którzy realizują zastępstwa na czas trwania roku szkolnego do momentu zakończenia zajęć dydaktycznych, czyli do dnia 30 czerwca roku szkolnego, podczas gdy na gruncie uregulowań krajowych, zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez Corte suprema di cassazione (sąd kasacyjny), owi nauczyciele niemianowani mają prawo do rozpatrywanej karty elektronicznej, skutkiem czego, jak się wydaje, są oni uznawani za znajdujących się w sytuacji porównywalnej z sytuacją nauczycieli mianowanych. W tym względzie z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie wynika zresztą, aby ta „działalność o charakterze kolegialnym” zajmowała dominujące miejsce w ramach wykonywania obowiązków przez nauczycieli niemianowanych realizujących zastępstwa w trakcie roku szkolnego, w szczególności w porównaniu do ich działalności dydaktycznej. Po drugie, nic nie wskazuje na to, by ewentualnie krótkotrwały i okazjonalny charakter niektórych zastępstw, które mogą być realizowane przez nauczycieli niemianowanych, takich jak ZT, mógłby istotnie zmienić obowiązki tych nauczycieli, a nawet charakter ich pracy jako nauczycieli lub warunki, w jakich ją wykonują. Dokonanie oceny w tym względzie należy jednakże do sądu odsyłającego, który jako jedyny dysponuje wszystkimi istotnymi informacjami (zob. podobnie wyrok z dnia 30 listopada 2023 r., Ministero dell’Istruzione i INPS, C‑270/22, EU:C:2023:933, pkt 68). W związku z tym sąd odsyłający nie musi brać pod uwagę całkowitego – rzeczywistego lub przewidywanego – czasu trwania kolejnych zastępstw krótkoterminowych, ponieważ sam czas pracy, na jaki zatrudniono osobę w charakterze pracownika zatrudnionego na czas określony, nie stanowi jednego z czynników istotnych dla oceny porównywalnego charakteru obowiązków wykonywanych przez zainteresowane osoby, o której to ocenie mowa w pkt 53 niniejszego wyroku. Po trzecie, należy ustalić, czy ewentualne odmienne traktowanie pracowników zatrudnionych na czas określony i pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony znajdujących się w porównywalnych sytuacjach może być uzasadnione „powodami o charakterze obiektywnym” w rozumieniu klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pojęcie „powodów o charakterze obiektywnym” w rozumieniu tej klauzuli 4 pkt 1 wymaga, by stwierdzone odmienne traktowanie było uzasadnione istnieniem szczegółowo określonych i konkretnych okoliczności charakteryzujących warunek zatrudnienia, do którego się ono odnosi, w szczególnym kontekście, w jaki się ono wpisuje, oraz w oparciu o obiektywne i przejrzyste kryteria, tak aby ustalić, czy to odmienne traktowanie odpowiada rzeczywistej potrzebie, czy może prowadzić do osiągnięcia realizowanego celu i czy jest do tego niezbędne. Wspomniane okoliczności mogą w szczególności wynikać ze szczególnego charakteru zadań, dla których wykonania zawarto umowy na czas określony, oraz z ich swoistych cech lub, w danym przypadku, z realizacji uzasadnionego celu polityki społecznej państwa członkowskiego [postanowienie z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna), C‑450/21, niepublikowane, EU:C:2022:411, pkt 45; wyrok z dnia 20 lutego 2024 r., X (Brak wskazania przyczyny wypowiedzenia), C‑715/20, EU:C:2024:139, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszej sprawie z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, dotyczącego orzecznictwa Corte suprema di cassazione (sądu kasacyjnego), o którym mowa w pkt 15–18 niniejszego wyroku, wynika, że odmienne traktowanie rozpatrywane w postępowaniu głównym jest uzasadnione celem realizowanym przez rozpatrywaną kartę elektroniczną, polegającym, zgodnie z wyborem włoskiego ustawodawcy, na wspieraniu wyłącznie nauczania realizowanego w cyklu rocznym i na uznaniu, że obowiązki dydaktyczne wykonywane przez nauczycieli niemianowanych wykonujących zastępstwa krótkoterminowe nie mieszczą się w tych ramach. Rząd włoski dodaje w tym kontekście, że to odmienne traktowanie wynika ze szczególnego charakteru zadań wykonywanych w ramach zastępstw krótkoterminowych, ponieważ zainteresowani nauczyciele mogą być zatrudniani nawet na niewielką liczbę godzin tygodniowo i w kilku różnych placówkach w celu nauczania często różnych przedmiotów, poza rocznym programem nauczania. Rząd ten powołuje się również na względy budżetowe. W tym względzie należy przypomnieć, że państwa członkowskie dysponują szerokim zakresem uznania nie tylko przy wyborze sposobu osiągnięcia jednego celu spośród innych w dziedzinie polityki społecznej i zatrudnienia, lecz również przy definiowaniu środków mogących go zrealizować (wyrok z dnia 17 marca 2021 r., Consulmarketing,C‑652/19, EU:C:2021:208, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo). Jednakże, po pierwsze, przy założeniu, że uregulowanie krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym rzeczywiście ma na celu wspieranie szczególnie i wyłącznie nauczania szkolnego organizowanego w cyklu rocznym, konieczne jest jeszcze, aby odmienne traktowanie nauczycieli mianowanych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i nauczycieli niemianowanych pełniących krótkoterminowe zastępstwa w ramach stosunku pracy na czas określony odpowiadało rzeczywistej potrzebie i nie wynikało w rzeczywistości z wyboru zbliżonego do kryterium, które w sposób ogólny i abstrakcyjny odnosi się wyłącznie do samego czasu trwania zatrudnienia [zob. podobnie wyrok z dnia 20 lutego 2024 r., X (Brak wskazania przyczyny wypowiedzenia), C‑715/20, EU:C:2024:139, pkt 63], czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. Przyznanie bowiem, że sam tymczasowy charakter stosunku zatrudnienia wystarcza do uzasadnienia odmiennego traktowania pracowników zatrudnionych na czas określony i pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony, pozbawiłoby cele dyrektywy 1999/70 oraz porozumienia ramowego ich istoty i utrwaliłoby utrzymywanie się sytuacji niekorzystnej dla pracowników zatrudnionych na czas określony [wyrok z dnia 20 czerwca 2019 r., Ustariz Aróstegui,C‑72/18, EU:C:2019:516, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo; a także postanowienie z dnia 18 maja 2022 r., Ministero dell’istruzione (Karta elektroniczna), C‑450/21, niepublikowane, EU:C:2022:411, pkt 46]. Po drugie, w każdym razie oprócz tego, że takie odmienne traktowanie musi odpowiadać rzeczywistej potrzebie, powinno ono umożliwiać osiągnięcie zamierzonego celu i być do tego niezbędne. Ponadto cel ten powinien być realizowany w sposób spójny i systematyczny [wyrok z dnia 20 lutego 2024 r., X (Brak wskazania przyczyny wypowiedzenia), C‑715/20, EU:C:2024:139, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że jak wskazano już w pkt 55 niniejszego wyroku, zadania wykonywane przez nauczycieli niemianowanych realizujących zastępstwa krótkoterminowe nie różnią się zasadniczo od zadań wykonywanych przez nauczycieli mianowanych. Sąd odsyłający podkreśla ponadto, że nauczyciele niemianowani uczestniczą również w „realizacji etapu kształcenia i uczenia się”. Wynika z tego, że wbrew temu, co twierdzi rząd włoski, nauczyciele niemianowani realizujący zastępstwa krótkoterminowe wydają się prowadzić działalność dydaktyczną, podobnie jak zastępowani przez nich nauczyciele mianowani, która to działalność wpisuje się w program roku szkolnego danych placówek szkolnych, i to przez cały okres ich zatrudnienia. W związku z tym, jak wskazała również Komisja, w świetle celu polegającego na poprawie jakości kształcenia rocznego wykluczenie z możliwości korzystania z rozpatrywanej karty elektronicznej nauczycieli zatrudnionych na zastępstwa krótkoterminowe wydaje się niespójne. W tym kontekście należy również zauważyć, w odniesieniu do cech warunku zatrudnienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym, że zdaniem sądu odsyłającego, biorąc pod uwagę brzmienie art. 1 ust. 121 ustawy nr 107/2015, rozpatrywana karta elektroniczna może być wykorzystywana do zakupu szerokiej gamy towarów i usług przyczyniających się, ogólnie rzecz biorąc, do działalności dydaktycznej, a nie tylko do zakupu towarów i usług konkretnie związanych ze szczególnymi zadaniami, których wykonywanie może być zastrzeżone dla nauczycieli mianowanych. Ponadto odmienne traktowanie rozpatrywane w postępowaniu głównym wydaje się wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu, ponieważ wszyscy nauczyciele mianowani mają prawo do otrzymania omawianej karty elektronicznej, niezależnie od tego, czy faktycznie wykonują działalność, która może wpisywać się w roczne ramy nauczania. Ponadto, jak wskazała Komisja, nauczyciele realizujący zastępstwa krótkoterminowe mogą nawet wymagać większego przeszkolenia, gdy są na początku swojej działalności zawodowej lub muszą uczyć różnych przedmiotów w różnych placówkach szkolnych. Co się tyczy konieczności przestrzegania ograniczeń budżetowych, na którą powołał się rząd włoski, wystarczy przypomnieć, że o ile względy budżetowe mogą leżeć u podstaw wyborów w zakresie polityki społecznej państwa członkowskiego i wpływać na charakter lub zakres środków, które państwo to zamierza przyjąć, o tyle nie stanowią one jednak same w sobie celu, do którego osiągnięcia zmierza ta polityka, a tym samym nie mogą uzasadniać stosowania uregulowań krajowych skutkujących odmiennym traktowaniem na niekorzyść pracowników zatrudnionych na czas określony (zob. podobnie wyrok z dnia 26 listopada 2014 r., Mascolo i in., C‑22/13, od C‑61/13 do C‑63/13 i C‑418/13, EU:C:2014:2401, pkt 110 i przytoczone tam orzecznictwo). Należy wreszcie uściślić, że uregulowania krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym nie wydają się opierać na zasadzie pro rata temporis, o której mowa w klauzuli 4 pkt 2 porozumienia ramowego i która została przywołana przez sąd odsyłający, ponieważ wysokość rocznego dodatku przyznawanego w formie rozpatrywanej karty elektronicznej jest niezmienna i nie zależy od rzeczywistego czasu trwania okresów, w których pracowali zainteresowani nauczyciele. W tych okolicznościach uregulowania krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym nie wydają się zgodne z wymogami, o których mowa w pkt 69 niniejszego wyroku, czego ostateczna ocena należy jednak do sądu odsyłającego. W świetle wszystkich powyższych rozważań na zadane pytania należy udzielić następującej odpowiedzi: klauzulę 4 pkt 1 porozumienia ramowego należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez krajowy sąd najwyższy, które zastrzegają prawo do korzystania z karty elektronicznej o wartości nominalnej 500 EUR rocznie, pozwalającej na zakup różnego rodzaju towarów i usług mających na celu wspieranie ustawicznego kształcenia nauczycieli, dla nauczycieli mianowanych oraz nauczycieli niemianowanych, którzy realizują zastępstwa na czas trwania roku szkolnego, z wyłączeniem nauczycieli niemianowanych realizujących zastępstwa krótkoterminowe, chyba że wyłączenie to jest uzasadnione obiektywnymi powodami w rozumieniu tego przepisu. Sam fakt, że działalność tych ostatnich z założenia nie ma trwać do końca roku szkolnego, nie stanowi takiego obiektywnego powodu. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:   Klauzulę 4 pkt 1 Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego w dniu 18 marca 1999 r., stanowiącego załącznik do dyrektywy Rady 1999/70/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. dotyczącej Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego przez UNICE, CEEP oraz ETUC,   należy interpretować w ten sposób, że:   stoi ona na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez krajowy sąd najwyższy, które zastrzegają prawo do korzystania z karty elektronicznej o wartości nominalnej 500 EUR rocznie, pozwalającej na zakup różnego rodzaju towarów i usług mających na celu wspieranie ustawicznego kształcenia nauczycieli, dla nauczycieli mianowanych oraz nauczycieli niemianowanych, którzy realizują zastępstwa na czas trwania roku szkolnego, z wyłączeniem nauczycieli niemianowanych realizujących zastępstwa krótkoterminowe, chyba że wyłączenie to jest uzasadnione obiektywnymi powodami w rozumieniu tego przepisu. Sam fakt, że działalność tych ostatnich z założenia nie ma trwać do końca roku szkolnego, nie stanowi takiego obiektywnego powodu.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: włoski. ( i ) Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.