C-274/08

Sprawa C‑274/08 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Szwecji Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 2003/54/WE – Artykuł 15 ust. 2 – Artykuł 23 ust. 2 – Rynek wewnętrzny energii elektrycznej – Uprzednie zatwierdzanie metod stosowanych do wyliczania lub ustanawiania warunków dla przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję – Krajowy organ regulacyjny Streszczenie wyroku Zbliżanie ustawodawstw – Środki mające na celu ustanowienie i zapewnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego energii elektrycznej – Dyrektywa 2003/54 – Organizacja dostępu do sieci (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/54, art. 23 ust. 2 lit. a)) Uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy dyrektywy 2003/54 dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 96/92 państwo członkowskie, które nie zobowiązało organu regulacyjnego do zatwierdzania przed ich wejściem w życie przynajmniej metod stosowanych do wyliczania lub ustanawiania warunków dla przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję, zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a) omawianej dyrektywy. W istocie nawet jeżeli transpozycja lub wykładnia danego przepisu lub dyrektywy zaproponowana przez dane państwo członkowskie pozwalałaby na lepsze przestrzeganie określonych celów, którym służy owa dyrektywa, to jednak państwa członkowskie nie mogą odejść od stosowania przewidzianych w niej w sposób wyraźny przepisów. Tymczasem w celu przestrzegania wymogów dyrektywy 2003/54 państwo członkowskie nie może poprzestać na stosowaniu systemu, w którym kontrola metod stosowanych do ustalania w szczególności taryf na przesyłanie i dystrybucję energii elektrycznej jest dokonywana a posteriori, również wtedy gdyby przyjąć, że kontrola ta jest równie skuteczna jak mechanizm uprzedniej kontroli, ponieważ dyrektywa wyraźnie przewiduje stosowanie systemu uprzedniego zatwierdzania i nie przyznaje państwom członkowskim możliwości stosowania innego systemu. Z treści przepisu art. 23 ust. 2 lit. a) omawianej dyrektywy wynika, że, po pierwsze, krajowe organy regulacyjne ustalają lub zatwierdzają, przed ich wejściem w życie, co najmniej metody stosowane do obliczania lub ustalania warunków przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję oraz, po drugie, że taryfy te lub metody powinny umożliwiać dokonywanie inwestycji koniecznych dla działania sieci. W związku z tym, cel dyrektywy może zostać zrealizowany jedynie przez ustanowienie konkretnych taryf lub elementów metody obliczania o takim stopniu precyzji, który umożliwiałby podmiotom gospodarczym oszacowanie kosztów ich dostępu do sieci przesyłu i dystrybucji. (por. pkt 33, 34, 37, 40, 43; sentencja) WYROK TRYBUNAŁU z dnia 29 października 2009 r.(*) Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 2003/54/WE – Artykuł 15 ust. 2 – Artykuł 23 ust. 2 – Rynek wewnętrzny energii elektrycznej – Uprzednie zatwierdzanie metod stosowanych do wyliczania lub ustanawiania warunków dla przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję – Krajowy organ regulacyjny W sprawie C‑274/08 mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 25 czerwca 2008 r., Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez B. Schimę oraz P. Dejmek, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu, strona skarżąca, przeciwko Królestwu Szwecji, reprezentowanemu przez A. Falk, działającą w charakterze pełnomocnika, strona pozwana, TRYBUNAŁ (czwarta izba), w składzie: K. Lenaerts, prezes trzeciej izby pełniący funkcje prezesa czwartej izby, R. Silva de Lapuerta, E. Juhász (sprawozdawca) i G. Arestis i T. von Danwitz, sędziowie, rzecznik generalny: D. Ruiz-Jarabo Colomer, sekretarz: N. Nanchev, administrator, uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 czerwca 2009 r., podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok 1        Komisja Wspólnot Europejskich w swojej skardze wnosi o stwierdzenie przez Trybunał, że: –        poprzez brak przyjęcia zgodnie z art. 15 ust. 2 lit. b) i c) dyrektywy 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 96/92/WE (Dz.U. L 176, s. 37; sprostowanie Dz.U. 2004, L 16, s. 74, zwanej dalej „dyrektywą”) przepisów wymaganych dla zapewnienia rozdziału funkcjonalnego między interesami w zakresie dystrybucji i produkcji w przedsiębiorstwie zintegrowanym pionowo, oraz –        poprzez brak zobowiązania organu regulacyjnego do zatwierdzania przed ich wejściem w życie przynajmniej metod stosowanych do wyliczania lub ustanawiania warunków dla przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję, zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy, Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy tej dyrektywy.  Ramy prawne  Prawo wspólnotowe 2        Zgodnie z motywem drugim potrzebne są konkretne przepisy dla zapewnienia jednakowych warunków działania w sferze wytwarzania energii elektrycznej i zmniejszenia ryzyka dominacji rynkowej i zachowań grabieżczych, zapewniając niedyskryminacyjne taryfy przesyłowe i dystrybucyjne poprzez dostęp do sieci na podstawie taryf opublikowanych przed ich wejściem w życie. 3        Zgodnie z motywem szóstym dyrektywy „[w] odniesieniu do funkcjonowania konkurencji dostęp do sieci musi być niedyskryminacyjny, przejrzysty i uczciwie wyceniony”. 4        Według motywu trzynastego dyrektywy „należy podjąć dalsze działania dla zapewnienia przejrzystych i niedyskryminacyjnych taryf za dostęp do sieci. Taryfy te powinno się stosować w odniesieniu do wszystkich użytkowników systemu [sieci] na zasadach niedyskryminacyjnych”. 5        Piętnasty motyw dyrektywy ma następujące brzmienie: „Istnienie skutecznych przepisów prawnych, realizowanych przez jeden krajowy organ regulacyjny lub więcej, jest ważnym czynnikiem dla zagwarantowania niedyskryminacyjnego dostępu do sieci. Państwa członkowskie określają funkcje, kompetencje i uprawnienia administracyjne organów regulacyjnych. Jest rzeczą istotną, aby organy regulacyjne we wszystkich państwach członkowskich miały ten sam minimalny zakres kompetencji. Organy te powinny mieć kompetencje do ustalania lub zatwierdzania taryf lub, co najmniej, metodę stanowiącą podstawę do obliczania taryf przesyłowych i dystrybucyjnych. Dla uniknięcia niepewności, a także kosztownych i czasochłonnych sporów, taryfy te powinny być publikowane przed ich wejściem w życie”. 6        Osiemnasty motyw dyrektywy ma następującą treść: „Krajowe organy regulacyjne powinny być w stanie ustalać lub zatwierdzać taryfy lub metody stosowane do wyliczania taryf, w oparciu o propozycje operatora systemu przesyłowego [sieci przesyłowej] lub operatora(ów) systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej], lub w oparciu o propozycje uzgodnione między tym operatorem(ami) i użytkownikami sieci. Realizując te cele, krajowe organy regulacyjne powinny zapewnić taryfy przesyłowe i dystrybucyjne niemające charakteru dyskryminacyjnego i odzwierciedlające koszty; powinny także uwzględniać długoterminowe marginalne koszty sieci, których można uniknąć za pomocą rozproszonego wytwarzania oraz środków zarządzania popytem”. 7        Zgodnie z motywami dwudziestym siódmym i trzydziestym pierwszym dyrektywy wśród celów dyrektywy znajdują się „równoważne poziomy konkurencji we wszystkich państwach członkowskich” oraz „stworzenie w pełni działającego rynku energii elektrycznej w warunkach uczciwej konkurencji”. 8        Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 21 dyrektywy w rozumieniu tej dyrektywy przez „przedsiębiorstwo zintegrowane pionowo” rozumie się „przedsiębiorstwo lub grupę przedsiębiorstw, których wzajemne relacje są zdefiniowane w art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 4064/89 z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw [Dz.U. L 395, s. 1, sprostowanie Dz.U. L 257, s. 13, zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 1310/97 z dnia 30 czerwca 1997 r., Dz.U. L 180, s. 1], a dane przedsiębiorstwo/grupa realizuje co najmniej jedną z funkcji przesyłania lub dystrybucji i co najmniej jedną z funkcji wytwarzania lub dostarczania energii elektrycznej”. 9        Artykuł 15 dotyczący rozdziału operatorów sieci dystrybucyjnej, znajdujący się w rozdziale V dyrektywy zatytułowanym „Działanie systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej]”, ma następującą treść: „1.      Operator systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej], będący częścią przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo, jest niezależny przynajmniej pod względem formy prawnej, organizacji i podejmowania decyzji od innych działalności niezwiązanych z dystrybucją. Reguły te nie tworzą obowiązku oddzielenia własności środków w systemie dystrybucyjnym [sieci dystrybucyjnej] od przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo. 2.      Oprócz wymagań określonych w ust. 1 operator systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej], będący częścią przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo, jest niezależny przynajmniej pod względem organizacji i podejmowania decyzji od innych działalności niezwiązanych z dystrybucją energii. Dla spełnienia tego warunku obowiązują następujące kryteria minimalne: a)      osoby odpowiedzialne za zarządzanie operatorem systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej] nie mogą uczestniczyć w strukturach przedsiębiorstwa energetycznego zintegrowanego pionowo i być odpowiedzialnymi, bezpośrednio lub pośrednio, za bieżące wytwarzanie, przesyłanie i dostarczanie energii elektrycznej; b)      muszą zostać podjęte właściwe środki dla uwzględnienia interesów zawodowych osób odpowiedzialnych za zarządzanie operatorem systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej] w sposób pozwalający tym osobom działać niezależnie; c)      operator systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej] musi mieć skuteczne prawa podejmowania decyzji, niezależnie od zintegrowanego przedsiębiorstwa energetycznego, odnoszące się do środków koniecznych do działania, utrzymania lub rozwoju sieci. Nie powinno to zapobiegać istnieniu właściwych mechanizmów koordynacyjnych, które zapewniają ochronę praw spółki dominującej do nadzoru nad zarządem i działalnością gospodarczą w odniesieniu do rentowności aktywów spółki zależnej, co pośrednio reguluje art. 23 ust. 2. W szczególności umożliwia to spółce dominującej zatwierdzanie rocznego planu finansowego lub innego instrumentu równoważnego operatora systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej] i ustalenie globalnych limitów poziomów zadłużenia swojej spółki zależnej. Reguły te nie pozwalają spółce dominującej na udzielanie ani poleceń dotyczących bieżących działań, ani w odniesieniu do poszczególnych decyzji dotyczących budowy lub modernizacji linii dystrybucyjnych, które nie przekraczają warunków w zatwierdzonym planie finansowym lub innym instrumencie równoważnym; d)      operator systemu dystrybucyjnego [sieci dystrybucyjnej] opracowuje program zgodności określający środki podjęte dla zapewnienia eliminacji zachowań dyskryminacyjnych, a także zapewnienia odpowiedniej kontroli przestrzegania tego programu. Program określa szczególne obowiązki pracowników dla osiągnięcia tego celu. Roczne sprawozdanie, określające podjęte środki, jest przedkładane, przez osobę lub jednostkę odpowiedzialną za kontrolę zgodności z programem, organowi regulacyjnemu określonemu w art. 23 ust. 1 oraz jest publikowane. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu ust. 1 i 2 do zintegrowanych przedsiębiorstw energetycznych obsługujących mniej niż 100 000 przyłączonych odbiorców lub obsługujących małe, wydzielone systemy [sieci]”. 10      Artykuł 20 dotyczący dostępu strony trzeciej, znajdujący się w rozdziale VII dyrektywy zatytułowanym „Organizacja dostępu do systemu [sieci]”, stanowi w ustępie pierwszym, że: „Państwa członkowskie zapewniają wdrożenie systemu dostępu strony trzeciej do systemu przesyłowego i dystrybucyjnego [sieci przesyłowej i dystrybucyjnej] opartego na opublikowanych taryfach, mającego zastosowanie do wszystkich uprawnionych odbiorców i stosowanego obiektywnie, bez dyskryminacji w odniesieniu do użytkowników systemu [sieci]. Państwa członkowskie zapewniają, że te taryfy lub metody stosowane do ich obliczania są zatwierdzane przed ich wejściem w życie zgodnie z art. 23, a także zapewniają publikację tych taryf i metod – w przypadku gdy tylko metody zostają zatwierdzone – przed ich wejściem w życie”. 11      Artykuł 23 dotyczący organów regulacyjnych, znajdujący się w tym samym rozdziale, stanowi w ust. 2‑5, że: „2.      Organy regulacyjne są odpowiedzialne za ustalanie lub zatwierdzanie, przed ich wejściem w życie, przynajmniej metod stosowanych do wyliczania lub ustanawiania warunków dla: a)      przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję. Te taryfy lub metody umożliwiają prowadzenie inwestycji w sieci w sposób zapewniający możliwość działania sieci; b)      zapewniania usług równoważenia sieci. 3.      Niezależnie od ust. 2 państwa członkowskie mogą ustalić, że organy regulacyjne przedkładają dla uzyskania decyzji formalnych odpowiednim jednostkom w państwie członkowskim taryfy lub co najmniej metody określone w tym ustępie oraz zmiany określone w ust. 4. W takim przypadku odpowiednia jednostka ma uprawnienia do przyjęcia lub odrzucenia projektu decyzji przedstawionego przez organ regulacyjny. Te taryfy lub metody lub zmiany do nich są publikowane wraz z decyzją w sprawie ich formalnego przyjęcia. Każda odmowa przyjęcia projektu decyzji ze względów formalnych jest publikowana wraz z jej uzasadnieniem. 4.      Organy regulacyjne mają prawo żądać od operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych [sieci przesyłowych i dystrybucyjnych], jeśli jest to konieczne, zmian warunków, taryf, reguł, mechanizmów i metod określonych w ust. 1, 2 i 3, dla zapewnienia ich proporcjonalności charakteru i niedyskryminacyjnego stosowania. 5.      Każda ze stron zgłaszających skargę na operatora systemu przesyłowego lub dystrybucyjnego [sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej], odnoszącą się do zagadnień wymienionych w ust. 1, 2 i 4, może złożyć skargę do organu regulacyjnego, który, działając jako organ rozjemczy, wydaje decyzję w terminie dwóch miesięcy od otrzymania skargi. Okres ten może zostać przedłużony o dwa miesiące, jeżeli organ regulacyjny potrzebuje dodatkowych informacji. Okres ten może zostać przedłużony o dalsze dwa miesiące za zgodą wnoszącego skargę. Taka decyzja jest wiążąca, jeżeli nie zostanie unieważniona w wyniku odwołania. Jeżeli skarga dotyczy taryf za przyłączenie dla nowych ważnych obiektów wytwarzania energii elektrycznej, wówczas okres dwumiesięczny może zostać przedłużony przez organ regulacyjny”. 12      Artykuł 30 ust. 1 dyrektywy przewiduje, że państwa członkowskie wprowadzą w życie, najpóźniej do dnia 1 lipca 2004 r., przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania dyrektywy i niezwłocznie powiadomią o tym Komisję. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu państwa członkowskie mogą odroczyć wykonanie art. 15 ust. 1 do dnia 1 lipca 2007 r. Działanie takie nie powoduje uszczerbku dla wymagań zawartych w art. 15 ust. 2.  Prawo krajowe 13      Zgodnie z rozdziałem 3 art. 3 Aktiebolagslag (2005:551) [ustawy o spółkach akcyjnych] celem spółki akcyjnej jest przysparzanie zysku jej akcjonariuszom, chyba że postanowienie jej statutu stanowi inaczej. Kompetencje walnego zgromadzenia akcjonariuszy zostały opisane w rozdziale 7 tej ustawy. Rozdział 8 tej ustawy zawiera przepisy dotyczące zarządu i prezesa spółki, wymieniając między innymi główne zadania zarządu, funkcje prezesa spółki oraz ogólne ograniczenia kompetencji tych organów. Ustawa ta zawiera w rozdziale 17 art. 3 zatytułowanym „Ochrona nieruchomych składników kapitału własnego spółki i zasada przezorności” przepisy, które ograniczają wypłatę zysków spółki zależnej na rzecz spółki dominującej”. 14      Rozdział 4 Ellag (1997: 857) [ustawy w sprawie energii elektrycznej] reguluje taryfy sieciowe, podczas gdy rozdział 12 tej ustawy dotyczy regulowania i kontroli. Stanowią one, że: „Rozdział 4 – Taryfy sieciowe Postanowienia ogólne Artykuł 1 – Taryfy sieciowe są ustalane w taki sposób, aby cały przychód koncesjonariusza pochodzący z eksploatacji sieci był rozsądny w stosunku, po pierwsze, do obiektywnych warunków eksploatacji sieci oraz, po drugie, do sposobu eksploatacji sieci przez koncesjonariusza. Taryfy sieciowe powinny być obiektywne i niedyskryminujące. W trakcie ustalania taryf sieciowych na przesyłanie elektryczności należy uwzględnić między innymi: liczbę przyłączy, położenie geograficzne przyłączy, ilość przesyłanej energii, moc przyłączeniową, wyższe koszty sieci i jakość przesyłanej energii. W trakcie ustalania taryf sieciowych w celu przyłączenia do linii lub węzła należy uwzględnić w szczególności: położenie geograficzne przyłączy i moc przyłączeniową dla danego przyłącza. Rząd lub działający na podstawie jego upoważnienia organ regulacyjny może przyjąć bardziej szczegółowe przepisy dotyczące ustalania taryf sieciowych. […] Rozdział 12 – Regulowanie […] Artykuł 2 – Organ regulacyjny może zażądać informacji i zapoznania go z dokumentami koniecznymi dla regulowania. Żądanie udzielenia informacji może zostać połączone z nałożeniem grzywny administracyjnej. Wszystkie decyzje dotyczące bezpieczeństwa elektrycznego lub bezpieczeństwa funkcjonowania krajowego systemu elektrycznego [krajowej sieci elektrycznej] są natychmiastowo wykonalne. Rząd lub działający na podstawie jego upoważnienia organ regulacyjny może przyjąć przepisy dotyczące zbierania informacji koniecznych dla oceny słuszności taryf sieciowych. Artykuł 3 – Organ regulacyjny może wydawać nakazy konieczne dla zapewnienia przestrzegania przepisów i warunków związanych z regulowaniem. Nakaz może wiązać się z nałożeniem grzywny administracyjnej. Wszystkie nakazy dotyczące bezpieczeństwa elektrycznego lub bezpieczeństwa funkcjonowania krajowego systemu elektrycznego [krajowej sieci elektrycznej] są natychmiastowo wykonalne”. 15      Statens energimyndighets författningssamling (STEMFS) (2003:3) [wytyczne administracyjne nr 3 z 2003 r. szwedzkiej agencji energetycznej], zmienione przez Statens energimyndighets författningssamling (STEMFS) (2005:2) [wytyczne tej agencji nr 2 z 2005 r.], zwane dalej „wytycznymi administracyjnymi”, zawierają szczegółowe przepisy dotyczące udzielania informacji w celu oceny słusznego charakteru taryf sieciowych, specyfikacje techniczne taryf oraz zasady dotyczące udzielania informacji organowi regulacyjnemu. 16      Zgodnie z rozdziałem 1 art. 2 Lag (2004:875) om särskild förvaltning av vissa elektriska anläggningar [ustawy dotyczącej odrębnego zarządu określonymi instalacjami elektrycznymi], länsrätt (sąd administracyjny) na wniosek organu regulacyjnego może nakazać odrębny zarząd daną instalacją elektryczną, jeżeli przedsiębiorstwo eksploatujące daną sieć korzystające z danej instalacji elektrycznej nie wykonuje istotnych obowiązków zgodnie z właściwym prawem.  Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi 17      Uważając, że art. 15 ust. 2 lit. b) i c), a także art. 23 ust. 2 lit. a) i b) dyrektywy nie zostały prawidłowo transponowane przez Królestwo Szwecji, Komisja wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, przewidziane w art. 226 WE. 18      Po wezwaniu tego państwa członkowskiego do przedstawienia uwag, Komisja, stwierdzając, że uwagi te nie były satysfakcjonujące w odniesieniu do wszystkich podniesionych punktów, wystosowała w dniu 15 grudnia 2006 r. uzasadnioną opinię, wzywając Królestwo Szwecji do przyjęcia środków niezbędnych do dostosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy liczonych od daty jej otrzymania. 19      Królestwo Szwecji odpowiedziało na wspomnianą uzasadnioną opinię w dniu 14 stycznia 2007 r., wskazując na różne elementy uregulowania krajowego. 20      Stwierdzając, że środki konieczne do pełnej transpozycji art. 15 ust. 2 lit. b) i c) oraz art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy w dalszym ciągu nie zostały przyjęte przez Królestwo Szwecji, Komisja wniosła niniejszą skargę.  W przedmiocie skargi  W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego naruszenia przepisów art. 15 ust. 2 lit. b) i c) dyrektywy 21      W zarzucie tym Komisja podnosi, iż Królestwo Szwecji nie przyjęło zgodnie z art. 15 ust. 2 lit. b) i c) dyrektywy przepisów wymaganych dla zapewnienia rozdziału funkcjonalnego pomiędzy przesyłaniem i wytwarzaniem w przedsiębiorstwie zintegrowanym pionowo. 22      W odpowiedzi na skargę Królestwo Szwecji nie zaprzecza wnioskom Komisji dotyczącym transpozycji art. 15 ust. 2 lit. b) i c) dyrektywy. Pomimo iż uważa, że jego uregulowanie w dziedzinie prawa spółek w dużej części skutkuje rozdziałem funkcjonalnym wymaganym przez te przepisy, to jednak przyznaje, że powinny jeszcze zostać przyjęte szczególne przepisy konieczne dla ich transpozycji. W tym zakresie dodaje, że rząd zwrócił się do Energimarknadsinspektionen [krajowej inspekcji rynku energii elektrycznej] o zbadanie, jakie zmiany w ustawach lub przepisach wykonawczych są konieczne dla prawidłowej transpozycji art. 15 dyrektywy oraz o przedstawienie sprawozdania najpóźniej do dnia 1 października 2008 r. 23      W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii nie zostały jeszcze przyjęte wszystkie konieczne przepisy w celu zapewnienia transpozycji spornych przepisów do szwedzkiego porządku prawnego. 24      Otóż istnienie uchybienia powinno być oceniane w zależności od sytuacji mającej miejsce w państwie członkowskim w momencie upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii (zob. wyroki: z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie C‑103/00 Komisja przeciwko Grecji, Rec. s. I‑1147, pkt 23; z dnia 5 czerwca 2008 r. w sprawie C‑395/07 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑3783, pkt 8). 25      W tych okolicznościach pierwszy zarzut podniesiony przez Komisję należy uznać za uzasadniony.  W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego naruszenia przepisów art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy 26      Komisja podnosi w tym zarzucie, że transpozycja art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy do szwedzkiego porządku prawnego nie została dokonana w sposób prawidłowy, jako że na organ regulacyjny nie został nałożony obowiązek ustalania lub wcześniejszego zatwierdzania przynajmniej metod obliczania taryf sieciowych w rozumieniu tego przepisu. 27      Królestwo Szwecji twierdzi z kolei, że jego system jest zgodny z dyrektywą, ponieważ jego uregulowanie zawiera wymagane przez nią metody połączone z możliwościami korekty a posteriori przez organ regulacyjny uzyskanych wyników. 28      Z uwagi na to twierdzenie należy zbadać, czy uregulowanie to spełnia wymogi art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy. 29      Ów przepis dyrektywy zawiera również istotną zasadę, dokładniej, że taryfy i metody powinny umożliwiać dokonanie inwestycji koniecznych dla działania sieci. Tylko wtedy można oczekiwać, iż podmioty gospodarcze dokonają takich inwestycji, jeżeli taryfy lub metody będą wystarczająco precyzyjne i zapewnią satysfakcjonujący poziom przewidywalności. 30      W pierwszej kolejności należy podnieść, że Królestwo Szwecji przyznaje, iż brak jest przepisów prawa krajowego dotyczących wcześniejszego zatwierdzania przez krajowy organ regulacyjny przynajmniej metod stosowanych do obliczania lub ustalania warunków przyłączenia i dostępu do krajowych sieci, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję. 31      Rzeczone państwo członkowskie uważa jednak, że szwedzki system pozwala na osiągniecie celu dyrektywy, to znaczy na utworzenie w pełni działającego wewnętrznego rynku energii elektrycznej, w ramach którego zagwarantowane są warunki uczciwej konkurencji w celu zapewnienia w szczególności, że dostęp do sieci będzie niedyskryminacyjny, przejrzysty i uczciwie wyceniony. 32      Nie można przychylić się do takiej argumentacji. 33      Należy bowiem podnieść, że nawet jeżeli transpozycja lub wykładnia danego przepisu lub dyrektywy zaproponowana przez dane państwo członkowskie pozwalałaby na lepsze przestrzeganie określonych celów, którym służy szósta dyrektywa, to jednak państwa członkowskie nie mogą odejść od stosowania przewidzianych w niej w sposób wyraźny przepisów (zob. podobnie wyrok z dnia 6 października 2005 r. w sprawie C‑243/03 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I‑8411, pkt 35). 34      W związku z powyższym Komisja słusznie podnosi, że w celu przestrzegania wymogów dyrektywy Królestwo Szwecji nie może poprzestać na stosowaniu systemu, w którym kontrola metod stosowanych do ustalania w szczególności taryf na przesyłanie i dystrybucję energii elektrycznej jest dokonywana a posteriori również wtedy, gdyby przyjąć, że kontrola ta jest równie skuteczna jak mechanizm uprzedniej kontroli, ponieważ dyrektywa wyraźnie przewiduje stosowanie systemu uprzedniego zatwierdzania i nie przyznaje państwom członkowskim możliwości stosowania innego systemu. 35      Królestwo Szwecji podnosi również, że w celu przestrzegania wymogów z art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy wystarczy ustanowić krajowy system regulacyjny, w ramach którego jedynie wytyczne, na podstawie których taryfy sieciowe będą następnie stosowane, powinny być wcześniej zatwierdzone. W niniejszej sprawie ramy uregulowania wewnętrznego wprowadzały metody ustalania taryf sieciowych w rozumieniu art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy. Rzeczone państwo członkowskie powołuje się w tym zakresie na rozdział 4 ustawy (1997:857) w sprawie energii elektrycznej, na wytyczne, a także na decyzję szwedzkiej agencji energetycznej z dnia 21 czerwca 2004 r. 36      Zgodnie z piętnastym motywem dyrektywy organy regulacyjne ustalają lub zatwierdzają te taryfy lub, co najmniej, metodę jej obliczania. Zgodnie z osiemnastym motywem tej dyrektywy organy te powinny zapewnić, aby ustalone lub zatwierdzone w ten sposób taryfy nie były dyskryminujące i odzwierciedlały koszty rzeczywiście związane z przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej. 37      W świetle tych motywów, które określają cele zamierzone przez prawodawcę wspólnotowego, nie należy interpretować art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy w oderwaniu od treści tego przepisu. W rzeczywistości bowiem z treści tego przepisu wynika, że, po pierwsze, krajowe organy regulacyjne ustalają lub zatwierdzają, przed ich wejściem w życie, co najmniej metody stosowane do obliczania lub ustalania warunków przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję oraz, po drugie, że taryfy te lub metody powinny umożliwiać dokonywanie inwestycji koniecznych dla działania sieci. 38      Artykuł 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy wymaga również wystarczającego stopnia przewidywalności wspomnianych taryf, pozwalającego na zapewnienie przeprowadzenia inwestycji koniecznych dla działania sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej. 39      Pomimo że, w przeciwieństwie do tego co twierdzi Komisja przepis ten nie wymaga, aby państwa członkowskie ustaliły formułę, w której znajdą się wszystkie parametry umożliwiające konkretne i bezpośrednie obliczanie taryf, to jednak należy stwierdzić, że ramy prawne, na które powołuje się Królestwo Szwecji, nie zawierają zasad i ogólnych kryteriów, którym powinny odpowiadać taryfy sieciowe i nie zawierają tym samym metod umożliwiających operatorowi przewidzenie, nawet w przybliżeniu, stosowanych taryf. 40      Cel dyrektywy może zostać zrealizowany jedynie przez ustanowienie konkretnych taryf lub elementów metody obliczania o takim stopniu precyzji, który umożliwiałby podmiotom gospodarczym oszacowanie kosztów ich dostępu do sieci przesyłu i dystrybucji. 41      Z powyższego wynika, że uregulowanie szwedzkie nie odpowiada wymogowi przewidywalności taryf wynikającemu z dyrektywy, koniecznemu do tego, aby umożliwić dokonywanie inwestycji zapewniających działanie sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej. W każdym razie państwo to nie wprowadziło do prawa krajowego mechanizmu uprzedniej kontroli przewidzianego w art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy. W rzeczywistości bowiem uregulowanie szwedzkie nie wprowadza sytemu, w ramach którego propozycje taryf są przedkładane do zatwierdzenia organowi regulacyjnemu przed ich wejściem w życie. 42      W związku z tym drugi zarzut podniesiony przez Komisję należy uznać za uzasadniony. 43      Z uwagi na ogół powyższych rozważań należy stwierdzić, że: ‑      poprzez brak przyjęcia zgodnie z art. 15 ust. 2 lit. b) i c) dyrektywy przepisów wymaganych dla zapewnienia rozdziału funkcjonalnego między interesami w zakresie dystrybucji i produkcji w przedsiębiorstwie zintegrowanym pionowo, oraz ‑      poprzez brak zobowiązania organu regulacyjnego do zatwierdzania przed ich wejściem w życie przynajmniej metod stosowanych do wyliczania lub ustanawiania warunków dla przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję, zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy, Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy tej dyrektywy.  W przedmiocie kosztów 44      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Królestwa Szwecji kosztami postępowania, a Królestwo Szwecji przegrało sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania. Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje: 1)      Królestwo Szwecji –        poprzez brak przyjęcia zgodnie z art. 15 ust. 2 lit. b) i c) dyrektywy 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 96/92/WE przepisów wymaganych dla zapewnienia rozdziału funkcjonalnego między interesami w zakresie dystrybucji i produkcji w przedsiębiorstwie zintegrowanym pionowo, oraz –        poprzez brak zobowiązania organu regulacyjnego do zatwierdzania przed ich wejściem w życie przynajmniej metod stosowanych do wyliczania lub ustanawiania warunków dla przyłączenia i dostępu do sieci krajowych, łącznie z taryfami za przesyłanie i dystrybucję, zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a) dyrektywy, Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy tej dyrektywy. 2)      Królestwo Szwecji zostaje obciążone kosztami postępowania. Podpisy * Język postępowania: szwedzki.