C-280/04
WyrokTSUE2005-12-08CELEX: 62004CJ0280ECLI:EU:C:2005:753
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy art. 13 część B lit. c) Szóstej dyrektywy VAT sprzeciwia się krajowemu ustawodawstwu, które opodatkowuje odsprzedaż towarów, przy których nabyciu nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT, ponieważ zakupiono je od podatnika niebędącego w stanie zadeklarować VAT?
2. Czy pojęcie "podlegającego opodatkowaniu pośrednika" w rozumieniu art. 26a część A lit. e) Szóstej dyrektywy VAT obejmuje przedsiębiorstwo leasingowe, które odsprzedaje używane pojazdy po zakończeniu leasingu, nawet jeśli odsprzedaż nie jest głównym, lecz drugorzędnym celem nabycia?Ratio decidendi
W odniesieniu do pierwszego pytania, Trybunał uznał, że zwolnienia z VAT podlegają ścisłej interpretacji. Ponieważ prawo wspólnotowe nie ustanowiło jeszcze wspólnego systemu wyłączeń prawa do odliczenia VAT (art. 17 ust. 6 Szóstej dyrektywy), państwa członkowskie mogły utrzymać swoje przepisy krajowe. Zwolnienie z art. 13 część B lit. c) dotyczy tylko dostaw towarów, przy których nabyciu prawo do odliczenia było wyłączone na podstawie ustawodawstwa krajowego, a nie z powodu braku deklaracji VAT przez sprzedawcę. W kwestii drugiego pytania, Trybunał zinterpretował pojęcie „podlegającego opodatkowaniu pośrednika” szeroko, uwzględniając cel dyrektywy 94/5, jakim jest unikanie podwójnego opodatkowania i zakłóceń konkurencji. Stwierdził, że opodatkowanie całej ceny sprzedaży przez przedsiębiorstwa leasingowe, które nie mogły odliczyć VAT przy nabyciu, prowadziłoby do podwójnego opodatkowania i zakłóceń konkurencji w porównaniu do handlarzy używanymi pojazdami. Dlatego przedsiębiorstwo leasingowe, nawet jeśli odsprzedaż jest celem drugorzędnym, może być uznane za takiego pośrednika, aby zapewnić neutralność podatkową.Stan faktyczny
Jyske Finans A/S, duńska spółka leasingowa, nabywała używane pojazdy, które następnie leasingowała. Po zakończeniu okresu leasingu, spółka odsprzedawała te pojazdy. Przy nabyciu używanych pojazdów od sprzedawców, którzy nie mogli zadeklarować VAT, Jyske Finans nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT. Duńskie władze podatkowe zażądały od Jyske Finans zapłaty VAT od odsprzedaży tych pojazdów, co spółka zakwestionowała, argumentując, że prowadzi to do podwójnego opodatkowania i jest sprzeczne z Szóstą dyrektywą VAT.Rozstrzygnięcie
1) Artykuł 13 część B lit. c) szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zmienionej dyrektywą Rady 94/5/WE z dnia 14 lutego 1994 r., należy interpretować w ten sposób, że nie jest z nim sprzeczne ustawodawstwo krajowe, które poddaje opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej czynności, w ramach których podatnik odsprzedaje, po przeznaczeniu na cele swojego przedsiębiorstwa, towary, przy których nabyciu nie miało zastosowania wyłączenie prawa do odliczenia zgodnie z art. 17 ust. 6 zmienionej dyrektywy 77/388, i to mimo tego, że przy owym nabyciu, od podatnika pozbawionego możliwości zadeklarowania podatku VAT, nie przysługiwało z tego względu prawo do odliczenia.
2) Artykuł 26a część A lit. e) szóstej dyrektywy 77/388, zmienionej dyrektywą 94/5, należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwo, które w ramach zwykłego wykonywania działalności gospodarczej odsprzedaje pojazdy, które nabyło jako używane celem przeznaczenia ich na potrzeby swojej działalności leasingowej, i dla którego odsprzedaż nie jest w chwili nabycia głównym celem, a jedynie celem drugorzędnym, pochodnym w stosunku do leasingu, może zostać uznane za „podlegającego opodatkowaniu pośrednika” w rozumieniu tego przepisu.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C-280/04
Jyske Finans A/S
przeciwko
Skatteministeriet
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Vestre Landsret)
Szósta dyrektywa VAT – Artykuł 13 część B lit. c) – Zwolnienia – Zwolnienie dostaw towarów, w stosunku do których nie przysługuje prawo do odliczenia – Odsprzedaż pojazdów nabytych jako używane przez spółkę leasingową – Artykuł 26a – Szczególne przepisy dotyczące sprzedaży towarów używanych
Opinia rzecznika generalnego L.A. Geelhoeda przedstawiona w dniu 22 września 2005 r. I-0000
Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 8 grudnia 2005 r. I-0000
Streszczenie wyroku
1. Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Zwolnienia
przewidziane w szóstej dyrektywie – Zwolnienie dostaw towarów, w stosunku do których nie przysługuje prawo do odliczenia –
Ustawodawstwo krajowe poddające opodatkowaniu czynności, w ramach których podatnik odsprzedaje, po ich przeznaczeniu na cele
swojego przedsiębiorstwa, towary, w stosunku do których przysługuje prawo do odliczenia – Dopuszczalność
(dyrektywa Rady 77/388, art. 13 część B lit. c) i art. 17 ust. 6)
2. Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Szczególne
przepisy dotyczące towarów używanych – Pojęcie podlegającego opodatkowaniu pośrednika – Przedsiębiorstwo dokonujące odsprzedaży
pojazdów nabytych jako używane z zamiarem ich przeznaczenia na potrzeby jego działalności leasingowej – Włączenie
(dyrektywa Rady 77/388, art. 26a część A lit. e))
1. Artykuł 13 część B lit. c) szóstej dyrektywy Rady 77/388 zmienionej dyrektywą 94/5, który dotyczy zwolnienia dostaw towarów,
w stosunku do których nie przysługuje prawo do odliczenia zgodnie z art. 17 ust. 6 dyrektywy, należy interpretować w ten sposób,
że nie jest z nim sprzeczne ustawodawstwo krajowe, które poddaje opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej czynności, w ramach
których podatnik odsprzedaje, po przeznaczeniu na cele swojego przedsiębiorstwa, towary, przy których nabyciu nie miało zastosowania
wyłączenie prawa do odliczenia zgodnie z art. 17 ust. 6 zmienionej dyrektywy 77/388, i to mimo tego, że przy owym nabyciu
od podatnika pozbawionego możliwości zadeklarowania podatku VAT nie przysługiwało z tego względu prawo do odliczenia.
Wobec tego że prawo wspólnotowe nie zawiera obecnie żadnego przepisu wyliczającego wydatki, w których przypadku prawo do odliczenia
podatku od wartości dodanej jest wyłączone, państwa członkowskie mogą utrzymywać swoje ustawodawstwo w tej dziedzinie do chwili,
gdy ustawodawca wspólnotowy ustanowi wspólnotowy system wyłączeń. Zwolnienie przewidziane w art. 13 część B lit. c) szóstej
dyrektywy może obejmować zatem jedynie dostawy towarów, przy których nabyciu wyłączone było, na podstawie ustawodawstwa krajowego,
prawo do odliczenia. Treść tego artykułu nie może być w tym aspekcie interpretowana w inny sposób, który umożliwiłby uniknięcie
sytuacji, w której podatnik pozbawiony możliwości skorzystania z takiego zwolnienia podlegałby podwójnemu opodatkowaniu.
(por. pkt 23, 24, 26 oraz pkt 1 sentencji)
2. Artykuł 26a część A lit. e) szóstej dyrektywy 77/388, zmienionej dyrektywą 94/5, dotyczący szczególnych procedur opodatkowania
marży zysku uzyskanej przez podlegającego opodatkowaniu pośrednika podczas dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów
kolekcjonerskich i antyków, należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwo, które w ramach zwykłego wykonywania działalności
gospodarczej odsprzedaje pojazdy, które nabyło jako używane celem przeznaczenia ich na potrzeby swojej działalności leasingowej
i dla którego odsprzedaż nie jest w chwili nabycia głównym celem, a jedynie celem drugorzędnym, pochodnym w stosunku do leasingu,
może zostać uznane za „podlegającego opodatkowaniu pośrednika” w rozumieniu tego przepisu.
Na rynku sprzedaży pojazdów używanych opodatkowanie całej ceny sprzedaży w ramach dostawy dokonanej przez przedsiębiorstwa
leasingowe spowodowałoby zakłócenia konkurencji ze szkodą dla tych ostatnich i na korzyść, w szczególności, przedsiębiorstw
trudniących się handlem pojazdami używanymi, które korzystają z systemu opodatkowania marży zysku. Aby bowiem uczynić zadość
uzasadnionemu oczekiwaniu nabywców, że będą płacić tę samą cenę za pojazdy tej samej jakości, niezależnie od tego, czy są
one sprzedawane przez przedsiębiorstwo trudniące się handlem pojazdami używanymi, czy też przez przedsiębiorstwo leasingowe,
to ostatnie przedsiębiorstwo nie może w sposób uzasadniony przenosić na tę cenę kwoty podatku od wartości dodanej należnego
od niego. Skutkuje to tym, iż o tyle zostaje zmniejszona jego marża. Stosowanie zatem systemu przewidzianego w art. 26a szóstej
dyrektywy do przedsiębiorstw leasingowych działających w tych warunkach umożliwia właśnie osiągnięcie celu, który wyznaczył
sobie ustawodawca wspólnotowy, przyjmując ten system, to znaczy umożliwia uniknięcie podwójnego opodatkowania i zakłóceń konkurencji
w dziedzinie towarów używanych.
(por. pkt 28, 40, 41, 44 oraz pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 8 grudnia 2005 r.(*)
Szósta dyrektywa VAT – Artykuł 13 część B lit. c) – Zwolnienia – Zwolnienie dostaw towarów, w stosunku do których nie przysługuje prawo do odliczenia – Odsprzedaż pojazdów nabytych jako używane przez spółkę leasingową – Artykuł 26a – Szczególne przepisy dotyczące sprzedaży towarów używanych
W sprawie C-280/04
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Vestre
Landsret (Dania) postanowieniem z dnia 25 czerwca 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 29 czerwca 2004 r. w postępowaniu
Jyske Finans A/S
przeciwko
Skatteministeriet
przy udziale:
Nordania Finans A/S,
BG Factoring A/S,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Malenovský (sprawozdawca), J.-P. Puissochet, S. von Bahr i U. Lõhmus, sędziowie,
rzecznik generalny: L.A. Geelhoed,
sekretarz: H. von Holstein, zastępca sekretarza,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 7 lipca 2005 r.
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Jyske Finans A/S przez E. Malberga, advokat,
– w imieniu Nordania Finans A/S oraz BG Factoring A/S przez H. Severina Hansena oraz T. K. Kristjanssona Plesnera, advokaterne,
– w imieniu rządu duńskiego przez J. Molde’a, działającego w charakterze pełnomocnika, oraz przez P. Bieringa, advokat,
– w imieniu rządu greckiego przez I. Pouli oraz V. Kyriazopoulosa, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu polskiego przez J. Pietrasa, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez L. Ström van Lier oraz T. Ficha, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 22 września 2005 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 część B lit. c) oraz art. 26a lit. e) szóstej
dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do
podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, str. 1)
zmienionej dyrektywą Rady 94/5/WE z dnia 14 lutego 1994 r. (Dz.U. L 60, str. 16, zwanej dalej „szóstą dyrektywą”).
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu toczącego się między spółką Jyske Finans A/S (zwaną dalej „Jyske Finans”) a Skatteministeriet
(duńskim ministrem do spraw podatków i akcyzy) w przedmiocie podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”),
którego zażądano od tej spółki z tytułu czynności polegających na odsprzedaży pojazdów nabytych jako używane.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
3 Zgodnie z art. 2 ust. 1 szóstej dyrektywy opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają dostawy towarów lub świadczenie usług dokonywane
odpłatnie przez podatnika działającego w tym charakterze.
4 Artykuł 11 część A ust. 1 lit. a) określa podstawę opodatkowania dla tych dostaw towarów, jako wszystko co stanowi wartość
wzajemnego świadczenia, które dostawca otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego, klienta lub osoby trzeciej.
5 Artykuł 13 część B tej dyrektywy stanowi:
„Nie naruszając innych przepisów Wspólnoty, państwa członkowskie zwalniają, na warunkach, które ustalają w celu zapewnienia
właściwego i prostego zastosowania zwolnień od podatku i zapobieżenia oszustwom podatkowym, unikaniu opodatkowania lub nadużyciom:
[…]
c) […] dostawy […] towarów, od których nabycia [przy których nabyciu] lub produkcji nie przysługiwało na podstawie art. 17 ust. 6
prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej;
[…]”.
6 Zgodnie z art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy:
„Przed upływem najwyżej czterech lat od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy Rada, stanowiąc jednogłośnie na wniosek
Komisji, podejmie decyzję, które wydatki nie będą się kwalifikowały do odliczenia podatku od wartości dodanej.
[…]
Do czasu wejścia w życie powyższych przepisów państwa członkowskie mogą zachować wyłączenia przewidziane w ich prawie krajowym
w momencie wejścia w życie niniejszej dyrektywy”.
7 Artykuł 26a szóstej dyrektywy dodany przez art. 1 ust. 3 dyrektywy 94/5 ustanawia szczególne przepisy dotyczące towarów używanych,
dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków. Zgodnie z owym art. 26a dostawy towarów dokonane przez podlegającego
opodatkowaniu pośrednika są opodatkowane wyłącznie na podstawie marży zysku, która jest równa różnicy między ceną sprzedaży
uzyskaną przez podlegającego opodatkowaniu pośrednika a ceną ich kupna.
8 Jak wynika z motywu trzeciego i piątego dyrektywy 94/5, owe przepisy szczególne mają na celu unikanie podwójnego opodatkowania
i zakłóceń konkurencji między podatnikami.
9 Podlegający opodatkowaniu pośrednik jest zdefiniowany w art. 26a część A lit. e) jako „każd[y] podatnik, który w ramach swojej
działalności gospodarczej kupuje lub używa w celu pokrycia potrzeb [przeznacza na potrzeby działalności] swojego przedsiębiorstwa
bądź też przywozi w celu odsprzedaży towary używane”.
Uregulowania krajowe
10 Artykuł 8 ust. 1 momslov (ustawy o podatku VAT), zmienionej ustawą nr 375 z dnia 18 maja 1994 r., oraz ustawy zmieniającej
nr 1114 z dnia 21 grudnia 1994 r. (zwanej dalej „ustawą o podatku VAT”) stanowi:
„Odpłatna dostawa obejmuje sprzedaż aktywów spółki, w przypadku gdy podmiot ma prawo do całkowitego lub częściowego odliczenia,
w szczególności przy nabyciu lub wyprodukowaniu składnika aktywów”.
11 Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o podatku VAT:
„Dostawa towarów, które były wykorzystywane jedynie w ramach przedsiębiorstwa zwolnionego z podatku VAT, zgodnie z ust. 1
niniejszego przepisu, lub towarów, przy których nabyciu lub użyciu wyłączone było prawo do odliczenia na podstawie rozdziału
9, jest zwolniona z podatku VAT”.
12 W rozdziale 9 ustawa ta stanowi w art. 42 ust. 1 pkt 7, że przedsiębiorstwa nie mogą odliczyć podatku naliczonego przy „nabyciu
i korzystaniu z pojazdów mechanicznych przeznaczonych do transportu maksymalnie 9 osób, z zastrzeżeniem ust. 4, 6, i 7”.
13 Zgodnie z art. 42 ust. 6:
„Przedsiębiorstwa sprzedające, wynajmujące pojazdy silnikowe lub prowadzące naukę jazdy mogą, na zasadzie wyjątku od ust. 1
pkt 7, odliczyć podatek od nabycia […] przeznaczonego na cele ich działalności”.
14 Rozdział 17 tej ustawy transponuje dyrektywę 94/5 w zakresie dotyczącym szczególnych przepisów dotyczących w szczególności
towarów używanych.
15 Znajdujący się w rozdziale 17 art. 69 ust. 1 stanowi:
„Przedsiębiorstwa, które z zamiarem odsprzedaży nabywają w szczególności towary używane, dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie
lub antyki, mogą przy odsprzedaży zapłacić podatek od danych towarów zgodnie z zasadami ustanowionymi w niniejszym rozdziale”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
16 Jyske Finans wykonuje działalność gospodarczą leasingu pojazdów mechanicznych. W ramach swojej działalności nabywa pojazdy
nowe bądź używane. W przypadku tych ostatnich nabycie nie daje prawa do odliczenia podatku VAT zawartego w cenie, ponieważ
sprzedawcy nie mogą zgodnie z przepisami krajowymi zadeklarować podatku VAT od ceny pojazdu.
17 W okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 maja 2001 r. Jyske Finans dokonała, po zakończeniu okresu leasingu, odsprzedaży 145
pojazdów, które zostały nabyte jako używane. Duńskie władze podatkowe zażądały od niej w maju 2001 r. zapłaty podatku VAT
w kwocie 2 236 413 DKK (czyli około 299 500 EUR) należnego ich zdaniem od tej odsprzedaży.
18 Jyske Finans zakwestionowała to zobowiązanie podatkowe przed Vestre Landrest podnosząc, że jego zapłata prowadziłaby do podwójnego
opodatkowania podatkiem VAT, ponieważ nie mogła ona wykonać prawa do odliczenia podatku VAT, który jest zawarty w cenie nabycia
używanych pojazdów i który nie jest deklarowany. Twierdziła ona, że decyzja władz podatkowych nie miała podstawy prawnej w ustawie
o podatku VAT i była sprzeczna z szóstą dyrektywą. Spółki Nordania Finans A/S i BG Factoring A/S przystąpiły do sprawy jako
interwenienci po stronie Jyske Finans.
19 Vestre Landrest stwierdził, że postępowanie w sprawie przed nim zawisłej dotyczy po pierwsze kwestii, czy przesłanki opodatkowania
były sprzeczne z art. 13 część B lit. c) szóstej dyrektywy, a po drugie tego, czy Jyske Finans mogła zasadnie powoływać się
na szczególne przepisy dotyczące opodatkowania sprzedaży towarów używanych na podstawie systemu marży przewidzianego w art. 26a
tej dyrektywy. Ocenił on, że rozstrzygnięcie w sprawie przed sądem krajowym zależy od wykładni tych dwóch przepisów dyrektywy.
W tej sytuacji Vestre Landrest postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału o udzielenie odpowiedzi na następujące
pytania prejudycjalne:
„1) Czy art. 13 część B lit. c) szóstej dyrektywy […] odczytywany w związku z art. 2 pkt 1 oraz art. 11 część A ust. 1 lit. a)
należy interpretować w ten sposób, że sprzeczne z nim jest utrzymywanie przez państwo członkowskie stanu prawnego wynikającego
z jego ustawy o podatku VAT, w którym podatnik, który w znacznej mierze zaliczył do aktywów swojego przedsiębiorstwa dobra
inwestycyjne, w przeciwieństwie do podmiotów trudniących się handlem pojazdami używanymi i innych podmiotów gospodarczych
sprzedających używane pojazdy, jest podatnikiem podatku VAT w zakresie sprzedaży tych dóbr inwestycyjnych, nawet jeśli dane
dobro zostało nabyte od podatnika, który nie mógł zadeklarować podatku zawartego w cenie dóbr z tym skutkiem, że przy nabyciu
tego dobra nie przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku?
2) Czy art. 26a […] część A lit. e) szóstej dyrektywy […] należy interpretować w ten sposób, że pojęcie »podlegającego opodatkowaniu
pośrednika« obejmuje jedynie osoby, których główna działalność polega na nabywaniu i sprzedaży pojazdów używanych, jeżeli
towary używane, o które chodzi, są nabywane z zamiarem uzyskania zysku przy odsprzedaży, jako wyłącznym lub głównym celem
[…] nabycia, czy też pojęcie to obejmuje również osoby, które odsprzedają zwykle te dobra po zakończeniu wynajmu, pomocniczo
w stosunku do głównej działalności gospodarczej, koncentrującej się wokół leasingu w okolicznościach opisanych powyżej?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
20 Pytaniem pierwszym sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 13 część B lit. c) szóstej dyrektywy należy interpretować
w ten sposób, że ustawodawstwo krajowe poddające podatkowi VAT czynności, poprzez które podatnik odsprzedaje, po wykorzystaniu
na potrzeby swojego przedsiębiorstwa, towary, przy których nabyciu nie przysługiwało prawo do odliczenia, gdyż zakup został
dokonany od podatników niemogących zadeklarować podatku VAT, jest sprzeczne ze zwolnieniem od podatku VAT, przewidzianym w
nim w stosunku do dostaw towarów, przy których nabyciu wyłączone było prawo do odliczenia zgodnie z art. 17 ust. 6 tej dyrektywy.
21 Na wstępie należy przypomnieć, że terminy używane celem zdefiniowania zwolnień, o których mowa w art. 13 szóstej dyrektywy,
podlegają ścisłej interpretacji, ponieważ zwolnienia te stanowią odstępstwa od zasady ogólnej, według której, zgodnie z art. 2
tej dyrektywy, podatek VAT jest pobierany od każdej dostawy towarów lub świadczenia usług dokonanego odpłatnie przez podatnika,
który działa w tym charakterze (zob. w szczególności wyroki z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie C‑8/01 Taksatorringen, Rec.
str. I‑13711, pkt 36, oraz z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie C‑428/02 Fonden Marselisborg Lystbådehavn, Zb.Orz. str. I-1527,
pkt 29).
22 Należy również przypomnieć, że zgodnie z art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy państwa członkowskie mogą zachować swoje ustawodawstwo
w zakresie wyłączenia prawa do odliczenia, istniejące w momencie wejścia w życie tej dyrektywy, aż do chwili przyjęcia przez
Radę przepisów przewidzianych w tym przepisie (zob. wyrok z dnia 14 czerwca 2001 r. w sprawie C‑345/99 Komisja przeciwko Francji,
Rec. str. I‑4493, pkt 19).
23 Ponieważ żadna z propozycji przedłożonych przez Komisję Radzie na podstawie art. 17 ust. 6 akapit pierwszy szóstej dyrektywy
nie została przyjęta przez tę ostatnią, państwa członkowskie mogą utrzymywać swoje ustawodawstwo w zakresie wyłączenia prawa
do odliczenia podatku VAT, do chwili gdy ustawodawca wspólnotowy ustanowi wspólnotowy system wyłączeń i dokona w ten sposób
stopniowej harmonizacji ustawodawstw krajowych w dziedzinie podatku VAT (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Francji,
pkt 20). Prawo wspólnotowe nie zawiera zatem obecnie żadnego przepisu wyliczającego wydatki, w których przypadku prawo do
odliczenia podatku VAT jest wyłączone.
24 Zwolnienie przewidziane w art. 13 część B lit. c) szóstej dyrektywy może obejmować zatem jedynie dostawy towarów, przy których
nabyciu wyłączone było, na podstawie ustawodawstwa krajowego, prawo do odliczenia. Treść tego artykułu nie może być w tym
aspekcie interpretowana w inny sposób, który umożliwiłby uniknięcie sytuacji, w której podatnik pozbawiony możliwości skorzystania
z takiego zwolnienia podlegałby podwójnemu opodatkowaniu.
25 Jeśli tego rodzaju ustawodawstwo, jak to rozpatrywane w postępowaniu przed sądem krajowym, przewiduje, iż przedsiębiorstwa,
których działalność polega na wynajmie pojazdów mechanicznych mogą odliczyć podatek od zakupów przeznaczonych na tę działalność,
to wynika z tego, iż nabycia pojazdu przez tego rodzaju przedsiębiorstwo nie dotyczy w rozumieniu art. 13 część B lit. c)
szóstej dyrektywy wyłączenie prawa do odliczenia zgodnie z art. 17 ust. 6 tej dyrektywy. Nie można zatem uznawać, że odsprzedaż
tego pojazdu zalicza się do dostaw podlegających zwolnieniu przewidzianemu w owym art. 13 część B lit. c). Okoliczność, że
przy takim nabyciu nie przysługiwało prawo do odliczenia z tego względu, że – podobnie jak w sprawie przed sądem krajowym
– nastąpiło ono od sprzedawców, którzy sami nie mogli, zgodnie z ustawodawstwem krajowym, odliczyć podatku naliczonego od
dokonanych przez nich zakupów pojazdów i stąd nie zadeklarowali naliczonego podatku VAT, jest bez znaczenia dla kwalifikacji
tego nabycia do celów stosowania owego art. 13.
26 W tej sytuacji na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi, że art. 13 część B lit. c) szóstej dyrektywy należy interpretować
w ten sposób, że nie jest z nim sprzeczne ustawodawstwo krajowe, które poddaje opodatkowaniu podatkiem VAT czynności, w ramach
których podatnik odsprzedaje, po przeznaczeniu na potrzeby swojego przedsiębiorstwa, towary, przy których nabyciu nie miało
zastosowania wyłączenie prawa do odliczenia zgodnie z art. 17 ust. 6 zmienionej dyrektywy 77/388, i to mimo tego, że przy
owym nabyciu, od podatnika pozbawionego możliwości zadeklarowania podatku VAT, nie przysługiwało z tego względu prawo do odliczenia.
W przedmiocie pytania drugiego
27 Pytaniem drugim sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy podatnik, który w ramach zwykłego wykonywania swojej działalności
odsprzedaje pojazdy, które nabył jako używane z zamiarem ich przeznaczenia na potrzeby swojej działalności leasingowej, może
być uznany za „podlegającego opodatkowaniu pośrednika” w rozumieniu art. 26a szóstej dyrektywy.
28 Artykuł ten, dodany dyrektywą 94/5, wprowadza szczególne przepisy dotyczące opodatkowania marży zysku uzyskanej przez podlegającego
opodatkowaniu pośrednika podczas dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.
29 Należy przypomnieć, że art. 26a część A lit. e) szóstej dyrektywy definiują podlegającego opodatkowaniu pośrednika jako podatnika,
który w ramach swojej działalności gospodarczej kupuje lub przeznacza na potrzeby swojego przedsiębiorstwa bądź też przywozi
w celu odsprzedaży towary używane, dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie lub antyki.
30 Liczne wersje szóstej dyrektywy, w tym wersja angielska, pozwalają sądzić, że wyrażenie „w celu odsprzedaży” odnosi się wyłącznie
do czasownika „przywozi”, który poprzedza je bezpośrednio. Można by zatem twierdzić, że w przypadku czynności nabycia, które
jako jedyne występują w postępowaniu przed sądem krajowym, tekst szóstej dyrektywy nie wymaga dla spełnienia definicji podlegającego
opodatkowaniu pośrednika, by zainteresowany miał w chwili nabycia towaru używanego zamiar jego odsprzedania. W tej sytuacji
nic nie pozwala wyłączyć z zakresu tej definicji przedsiębiorstwa leasingowego, które podobnie jak Jyske Finans nabywa w ramach
swojej działalności gospodarczej towary używane.
31 Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepisy wspólnotowe powinny być interpretowane i stosowane
w sposób jednolity, z uwzględnieniem wersji występujących we wszystkich językach Wspólnoty (zob. podobnie w szczególności
wyrok z dnia 5 grudnia 1967 r. w sprawie 19/67 Van der Vecht, Rec. str. 445, 456, z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C‑219/95 P
Ferriere Nord przeciwko Komisji, Rec. str. I‑4411, pkt 15, oraz z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑371/02 Björnekulla
Fruktindustrier, Rec. str. I‑5791, pkt 16). W razie różnicy między różnymi wersjami językowymi tekstu wspólnotowego dany
przepis powinien być interpretowany z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego stanowi część (zob.
wyrok z dnia 9 marca 2000 r. w sprawie C‑437/97 EKW i Wein & Co, Rec. str. I‑1157, pkt 42, oraz z dnia 1 kwietnia 2004 r.
w sprawie C‑1/02 Borgmann, Rec. str. I‑3219, pkt 25).
32 Z drugiego, trzeciego i piątego motywu dyrektywy 94/5 wynika, że ustawodawca wspólnotowy zamierzał dokonać określonej harmonizacji
bardzo różnych systemów stosowanych w państwach członkowskich w dziedzinie opodatkowania towarów używanych, dzieł sztuki,
przedmiotów kolekcjonerskich i antyków celem uniknięcia podwójnego opodatkowania i zakłóceń konkurencji zarówno wewnątrz tych
państw członkowskich, jak i w stosunkach między nimi. W tej sytuacji wykładnia wyrażenia „w celu odsprzedaży”, która odnosiłaby
je wyłącznie do przywozu byłaby sprzeczna w ogólnym celem, który wyznaczył sobie w ten sposób ustawodawca wspólnotowy, polegającym
na wprowadzeniu spójnego systemu w dziedzinie towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków. W konsekwencji
należy stwierdzić, że wyrażenie to należy interpretować w ten sposób, że odnosi się ono również do czynności nabycia lub przeznaczenia
na potrzeby przedsiębiorstwa.
33 Istotne jest zatem rozstrzygnięcie kwestii, czy posługując się pojęciem podlegającego opodatkowaniu pośrednika, który nabywa
towary używane „w celu odsprzedaży”, szósta dyrektywa odnosi się jedynie do podatnika, który ogranicza się do dokonania po
nabyciu czynności o charakterze zasadniczo technicznym polegających na przygotowaniu pojazdów celem bezpośredniego przeprowadzenia
ich odsprzedaży, czy też obejmuje również podatnika, który wykonuje, przed dokonaniem odsprzedaży pojazdów, działalność polegającą
na ich wynajmie. Działalność taka, polegająca na wynajmie, jest de facto, jeśli chodzi o jej cel, samodzielna w stosunku do
czynności odsprzedaży, która może mieć miejsce dopiero po zakończeniu długiego okresu bądź w ogóle nie nastąpić, wziąwszy
pod uwagę ryzyko właściwe wynajmowi pojazdów, takie jak zużycie lub zniszczenie. Innymi słowy należy rozstrzygnąć, czy definicja
podlegającego opodatkowaniu pośrednika obejmuje również taką sytuację jak ta w postępowaniu przed sądem krajowym, w której
dla danego podatnika odsprzedaż w chwili nabycia towaru używanego nie jest de facto głównym celem, lecz jedynie celem drugorzędnym,
pomocniczym w stosunku do celu polegającego na wynajmie.
34 Należy przypomnieć, że celem określenia zakresu danego przepisu prawa wspólnotowego należy mieć na uwadze jednocześnie jego
treść, kontekst oraz jego cele (zob. wyrok z dnia 15 października 1992 r. w sprawie C‑162/91 Tenuta il Bosco, Rec. str. I‑5279,
pkt 11, z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie C‑315/00 Maierhofer, Rec. str. I‑563, pkt 27, oraz z dnia 15 lipca 2004 r. w sprawie
C‑321/02 Harbs, Rec. str. I‑7101, pkt 28).
35 Prawdą jest, że system opodatkowania marży zysku uzyskanej przez podlegającego opodatkowaniu pośrednika przy dostawie towarów
używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków stanowi szczególny system opodatkowania podatkiem VAT stanowiący
odstępstwo od systemu ogólnego wynikającego z szóstej dyrektywy, który – podobnie jak inne systemy szczególne przewidziane
w art. 24, 25 i 26 tej dyrektywy – powinien być stosowany wyłącznie w zakresie niezbędnym dla realizacji jego celu (zob. odpowiednio
w odniesieniu do stosowania systemu przewidzianego w art. 26 i przewidzianego w art. 25 wyrok z dnia 22 października 1998 r.
w sprawach połączonych C‑308/96 i C‑94/97 Madgett i Baldwin, Rec. str. I‑6229, pkt 34, oraz ww. wyrok w sprawie Harbs, pkt 27).
36 Jednakże nadal wykładnia terminów, którymi posługuje się art. 26a szóstej dyrektywy powinna być zgodna z celami, którym służy
szczególny system ustanowiony przez ten artykuł, oraz powinna przestrzegać wymogów zasady neutralności podatkowej, na której
zasadza się wspólny system podatku VAT.
37 Należy w tym miejscu wskazać, że motyw trzeci i piąty dyrektywy 94/5 wyrażają intencję ustawodawcy wspólnotowego, by uniknąć
podwójnego opodatkowania i zakłóceń konkurencji (zob. wyrok z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑320/02 Stenholmen, Rec.
str. I‑3509, pkt 25).
38 Opodatkowanie, na podstawie całej ceny sprzedaży, dokonywanej przez przedsiębiorstwo leasingowe dostawy pojazdu, który nabyło
ono jako używany, mimo że w chwili tego nabycia nie mogło odliczyć podatku VAT, który jest zawarty w cenie nabycia, powoduje
ryzyko podwójnego opodatkowania.
39 Ponadto zasada neutralności podatkowej, na której zwłaszcza zasadza się wspólny system podatku VAT ustanowiony przez szóstą
dyrektywę, sprzeciwia się temu, by podmioty gospodarcze, które dokonują takich samych czynności, były traktowane odmiennie
w zakresie poboru podatku VAT (zob. wyrok z dnia 16 września 2004 r. w sprawie C‑382/02 Cimber Air, Rec. str. I‑8379, pkt 23
i 24).
40 Na rynku sprzedaży pojazdów używanych opodatkowanie całej ceny sprzedaży w ramach dostawy dokonanej przez przedsiębiorstwa
leasingowe spowodowałoby zakłócenia konkurencji ze szkodą dla tych ostatnich i na korzyść, w szczególności, przedsiębiorstw
trudniących się handlem pojazdami używanymi, które korzystają z systemu opodatkowania marży zysku. Aby bowiem uczynić zadość
uzasadnionemu oczekiwaniu nabywców, że będą płacić tę samą cenę za pojazdy tej samej jakości, niezależnie od tego, czy są
one sprzedawane przez przedsiębiorstwo trudniące się handlem pojazdami używanymi, czy też przez przedsiębiorstwo leasingowe,
to ostatnie przedsiębiorstwo nie może w sposób uzasadniony przenosić na tę cenę kwoty podatku VAT należnego od niego. Skutkuje
to tym, iż o tyle zostaje zmniejszona jego marża.
41 Stosowanie zatem systemu przewidzianego w art. 26a szóstej dyrektywy do przedsiębiorstw leasingowych działających w tych warunkach
umożliwia właśnie osiągnięcie celu, który wyznaczył sobie ustawodawca wspólnotowy, przyjmując ten system, to znaczy umożliwia
uniknięcie podwójnego opodatkowania i zakłóceń konkurencji w dziedzinie towarów używanych.
42 W takiej sytuacji, mając na względzie cel art. 26a szóstej dyrektywy, należy go interpretować w ten sposób, że nie wyklucza
on z kategorii podlegających opodatkowaniu pośredników przedsiębiorstwa trudniącego się leasingiem pojazdów używanych, skoro
odsprzedaż stanowi zwykłą część jego działalności i skoro zamiar odsprzedaży istnieje w chwili nabycia, nawet jeśliby jego
działalność polegająca na odsprzedaży miała charakter wtórny w stosunku do działalności polegającej na wynajmie.
43 Należy wskazać jeszcze, że Komisja stwierdziła w trakcie rozprawy, że państwa członkowskie nie zaakceptowały propozycji, przedstawionej
im w ramach projektu „siódmej dyrektywy”, by ustanowić wspólny system opodatkowania dostaw towarów używanych przewidujący,
również celem uniknięcia podwójnego opodatkowania, przywrócenie podatku VAT na towar używany przed jego ostateczną odsprzedażą,
by umożliwić w ten sposób jednocześnie odliczenie tego podatku VAT i uczynić podstawą opodatkowania całą cenę sprzedaży. Zatem
nawet zakładając, że de lege ferenda taki lub podobny system umożliwiłby w lepszym stopniu pobór podatku VAT od tych dostaw,
to nie można jednak przeciwstawić tego nasuwającej się Trybunałowi wykładni art. 26a szóstej dyrektywy, który to artykuł jest
obecnie jedynym przepisem prawa wspólnotowego znajdującym zastosowanie w niniejszym przypadku.
44 Wobec powyższego na pytanie drugie należy udzielić odpowiedzi, że art. 26a część A lit. e) szóstej dyrektywy należy interpretować
w ten sposób, że przedsiębiorstwo, które w ramach zwykłego wykonywania działalności gospodarczej odsprzedaje pojazdy, które
nabyło jako używane celem przeznaczenia ich na cele swojej działalności leasingowej, i dla którego odsprzedaż nie jest w chwili
nabycia głównym celem, a jedynie celem drugorzędnym, pochodnym w stosunku do leasingu, może zostać uznane za „podlegającego
opodatkowaniu pośrednika” w rozumieniu tego przepisu.
W przedmiocie kosztów
45 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z tych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuł 13 część B lit. c) szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw
członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru
podatku, zmienionej dyrektywą Rady 94/5/WE z dnia 14 lutego 1994 r., należy interpretować ten sposób, że nie jest z nim sprzeczne
ustawodawstwo krajowe, które poddaje opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej czynności, w ramach których podatnik odsprzedaje,
po przeznaczeniu na cele swojego przedsiębiorstwa, towary, przy których nabyciu nie miało zastosowania wyłączenie prawa do
odliczenia zgodnie z art. 17 ust. 6 zmienionej dyrektywy 77/388, i to mimo tego, że przy owym nabyciu, od podatnika pozbawionego
możliwości zadeklarowania podatku VAT, nie przysługiwało z tego względu prawo do odliczenia.
2) Artykuł 26a część A lit. e) szóstej dyrektywy 77/388, zmienionej dyrektywą 94/5, należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwo,
które w ramach zwykłego wykonywania działalności gospodarczej odsprzedaje pojazdy, które nabyło jako używane celem przeznaczenia
ich na potrzeby swojej działalności leasingowej, i dla którego odsprzedaż nie jest w chwili nabycia głównym celem, a jedynie
celem drugorzędnym, pochodnym w stosunku do leasingu, może zostać uznane za „podlegającego opodatkowaniu pośrednika” w rozumieniu
tego przepisu.
Podpisy
** Język postępowania: duński.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło