C-280/12
WyrokTSUE2013-11-28CELEX: 62012CJ0280ECLI:EU:C:2013:775
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Unii Europejskiej jest zobowiązana do przedstawienia sądowi Unii konkretnych dowodów uzasadniających przyjęcie środków ograniczających (zamrożenie funduszy) wobec osób i podmiotów, nawet jeśli dowody te pochodzą ze źródeł poufnych, w celu zapewnienia skutecznej kontroli sądowej i poszanowania prawa do obrony?Ratio decidendi
Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że sądy Unii muszą zapewnić pełną kontrolę zgodności z prawem aktów Unii w świetle praw podstawowych, w tym prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej. Skuteczność tej kontroli wymaga, aby decyzja o zastosowaniu środków ograniczających opierała się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej, co oznacza, że Rada musi przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń. Nawet jeśli dowody pochodzą ze źródeł poufnych, Rada nie jest zwolniona z ciężaru dowodu, a sąd Unii ma obowiązek sprawdzić zasadność powodów, na które powołuje się Rada, w tym zasadność odmowy ujawnienia informacji. W przypadku braku przedstawienia przez Radę jakichkolwiek dowodów (nawet w formie streszczenia) na poparcie zarzutów, sąd Unii nie jest w stanie sprawdzić zasadności spornych aktów, co prowadzi do ich nieważności.Stan faktyczny
Irańska spółka Fulmen, działająca w sektorze sprzętu elektrycznego, oraz Fereydoun Mahmoudian, jej większościowy udziałowiec i prezes zarządu, zostali wpisani na listy osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi (zamrożenie funduszy) w związku z irańskim programem jądrowym. Uzasadnieniem dla wpisu Fulmen było jej zaangażowanie w instalację sprzętu elektrycznego w zakładach Kom/Fordu, zanim ich istnienie było powszechnie znane. F. Mahmoudian został wpisany jako dyrektor Fulmen. Fulmen i Mahmoudian zakwestionowali te wpisy, twierdząc, że Rada nie przedstawiła dowodów na ich zaangażowanie.Rozstrzygnięcie
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.
3) Republika Francuska, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Komisja Europejska pokrywają własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 28 listopada 2013 r. (
*1
)
„Odwołanie — Środki ograniczające przyjęte wobec Islamskiej Republiki Iranu w celu niedopuszczenia do rozprzestrzeniania broni jądrowej — Zamrożenie funduszy — Obowiązek umotywowania zasadności środka”
W sprawie C‑280/12 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 4 czerwca 2012 r.,
Rada Unii Europejskiej, reprezentowana przez M. Bishopa oraz R. Liudvinaviciute-Cordeiro, działających w charakterze pełnomocników,
wnosząca odwołanie,
popierana przez:
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, reprezentowane przez J. Beeko oraz A. Robinsona, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez S. Lee, barrister,
Republikę Francuską, reprezentowaną przez E. Ranaivosona oraz D. Colasa, działających w charakterze pełnomocników,
interwenienci w postępowaniu odwoławczym,
w której drugą stroną są:
Fulmen, z siedzibą w Teheranie (Iran),
Fereydoun Mahmoudian, zamieszkały w Teheranie,
reprezentowani przez adwokatów A. Kronshagena oraz C. Hirtzbergera,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
Komisja Europejska, reprezentowana przez M. Konstantinidisa, działającego w charakterze pełnomocnika,
interwenient w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, E. Juhász, A. Rosas (sprawozdawca), D. Šváby i C. Vajda, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Wathelet,
sekretarz: V. Tourrès, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 lipca 2013 r.,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
W swoim odwołaniu Rada Unii Europejskiej wnosi do Trybunału o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2012 r. w sprawach połączonych T‑439/10 i T‑440/10 Fulmen i Mahmoudian przeciwko Radzie (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), na mocy którego Sąd stwierdził nieważność następujących aktów prawnych w zakresie dotyczącym Fulmen i F. Mahmoudiana:
—
decyzji Rady 2010/413/WPZiB z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającej wspólne stanowisko 2007/140/WPZiB (Dz.U. L 195, s. 39; sprostowanie Dz.U. L 197, s. 19);
—
rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 668/2010 z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie wdrożenia art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 423/2007 dotyczącego środków ograniczających wobec Iranu (Dz.U. L 195, s. 25);
—
decyzji Rady 2010/644/WPZiB z dnia 25 października 2010 r. zmieniającej decyzję 2010/413 (Dz.U. L 281, s. 81);
—
rozporządzenia Rady (UE) nr 961/2010 z dnia 25 października 2010 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie nr 423/2007 (Dz.U. L 281, s. 1, zwanych dalej łącznie „spornymi aktami”),
utrzymał w mocy skutki decyzji 2010/413, zmienionej decyzją 2010/644, do momentu, w którym weszło w życie stwierdzenie nieważności rozporządzenia nr 961/2010, i oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Ramy prawne i okoliczności powstania sporu
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej został wyłożony do podpisu w dniu 1 lipca 1968 r. w Londynie, w Moskwie i w Waszyngtonie. Wszystkie 28 państw członkowskich Unii Europejskiej jest „państwami stronami” tego traktatu, podobnie jak Islamska Republika Iranu.
Artykuł II tego układu przewiduje między innymi, że „[k]ażde z Państw Stron niniejszego Układu niedysponujących bronią jądrową zobowiązuje się do [...] nieprodukowania i nieuzyskiwania inną drogą broni jądrowej lub innych jądrowych urządzeń wybuchowych [...]”.
Artykuł III wspomnianego układu przewiduje w swym ust. 1, że „[k]ażde z Państw Stron Układu niedysponujących bronią jądrową zobowiązuje się do przyjęcia środków zabezpieczających ustalonych w porozumieniu, co do którego będą prowadzone rokowania i które będzie zawarte z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej [(zwaną dalej »MAEA«)], zgodnie z[e] [..] Statutem [MAEA] i systemem środków zabezpieczających Agencji, wyłącznie w celu kontroli wykonania jego zobowiązań, przyjętych zgodnie z niniejszym Układem, aby nie dopuścić do przekształcenia energii jądrowej przeznaczonej do celów pokojowych w broń jądrową lub inne jądrowe urządzenia wybuchowe [...]”.
Zgodnie z art. III B 4 statutu MAEA Agencja ta przedstawia Zgromadzeniu Ogólnemu Narodów Zjednoczonych roczne sprawozdania na temat swoich prac, a jeśli zaistnieje taka potrzeba, Radzie Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych (zwanej dalej „Radą Bezpieczeństwa”).
Rada Bezpieczeństwa, zaniepokojona licznymi sprawozdaniami dyrektora generalnego MAEA oraz rezolucjami Rady Gubernatorów MAEA dotyczącymi programu jądrowego Islamskiej Republiki Iranu, przyjęła w dniu 23 grudnia 2006 r. rezolucję nr 1737 (2006), w załączniku do której wymienione są zaangażowane w rozprzestrzenianie broni jądrowej osoby i podmioty, których fundusze oraz zasoby ekonomiczne powinny zostać zamrożone.
W celu wdrożenia w Unii rezolucji nr 1737 (2006) Rada przyjęła w dniu 27 lutego 2007 r. wspólne stanowisko 2007/140/WPZiB w sprawie środków ograniczających wobec Iranu (Dz.U. L 61, s. 49).
Artykuł 5 ust. 1 wspólnego stanowiska 2007/140 przewidywał zamrożenie wszelkich funduszy i zasobów ekonomicznych określonych kategorii osób i podmiotów wymienionych w lit. a) i b) tego przepisu. I tak art. 5 ust. 1 lit. a) dotyczył osób i podmiotów określonych w załączniku do rezolucji nr 1737 (2006), jak również innych osób i podmiotów określonych przez Radę Bezpieczeństwa czy komitet Rady Bezpieczeństwa utworzony zgodnie z art. 18 rezolucji nr 1737 (2006). Wykaz tych osób i podmiotów znajdował się w załączniku I do wspólnego stanowiska 2007/140. Z kolei art. 5 ust. 1 lit. b) dotyczył osób i podmiotów niewymienionych w załączniku I, które między innymi są zaangażowane w działania Iranu wrażliwe z punktu widzenia rozprzestrzeniania materiałów jądrowych, są bezpośrednio związane z takimi działaniami lub udzielają im wsparcia. Wykaz tych osób i podmiotów znajdował się w załączniku II do omawianego wspólnego stanowiska.
W zakresie dotyczącym kompetencji Wspólnoty Europejskiej rezolucja nr 1737 (2006) została wdrożona rozporządzeniem Rady (WE) nr 423/2007 z dnia 19 kwietnia 2007 r. dotyczącym środków ograniczających wobec Iranu (Dz.U. L 103, s. 1), wydanym na podstawie art. 60 WE i 301 WE, i opartym na wspólnym stanowisku 2007/140, którego treść jest zasadniczo taka sama jak treść tego rozporządzenia, gdyż te same nazwy podmiotów i nazwiska osób fizycznych zostały wymienione w załącznikach do rozporządzenia: IV (wykaz osób, podmiotów i organów, określonych przez Radę Bezpieczeństwa) i V (wykaz osób, podmiotów i organów, innych niż wymienione w załączniku IV).
Artykuł 7 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 423/2007 jest sformułowany w następujący sposób:
„Zamraża się wszystkie fundusze i zasoby gospodarcze należące do osób, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku V, pozostające w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą. W załączniku V wymieniono osoby fizyczne i prawne, podmioty i organy, które nie są objęte załącznikiem IV, ale zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b) wspólnego stanowiska 2007/140 [...] zostały określone jako:
a)
zaangażowane w działalność Iranu stwarzającą zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej, bezpośrednio związane z taką działalnością lub wspierające ją”.
Rada Bezpieczeństwa, stwierdziwszy, że Islamska Republika Iranu nie przestrzegała rezolucji Rady Bezpieczeństwa, że wybudowała ośrodek nuklearny w Kom z naruszeniem obowiązku zawieszenia wszelkich działań związanych ze wzbogacaniem uranu i powiadomiła o tym dopiero we wrześniu 2009 r., że nie poinformowała o tym MAEA i odmawiała współpracy z tą agencją, przyjęła na podstawie rezolucji nr 1929 (2010) z dnia 9 czerwca 2010 r. surowsze środki wymierzone w szczególności w irańskie spółki morskie, sektor rakiet balistycznych zdolnych do przenoszenia broni jądrowej oraz Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej.
W oświadczeniu załączonym do swych konkluzji z dnia 17 czerwca 2010 r. Rada Europejska podkreśliła głębokie zaniepokojenie irańskim programem jądrowym i z zadowoleniem przyjęła uchwalenie przez Radę Bezpieczeństwa rezolucji nr 1929 (2010) oraz odnotowała ostatnie sprawozdanie MAEA z dnia 31 maja 2010 r.
W pkt 4 tego oświadczenia Rada Europejska stwierdziła, że nieuniknione stało się wprowadzenie nowych środków ograniczających. Biorąc pod uwagę prace podjęte przez Radę ds. Spraw Zagranicznych, zwróciła się do tej ostatniej, aby podczas swego następnego posiedzenia przyjęła środki wdrażające środki zawarte w rezolucji Rady Bezpieczeństwa nr 1929 (2010), a także środki dodatkowe, z myślą o wsparciu rozwiązania w drodze negocjacji wszystkich nierozstrzygniętych kwestii dotyczących opracowywania przez Islamską Republikę Iranu technologii wrażliwych służących rozwijaniu programów jądrowego i rakietowego. Środki te powinny dotyczyć następujących sektorów:
„handlu, szczególnie technologiami podwójnego zastosowania, oraz na dalszych ograniczeniach ubezpieczania handlu, a także na sektorze finansowym ze szczególnym uwzględnieniem dalszego zamrażania aktywów irańskich banków i restrykcji w zakresie bankowości i ubezpieczeń; powinno się w nich także uwzględnić irański sektor transportu, zwłaszcza Linię Żeglugową Islamskiej Republiki Iranu [(IRISL)] oraz jej spółki zależne i spółkę zajmującą się lotniczym przewozem ładunków, kluczowe sektory przemysłu gazowego i naftowego, z zastosowaniem zakazu nowych inwestycji, pomocy technicznej i transferu technologii, sprzętu i usług związanych z tym[i] obszarami, w szczególności z rafinacją, upłynnianiem i technologią w zakresie skroplonego gazu ziemnego; a także nowe zakazy wydawania wiz i zamrażanie aktywów, szczególnie w stosunku do Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC)”.
Decyzją 2010/413 Rada wprowadziła to oświadczenie w życie, uchylając wspólne stanowisko 2007/140 i przyjmując dodatkowe środki ograniczające w stosunku do ostatnich.
Artykuł 20 ust. 1 decyzji 2010/413 przewiduje zamrożenie funduszy wielu kategorii osób i podmiotów. Artykuł 20 ust. 1 lit. a) dotyczy osób i podmiotów wskazanych przez Radę Bezpieczeństwa, które zostały wymienione w załączniku I do decyzji. Artykuł 20 ust. 1 lit. b) określa między innymi „osoby lub podmioty niewymienione w załączniku I, które są zaangażowane w irańskie działania wrażliwe z punktu widzenia rozprzestrzeniania materiałów jądrowych lub opracowywania systemów przenoszenia broni jądrowej, w tym przez zaangażowanie w zdobywanie zakazanych produktów, towarów, materiałów i technologii, lub które są bezpośrednio związane z tymi działaniami lub zapewniające im wsparcie, a także osoby lub podmioty działające w ich imieniu lub pod ich kierownictwem, lub podmioty należące do nich lub przez nie kontrolowane, w tym w sposób nielegalny, [...] wymienione w załączniku II”.
Skarżąca w sprawie T‑439/10, Fulmen, jest spółką irańską, działającą między innymi w sektorze sprzętu elektrycznego. Została wpisana do pkt 13 części I.B załącznika II do decyzji 2010/413. Uzasadnienie było następujące:
„Fulmen [była z]aangażowan[a] w instalację sprzętu elektrycznego w zakładach Kom/Fordu w chwili, gdy nie było jeszcze powszechnie wiadome, że zakłady te istnieją”.
Według pkt 2 zaskarżonego wyroku skarżący w sprawie T‑440/10, F. Mahmoudian, jest większościowym udziałowcem i prezesem zarządu Fulmen. Został wpisany w pkt 9 części I.A załącznika II do decyzji 2010/413. Uzasadnienie było następujące: „Dyrektor przedsiębiorstwa Fulmen”.
Rozporządzeniem wykonawczym nr 668/2010, wydanym w wykonaniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 423/2007, firma Fulmen, wymieniona w pkt 11 części I.B załącznika do rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010, została dodana do znajdującego się w tabeli I załącznika V do rozporządzenia nr 423/2007 wykazu osób prawnych, podmiotów i organów.
Uzasadnienie było następujące:
„Fulmen [była z]aangażowan[a] w instalację sprzętu elektrycznego w zakładach Kom/Fordu, wtedy gdy nie było jeszcze powszechnie wiadome, że zakłady te istnieją”.
Fereydoun Mahmoudian, wymieniony w pkt 2 części I.A załącznika do rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010, został dodany do wykazu osób fizycznych, znajdującego się w tabeli I załącznika V do rozporządzenia nr 423/2007. Dotyczące go uzasadnienie jest identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413.
Załącznik II do decyzji 2010/413 został poddany przeglądowi i przepisany do decyzji 2010/644.
Motywy 2–5 decyzji 2010/644 są sformułowane w następujący sposób:
„(2)
Rada dokonała pełnego przeglądu wykazu osób i podmiotów zawartego w załączniku II do decyzji 2010/413/WPZiB, do których mają zastosowanie art. 19 ust. 1 lit. b) i [art.] 20 ust. 1 lit. b) tej decyzji. Dokonując tego przeglądu, Rada uwzględniła uwagi przedłożone jej przez zainteresowanych.
(3)
Rada uznała, że – z wyjątkiem dwóch podmiotów – osoby i podmioty wymienione w załączniku II do decyzji 2010/413/WPZiB nadal powinny być objęte szczególnymi środkami ograniczającymi przewidzianymi w tejże decyzji.
(4)
Rada stwierdziła również, że należy zaktualizować wpisy dotyczące niektórych podmiotów znajdujących się w tym wykazie.
(5)
Należy odpowiednio zaktualizować wykaz osób i podmiotów, o których mowa w art. 19 ust. 1 lit. b) i art. 20 ust. 1 lit. b) decyzji 2010/413/WPZiB”.
Firma Fulmen została umieszczona w pkt 13 wykazu podmiotów znajdującym się w tabeli I załącznika II do decyzji 2010/413, tak jak wynika to z decyzji 2010/644. Dotyczące jej uzasadnienie jest identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413.
Fereydoun Mahmoudian został wpisany do pkt 9 wykazu osób fizycznych, znajdującego się w tabeli I załącznika II do decyzji 2010/413, tak jak wynika to z decyzji 2010/644. Dotyczące go uzasadnienie jest identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413.
Rozporządzenie nr 423/2007 zostało uchylone rozporządzeniem nr 961/2010.
Artykuł 16 rozporządzenia nr 961/2010 przewiduje między innymi zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych należących do określonych osób, podmiotów i organów, jak również wszystkich środków finansowych i zasobów gospodarczych będących w posiadaniu lub pod kontrolą tych osób, podmiotów i organów. Artykuł 16 ust. 1 określa osoby, podmioty i organy wskazane przez Radę Bezpieczeństwa i wymienione w załączniku VII do tego rozporządzenia.
Zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 961/2010:
„2. Zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do osób, podmiotów i organów wyszczególnionych w załączniku VIII, jak również wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze będące w posiadaniu lub pod kontrolą tych osób, podmiotów i organów. W załączniku VIII wymieniono osoby fizyczne i prawne, podmioty i organy, które [...] zgodnie z art. 20 ust. 1 lit. b) decyzji [2010/413] zostały określone jako:
a)
zaangażowane w działania bezpośrednio związane z działaniami lub wspierające działania stwarzające zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej przez Iran lub tworzenie systemów przenoszenia broni jądrowej przez Iran, w tym przez zaangażowanie w dostarczanie zakazanych towarów i technologii, lub jako podmioty będące w posiadaniu lub pod kontrolą takich osób, podmiotów lub organów, w tym w sposób nielegalny, lub działające w ich imieniu lub według ich wskazówek;
[...]”.
Firma Fulmen została wpisana przez Radę do pkt 13 wykazu osób prawnych, podmiotów i organów wymienionych w załączniku VIII B do rozporządzenia nr 961/2010. Uzasadnienie wpisu jest identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413.
Fereydoun Mahmoudian został wpisany do pkt 14 wykazu osób fizycznych wymienionych w załączniku VIII A do rozporządzenia nr 961/2010. Uzasadnienie wpisu jest identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413.
Pismami poleconymi, odpowiednio, z dnia 26 sierpnia 2010 r. i z dnia 14 września 2010 r. F. Mahmoudian i Fulmen zwrócili się do Rady o usunięcie firmy i nazwiska z rozpatrywanych wykazów oraz wezwali ją do przedstawienia im dowodów, które stanowiły podstawę zastosowania wobec nich środków ograniczających. Pismem z dnia 28 października 2010 r. Rada oddaliła te wnioski. W tym względzie Rada ponadto poinformowała F. Mahmoudiana i Fulmen, że jej decyzja o pozostawieniu firmy i nazwiska skarżących w spornych wykazach była oparta na tych samych okolicznościach, które zostały przedstawione w uzasadnieniu tych wykazów.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniu 24 września 2010 r. spółka Fulmen i F. Mahmoudian wnieśli skargi o stwierdzenie nieważności decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010. Sprawy te, którym nadano odpowiednio sygnatury: T‑439/10 i T‑440/10, zostały połączone do celów ustnego etapu postępowania i wydania wyroku.
W swoich replikach spółka Fulmen i F. Mahmoudian poszerzyli zakres żądań, wnosząc do Sądu również o stwierdzenie nieważności decyzji 2010/644 i rozporządzenia nr 961/2010 w zakresie, w jakim te akty prawne ich dotyczą. Zwrócili się także do Sądu o stwierdzenie istnienia szkody, jaką ponieśli z uwagi na wydanie spornych aktów.
Sąd najpierw oddalił zarzut pierwszy dotyczący naruszenia obowiązku uzasadnienia, prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej, stwierdzając zasadniczo, że uzasadnienie rozpatrywanych aktów, mimo swej dużej zwięzłości, było na tyle wystarczające, by spółka Fulmen i F. Mahmoudian mogli zrozumieć, co im się zarzuca, i wnieść skargi.
Sąd zbadał następnie zarzut trzeci dotyczący błędu w ocenie zaangażowania spółki Fulmen i F. Mahmoudiana w rozprzestrzenianie broni jądrowej. Podnosili oni, że Rada nie przedstawiła dowodu na działania Fulmenu w zakładzie Kom/Fordu. Rada utrzymywała w odpowiedzi, że nie można od niej wymagać, aby udowodniła to twierdzenie. Według Rady bowiem kontrola sądu Unii powinna bowiem ograniczać się do zbadania, czy powody podane dla uzasadnienia zastosowania środków ograniczających są „prawdopodobne”. W niniejszej sprawie tak jest, zważywszy, że Fulmen jest spółką, która od dawna prowadzi działalność na irańskim rynku sprzętu elektrycznego i dysponuje dużymi zasobami ludzkimi.
W pkt 96–104 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, co następuje:
„96
W tym kontekście należy przypomnieć, że sądowa kontrola legalności aktu, na mocy którego zastosowano środki ograniczające w stosunku do danego podmiotu obejmuje ocenę faktów i okoliczności wskazanych na dowód jej zgodności z prawem, jak również zbadanie dowodów i informacji, na których ocena ta została oparta. W razie zakwestionowania tej oceny zadaniem Rady jest przedstawienie tychże dowodów w celu ich zbadania przez sąd Unii (zob. podobnie [...] wyrok z dnia 14 października 2009 r. w sprawie [T-390/08] Bank Melli Iran przeciwko Radzie, [Zb.Orz. s. II-3967] pkt 37, 107).
Tak więc wbrew twierdzeniom Rady kontrola legalności, jaka winna zostać przeprowadzona w niniejszym przypadku, nie ogranicza się do badania abstrakcyjnego »prawdopodobieństwa« przedstawionych powodów, ale musi obejmować analizę kwestii, czy powody te zostały w wymagany prawem sposób poparte dowodami i konkretnymi informacjami.
Rada nie może również twierdzić, że nie jest zobowiązana do przedstawiania takich dowodów.
W tym względzie Rada utrzymuje po pierwsze, że środki ograniczające wobec skarżących zostały przyjęte na wniosek państwa członkowskiego, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 23 ust. 2 decyzji 2010/413. Jednakże okoliczność ta nie zmienia faktu, że [sporne] akty są aktami Rady, która winna wobec tego upewnić się, że ich przyjęcie jest uzasadnione, a w stosownym wypadku zwrócić się w tym celu do danego państwa członkowskiego o przedstawienie dowodów i niezbędnych informacji.
Po drugie, Rada nie może powoływać się na okoliczność, że właściwe dowody pochodzą z poufnych źródeł i że wobec tego nie mogą zostać ujawnione. Chociaż okoliczność ta mogłaby wprawdzie uzasadniać ograniczenia w zakresie podawania tych dowodów do wiadomości [spółce Fulmen czy F. Mahmoudianowi] bądź ich adwokatom, to jednak, zważywszy na istotną rolę kontroli sądowej w kontekście przyjmowania środków ograniczających, sąd Unii powinien mieć możliwość kontrolowania zgodności z prawem i zasadności takich środków i nie mogą mu stać na przeszkodzie tajność lub poufność dowodów i informacji wykorzystanych przez Radę (zob. analogicznie [...] wyrok [z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie T-228/02 People’s Mojahedin Organization of Iran przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. II-4665], pkt 155). Ponadto Rada nie może opierać aktu wprowadzającego środki ograniczające na informacjach lub materiałach należących do akt sprawy, przekazanych przez jedno z państw członkowskich, jeżeli państwo to nie jest skłonne zezwolić na ich przekazanie sądowi Unii, którego zadaniem jest dokonanie kontroli legalności tej decyzji (zob. analogicznie wyrok Sądu z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie T-284/08 People’s Mojahedin Organization of Iran przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. II-3487, pkt 73).
Po trzecie, Rada błędnie twierdzi, że nie można wymagać od niej dostarczenia dowodu zaangażowania danego podmiotu w rozprzestrzenianie broni jądrowej, zważywszy konspiracyjny charakter tych zachowań. Z jednej strony sam fakt wniesienia o zastosowanie środków ograniczających na podstawie art. 23 ust. 2 decyzji 2010/413 uprawnia do przyjęcia założenia, że zainteresowane państwo członkowskie bądź wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, w zależności od sytuacji, dysponuje dowodami bądź informacjami, z których wynika w jego ocenie, że dany podmiot jest zaangażowany w rozprzestrzenianie broni jądrowej. Z drugiej strony trudności, jakie może napotkać Rada, gdy zmierza ona do udowodnienia takiego zaangażowania, mogą w stosownym wypadku mieć wpływ na wymagany od niej standard dowodowy. Ich konsekwencją nie może być natomiast całkowite uwolnienie Rady od spoczywającego na niej ciężaru dowodu.
W odniesieniu do oceny niniejszej sprawy Rada nie przedstawiła żadnej informacji ani dowodu na poparcie wskazanego w [spornych] aktach powodu zastosowania środków ograniczających. Jak sama przyznała w istocie, oparła się na niepopartych dowodami twierdzeniach, że Fulmen instalował sprzęt elektryczny w zakładach Kom/Fordu, zanim istnienie tych zakładów zostało odkryte.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że Rada nie przedstawiła dowodu, że Fulmen przeprowadzał czynności w zakładach Kom/Fordu, a tym samym uwzględnić zarzut trzeci bez konieczności wypowiadania się w przedmiocie argumentu drugiego, podniesionego przez F. Mahmoudiana w sprawie T‑440/10, dotyczącego jego funkcji pełnionej w [spółce] Fulmen.
Ponieważ Rada nie wskazała w [spornych] aktach innych okoliczności uzasadniających zastosowanie środków ograniczających w stosunku do [spółki] Fulmen i F. Mahmoudiana, należy stwierdzić nieważność tych aktów w zakresie, w jakim dotyczą one [spółki Fulmen i F. Mahmoudiana]”.
W celu uniknięcia naruszenia pewności prawa Sąd utrzymał w mocy skutki decyzji 2010/413, zmienionej decyzją 2010/644, do chwili wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie odwołania. Zgodnie z art. 60 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołanie wywołuje skutek zawieszający wobec orzeczeń Sądu stwierdzających nieważność rozporządzenia, w niniejszym wypadku rozporządzenia nr 961/2010, do czasu wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie odwołania.
Postępowania przed Trybunałem i żądania stron
Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 24 października 2012 r. Republika Francuska i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zostały dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze interwenientów na poparcie żądań Rady.
Rada wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku;
—
wydanie prawomocnego orzeczenia w przedmiocie sporu i oddalenie skarg [spółki] Fulmen i F. Mahmoudiana na sporne akty;
—
obciążenie spółki Fulmen i F. Mahmoudiana kosztami poniesionymi przez Radę w pierwszej instancji oraz w ramach postępowania odwoławczego.
Fulmen i F. Mahmoudian wnoszą do Trybunału o:
—
oddalenie odwołania;
—
utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku, na mocy którego Sąd stwierdził nieważność spornych aktów w zakresie dotyczącym spółki Fulmen i F. Mahmoudiana;
—
o ile zaistnieje taka potrzeba, stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 961/2010 (Dz.U. L 88, s. 1);
—
obciążenie Rady kosztami postępowania.
Republika Francuska i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej wnoszą do Trybunału o uwzględnienie odwołania Rady.
Komisja nie złożyła odpowiedzi na skargę.
W przedmiocie odwołania
Argumentacja stron
Rada utrzymuje, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając, że Rada powinna przedstawić dowody na to, że Fulmen prowadził prace w zakładach Kom/Fordu, i to bez względu na okoliczność, że dowody, które mogłyby zostać przedstawione, pochodzą ze źródeł poufnych. Naruszenia prawa, których dopuścił się Sąd, dotyczą dwóch aspektów przekazania tych dowodów. Pierwszy jest związany z przekazaniem Radzie środków dowodowych przez państwa członkowskie, a drugi z przekazaniem poufnych dowodów sądowi.
Na wstępie Rada, popierana przez Republikę Francuską, podkreśla, że instalacje nuklearne w zakładzie Kom/Fordu zostały zbudowane nielegalnie, bez powiadomienia MAEA i z naruszeniem rezolucji Rady Bezpieczeństwa. Republika Francuska przytacza w tym względzie rezolucję nr 1929 (2010), w której preambule wymieniono instalacje wzbogacania uranu w Kom. Z uwagi na nielegalny charakter budowy zakładu w Kom państwo członkowskie mogło uznać za konieczne dla swego bezpieczeństwa, by nie ujawniać poufnych dokumentów, czego Sąd nie uwzględnił w wystarczającym stopniu.
W pierwszym elemencie zarzutu Rada kwestionuje pkt 99 zaskarżonego wyroku, na mocy którego Sąd orzekł, że aby upewnić się, że przyjęcie środków ograniczających na wniosek państwa członkowskiego jest uzasadnione, Rada powinna w razie potrzeby zwrócić się do danego państwa członkowskiego o przedstawienie jej dowodów i informacji koniecznych w tym celu. Według Rady, jeśli te dowody pochodzą ze źródeł poufnych, może ona w zgodzie z prawem postanowić o przyjęciu środków ograniczających na podstawie wyłącznie przedstawienia przez państwo członkowskie uzasadnienia, o ile jest ono obiektywnie prawdopodobne. Taki sposób postępowania jest zgodny z zasadą wzajemnego zaufania, która powinna znajdować zastosowanie w postępowaniu między państwami członkowskimi oraz między tymi państwami a instytucjami Unii, jak również z zasadą lojalnej współpracy, przewidzianą w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy TUE.
Republika Francuska również utrzymuje, że przedstawienie obiektywnie prawdopodobnego uzasadnienia, przekazanego przez państwo członkowskie Radzie było wystarczające w ramach przyjęcia środków ograniczających i przypomina brzmienie art. 346 ust. 1 lit. a) TFUE, zgodnie z którym „żadne państwo członkowskie nie ma obowiązku udzielania informacji, których ujawnienie uznaje za sprzeczne z podstawowymi interesami jego bezpieczeństwa”.
Rada podnosi ponadto, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka prawo do ujawnienia dowodów tytułem prawa do obrony nie jest bezwzględne (wyrok ETPC w sprawie Jasper przeciwko Zjednoczonemu Królestwu z dnia 16 lutego 2000 r., sygn. nr 27052/95, §52). Orzecznictwo to, dotyczące art. 6 ust. 1 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., odnoszące się do oskarżeń w sprawach karnych, tym bardziej znajduje zastosowanie w odniesieniu do rozpatrywanych środków ograniczających.
Na poparcie tego elementu zarzutu Rady Zjednoczone Królestwo podnosi po pierwsze, że decyzje Rady wydane na podstawie art. 29 TUE wymagają, na mocy art. 31 TUE, jednomyślności. Po drugie, państwo to twierdzi, że głosując nad propozycją jednego państwa członkowskiego, inne państwa członkowskie wnoszą własną ekspertyzę i wiedzę jako udział w wypracowaniu decyzji. Wreszcie po trzecie, podnosi ono, że pewne informacje mogą podlegać wymianie między niektórymi państwami członkowskimi na podstawie bilateralnej. Jeśli państwa członkowskie uznają, że sugerowany w propozycji decyzji Rady udział osób czy podmiotów w działaniach wrażliwych z punktu widzenia rozprzestrzeniania broni jądrowej ma charakter arbitralny, jest nieprawdopodobny lub pozbawiony wszelkiego prawdopodobieństwa, powinny one odmówić przyjęcia decyzji.
W drodze drugiego elementu zarzutu Rada kwestionuje pkt 100 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd orzekł, że dla sądu Unii nie mogą stać się przeszkodą tajność lub poufność dowodów i informacji stanowiących podstawę przyjęcia środków ograniczających.
Według Rady Sąd naruszył art. 67 § 3 swego regulaminu postępowania, zgodnie z którym Sąd bierze pod uwagę tylko te dokumenty i materiały, z którymi adwokaci i radcowie prawni oraz pełnomocnicy stron mogli się zapoznać i co do których mogli się wypowiedzieć. Utrzymuje, że regulamin postępowania przed Sądem nie pozwala obecnie jednej ze stron przekazać Sądowi poufne środki dowodowe w taki sposób, by mogły zostać uwzględnione i by nie zostały ujawnione adwokatom i radcom prawnym strony przeciwnej. Republika Francuska utrzymuje w tym względzie, że nie można zarzucać Radzie, że nie przewidziała zmiany regulaminu postępowania przed Sądem, skoro to w gestii Sądu leży ustanowienie swego regulaminu postępowania w porozumieniu z Trybunałem Sprawiedliwości, i za aprobatą Rady. Zdaniem Republiki Francuskiej i Zjednoczonego Królestwa, dopóki Sąd nie może uwzględnić poufnych środków dowodowych, jeśli nie przekaże ich adwokatom i radcom prawnym strony skarżącej, dopóty trudno będzie państwom członkowskim przyjąć, by poufne środki dowodowe, w których są posiadaniu i które motywują zasadność rozpatrywanych środków ograniczających były przedstawiane Sądowi.
Podczas rozprawy Rada utrzymywała, że ma prawo ustanawiać ogólne sankcje gospodarcze lub uderzać w pewne sektory gospodarki irańskiej, zgodnie z art. 215 ust. 1 TFUE. Wybór środków konkretnie nacelowanych na pewne grupy pozwala złagodzić negatywne skutki środków ograniczających w odniesieniu do ludności, lecz trudność leży w okoliczności przedstawienia dowodu na istnienie działań, najczęściej nielegalnych, uzasadniających przyjęcie tych środków. Podnosi również, że w pkt 49 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że bezpieczeństwo Unii lub jej państw członkowskich lub względy dotyczące prowadzenia ich stosunków międzynarodowych mogłyby uzasadniać odstępstwo od obowiązku przedstawienia motywów uzasadniających przyjęcie rozpatrywanych środków ograniczających, lecz, że niesłusznie nie zastosował tego odstępstwa w odniesieniu do dowodu na podnoszone zachowanie.
Zjednoczone Królestwo podnosi, że Sąd powinien był zbadać sposób, w jaki należałoby pogodzić podlegające ochronie słuszne interesy poprzez zastosowanie środków ograniczających oraz interesy podlegające ochronie poprzez zachowanie poufności z jednej strony oraz skuteczne zapewnienie ochrony sądowej z drugiej strony. Podnosi, że skoro Unia nie ustanowiła jeszcze procedur pozwalających na przekazanie Sądowi poufnych dokumentów, trzeba, by Sąd w ramach tego godzenia większą wagę przykładał do interesów związanych z pokojem i bezpieczeństwem niż do interesów osoby, wobec której stosuje się środki ograniczające. Przypomina, że rozpatrywane środki mają charakter prewencyjny a nie karny. O ile mają ingerencyjny charakter i często wywołują poważne skutki, o tyle jednak towarzyszą im postanowienia szczególne, które chronią osoby określone przez te środki, takie jak art. 19 i 21 rozporządzenia nr 961/2010.
Fulmen i F. Mahmoudian utrzymują po pierwsze, że argumentacja dotycząca istnienia źródeł, które muszą pozostać poufne, jest nową argumentacją, nigdy nieużywaną przez Radę w pierwszej instancji, poza wystąpieniami w przedmiocie pytań kierowanych do niej przez Sąd.
Podnoszą po drugie i pomocniczo, że istnienie dowodów pochodzących z poufnych źródeł stanowi odstępstwo nie tylko od zasady poszanowania prawa do obrony, lecz również od obowiązku przedstawienia wystarczającego dowodu na okoliczności leżące u podstaw wydanej decyzji.
Ponadto Fulmen i F. Mahmoudian przypominają, że na podstawie między innymi art. 67 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem należy oddalić argument Rady, jakoby nie było możliwe przedstawienie Sądowi dowodów poufnych w taki sposób, aby mogły zostać uwzględnione, a przy tym nieujawnione adwokatom i radcom prawnym strony przeciwnej.
Podkreślają w tym względzie, że Rada nigdy nie podawała jakichkolwiek poufnych dowodów w uzasadnieniu swej decyzji. Przypominają, że przesłali dwa listy polecone z dnia 26 sierpnia 2010 r. i z dnia 14 września 2010 r., w których wyrażali zdziwienie brakiem dowodów na poparcie wydanych decyzji. Po wszczęciu postępowania sądowego Rada nigdy nie informowała o istnieniu poufnych dowodów przekazanych przez jedno z państw członkowskich czy przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych.
Fulmen i F. Mahmoudian utrzymują również, że zakładając istnienie poufnych dowodów, uzasadnienie decyzji było bardzo niejasne i nie pozwalało ani spółce Fulmen, ani F. Mahmoudianowi na przedstawienie skutecznej linii obrony. Przypominają liczne błędy dotyczące zarówno spółki Fulmen, jak i F. Mahmoudiana, które znajdują się w decyzji i które zostały podniesione przed Sądem. Według nich błędy te pozwalają wątpić w wiarygodność twierdzeń Rady na temat istnienia poufnych dowodów.
Ocena Trybunału
Należy zbadać łącznie oba elementy zarzutu Rady. W pkt 99 i 100 zaskarżonego wyroku Sąd bowiem odniósł się do argumentu spółki Fulmen i F. Mahmoudiana, przypomnianego w pkt 94 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym Rada nie poparła dowodami swych twierdzeń na temat działalności Fulmenu w zakładach Kom/Fordu. Punkt 99 należy w związku z tym interpretować w ten sposób, że Sąd uznał, że Rada powinna w stosownym wypadku zażądać dowodów i niezbędnych informacji od państwa członkowskiego, które złożyło propozycję zastosowania środków ograniczających, aby być w stanie przedstawić je w ramach kontroli sądowej przedstawionej w następnym punkcie zaskarżonego wyroku.
Jak przypomniał Trybunał podczas dokonywania kontroli środków ograniczających, sądy Unii powinny – zgodnie z kompetencjami, w które wyposażył je traktat – zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów Unii w świetle praw podstawowych stanowiących integralną część porządku prawnego Unii. Wymóg ten został wyraźnie określony w art. 275 akapit drugi TFUE (wyrok z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawach połączonych C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P Komisja i in. przeciwko Kadi, pkt 97, zwany dalej „wyrokiem w sprawach połączonych Kadi II”).
Do tych praw podstawowych zaliczają się w szczególności poszanowanie prawa do obrony i prawo do skutecznej ochrony sądowej (wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 98).
Pierwsze z tych praw, które jest przewidziane w art. 41 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) obejmuje prawo do bycia wysłuchanym i prawo dostępu do akt sprawy przy poszanowaniu uprawnionych interesów poufności (wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 99).
Drugie ze wspomnianych praw podstawowych, które jest wyrażone w art. 47 karty, wymaga, by zainteresowany miał możliwość zapoznania się z powodami decyzji wydanej w stosunku do niego, czy to poprzez lekturę samej decyzji, czy to poprzez poinformowanie go o tych powodach na jego żądanie, bez uszczerbku dla uprawnienia właściwego sądu do zażądania podania tych powodów od właściwego organu, co pozwoli mu na obronę swoich praw w najlepszych możliwych warunkach oraz na w pełni świadome podjęcie decyzji, czy celowe jest wniesienie sprawy do właściwego sądu, a sądowi w pełni umożliwi dokonanie kontroli zgodności z prawem rozpatrywanej decyzji (zob. wyrok z dnia 4 czerwca 2013 r. w sprawie C‑300/11 ZZ, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo; ww. wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 100).
Artykuł 52 ust. 1 karty dopuszcza jednakże ograniczenia w wykonywaniu praw w niej uznanych, o ile dane ograniczenie szanuje zasadniczą treść danego prawa podstawowego oraz – z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności – jest ono konieczne i rzeczywiście odpowiada celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię (zob. ww. wyroki: w sprawie ZZ, pkt 51; w sprawach połączonych Kadi II, pkt 101).
Ponadto istnienie naruszenia prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej należy oceniać przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności danej sprawy (zob. podobnie wyrok z dnia 25 października 2011 r. w sprawie C-110/10 P Solvay przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-10439, pkt 63), w szczególności charakteru rozpatrywanego aktu, okoliczności jego przyjęcia oraz przepisów prawa regulującego daną dziedzinę (zob. wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 102; zob. również podobnie, w odniesieniu do poszanowania obowiązku uzasadnienia, wyroki z dnia 15 listopada 2012 r.: w sprawach połączonych C‑539/10 P i C‑550/10 P Al-Aqsa przeciwko Radzie i Niderlandy przeciwko Al-Aqsa, pkt 139, 140; a także w sprawie C‑417/11 P Rada przeciwko Bambie, pkt 53).
Skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej przez art. 47 karty wymaga także, by sąd Unii upewnił się, że decyzja, która ma dla danej osoby czy podmiotu znaczenie indywidualne, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw wspomnianej decyzji, tak aby kontrola sądowa nie była ograniczona do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów, ale dotyczyła tego, czy powody te – lub co najmniej jeden z nich, uważany za sam w sobie wystarczający do wsparcia tejże decyzji – są wykazane (wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 119).
W tym celu sąd Unii ma obowiązek przeprowadzić to badanie, zwracając się w razie potrzeby do właściwego organu Unii o przedstawienie informacji lub dowodów, poufnych lub nie, mających znaczenie dla takiego badania (wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 120 i przytoczone tam orzecznictwo).
To bowiem do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności powodów wysuniętych przeciwko konkretnej osobie, a nie do tej osoby przedstawienie zaprzeczającego dowodu braku zasadności wspomnianych powodów (wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 121).
W tym celu nie jest wymagane, by wspomniany organ przedstawił przed sądem Unii wszystkie informacje i dowody nieodłącznie związane z powodami podniesionymi w zaskarżonym akcie, o którego stwierdzenie nieważności wniesiono. Jest istotne jednakże, by przedstawione informacje lub dowody wykazywały powody wysunięte przeciwko zainteresowanej osobie (wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 122).
Jeśli właściwy organ Unii nie jest w stanie zastosować się do wezwania sądu Unii, sąd ten musi wtedy oprzeć się jedynie na materiałach, które zostały mu przekazane, mianowicie w niniejszym przypadku na uzasadnieniu zaskarżonego aktu, uwagach i dowodach odciążających ewentualnie przedstawionych przez zainteresowaną osobę, a także na odpowiedzi właściwego organu Unii na te uwagi. Jeśli materiały te nie pozwalają na stwierdzenie zasadności danego powodu, sąd Unii pomija ten powód jako uzasadnienie rozpatrywanej decyzji o umieszczeniu w wykazie lub o pozostawieniu rozpatrywanego wpisu (wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 123).
Jeśli natomiast właściwy organ Unii przedstawi mające znaczenie informacje lub dowody, sąd Unii powinien sprawdzić materialną prawidłowość podnoszonych okoliczności faktycznych w odniesieniu do tych informacji lub dowodów oraz ocenić moc dowodową tych ostatnich w zależności od okoliczności konkretnej sprawy i w świetle ewentualnych uwag przedstawionych w szczególności przez zainteresowaną osobę w tym względzie (wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 124).
Oczywiście, nadrzędne względy dotyczące bezpieczeństwa Unii lub jej państw członkowskich bądź prowadzenia ich stosunków międzynarodowych mogą stanąć na przeszkodzie powiadomieniu zainteresowanej osoby o pewnych informacjach lub pewnych dowodach. Jednakże w podobnym przypadku na sądzie Unii, wobec którego nie można powołać się na tajemnicę lub poufność tych informacji lub dowodów, ciąży obowiązek zastosowania w ramach wykonywanej przez niego kontroli sądowej metod pozwalających na pogodzenie z jednej strony prawnie uzasadnionych względów bezpieczeństwa dotyczących charakteru i źródeł informacji branych pod uwagę przy wydawaniu danego aktu, a z drugiej strony konieczności zagwarantowania stronie w wystarczającym stopniu przestrzegania jej uprawnień procesowych, takich jak prawo do bycia wysłuchanym oraz zasada kontradyktoryjności (zob. wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 125; a także analogicznie ww. wyrok w sprawie ZZ, pkt 54, 57, 59).
W tym celu sąd Unii, przeprowadzając analizę całości okoliczności prawnych i faktycznych przedstawionych przez właściwy organ Unii, ma obowiązek sprawdzić zasadność powodów, na które powołuje się wspomniany organ, aby sprzeciwić się takiemu powiadomieniu (zob. ww. wyroki: w sprawie Kadi II, pkt 126; a także analogicznie w sprawie ZZ, pkt 61, 62).
Jeżeli sąd Unii uzna, że powody te nie stoją na przeszkodzie powiadomieniu, przynajmniej częściowemu, o rzeczonych informacjach lub dowodach, daje on właściwemu organowi Unii sposobność do powiadomienia zainteresowanej osoby. Jeżeli organ ten sprzeciwi się powiadomieniu o całości lub części tych informacji lub dowodów, sąd Unii przeprowadzi badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wyłącznie na podstawie materiałów, które zostały przekazane (zob. wyroki: w sprawach połączonych Kadi II, pkt 127; a także analogicznie w sprawie ZZ, pkt 63).
Jeżeli natomiast okaże się, że powody, na które powołuje się właściwy organ Unii, rzeczywiście stoją na przeszkodzie powiadomieniu zainteresowanej osoby o informacjach lub dowodach przedstawionych przed sądem Unii, konieczne jest wyważenie w sposób odpowiedni wymogów związanych z prawem do skutecznej ochrony sądowej, w szczególności z poszanowaniem zasady kontradyktoryjności, oraz wymogów wynikających z bezpieczeństwa Unii lub państw członkowskich bądź prowadzenia ich stosunków międzynarodowych (zob. wyroki: w sprawach połączonych Kadi II, pkt 128; a także analogicznie w sprawie ZZ, pkt 64).
W celu takiego wyważenia dozwolone jest skorzystanie z możliwości takich jak powiadomienie o streszczeniu zawartości rozpatrywanych informacji lub dowodów. Niezależnie od skorzystania z takich możliwości do sądu Unii należy ocena, czy i w jakim zakresie brak ujawnienia poufnych informacji lub dowodów zainteresowanej osobie i związana z tym niemożność przedstawienia przez nią uwag w tym względzie mogą wpłynąć na moc dowodową dowodów niejawnych (zob. wyrok w sprawach połączonych Kadi II, pkt 129, oraz analogicznie ww. wyrok w sprawie ZZ, pkt 67).
W niniejszym wypadku Sąd orzekł w pkt 52 zaskarżonego wyroku, że uzasadnienie wpisu spółki Fulmen i F. Mahmoudiana do wykazów spornych aktów, choć krótkie, pozwoliło im zrozumieć, jakie czyny zostały zarzucone Fulmenowi, oraz zakwestionować popełnienie tych czynów bądź ich znaczenie.
O ile spółka Fulmen podkreśliła podczas rozprawy, że została poinformowana o okresie dotyczącym zarzucanych jej faktów, czyli okresie 2006–2008, dopiero na etapie postępowania odwoławczego, o tyle trzeba zauważyć, że okres ten można z łatwością wydedukować z dokumentów publicznych, ponieważ uzasadnienie dotyczyło okresu poprzedzającego odkrycie istnienia zakładu w Kom, a rezolucja Rady Bezpieczeństwa nr 1929 (2010) wskazuje, że budowa ośrodka nuklearnego w Kom została ujawniona we wrześniu 2009 r.
Co się tyczy dowodu na zaangażowanie Fulmenu w instalację sprzętu elektrycznego w zakładach w Kom/Fordu, Rada, Republika Francuska i Zjednoczone Królestwo podnosiły, że przedłożenie dokumentów poświadczających to zaangażowanie nie było konieczne, a w każdym razie niemożliwe z uwagi na poufny charakter tych dokumentów oraz zasady postępowania przed Sądem wymagające przekazania ich stronie przeciwnej.
W tym względzie, skoro właściwe władze Unii odmówiły przedstawienia dowodów przed sądem Unii, musi on – jak wynika z pkt 68 niniejszego wyroku – oprzeć się wyłącznie na dowodach, które mu przekazano.
W niniejszym przypadku jedynym dowodem, jakim dysponuje sąd Unii, jest twierdzenie zawarte w uzasadnieniu spornych aktów. Nie przedstawiono na jego poparcie informacji czy dowodów, takich jak streszczenie treści rozpatrywanych informacji, szczegółowiej opisujących sprzęt elektryczny rzekomo instalowany w zakładach w Kom czy powodów pozwalających ustalić, że to rzeczywiście spółka Fulmen instalowała to oprzyrządowanie, a tym samym zasadność zarzucanych czynów.
Biorąc pod uwagę tę okoliczność, należy stwierdzić, że Fulmen i F. Mahmoudian nie byli w stanie bronić się przed zarzucanymi im okolicznościami, a sąd Unii nie jest w stanie sprawdzić zasadności spornych aktów.
Niewielkie znaczenie ma to, że art. 215 ust. 1 TFUE daje Radzie kompetencję do wydawania ogólnych środków ekonomicznych przeciwko Islamskiej Republice Iranu. Środek podlegający kontroli sądu Unii stanowi bowiem środek konkretnie nacelowany, dotyczący nie określonego sektora gospodarczego, lecz indywidualnego przedsiębiorstwa z uwagi na konkretnie zarzucaną działalność.
Zważywszy na wszystkie powyższe okoliczności, należy stwierdzić, że Sąd słusznie orzekł w pkt 103 zaskarżonego wyroku, że Rada nie przedstawiła dowodu na to, że Fulmen prowadził działalność w zakładzie w Kom/Fordu.
W konsekwencji odwołanie jest bezzasadne i należy je oddalić.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania, jeżeli odwołanie jest bezzasadne lub jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. W myśl art. 140 § 1 regulaminu postępowania, mającego także zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, państwa członkowskie i instytucje interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty.
Ponieważ Rada przegrała sprawę w zakresie wszystkich zarzutów, należy – zgodnie z żądaniami spółki Fulmen i F. Mahmoudiana – obciążyć ją kosztami.
Interwenienci: Republika Francuska, Zjednoczone Królestwo oraz Komisja pokrywają swoje własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.
3)
Republika Francuska, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Komisja Europejska pokrywają własne koszty.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: francuski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło