C-270/07
WyrokTSUE2009-03-19CELEX: 62007CJ0270ECLI:EU:C:2009:168
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy krajowe przepisy dotyczące opłat za badania i kontrole weterynaryjne świeżego mięsa, które przewidują pobieranie opłat specjalnych pokrywających faktyczne koszty, są zgodne z dyrektywą 85/73/EWG, w szczególności w kontekście badań bakteriologicznych? 2. Czy skarga Komisji o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, rozszerzona w trakcie postępowania sądowego o zarzuty oparte na nowym rozporządzeniu (WE) nr 882/2004, jest dopuszczalna, jeśli nowe przepisy wprowadzają odmienne zasady dotyczące opłat (np. ryczałtowe) niż pierwotna dyrektywa?Ratio decidendi
Trybunał orzekł, że opłata specjalna na podstawie rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73/EWG musi pokrywać wszystkie faktycznie poniesione koszty, nie przekraczając ich, i nie może być opłatą ryczałtową w rozumieniu, że mogłaby przekraczać lub być niższa od rzeczywistych kosztów. Fakt, że opłata składa się z wielu elementów, nie czyni jej niezgodną z dyrektywą, o ile jest przejrzysta i nie przekracza faktycznych kosztów. W odniesieniu do drugiego zarzutu, Trybunał stwierdził, że przedmiot sporu w skardze o uchybienie zobowiązaniom nie może być rozszerzony o zobowiązania wynikające z nowych przepisów, które nie mają odpowiedników w pierwotnej wersji aktu prawnego, zwłaszcza gdy wprowadzają one zasadniczo odmienne zasady (np. możliwość opłat ryczałtowych w rozporządzeniu 882/2004 w porównaniu do opłat opartych na faktycznych kosztach w dyrektywie 85/73/EWG).Stan faktyczny
Komisja Wspólnot Europejskich wniosła skargę przeciwko Republice Federalnej Niemiec, zarzucając, że § 4 Ausführungsgesetz zum Fleischhygienerecht und zum Geflügelfleischrecht für das Land Schleswig-Holstein (ustawa wykonawcza kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu) jest niezgodny z prawem UE. Przepis ten pozwalał na pobieranie sum odpowiadających kosztom badań bakteriologicznych mięsa świeżego obok ryczałtowej kwoty opłaty wspólnotowej. Komisja twierdziła, że jest to sprzeczne z dyrektywą 85/73/EWG oraz, po 1 stycznia 2007 r., z rozporządzeniem (WE) nr 882/2004. Niemcy argumentowały, że krajowe przepisy opierają się na możliwości pobierania opłat pokrywających faktyczne koszty, a kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn pobierał tylko jedną opłatę specjalną, a nie ryczałtową plus dodatkowe opłaty.Rozstrzygnięcie
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona kosztami postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑270/07
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Republice Federalnej Niemiec
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wspólna polityka rolna – Opłaty z tytułu badań i kontroli weterynaryjnych – Dyrektywa 85/73/EWG – Rozporządzenie (WE) nr 882/2004
Streszczenie wyroku
1. Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw w zakresie zdrowia zwierząt – Finansowanie badania i kontroli sanitarnej świeżego mięsa
– Dyrektywa 85/73 – Opłata specjalna na pokrycie faktycznych kosztów
(dyrektywa Rady 85/73 zmieniona dyrektywą 97/79, załącznik A, rozdział I pkt 4 lit. b))
2. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Przedmiot sporu – Określenie w trakcie postępowania
poprzedzającego wniesienie skargi – Dostosowanie ze względu na zmianę prawa wspólnotowego – Dopuszczalność – Przesłanki
(art. 226 WE)
1. Opłata, o której mowa w rozdziale I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73 w sprawie finansowania badań i kontroli
weterynaryjnych przewidzianych w dyrektywach 89/662, 90/425, 90/675 i 91/496, zmienionej dyrektywą 97/79, z jednej strony
nie powinna przekraczać kwoty faktycznie poniesionych kosztów, a z drugiej strony powinna ona uwzględniać wszystkie te koszty,
przy czym żadne z nich nie mogą zostać pominięte. Nie może ona zatem mieć postaci opłaty „ryczałtowej”, gdyż istota opłaty
ustalanej jako ryczałt polega na tym, że w pewnych sytuacjach przekracza ona faktyczne koszty finansowanych za jej pośrednictwem
działań, zaś w niektórych sytuacjach jest ona niższa aniżeli te koszty.
Natomiast sama okoliczność, iż opłata pobierana na podstawie wspomnianego przepisu składa się z różnych elementów odpowiadających
poszczególnym kosztom, nie czyni tej opłaty niezgodną z tym przepisem.
Uzależnienie pobierania takiej opłaty od spełnienia warunku, że opłata ta umożliwia poznanie w sposób jasny i szczegółowy
charakteru jej poszczególnych składników, pozwalając dłużnikowi na poznanie dokładnej struktury całej opłaty, nie narusza
względów przejrzystości.
Ponadto ponieważ opłata taka nie obejmuje kosztów innych niż przewidziane w uregulowaniach wspólnotowych i nie przewyższa
ona wysokości kosztów faktycznie poniesionych, nie niweczy ona realizacji określonego w dyrektywie 85/73 celu zwalczania zakłóceń
konkurencji.
(por. pkt 32, 37, 41, 43)
2. Chociaż żądania zawarte w skardze o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nie mogą co do zasady zostać
rozszerzone ponad uchybienia zarzucane w sentencji uzasadnionej opinii i w wezwaniu do usunięcia uchybienia, to jednak dopuszczalna
jest skarga Komisji o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom, które wynikają z pierwotnej wersji aktu prawa wspólnotowego,
następnie zmienionego lub uchylonego, i które zostały utrzymane w nowych przepisach. Natomiast przedmiot sporu nie może zostać
rozszerzony o zobowiązania wynikające z nowych przepisów, które nie mają odpowiedników w pierwotnej wersji danego aktu prawa,
gdyż stanowiłoby to naruszenie istotnych wymogów proceduralnych wpływające na prawidłowość postępowania w przedmiocie stwierdzenia
uchybienia zobowiązaniom.
(por. pkt 50)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 19 marca 2009 r.(*)
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wspólna polityka rolna – Opłaty z tytułu badań i kontroli weterynaryjnych – Dyrektywa 85/73/EWG – Rozporządzenie (WE) nr 882/2004
W sprawie C‑270/07
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną
w dniu 6 czerwca 2007 r.,
Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez F. Erlbachera oraz A. Szmytkowską, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
w Luksemburgu,
strona skarżąca,
przeciwko
Republice Federalnej Niemiec, reprezentowanej przez M. Lummę oraz C. Schulze-Bahr, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez U. Karpensteina,
Rechtsanwalt,
strona pozwana,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: P. Jann, prezes izby, M. Ilešič, A. Borg Barthet, E. Levits i J.J. Kasel (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 września 2008 r.,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1 Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że wobec niedostosowania do przepisów wspólnotowych
§ 4 Ausführungsgesetz zum Fleischhygienerecht und zum Geflügelfleischrecht für das Land Schleswig-Holstein (ustawy wykonawczej
dotyczącej przepisów sanitarnych w sprawie mięsa i mięsa drobiowego kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu) z dnia 12 stycznia
1998 r. (GVOBl. Schl.-H. 1998, s. 2, zwanej dalej „ustawą wykonawczą kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu”), Republika Federalna
Niemiec uchybiła lub w dalszym ciągu uchybia zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 1 i art. 5 ust. 3 i 4 dyrektywy Rady
85/73/EWG z dnia 29 stycznia 1985 r. w sprawie finansowania badań i kontroli weterynaryjnych przewidzianych w dyrektywach
89/662/EWG, 90/425/EWG, 90/675/EWG i 91/496/EWG (Dz.U. L 32, s. 14), zmienionej dyrektywą Rady 97/79/WE z dnia 18 grudnia
1997 r. (Dz.U. L 24, s. 31, zwanej dalej „dyrektywą 85/73”), a także po dniu 1 stycznia 2007 r. na mocy art. 27 ust. 2, 4
i 10 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych
przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt
i dobrostanu zwierząt (Dz.U. L 165, s. 1, i – sprostowanie – Dz.U. L 191, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE)
nr 776/2006 z dnia 23 maja 2006 r. (Dz.U. L 136, s. 3) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 882/2004”).
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
2 Z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt A lit. d) w związku z art. 5 ust. 1 lit. a) ppkt ii) dyrektywy Rady 64/433/EWG z dnia 26 czerwca
1964 r. w sprawie problemów zdrowotnych wpływających na handel wewnątrzwspólnotowy świeżym mięsem (Dz.U. 1964, 121, s. 2012),
zmienionej i skodyfikowanej przez dyrektywę Rady 91/497/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. (Dz.U. L 268, s. 69) (zwanej dalej „dyrektywą
64/433”), w związku z rozdziałem VIII pkt 40 lit. d) załącznika I do tej dyrektywy, wynika, że badania poubojowe mięsa świeżego
obejmują w razie potrzeby badania laboratoryjne, w skład których wchodzą, w stosownym przypadku, badanie bakteriologiczne
i badanie na obecność pozostałości substancji o działaniu farmakologicznym.
3 Dyrektywa 64/433 została uchylona ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2006 r. dyrektywą 2004/41/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 21 kwietnia 2004 r. uchylającą niektóre dyrektywy dotyczące higieny i warunków zdrowia przy produkcji i wprowadzaniu
do obrotu niektórych produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi i zmieniającą dyrektywy Rady
89/662/EWG i 92/118/EWG oraz decyzję Rady 95/408/WE (Dz.U. L 157, s. 33).
4 Zgodnie z art. 4 ust. 1 dyrektywy 2004/41 odniesienia między innymi do dyrektywy 64/433 są uważane w zależności od kontekstu
za odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego
szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. L 139, s. 55), jak również
do rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy
dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez
ludzi (Dz.U. L 139, s. 206, i – sprostowanie – Dz.U. L 226, s. 83).
5 Z brzmienia art. 5 ust. 1 lit. d) i f) rozporządzenia nr 854/2004 w związku z rozdziałem II część D i F załącznika I do tego
rozporządzenia wynika, że badania poubojowe mięsa świeżego winny obejmować, o ile zostanie to uznane za konieczne, badania
laboratoryjne w celu sformułowania ostatecznej diagnozy lub wykrycia w szczególności występowania chorób zwierzęcych lub czynników,
które mogą wymagać uznania mięsa za nienadające się do spożycia przez ludzi lub nałożenia ograniczeń dotyczących jego wykorzystania.
Urzędowy lekarz weterynarii winien dopilnować, by przeprowadzone zostały wszelkie inne konieczne badania laboratoryjne.
6 W odniesieniu do kwestii finansowania omawianych badań i kontroli art. 1 dyrektywy 85/73 stanowi, że państwa członkowskie
zapewnią, aby pobierana była opłata wspólnotowa w celu pokrycia kosztów takich badań i kontroli.
7 Zgodnie z art. 5 ust. 1 dyrektywy 85/73 opłatę wspólnotową ustala się na poziomie, który umożliwia pokrycie kosztów poniesionych
przez właściwe władze z tytułu kosztów wynagrodzeń i kosztów ubezpieczeń społecznych stanowiących część kosztów wykonania
inspekcji, jak również kosztów administracyjnych związanych z wykonywaniem kontroli i inspekcji, które mogą zawierać koszty
stażu inspektorów. Ponadto na mocy art. 5 ust. 3 państwa członkowskie upoważnione są do pobierania kwot wyższych niż poziomy
opłat wspólnotowych z zastrzeżeniem, że cała opłata pobrana przez każde państwo członkowskie nie jest wyższa od faktycznego
kosztu inspekcji. Artykuł 5 ust. 4 stanowi natomiast, że opłaty wspólnotowe zastępują każdą inną opłatę lub należność za inspekcję
sanitarną pobraną przez władze krajowe, regionalne lub lokalne państw członkowskich za inspekcje i kontrole określone w art. 1
tej dyrektywy.
8 Rozdział 1 pkt 1 załącznika A do dyrektywy 85/73 określa kwoty ryczałtowe z tytułu kosztów inspekcji związanych z ubojem.
Sposoby finansowania badań i kontroli związanych z rozbiorem mięsa uregulowane są w pkt 2 tego rozdziału. Zgodnie z rozdziałem I
pkt 4 lit. a) i b):
„W celu pokrycia podwyższonych kosztów państwa członkowskie mogą:
a) dla danego zakładu zwiększyć kwoty ryczałtowe przewidziane w pkt 1 i 2 lit. a).
[…]
b) lub nakładać specjalne opłaty pokrywające faktyczne koszty”.
9 Artykuł 27 rozporządzenia nr 882/2004 stanowi:
„1. Państwa członkowskie mogą pobierać opłaty lub należności mające na celu pokrycie kosztów poniesionych w ramach kontroli urzędowych.
2. Jednakże w odniesieniu do działań określonych w załączniku IV sekcja A oraz załączniku V sekcja A państwa członkowskie zapewniają
pobieranie opłat.
[…]
4. Opłaty pobrane do celów kontroli urzędowych zgodnie z ust. 1 lub 2:
a) nie są wyższe od kosztów poniesionych przez odpowiedzialne właściwe organy w odniesieniu do kwestii wymienionych w załączniku
VI;
oraz
b) mogą być ustalone jako stawka ryczałtowa na podstawie kosztów poniesionych przez właściwe organy przez dany okres lub, tam
gdzie ma to zastosowanie, jako kwoty ustalone w załączniku IV sekcja B lub w załączniku V sekcja B.
[…]
10. Bez uszczerbku dla kosztów wynikających z wydatków określonych w art. 28 państwa członkowskie nie pobierają żadnych opłat
innych niż opłaty określone w niniejszym artykule do celów wykonania niniejszego rozporządzenia.
[…]”.
Uregulowania krajowe
10 Paragraf 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu brzmi następująco:
„1) Wysokość opłat z tytułu kontroli przedubojowych i poubojowych, w tym badań na obecność pozostałości, badań na obecność włośnicy
oraz kontroli sanitarnych, określa się odrębnie dla każdego zwierzęcia na podstawie jego gatunku w zakładach rozbiorowych,
w których dokonuje się rozbioru mięsa i oddziela się mięso od kości, przy czym opłaty te nalicza się za tonę mięsa z kością.
2) Przy obliczaniu wysokości opłat pod uwagę bierze się:
1. wynagrodzenia i składki na ubezpieczenie społeczne służb przeprowadzających inspekcje,
2. koszty administracyjne związane z przeprowadzaniem kontroli i inspekcji, które mogą zostać powiększone o wydatki na ustawiczne
kształcenie personelu przeprowadzającego inspekcje.
3) Opłaty administracyjne ulegają zwiększeniu w zakresie wynoszącym:
1. do 100%, gdy dana czynność administracyjna przeprowadzana jest na żądanie, między godziną 18 a 7 rano, a w dużych przedsiębiorstwach
między godziną 18 a 6 rano, w soboty po godzinie 15, jak również w niedziele i dni ustawowo wolne od pracy.
2. do 50%, gdy dana czynność administracyjna przeprowadzana jest na żądanie, poza wyznaczonymi godzinami inspekcji lub dniami
uboju.
4) […]
Oprócz opłat pobiera się [...] następujące koszty:
[…]
2. związane z przeprowadzeniem badań bakteriologicznych koszty wysyłki (próbek bakteriologicznych, próbek BSE i innych podejrzanych
próbek, z wyjątkiem próbek przeznaczonych do badań na obecność pozostałości [...]) oraz
3. kosztów przeprowadzenia badań dotyczących próbek wymienionych w ust. 2 [...]”.
Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
11 W następstwie otrzymania skargi w dniu 21 marca 2005 r. Komisja skierowała do Republiki Federalnej Niemiec wezwanie do usunięcia
uchybienia, informując to państwo członkowskie o tym, iż uznała ona, że § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu
jest niezgodny ze stosownymi przepisami dyrektywy 85/73, zinterpretowanej przez Trybunał w wyroku z dnia 30 maja 2002 r. w sprawach
połączonych C‑284/00 i C‑288/00 Stratmann i Fleischversorgung Neuss, Rec. s. I‑4611.
12 W dniu 20 maja 2005 r. władze niemieckie udzieliły odpowiedzi na to wezwanie, wskazując w niej, że wątpliwości Komisji dotyczące
prawidłowej transpozycji do prawa krajowego dyrektywy 85/73 są bezzasadne oraz że ww. wyrok w sprawie Stratmann i Fleischversorgung
Neuss nie ma w tej sprawie znaczenia.
13 Nie będąc usatysfakcjonowana tą odpowiedzią, Komisja wydała w dniu 4 lipca 2006 r. uzasadnioną opinię, w której powtórzyła
zarzuty sformułowane w wezwaniu do usunięcia uchybienia i wezwała Republikę Federalną Niemiec do podjęcia niezbędnych kroków
w celu dostosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od daty jej notyfikacji.
14 Wobec tego, że państwo to nie odpowiedziało na uzasadnioną opinię, Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę.
W przedmiocie skargi
Argumentacja stron
15 Komisja podnosi, że stosując § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu właściwe władze tego kraju
mogą pobierać sumy odpowiadające kosztom poniesionym w związku z przeprowadzaniem badań bakteriologicznych mięsa świeżego
obok ryczałtowej kwoty opłaty wspólnotowej. Tymczasem w ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss Trybunał
uznał, iż zarówno z brzmienia dyrektyw 64/433 i 85/73, jak i z ich celu wynika, iż koszty związane z takimi badaniami powinny
być pokrywane z opłaty wspólnotowej pobieranej przez państwa członkowskie na podstawie drugiej ze wskazanych dyrektyw.
16 Sytuacji tej nie zmieniło w żaden sposób wejście w życie nowych uregulowań wspólnotowych, a mianowicie rozporządzeń nr 853/2004
i 854/2004 z dniem 1 stycznia 2006 r., jak również rozporządzenia nr 882/2004 z dniem 1 stycznia 2007 r. Z jednej strony bowiem
z brzmienia stosownych przepisów tych rozporządzeń wynika, że badania bakteriologiczne stanowią jeszcze cześć obowiązkowych
inspekcji i kontroli sanitarnych, których koszty pokrywane są z opłaty wspólnotowej. Badania te nie mogą zatem wiązać się
z pobieraniem żadnych innych należności niż te, które zawierają się w tej opłacie. Z drugiej strony § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej
kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu stoi na przeszkodzie praktycznej skuteczności odnośnych przepisów wspólnotowych, gdyż
mają one na celu – jak stwierdził wcześniej Trybunał w ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss, który w drodze
analogii można odnieść do nowych uregulowań wspólnotowych – usunięcie zakłóceń konkurencji wynikających z istnienia różnic
dotyczących poziomu finansowania badań i kontroli. Tymczasem cel ten byłby zagrożony, jeżeli określone badania przewidziane
w prawie wspólnotowym nie byłyby objęte zharmonizowanym w ten sposób wspólnotowym systemem finansowania, lecz mogłyby być
wprowadzane specjalne opłaty krajowe za te badania.
17 Wbrew temu, co twierdzi Republika Federalna Niemiec, przepis taki jak § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu
nie może opierać się na rozdziale I pkt 4 załącznika A do dyrektywy 85/73. W ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung
Neuss Trybunał wyraźnie wykluczył bowiem możliwość powoływania się na pkt 4 lit. b) tego załącznika w celu uzasadnienia pobierania
sum stanowiących koszty przeprowadzania badań bakteriologicznych obok ryczałtowych kwot opłaty wspólnotowej. W wyroku tym
Trybunał orzekł także, że opłata pobierana na podstawie tego przepisu winna mieć postać ryczałtu. W niniejszej sprawie nie
chodzi jednak o ogólne podwyższenie ryczałtowej kwoty opłaty wspólnotowej pokrywającej całość faktycznie poniesionych kosztów.
Paragraf 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu jest zatem sprzeczny z art. 5 ust. 4 akapit pierwszy
dyrektywy 85/73.
18 Komisja podnosi nadto, iż dla niniejszej sprawy nie ma znaczenia wyrok z dnia 9 września 1999 r. w sprawie C‑374/97 Feyrer,
Rec. s. I‑5153, przywołany przez Republikę Federalną Niemiec na poparcie jej stanowiska. Zagadnienia poruszone przez Trybunał
w tym wyroku różnią się bowiem istotnie od kwestii podniesionych w niniejszym sporze.
19 Republika Federalna Niemiec utrzymuje, że ustawę wykonawczą kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu uchwalono na podstawie przepisów
zawartych w art. 1 dyrektywy 85/73 w związku z rozdziałem I pkt 4 lit. b) załącznika A do tej dyrektywy, zgodnie z którymi
państwa członkowskie mogą pobierać opłaty pokrywające koszty faktycznie poniesione w związku z badaniami zwierząt przeznaczanych
do uboju i kontrolami sanitarnymi.
20 Państwo to twierdzi przede wszystkim, że opłata przewidziana przez ustawę wykonawczą kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu
w związku z badaniami zwierząt przeznaczonych do uboju i kontrolami sanitarnymi nie obejmuje kosztów transportu i badania
próbek pobieranych w celu przeprowadzenia badań bakteriologicznych. Jest to również zgodne z prawem krajowym, które przewiduje,
że opłata w żadnym wypadku nie może pokrywać tego rodzaju kosztów. Odrębne pobieranie kwot przeznaczonych na pokrycie takich
kosztów jest więc zgodne z prawem.
21 Republika Federalna Niemiec podnosi dalej, że kraj związkowy Szlezwik‑Holsztyn nie pobiera tytułem opłat za przeprowadzenie
badań i kontroli mięsa świeżego ani kwot ryczałtowych przewidzianych w rozdziale I pkt 2 i 3 załącznika A do dyrektywy 85/73,
ani opłat mających na celu podwyższenie kwot ryczałtowych na podstawie pkt 4 lit. a) tego rozdziału. Nie można zatem twierdzić
– jak czyni to Komisja – że należności te pobierane są „obok” ryczałtowej opłaty wspólnotowej. Istnieje w tym względzie bardzo
istotna różnica między przepisami kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu a przepisami, których dotyczyło postępowanie, w którym
zapadł ww. wyrok w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss. Ponadto zgodnie z pkt 32 wyroku w sprawie Feyrer państwo członkowskie
może skorzystać z przyznanego mu w rozdziale I pkt 4 lit. b) załącznika do dyrektywy 85/73 uprawnienia bez dodatkowych warunków,
o ile opłata specjalna nie przekroczy faktycznych kosztów. Wobec tego, skoro przesłanka ta została spełniona, dopuszczalne
jest pobieranie dodatkowych opłat z tytułu realizacji różnych świadczeń. Należy jednak zapewnić – tak jak w niniejszym przypadku
– by nie oznaczało to finansowania z dwóch źródeł.
22 Republika Federalna Niemiec utrzymuje wreszcie, że § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu nie
jest sprzeczny ani z brzmieniem, ani z celem rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73. Z jednej strony bowiem
z analizy porównawczej poszczególnych wersji językowych tego przepisu wynika, iż nie stoi on na przeszkodzie pobieraniu kilku
opłat cząstkowych, ani też pobieraniu opłat i należności połączonych stanowiących „opłatę całkowitą”. Z drugiej strony cel
realizowany przez tę dyrektywę – czyli harmonizacja podstaw wymiaru opłat – nie powinien prowadzić do harmonizacji stosowanych
stawek, gdyż w samej dyrektywie przewidziano odstępstwa pozwalające państwom członkowskim na uwzględnianie różnic w strukturze
kosztów.
23 Państwo to dodaje także, iż kwota omawianej opłaty musi różnić się w poszczególnych przypadkach, ponieważ uwzględniane przy
jej wymierzaniu koszty różnią się w zależności od warunków panujących w konkretnych ubojniach oraz rodzajów przeprowadzanych
badań. Opłata mająca na celu pokrycie faktycznych kosztów różni się istotnie od opłaty ryczałtowej, gdyż wysokość tej pierwszej
zależy od kosztów dotyczących danej ubojni, zaś w przypadku tej drugiej jednakowe koszty przypisywane są wszystkim ubojniom.
Przepis taki jak § 4 ust. 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu w żaden sposób nie narusza zakazu przekraczania
faktycznych kosztów badań sformułowanego w art. 5 ust. 3 dyrektywy 85/73.
24 Rozporządzenia nr 853/2004 i 854/2004, jak również 882/2004, mające zastosowanie odpowiednio od dnia 1 stycznia 2006 r. i 1 stycznia
2007 r. w żaden sposób nie zmieniają tej sytuacji, a zatem argumenty Republiki Federalnej Niemiec przytoczone w pkt 19–23
niniejszego wyroku można w drodze analogii odnieść do tych nowych rozporządzeń.
Ocena Trybunału
25 Na wstępie należy zaznaczyć, iż w uzasadnieniu skargi Komisja podnosi dwa zarzuty dotyczące naruszenia zobowiązań ciążących
na Republice Federalnej Niemiec na mocy: po pierwsze – art. 1 i art. 5 ust. 3 i 4 dyrektywy 85/73, a po drugie – rozporządzenia
nr 882/2004.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
26 W celu rozstrzygnięcia kwestii zasadności zarzutu pierwszego na wstępie konieczne jest ustalenie, czy przywołany przez Komisję
ww. wyrok w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss ma znaczenie w niniejszej sprawie, oraz udzielenie odpowiedzi na pytanie,
czy rozdział I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73 należy interpretować tak, jak czyni to ta instytucja, według
której opłata pobierana na podstawie tego przepisu winna mieć postać ryczałtu.
27 Odnosząc się po pierwsze do kwestii zastosowania w drodze analogii ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss
na gruncie stanu prawnego istniejącego w niniejszej sprawie, należy stwierdzić – na co wskazała Republika Federalna Niemiec
i czemu nie zaprzecza Komisja – że kraj związkowy Szlezwik‑Holsztyn nie pobiera tytułem opłat za przeprowadzenie badań i kontroli
mięsa świeżego ani kwot ryczałtowych przewidzianych w rozdziale I pkt 2 i 3 załącznika A do dyrektywy 85/73, ani opłat mających
na celu podwyższenie kwot ryczałtowych na podstawie pkt 4 lit. a) tego rozdziału.
28 Wobec ustalenia, iż w omawianej sytuacji właściwe władze krajowe pobierają tylko jedną opłatę specjalną, nawet jeśli składa
się ona z kilku elementów, należy stwierdzić, że przepisy kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu różnią się istotnie od przepisów
analizowanych w ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss.
29 W konsekwencji rozstrzygnięcia przyjętego przez Trybunał w ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung nie można w drodze
analogii zastosować do sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie.
30 Po drugie, jeżeli chodzi o wykładnię rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73, należy przede wszystkim stwierdzić,
że – przeciwnie do twierdzeń Komisji – w pkt 56 ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss Trybunał nie orzekł,
że opłata przewidziana w tym przepisie winna mieć postać ryczałtu.
31 Zwyżki, o których mówi Trybunał w pkt 56 tego wyroku, są bowiem zwyżkami przewidzianymi w rozdziale I pkt 4 lit. a) załącznika A
do dyrektywy 85/73, gdyż jedynie w tym przepisie posłużono się określeniami „zwiększyć” i „kwoty ryczałtowe”. Druga część
pkt 56, która odnosi się do przysługującej państwom członkowskim możliwości pobierania opłaty specjalnej w kwocie przewyższającej
poziom opłaty wspólnotowej, w żaden sposób nie nawiązuje do pojęcia ryczałtu, lecz ogranicza się do uzależnienia skorzystania
z tej możliwości od spełnienia przesłanki, by opłata taka pokrywała całość faktycznie poniesionych kosztów.
32 Wynika stąd, że omawiana opłata z jednej strony nie powinna przekraczać kwoty faktycznie poniesionych kosztów, a z drugiej
strony powinna ona uwzględniać wszystkie te koszty, przy czym żadne z nich nie mogą zostać pominięte. Nie może ona zatem mieć
postaci opłaty „ryczałtowej” w znaczeniu przypisywanym temu pojęciu przez Komisję, gdyż – jak stwierdził Trybunał w pkt 52
ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss – istota opłaty ustalanej jako ryczałt polega na tym, że w pewnych
sytuacjach przekracza ona faktyczne koszty finansowanych za jej pośrednictwem działań, zaś w niektórych sytuacjach jest ona
niższa aniżeli te koszty.
33 Należy nadmienić, że taka interpretacja pkt 56 ww. wyroku w sprawie Stratmann i Fleischversorgung Neuss jest w istocie zgodna
z jego systematyką, gdyż punkt ten stanowi część bardziej obszernych rozważań zmierzających do udzielenia odpowiedzi na pytanie,
czy koszty badań bakteriologicznych i badań mających na celu wykrycie włośnicy przeprowadzanych na podstawie pochodnego prawa
wspólnotowego są objęte opłatą wspólnotową pobieraną przez państwa członkowskie z tytułu badań i kontroli sanitarnych mięsa
świeżego w wykonaniu tychże przepisów prawa wspólnotowego bądź czy przepisy te upoważniają państwa członkowskie do pobierania
– obok opłaty wspólnotowej – opłaty specjalnej mającej na celu pokrycie tych kosztów.
34 Ponieważ w postępowaniu w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w którym zapadł ww. wyrok w sprawie
Stratmann i Fleischversorgung Neuss, Trybunał nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy opłata pobierana na podstawie rozdziału I
pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73 winna mieć postać ryczałtu, z wyroku tego nie należy wywodzić jakichkolwiek
wniosków, które miałyby służyć udzieleniu odpowiedzi na to pytanie.
35 Należy ponadto stwierdzić, że wykładnia rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73, zgodnie z którą opłata
pobierana na podstawie tego przepisu nie może składać się z kilku elementów, nie znajduje poparcia w ww. wyroku w sprawie
Feyrer.
36 W pkt 26 wyroku w sprawie Feyrer, który odnosi się do rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73, Trybunał
przypomniał bowiem, że na podstawie art. 2 ust. 3 tej dyrektywy – a po zmianie art. 5 ust. 3 – „cała opłata pobrana”, o której
mowa w tym przepisie, nie powinna być wyższa niż faktyczny koszt badania. Tymczasem „cała” opłata zawsze stanowi sumę kilku
tworzących ją składników.
37 Sama okoliczność, iż opłata omawiana w niniejszym postępowaniu składa się z różnych elementów odpowiadających poszczególnym
kosztom, nie czyni zatem tej opłaty niezgodną z rozdziałem I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73.
38 W tym względzie należy dodać, że w niniejszej sprawie bezsporne jest to, iż analizowana opłata nie przekracza faktycznie poniesionych
kosztów. Wobec tego opłata ta nie pozostaje w tym zakresie w sprzeczności z rozdziałem I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy
85/73 (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Feyrer, pkt 27 i 29).
39 Z tego samego względu opłata ta nie jest także sprzeczna z art. 1 i art. 5 ust. 4 dyrektywy 85/73.
40 Należy wreszcie stwierdzić, że – wbrew twierdzeniom Komisji – względy przejrzystości i zwalczania zakłóceń konkurencji nie
sprzeciwiają się pobieraniu opłaty takiej jak ta, której dotyczy pierwszy z podniesionych przez Komisję zarzutów.
41 Jeżeli chodzi, po pierwsze, o względy przejrzystości, to należy zaznaczyć, iż ze względu na fakt, że opłata ta jest skonstruowana
tak, że możliwe jest poznanie w sposób jasny i szczegółowy charakteru jej poszczególnych składników, jej dłużnik ma możliwość
poznania dokładnej struktury całej opłaty, jak również jest on w stanie z jednej strony wprowadzić zmiany w zakresie organizacji
swej działalności, tak aby zoptymalizować swój sposób funkcjonowania – w szczególności zaś zaoszczędzić pewne koszty, a z drugiej
strony porównać w stosownym przypadku swe koszty z kosztami ponoszonymi przez inne podmioty gospodarcze.
42 Po drugie, gdy chodzi o aspekt zwalczania zakłóceń konkurencji, należy przypomnieć, że cel ten realizowany jest nie poprzez
wprowadzanie opłaty, której wysokość jest jednolita w całej Wspólnocie Europejskiej, lecz poprzez stanowienie zharmonizowanych
norm w dziedzinie finansowania badań i kontroli sanitarnych mięsa świeżego (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Feyrer, pkt 40).
Harmonizacji podlegają także działania podejmowane w zakresie badań i kontroli, jak również – co wynika z art. 5 ust. 1 dyrektywy
85/73 oraz z rozdziału I pkt 4 i 5 załącznika A do tej dyrektywy – różne składniki kosztów, które mogą być brane pod uwagę
przy ustalaniu opłaty wspólnotowej.
43 Ponieważ jednak nie wykazano ani nawet nie twierdzono, że opłata przewidziana w § 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu
obejmuje składniki kosztów inne niż przewidziane w uregulowaniach wspólnotowych bądź przewyższa wysokość kosztów faktycznie
poniesionych, nie niweczy ona realizacji określonego w dyrektywie 85/73 celu zwalczania zakłóceń konkurencji.
44 W świetle tych rozważań należy stwierdzić, że argumentacja przedstawiona przez Komisję na poparcie zarzutu pierwszego nie
może być uwzględniona.
45 Wobec powyższego pierwszy z zarzutów podniesionych przez Komisję należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu drugiego
46 W ramach zarzutu drugiego Komisja podnosi, że po dniu 1 stycznia 2007 r. Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom
ciążącym na niej na mocy art. 27 ust. 2, 4 i 10 rozporządzenia nr 882/2004, jako że nie dostosowała do tych przepisów uregulowań
zawartych w § 4 ustawy wykonawczej kraju związkowego Szlezwika‑Holsztynu.
47 Odnosząc się do tego zarzutu, należy na wstępie zaznaczyć, że w uzasadnionej opinii z dnia 6 lipca 2006 r. nie wspomniano
o zarzucanym Republice Federalnej Niemiec uchybieniu przepisom rozporządzenia nr 882/2004, a poza tym rozporządzenie to weszło
w życie w dacie późniejszej aniżeli dzień, w którym opinia ta została przedstawiona temu państwu członkowskiemu.
48 W tych okolicznościach należy zbadać, czy drugi z zarzutów podniesionych przez Komisję na poparcie jej skargi jest dopuszczalny.
49 W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału zaistnienie uchybienia w ramach postępowania prowadzonego
na podstawie art. 226 WE powinno być oceniane przy uwzględnieniu prawodawstwa wspólnotowego obowiązującego w chwili upływu
terminu wyznaczonego przez Komisję danemu państwu członkowskiemu w celu zastosowania się do uzasadnionej opinii (zob. w szczególności
wyroki: z dnia 9 listopada 1999 r. w sprawie C‑365/97 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑7773, pkt 32; z dnia 5 października
2006 r. w sprawie C‑275/04 Komisja przeciwko Belgii, Zb.Orz. s. I‑9883, pkt 34).
50 Chociaż żądania zawarte w skardze nie mogą co do zasady zostać rozszerzone ponad uchybienia zarzucane w sentencji uzasadnionej
opinii i w wezwaniu do usunięcia uchybienia, to jednak dopuszczalna jest skarga Komisji o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom,
które wynikają z pierwotnej wersji aktu prawa wspólnotowego, następnie zmienionego lub uchylonego, i które zostały utrzymane
w nowych przepisach. Natomiast przedmiot sporu nie może zostać rozszerzony o zobowiązania wynikające z nowych przepisów, które
nie mają odpowiedników w pierwotnej wersji danego aktu prawa, gdyż stanowiłoby to naruszenie istotnych wymogów proceduralnych
wpływające na prawidłowość postępowania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom (zob. podobnie wyrok z dnia 12 czerwca
2003 r. w sprawie C‑363/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑5767, pkt 22, oraz ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii,
pkt 35).
51 W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że opłaty i należności, o których mowa w art. 27 ust. 2, 4 i 10 rozporządzenia
nr 882/2004, mogą – co wynika bardziej konkretnie z art. 27 ust. 4 lit. b) – być ustalane jako stawki ryczałtowe.
52 W tych okolicznościach należy stwierdzić, iż omawiane opłaty i należności różnią się zasadniczo od opłat, jakie państwa członkowskie
mogą pobierać na podstawie rozdziału I pkt 4 lit. b) załącznika A do dyrektywy 85/73, które – jak wskazano w pkt 32 niniejszego
wyroku – nie mogą mieć postaci opłaty ryczałtowej, lecz winny odpowiadać faktycznie poniesionym kosztom.
53 Wynika stąd, iż podnosząc zarzut drugi, Komisja rozszerzyła wskazany w uzasadnionej opinii przedmiot sporu o zobowiązanie
wynikające z rozporządzenia nr 882/2004, które nie znajduje odpowiednika w dyrektywie 85/73, a zatem instytucja ta naruszyła
istotne wymogi proceduralne wpływające na prawidłowość postępowania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom państwa
członkowskiego.
54 Drugi z podniesionych przez Komisję zarzutów należy więc oddalić jako niedopuszczalny.
55 Wobec powyższego wniesioną przez Komisję skargę należy w całości oddalić.
W przedmiocie kosztów
56 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Republika Federalna Niemiec wniosła o obciążenie Komisji kosztami, a ta ostatnia przegrała sprawę, Komisję należy obciążyć
kosztami.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona kosztami postępowania.
Podpisy
* Język postępowania: niemiecki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło