C-280/15

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO MELCHIORA WATHELETA przedstawiona w dniu 21 kwietnia 2016 r. ( ) Sprawa C‑280/15 Irina Nikolajeva przeciwko OÜ Multi Protect [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Harju Maakohus (sąd pierwszej instancji w Harju, Estonia)] „Odesłanie prejudycjalne — Wspólnotowy znak towarowy — Rozporządzenie (WE) nr 207/2009 — Artykuł 9 ust. 3 i art. 102 ust. 1 — Prawa przyznane przez znak towarowy — Spór dotyczący naruszenia znaku towarowego — Obowiązek wydania przez sądy właściwe w sprawach wspólnotowych znaków towarowych postanowienia zakazującego dalszego naruszania znaku towarowego — Brak wniosku o wydanie takiego postanowienia — Pojęcie odpowiedniego odszkodowania z tytułu działań mających miejsce po publikacji zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego, ale przed publikacją rejestracji takiego znaku” I – Wprowadzenie 1. Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym z dnia 2 czerwca 2015 r., złożony w sekretariacie Trybunału w dniu 10 czerwca 2015 r. przez Harju Maakohus (sąd pierwszej instancji w Harju), dotyczy wykładni art. 9 ust. 3 oraz art. 102 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 29 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego ( ). 2. Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy I. Nikolajevą a spółką OÜ Multi Protect (zwaną dalej „Multi Protectem”). Irina Nikolajeva wystąpiła do sądu odsyłającego o stwierdzenie niezgodnego z prawem używania jej znaku towarowego HolzProf (wspólnotowy znak towarowy nr 009053811) przez Multi Protect oraz o zasądzenie odszkodowania od tej spółki. II – Ramy prawne A – Prawo Unii 1. Rozporządzenie nr 207/2009 3. Artykuł 8 tego rozporządzenia, zatytułowany „Względne podstawy odmowy rejestracji”, stanowi: „1.   W wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego, zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli: a) jest on identyczny z wcześniejszym znakiem towarowym, a towary lub usługi, dla których wnioskuje się o rejestrację, są identyczne z towarami lub usługami, dla których wcześniejszy znak towarowy jest chroniony; b) z powodu identyczności lub podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego, identyczności lub podobieństwa towarów lub usług istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej [odbiorców] na terytorium, na którym wcześniejszy znak towarowy jest chroniony; prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd obejmuje również prawdopodobieństwo skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym. […]”. 4. Zgodnie z brzmieniem art. 9 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowanego „Prawa przyznane przez wspólnotowy znak towarowy”: „1.   Wspólnotowy znak towarowy przyznaje właścicielowi wyłączne prawa do tego znaku. Właściciel znaku jest uprawniony do zakazania wszelkim stronom trzecim, które nie posiadają jego zgody, używania w obrocie handlowym: a) oznaczenia identycznego ze wspólnotowym znakiem towarowym dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których wspólnotowy znak towarowy jest zarejestrowany; b) oznaczenia, w przypadku którego z powodu jego identyczności lub podobieństwa do wspólnotowego znaku towarowego oraz identyczności lub podobieństwa towarów lub usług, których dotyczy wspólnotowy znak towarowy i to oznaczenie, istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej [odbiorców]; prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd obejmuje również prawdopodobieństwo skojarzenia oznaczenia ze znakiem towarowym; […] 2.   Na podstawie warunków określonych ust. 1 mogą być zakazane w szczególności następujące działania: a) umieszczanie oznaczenia na towarach lub na ich opakowaniach; b) oferowanie towarów, wprowadzanie ich do obrotu lub ich magazynowanie w tym celu pod takim oznaczeniem lub oferowanie i świadczenie usług pod tym oznaczeniem; c) przywóz lub wywóz towarów pod takim oznaczeniem; d) używanie oznaczenia w dokumentach handlowych i w reklamie. 3.   Prawa przyznane przez wspólnotowy znak towarowy są skuteczne wobec stron trzecich z dniem opublikowania rejestracji znaku towarowego. Jednakże można dochodzić odpowiedniego odszkodowania w odniesieniu do spraw wynikłych [działań, których dopuszczono się] po dacie opublikowania zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego, które to sprawy [działania] po opublikowaniu rejestracji znaku byłyby zakazane na mocy tej publikacji. Sąd rozpatrujący sprawę nie może wydać orzeczenia co do istoty sprawy, dopóki rejestracja nie zostanie opublikowana”. 5. Artykuł 14 rozporządzenia nr 207/2009, zatytułowany „Uzupełniające stosowanie prawa krajowego odnoszącego się do naruszenia”, stanowi: „1.   Skutki wspólnotowego znaku towarowego podlegają wyłącznie przepisom niniejszego rozporządzenia. W innych przypadkach naruszenie wspólnotowego znaku towarowego podlega prawu krajowemu odnoszącemu się do naruszenia krajowego znaku towarowego zgodnie z przepisami tytułu X. 2.   Niniejsze rozporządzenie nie stanowi przeszkody dla wnoszenia powództw w sprawach wspólnotowego znaku towarowego na mocy ustawodawstwa państw członkowskich dotyczącego w szczególności odpowiedzialności cywilnej oraz nieuczciwej konkurencji. 3.   Mające zastosowanie przepisy proceduralne ustala się zgodnie z przepisami tytułu X”. 6. Artykuł 41 rozporządzenia nr 207/2009, zatytułowany „Sprzeciw”, stanowi: „1.   W terminie trzech miesięcy od daty opublikowania zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego może być wniesiony sprzeciw wobec rejestracji wspólnotowego znaku towarowego, na takiej podstawie, że znak nie może być zarejestrowany na mocy art. 8: […]”. 7. Artykuł 101 rozporządzenia, zatytułowany „Prawo właściwe”, stanowi: „1.   Sądy w sprawach wspólnotowych znaków towarowych stosują przepisy niniejszego rozporządzenia. 2.   We wszystkich sprawach nieobjętych zakresem niniejszego rozporządzenia sąd w sprawach wspólnotowych znaków towarowych stosuje przepisy swojego ustawodawstwa krajowego, w tym również swojego prawa prywatnego międzynarodowego. 3.   Jeżeli niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, sąd w sprawach wspólnotowych znaków towarowych stosuje przepisy proceduralne odnoszące się do tego samego rodzaju powództwa jak w przypadku krajowego znaku towarowego w państwie członkowskim, w którym ma swoją siedzibę”. 8. Artykuł 102 tego rozporządzenia, zatytułowany „Sankcje”, stanowi: „1.   W przypadku gdy sąd w sprawach wspólnotowych znaków towarowych uznaje, że pozwany naruszył lub że z jego strony istnieje groźba naruszenia wspólnotowego znaku towarowego, wydaje, chyba że istnieją szczególne powody zaniechania tego, decyzję zakazującą [postanowienie zakazujące] pozwanemu działań stanowiących naruszenie lub stwarzających groźbę naruszenia wspólnotowego znaku towarowego. Stosuje również takie środki, zgodnie z przepisami swojego ustawodawstwa krajowego, których celem jest zapewnienie przestrzegania zakazu. 2.   We wszystkich pozostałych przypadkach sąd w sprawach wspólnotowych znaków towarowych stosuje prawo obowiązujące w państwie członkowskim, w którym miały miejsce akty naruszenia lub wystąpiło zagrożenie naruszenia, w tym prawa prywatnego międzynarodowego”. 2. Dyrektywa 2004/48/WE 9. Artykuł 13 dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dz.U. L 157, s. 45), opatrzony tytułem „Odszkodowania”, stanowi: „1.   Państwa członkowskie zapewniają, że na wniosek poszkodowanej strony właściwe organy sądowe nakazują naruszającemu, który świadomie lub mając rozsądne podstawy do posiadania takiej wiedzy, zaangażował się w naruszającą działalność, wypłacenie uprawnionemu odszkodowań odpowiednich do rzeczywistego uszczerbku, jaki poniósł on w wyniku naruszenia. Ustanawiając wysokość odszkodowań, organy sądowe: a) biorą pod uwagę wszystkie właściwe aspekty, także poniesione przez poszkodowaną stronę negatywne skutki gospodarcze z utraconymi zyskami włącznie, wszelkie nieuczciwe zyski uzyskane przez naruszającego oraz, we właściwych przypadkach, elementy inne niż czynniki ekonomiczne, w rodzaju np. uszczerbku moralnego, jaki naruszenie spowodowało dla właściciela praw; lub b) jako alternatywa dla lit. a) mogą one, we właściwych przypadkach, ustanowić odszkodowania ryczałtowe na podstawie elementów takich, jak przynajmniej suma opłat licencyjnych, honorariów autorskich lub opłat należnych w razie poproszenia przez naruszającego o zgodę na wykorzystywanie praw własności intelektualnej, o którą chodzi. 2.   Jeśli naruszający zaangażował się w działanie naruszające bez swojej wiedzy lub nie mając rozsądnych podstaw do posiadania takiej wiedzy, państwa członkowskie mogą stanowić, że organy sądowe mogą zarządzić albo zwrot zysków, albo wypłacenie odszkodowań, zależnie od ustalenia”. B – Prawo estońskie 10. Artykuł 8 ust. 2 kaubamärgiseadus (ustawy o znakach towarowych), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą o znakach towarowych”), stanowi: „Zarejestrowany znak towarowy podlega ochronie prawnej od daty dokonania zgłoszenia […] do końca okresu 10 lat liczonego od daty rejestracji […]”. III – Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 11. W dniu 24 kwietnia 2010 r. I. Nikolajeva złożyła w Urzędzie Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego. Znakiem towarowym, którego dotyczyło to zgłoszenie, jest oznaczenie słowne „HolzProf”. Zgłoszenie zostało opublikowane w dniu 31 maja 2010 r. W dniu 14 września 2010 r. znak towarowy HolzProf został zarejestrowany, a wspomnianą rejestrację opublikowano w dniu 16 września 2010 r. 12. W dniu 24 kwietnia 2010 r. I. Nikolajeva zawarła ze spółką OÜ Holz Prof umowę licencyjną o używanie jej znaku towarowego. Miesięczna opłata licencyjna została ustalona w wysokości 1278 EUR. 13. W dniu 18 czerwca 2013 r. I. Nikolajeva wniosła do sądu odsyłającego powództwo przeciwko Multi Protectowi, przedstawiając trzy żądania. 14. Po pierwsze, I. Nikolajeva wniosła do sądu odsyłającego o stwierdzenie niezgodnego z prawem używania jej znaku towarowego przez Multi Protect. Uważa ona, że Multi Protect naruszył art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 207/2009, używając oznaczenia identycznego z jej znakiem towarowym w formie „ukrytego hasła” na witrynie internetowej. W tym zakresie I. Nikolajeva podniosła, że Multi Protect naruszył wyłączne prawo ze znaku towarowego w okresie od 3 maja 2010 r. do 28 października 2011 r., to jest w okresie 17 miesięcy i 25 dni. 15. Po drugie, I. Nikolajeva wniosła o zasądzenie od Multi Protectu kwoty 22791 EUR na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Wspomniana kwota została obliczona w oparciu o opłatę określoną w umowie licencyjnej zawartej ze spółką OÜ Holz Prof za czas trwania zarzucanych naruszeń ( ). 16. Po trzecie, I. Nikolajeva wystąpiła o naprawienie krzywdy. Podniosła, że postępowanie karne wszczęte w związku z tymi samymi okolicznościami i wystąpienie do sądu spowodowały u niej cierpienia psychiczne. W tym zakresie I. Nikolajeva podniosła, że wskutek działań Multi Protectu pogorszył się stan jej zdrowia, wielu partnerów handlowych zaprzestało z nią współpracy, zaś spór przyciągnął do niej negatywną uwagę. 17. Sąd odsyłający rozważa, czy w przypadku gdyby stwierdził on niezgodne z prawem używanie danego znaku towarowego, zgodnie z pierwszym żądaniem I. Nikolajevej, konieczne byłoby wydanie postanowienia zakazującego działań stanowiących naruszenie znaku, zgodnie art. 102 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009, mimo że I. Nikolajeva nie wystąpiła z takim żądaniem. 18. Sąd odsyłający ma również wątpliwości w kwestii ustalenia momentu, od którego przysługuje ochrona z tytułu wspólnotowego znaku towarowego. Podnosi on, że na podstawie art. 9 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 207/2009 prawo ze wspólnotowego znaku towarowego można przeciwstawiać osobom trzecim dopiero od daty opublikowania rejestracji znaku. Sąd ów dodaje, że przepis ten umożliwia dochodzenie roszczenia o odpowiednie odszkodowanie w odniesieniu do działań, które miały miejsce po publikacji zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego, a które po opublikowaniu rejestracji znaku byłyby na jego podstawie zakazane. W tym zakresie sąd odsyłający ma wątpliwości co do kwestii, czy art. 14 ust. 1 zdanie drugie i art. 101 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009 pozwalają uznać, że prawa wynikające ze znaku powódki w postępowaniu głównym są skuteczne od momentu określonego w art. 8 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o znakach towarowych, to znaczy od dnia zgłoszenia znaku do rejestracji. 19. Sąd odsyłający dąży też do ustalenia właściwej wykładni pojęcia „odpowiedniego odszkodowania” użytego w art. 9 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 207/2009. 20. W tych okolicznościach Harju Maakohus (sąd pierwszej instancji w Harju) postanowił zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące pytania prejudycjalne: „1) Czy sąd wspólnotowych znaków towarowych powinien wydać postanowienie takie jak przewidziane w art. 102 ust. [rozporządzenia nr 207/2009] także wtedy, gdy powód nie wnosi o to w swoich roszczeniach i strony nie twierdzą, że pozwany naruszył wspólnotowy znak towarowy lub że z jego strony istnieje groźba naruszenia wspólnotowego znaku towarowego po określonym dniu w przeszłości, czy też niewysunięcie takiego roszczenia lub niepowołanie się na taką okoliczność stanowi »szczególny powód« w rozumieniu zdania pierwszego tego przepisu? 2) Czy art. 9 ust. 3 [rozporządzenia nr 207/2009] należy interpretować w ten sposób, że właściciel znaku towarowego może dochodzić od osoby trzeciej w przypadku używania przez nią oznaczenia identycznego z jego znakiem towarowym w okresie od momentu opublikowania zgłoszenia znaku towarowego do momentu opublikowania rejestracji znaku jedynie odpowiedniego odszkodowania na podstawie art. 9 ust. 3 zdanie drugie [rozporządzenia nr 207/2009], ale nie odszkodowania z tytułu poniesionej szkody i za zwyczajową wartość tego, co zostało uzyskane w drodze naruszenia, oraz że za okres od momentu opublikowania zgłoszenia znaku towarowego także nie przysługuje prawo do odpowiedniego odszkodowania? 3) Jakie rodzaje kosztów i innych kompensat obejmuje odpowiednie odszkodowanie na podstawie art. 9 ust. 3 zdanie drugie [rozporządzenia nr 207/2009] i czy może ono między innymi obejmować – i na jakich warunkach – naprawienie szkody niemajątkowej właściciela znaku towarowego?”. IV – Postępowanie przed Trybunałem 21. Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez Multi Protect, rządy estoński i grecki oraz Komisję Europejską. Po zakończeniu pisemnego etapu postępowania Trybunał uznał sprawę za wyjaśnioną w stopniu wystarczającym do wydania orzeczenia i pominął rozprawę, zgodnie z art. 76 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem. V – Analiza A – Uwagi wstępne 22. Zgodnie z życzeniem Trybunału niniejsza opinia będzie się koncentrowała na drugim i trzecim z pytań prejudycjalnych sądu odsyłającego. Oba te pytania należy moim zdaniem rozpatrzyć łącznie. B – W przedmiocie drugiego i trzeciego z pytań prejudycjalnych 1. Okres ochrony 23. Sąd odsyłający wskazuje, że I. Nikolajeva zarzuca Multi Protectowi naruszenie wyłącznego prawa do jej znaku towarowego HolzProf w trzech okresach czasowych. 24. Okres pierwszy trwa krócej niż miesiąc. Rozpoczął się w dniu 3 maja 2010 r., czyli po dacie złożenia wniosku o rejestrację znaku towarowego, i zakończył się w dniu 31 maja 2010 r., czyli w dniu publikacji tego wniosku. Drugi okres trwa około trzech i pół miesiąca i obejmuje czas od dnia 1 czerwca do dnia 16 września 2010 r., czyli od daty publikacji zgłoszenia znaku towarowego do daty opublikowania rejestracji. Wreszcie okres trzeci, który jest nieco dłuższy niż rok, rozpoczął się w dniu 17 września 2010 r., czyli po publikacji rejestracji znaku towarowego, i zakończył się w dniu 28 października 2011 r. 25. Sąd odsyłający zwraca się do Trybunału o wyjaśnienia dotyczące ochrony przysługującej właścicielowi wspólnotowego znaku towarowego w dwóch pierwszych okresach. 26. Prawo przyznane przez wspólnotowy znak towarowy jest uregulowane w art. 9 rozporządzenia nr 207/2009. Na podstawie art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia wspólnotowy znak towarowy przyznaje właścicielowi wyłączne prawa do tego znaku. Ponadto art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 jednoznacznie stanowi, że prawa przyznane przez wspólnotowy znak towarowy są skuteczne wobec osób trzecich z dniem opublikowania rejestracji znaku towarowego. 27. W rezultacie na wspólnotowy znak towarowy taki jak HolzProf nie można powoływać się wobec osób trzecich w czasie pierwszego i drugiego z okresów, których dotyczy postępowanie główne. Ponadto sankcje uregulowane w prawie krajowym państw członkowskich ( ), zgodnie z art. 102 rozporządzenia nr 207/2009, nie mają zastosowania w tych okresach ( ). Sankcje, o których mowa, mają bowiem zastosowanie dopiero od dnia opublikowania rejestracji wspólnotowego znaku towarowego. 28. Należy jednak zwrócić uwagę, że art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 ustanawia również szczególny system ochrony wspólnotowego znaku towarowego w okresie pomiędzy publikacją zgłoszenia znaku towarowego a opublikowaniem jego rejestracji. Po opublikowaniu rejestracji wspólnotowego znaku towarowego sąd może bowiem przyznać odpowiednie odszkodowanie w odniesieniu do działań, których dopuszczono się po dacie opublikowania zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego, które to działania po opublikowaniu znaku towarowego byłyby zakazane ( ) na mocy tej publikacji. 29. Wynika z tego, że odpowiedniego odszkodowania można żądać w odniesieniu do drugiego z okresów objętych sporem rozpatrywanym w postępowaniu głównym, jeżeli w okresie tym osoba trzecia, bez zgody właściciela znaku, używa w obrocie handlowym oznaczenia identycznego ze znakiem towarowym dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których wspólnotowy znak towarowy jest zarejestrowany, lub oznaczenia, w przypadku którego z powodu jego identyczności ze znakiem wspólnotowym i z powodu identyczności lub podobieństwa towarów lub usług, których dotyczą ten znak i to oznaczenie, istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd odbiorców ( ). 30. Z samego brzmienia art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 jednoznacznie wynika, że odpowiednie odszkodowanie, o którym mowa w tym przepisie, nie ma zastosowania do okoliczności, które wystąpiły pomiędzy dniem złożenia zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego ( ) a publikacją tego zgłoszenia, czyli w pierwszym okresie objętym sporem w postępowaniu głównym. 31. Moim zdaniem na ocenę tę nie mają wpływu art. 14 ust. 1 i art. 101 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009. 32. Chociaż bowiem art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 stanowi, że „naruszenie wspólnotowego znaku towarowego podlega prawu krajowemu odnoszącemu się do naruszenia krajowego znaku towarowego”, to ten sam przepis stanowi też, że skutki wspólnotowego znaku towarowego podlegają wyłącznie przepisom tego rozporządzenia. Tymczasem „skutki” znaku towarowego są nierozłącznie związane z okresem jego ochrony. Wynika z tego, że wspomniany okres ochrony jest regulowany wyłącznie przepisami wspomnianego rozporządzenia. 33. W tym zakresie z lektury art. 9 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 wynika, że prawodawca Unii w sposób świadomy wykluczył możliwość powoływania się na wspólnotowy znak towarowy wobec osób trzecich przed opublikowaniem rejestracji znaku oraz na prawo do odpowiedniego odszkodowania przed opublikowaniem zgłoszenia znaku. 34. Ponadto ze względu na fakt, że prawo przyznane przez wspólnotowy znak towarowy, w tym jego okres ochrony, jest regulowane wyłącznie przez art. 9 rozporządzenia nr 207/2009, zarówno owo prawo, jak i okres jego obowiązywania nie stanowią kwestii, do których powinny mieć zastosowanie przepisy ustawodawstwa krajowego zgodnie z art. 101 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia, który to przepis dotyczy tylko spraw nieobjętych zakresem rozporządzenia nr 207/2009. 35. W rezultacie art. 9 ust. 1 i 3, art. 14 ust. 1 i art. 101 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009 stoją na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego takiemu jak art. 8 ust. 2 ustawy o znakach towarowych, który stanowi, że „zarejestrowany znak towarowy podlega ochronie prawnej od daty dokonania zgłoszenia”. Prawo nadane przez znak towarowy na podstawie tego przepisu krajowego wykraczałoby bowiem poza zakres dozwolony rozporządzeniem nr 207/2009. 36. Odpowiedniego odszkodowania, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009, można żądać jedynie w odniesieniu do działań, które miały miejsce po dacie opublikowania zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego. 2. Odpowiednie odszkodowanie 37. Sąd odsyłający wnosi do Trybunału o wykładnię pojęcia „odpowiedniego odszkodowania”, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 ( ). Rozporządzenie to nie zawiera żadnej definicji „odpowiedniego odszkodowania” ani nie przewiduje sposobu jego obliczenia. 38. Możliwość dochodzenia „odpowiedniego odszkodowania” po dacie opublikowania zgłoszenia istnieje również w dziedzinie patentów. 39. Artykuł 67 ust. 2 Konwencji o przyznawaniu patentów europejskich (Europejskiej konwencji patentowej), sporządzonej w Monachium w dniu 5 października 1973 r., stanowi bowiem, że „[k]ażde umawiające się państwo może ustanowić, że europejskie zgłoszenie patentowe nie przyznaje takiej ochrony, jaka przyznawana jest na mocy art. 64. Jednakże ochrona związana z publikacją europejskiego zgłoszenia patentowego nie może być mniejsza niż ta, jaką ustawodawstwo danego państwa wiąże z obowiązkową publikacją niebadanych krajowych zgłoszeń patentowych. W każdym przypadku każde umawiające się państwo co najmniej zapewni, że od daty publikacji europejskiego zgłoszenia patentowego zgłaszający może domagać się od każdej osoby, która stosuje wynalazek w danym państwie, stosownego w danych okolicznościach odszkodowania, w przypadku gdy taka osoba ponosiłaby odpowiedzialność za naruszenie patentu krajowego na mocy ustawodawstwa krajowego” ( ). Pojęcie „stosownego odszkodowania” na gruncie konwencji również nie zostało zdefiniowane ( ). 40. Ponadto art. 95 rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin (Dz.U. L 227, s. 1) stanowi, że „[p]osiadacz [wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin] może żądać słusznego wynagrodzenia od każdej osoby, która w okresie między publikacją wniosku o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin a jego przyznaniem dokonała czynu, który byłby zabroniony po przyznaniu tego prawa” ( ). Wyrażenie „słuszne wynagrodzenie” także nie zostało zdefiniowane w rozporządzeniu nr 2100/94 ( ). 41. Dodatkowo, przeciwnie do art. 102 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009, który stanowi o nałożeniu sankcji zgodnie z prawem krajowym ( ) w przypadku naruszenia znaku towarowego lub istnienia zagrożenia naruszeniem, art. 9 ust. 3 tego rozporządzenia nie ustanawia wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich w celu określenia znaczenia i zakresu wspomnianego przepisu. 42. W rezultacie z wymagań dotyczących zarówno jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości wynika, że pojęciu „odpowiedniego wynagrodzenia” należy nadać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić, uwzględniając kontekst przepisu i cel danego uregulowania ( ). 43. Z art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 wynika, że o ile wspólnotowy znak towarowy nie może być przeciwstawiany osobom trzecim przed publikacją jego rejestracji, o tyle korzysta on jednak – mimo jego „embrionalnego” charakteru – z ochrony prawnej w okresie pomiędzy publikacją zgłoszenia tego znaku a publikacją jego rejestracji ( ). Użycie terminu „odszkodowanie” siłą rzeczy wskazuje, że chodzi tu o odszkodowanie pieniężne. Inne środki lub procedury stosowane w razie naruszenia prawa własności intelektualnej, takie jak nakazy sądowe, wycofanie z obrotu czy zniszczenie towarów stanowiących naruszenie, są więc wyłączone. Ponadto użycie przymiotnika „odpowiedni” wskazuje, że wymagane odszkodowanie pieniężne powinno być słuszne i proporcjonalne, tak aby zachować właściwą równowagę pomiędzy prawami osoby, która jest w trakcie nabywania własności wspólnotowego znaku towarowego, a prawami osoby używającej znaku. 44. Prawo do „słusznego odszkodowania”, na które można powołać się dopiero po opublikowaniu rejestracji wspólnotowego znaku towarowego, znajduje w rezultacie zastosowanie do wspólnotowych znaków towarowych in statu nascendi. Prawo to odzwierciedla okoliczność, że ustawodawca Unii uważa, iż począwszy od opublikowania zgłoszenia wspólnotowy znak towarowy jest w trakcie nabywania i już wtedy zasługuje na ochronę. 45. W tym zakresie należy wskazać, że z art. 39 rozporządzenia nr 207/2009 wynika, iż opublikowanie rejestracji wspólnotowego znaku towarowego zakłada, że wszystkie formalności wynikające z tego rozporządzenia i z rozporządzenia Komisji (WE) nr 2868/95 z dnia 13 grudnia 1995 r. wykonującego rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego ( ), dotyczącego zgłoszenia rejestracji znaku towarowego, zostały spełnione i nie istnieją bezwzględne podstawy odmowy rejestracji tego znaku na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 207/2009 ( ). Ponadto, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 207/2009 ( ), po opublikowaniu zgłoszenia rejestracji wspólnotowy znak towarowy zostaje zarejestrowany, a rejestracja zostaje opublikowana, chyba że zachodzą podniesione w sprzeciwie względne podstawy odmowy rejestracji w rozumieniu art. 8 wspomnianego rozporządzenia ( ). 46. W świetle powyższych uwag zachodzi duża zbieżność pomiędzy wymaganiami, które powinny zostać spełnione przed publikacją zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego, oraz tymi, które powinny zostać spełnione przed opublikowaniem rejestracji znaku. W rezultacie prawo do „odpowiedniego odszkodowania”, które przysługuje właścicielowi wspólnotowego znaku towarowego w okresie pomiędzy publikacją jego zgłoszenia a opublikowaniem rejestracji znaku towarowego, jest bardzo podobne ( ) do prawa, które będzie mu przysługiwało od daty opublikowania rejestracji znaku, nawet jeśli jego zakres jest węższy ( ). Wynika z tego, że w celu poszanowania zasady proporcjonalności odszkodowanie pieniężne lub „odpowiednie odszkodowanie” powinno być mniej dolegliwe czy surowe aniżeli odszkodowanie zasądzone w przypadku naruszenia wspólnotowego znaku towarowego po opublikowaniu rejestracji znaku ( ) ( ). 47. Artykuł 13 dyrektywy 2004/48 ustanawia minimalne odszkodowania pieniężne, które powinny być zapewnione przez ustawodawstwo krajowe w przypadku naruszenia praw własności intelektualnej uregulowanych w ustawodawstwie wspólnotowym lub w ustawodawstwie krajowym danego państwa członkowskiego. Chociaż prawdą jest, że przepisy prawa krajowego, zharmonizowane zgodnie z dyrektywą 2004/48, nie mają zastosowania do naruszeń wspólnotowego znaku towarowego, które mają miejsce po opublikowaniu rejestracji znaku towarowego, czyli w trakcie trzeciego okresu rozpatrywanego w postępowaniu głównym, to jednak art. 13 wspomnianej dyrektywy mógłby dostarczyć pewnych użytecznych wskazówek dotyczących zdefiniowania pojęcia „odpowiedniego odszkodowania”. 48. W tym zakresie przepis ten dokonuje wyraźnego rozróżnienia pomiędzy zawinionym a niezawinionym charakterem dokonanego naruszenia i wymaga przyznania bardziej dolegliwego odszkodowania z tytułu zawinionych naruszeń. W przypadku gdy naruszenie zostanie uznane za zawinione, osoba naruszająca znak towarowy powinna wypłacić właścicielowi prawa odszkodowanie odpowiednie do rzeczywistego uszczerbku, jaki ten poniósł w wyniku naruszenia ( ). Przepis ten wymaga pełnego naprawienia wyrządzonej szkody, co moim zdaniem obejmuje krzywdę, pod warunkiem że zostanie ona udowodniona ( ). 49. Z kolei w przypadku, gdy naruszenie zostanie uznane za niezawinione, sądy mogą orzec jedynie o zwrocie zysków lub wypłacie odszkodowania w wysokości wcześniej ustalonej ( ). 50. Artykuł 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 nie dokonuje żadnego rozróżnienia pomiędzy zawinionym a niezawinionym charakterem popełnionego naruszenia ( ), ale opiera się na założeniu, iż opublikowanie zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego uważa się za służące poinformowaniu odbiorców o tym, że znak towarowy może wkrótce zostać zarejestrowany oraz że z tytułu używania wspólnotowego znaku towarowego, który nie został jeszcze zarejestrowany, może być należne odpowiednie odszkodowanie. 51. Mając na uwadze, że „odpowiednie odszkodowanie”, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009, powinno stanowić odszkodowanie majątkowe w niższej wysokości czy mniej dolegliwe aniżeli przysługujące w przypadku naruszenia zarejestrowanego znaku towarowego, uważam, że należy zbadać, jaki powinien być odpowiedni charakter odszkodowań pieniężnych, o których mowa w art. 13 ust. 2 dyrektywy 2004/48, z tytułu niezawinionych naruszeń. 52. Artykuł 13 ust. 2 dyrektywy 2004/48 przewiduje dwa rodzaje odszkodowań pieniężnych dotyczących naruszeń, a mianowicie „zwrot zysków lub wypłatę odszkodowania w wysokości wcześniej ustalonej”. 53. Odszkodowanie pieniężne, które odnosi się do „wypłaty odszkodowania w wysokości wcześniej ustalonej”, wymaga doprecyzowania przez ustawodawcę krajowego i byłoby zatem niewłaściwe ze względu na konieczność zapewnienia autonomicznej i jednolitej wykładni pojęcia „odpowiedniego odszkodowania”. 54. Z kolei „zwrot zysków”, o którym mowa w art. 13 ust. 2 dyrektywy 2004/48, stanowi moim zdaniem odszkodowanie pieniężne jednolite i przewidywalne, które uwzględnia szczególne okoliczności każdej sprawy. Ponadto uważam, że takie odszkodowanie pieniężne byłoby odpowiednie, ponieważ zmierza ono do odzyskania korzyści uzyskanych nienależnie ( ) po opublikowaniu zgłoszenia znaku towarowego. Odszkodowanie pieniężne, które obejmuje korzyści uzyskane w sposób nienależny przez podmiot używający znaku towarowego, byłoby w rezultacie proporcjonalne do naruszenia znaku (in statu nascendi) i miałoby również skutek zniechęcający do popełniania podobnych naruszeń ( ). 55. Przeciwnie do art. 13 ust. 1 dyrektywy 2004/48, art. 13 ust. 2 wspomnianej dyrektywy nie przewiduje zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. To pominięcie wydaje mi się zamierzone przez ustawodawcę europejskiego i odzwierciedla okoliczność, że art. 13 ust. 2 wspomnianej dyrektywy dotyczy naruszeń mniej nagannych, w stosunku do których dyrektywa nie nakłada obowiązku pełnego naprawienia szkody. Przypominam, że I. Nikolajeva w swoim trzecim żądaniu wnosiła o naprawienie szkody niemajątkowej, czyli o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Jestem zdania, że „odpowiednie odszkodowanie” nie obejmuje tego rodzaju krzywdy. Takie naprawienie szkody byłoby nieproporcjonalne na etapie, na którym wspólnotowy znak towarowy nie został jeszcze nabyty. VI – Wnioski 56. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na drugie i trzecie z pytań prejudycjalnych przedstawionych przez Harju Maakohus (sąd pierwszej instancji w Harju) Trybunał odpowiedział w następujący sposób: 1) Artykuł 9 ust. 1 i 3, art. 14 ust. 1 oraz art. 101 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego stoją na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, który stanowi, że zarejestrowany znak towarowy podlega ochronie prawnej od dnia złożenia zgłoszenia. 2) Artykuł 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 należy interpretować w ten sposób, że na podstawie tego przepisu nie można żądać odpowiedniego odszkodowania w odniesieniu do działań, które miały miejsce przed publikacją zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego. 3) Pojęcie „odpowiedniego odszkodowania”, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009, należy interpretować w ten sposób, że zwrotu zysków można żądać w odniesieniu do działań mających miejsce po publikacji zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego, które po opublikowaniu rejestracji znaku towarowego byłyby zakazane na jego podstawie. Pojęcie „odpowiedniego odszkodowania” nie obejmuje zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. ( ) Język oryginału: francuski. ( ) Dz.U. L 78, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2016, L 71, s. 322. ( ) A zatem 22791 EUR [17 miesięcy × 1278 + 25 dni × (1278 : 30)]. ( ) Dyrektywa 2004/48 dokonuje harmonizacji środków, procedur i środków naprawczych stosowanych na podstawie prawa krajowego w przypadku naruszenia praw własności intelektualnej. Zgodnie z motywem 10 dyrektywy 2004/48 jej celem jest zbliżenie systemów prawnych państw członkowskich w omawianej dziedzinie w celu zapewnienia wysokiego, równoważnego i jednakowego poziomu ochrony własności intelektualnej na rynku wewnętrznym. Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 2004/48 stanowi, że „[b]ez uszczerbku dla środków przewidzianych lub środków, które mogą być przewidziane w prawie wspólnotowym lub krajowym w zakresie, w jakim te środki mogą dawać właścicielom praw [uprawnionym] większe korzyści, przewidziane [tą] dyrektywą procedury i środki naprawcze stosuje się […] do wszelkich naruszeń praw własności intelektualnej określonych w prawie wspólnotowym [lub] prawie wewnętrznym zainteresowanego państwa członkowskiego”. Trybunał orzekł już w przeszłości, że przepisy dyrektywy 2004/48 nie regulują wszystkich aspektów związanych z prawami własności intelektualnej, lecz odnoszą się jedynie do tych aspektów, które są nierozłącznie związane, po pierwsze, z egzekwowaniem praw własności intelektualnej, a po drugie, z naruszeniem tych praw, ponieważ ustanawiają skuteczne środki prawne służące zapobieganiu naruszeniom, ich zaprzestaniu lub zadośćuczynieniu za każde naruszenie istniejącego prawa własności intelektualnej (zob. wyrok Diageo Brands, C‑681/13, EU:C:2015:471, pkt 73). Wynika z tego, że wspomniana dyrektywa pozwala na istnienie różnic w ustawodawstwach państw członkowskich dotyczących środków, procedur i środków naprawczych mających zastosowanie do praw własności intelektualnej (zob. na przykład art. 13 dyrektywy 2004/48, ustanawiający prawdziwy wachlarz odszkodowań, których wyboru mogą dokonać państwa członkowskie). ( ) W rezultacie uważam, że środki naprawcze (art. 10), zakazy sądowe (art. 11) oraz odszkodowania (art. 13) ustanowione w dyrektywie 2004/48 nie mają zastosowania przed opublikowaniem rejestracji znaku towarowego. ( ) Aby zapoznać się z niewyczerpującym katalogiem zakazów, zob. art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 207/2009. ( ) Zobacz podobnie art. 9 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 207/2009. ( ) Data złożenia zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego nie pozostaje jednak bez znaczenia. Ma ona bowiem kluczowe znaczenie z punktu widzenia stosowania zasad pierwszeństwa znaków towarowych. Zobacz w szczególności sekcja 2 tytułu III rozporządzenia nr 207/2009, zatytułowana „Pierwszeństwo”. ( ) Sąd odsyłający podnosi, że na gruncie odpowiednich przepisów prawa krajowego właściciel wspólnotowego znaku towarowego może „żądać od osoby trzeciej, która narusza wyłączne prawo opisane w art. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 207/2009, przynajmniej w odniesieniu do okresu od momentu opublikowania rejestracji znaku towarowego, naprawienia szkody majątkowej, w tym utraconych korzyści, jak również zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej (krzywdy), ale także zwrotu zwyczajowej wartości tego, co zostało uzyskane w drodze naruszenia, oraz w pewnych okolicznościach wydania zysku osiągniętego z tego, co zostało uzyskane w drodze naruszenia. Ponadto na sprawcy, który nie wiedział lub nie był obowiązany wiedzieć o bezprawności swojego działania, nie ciąży zobowiązanie do zwrotu tego, co zostało uzyskane bezpodstawnie, o ile w czasie, w którym dowiedział się lub powinien był dowiedzieć się o wysuniętym przeciwko niemu roszczeniu, nie był już wzbogacony o wartość, jaką uzyskał wskutek naruszenia”. Sąd ten „stoi na stanowisku, że z uwagi na systematykę rozporządzenia nr 207/2009 możliwe jest przyjęcie wykładni, zgodnie z którą odpowiednie odszkodowanie w rozumieniu art. 9 ust. 3 zdanie drugie tegoż rozporządzenia obejmuje bardziej ograniczony wachlarz roszczeń niż ochrona prawna przewidziana w art. 9 ust. 1 i 2 tego samego artykułu w odniesieniu do późniejszych naruszeń”. ( ) Wyróżnienie moje. ( ) Zobacz także analogicznie art. 32 ust. 1 lit. f) Porozumienia w sprawie Jednolitego Sądu Patentowego (Dz.U. 2013, C 175, s. 1), który stanowi, że Jednolity Sąd Patentowy utworzony na podstawie porozumienia jest wyłącznie właściwy w odniesieniu do „powództw w sprawach o odszkodowanie lub zadośćuczynienie wynikających z ochrony tymczasowej udzielonej w związku z publikacją europejskiego zgłoszenia patentowego”. ( ) Wyróżnienie moje. Zwracam uwagę, że Trybunał dokonał wykładni pojęcia „słusznego wynagrodzenia” użytego w art. 14 i 94 rozporządzenia nr 2100/94 w wyroku Geistbeck (C‑509/10, EU:C:2012:416). Jednakże, mając na względzie, że Trybunał interpretował pojęcie „słusznego wynagrodzenia” w odniesieniu do niedozwolonego korzystania z zarejestrowanej odmiany roślin, uważam, że przedstawiona wykładnia nie może być zastosowana w niniejszej sprawie, ponieważ art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 nie dotyczy przypadków stanowiących naruszenie prawa. ( ) Ze względu na fakt, że pojęcie „odpowiedniego wynagrodzenia” i podobne wyrażenia zostały użyte w wielu aktach prawnych dotyczących własności intelektualnej, orzeczenie Trybunału w niniejszej sprawie może mieć skutki wykraczające poza jej zakres. ( ) W tym względzie jestem zdania, że przepisy prawa krajowego powinny respektować minimalny poziom ochrony ustanowiony w dyrektywie 2004/48. Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 tej dyrektywy przepisy prawa krajowego mogą gwarantować właścicielom praw „środki” korzystniejsze aniżeli środki, procedury i środki naprawcze przewidziane na podstawie wspomnianej dyrektywy. ( ) Zobacz wyrok Nokia, C‑316/05, EU:C:2006:789, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz wyrok Imagination Technologies/OHIM, C‑542/07 P, EU:C:2009:362, pkt 57. ( ) Dz.U. L 303, s. 1. ( ) Artykuł 7 rozporządzenia nr 207/2009 zawiera długą listę bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji. Na przykład znak towarowy nie może zostać zarejestrowany, jeżeli jest pozbawiony jakiegokolwiek charakteru odróżniającego, jeżeli jest sprzeczny z porządkiem publicznym lub z dobrymi obyczajami czy też może wprowadzać odbiorców w błąd. ( ) Artykuł 45 rozporządzenia nr 207/2009 stanowi, że „[w] przypadku gdy zgłoszenie spełnia wymagania niniejszego rozporządzenia i jeżeli nie został wniesiony żaden sprzeciw w terminie [trzech miesięcy od daty opublikowania zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego] lub jeżeli sprzeciw został odrzucony [oddalony] na podstawie prawomocnej decyzji, znak towarowy jest rejestrowany jako wspólnotowy znak towarowy […]”. Zobacz także zasada 23 rozporządzenia nr 2868/95, zatytułowana „Rejestracja znaku towarowego”, która stanowi, że „[j]eżeli nie wniesiono żadnego sprzeciwu lub w przypadku gdy wniesiony sprzeciw umorzono z powodu wycofania, odrzucenia lub innego orzeczenia, zgłoszony znak towarowy zostaje wpisany do rejestru wspólnotowych znaków towarowych […]”. Drugi okres, którego dotyczy niniejsze postępowanie, trwał około trzech miesięcy. Ponadto w aktach sprawy toczącej się przed Trybunałem nie ma żadnej informacji, że w stosunku do znaku towarowego HolzProf został złożony sprzeciw. ( ) Artykuł 8 rozporządzenia nr 207/2009 stanowi, że „[w] wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego, zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli: […] jest on identyczny z wcześniejszym znakiem towarowym, a towary lub usługi, dla których wnioskuje się o rejestrację, są identyczne z towarami lub usługami, dla których wcześniejszy znak towarowy jest chroniony; […] z powodu identyczności lub podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego, identyczności lub podobieństwa towarów lub usług istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej [odbiorców] na terytorium, na którym wcześniejszy znak towarowy jest chroniony; prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd obejmuje również prawdopodobieństwo skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym”. Należy zauważyć, że prawo sprzeciwu wobec rejestracji wspólnotowego znaku towarowego przysługuje wyłącznie właścicielom znaków towarowych i licencjobiorcom upoważnionym przez właścicieli znaków towarowych, zgodnie z art. 8 i 41 rozporządzenia nr 207/2009. ( ) Tym bardziej że działania, których dotyczy art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009, są tymi samymi działaniami, które zostaną zakazane po dniu opublikowania rejestracji. ( ) Zobacz a contrario art. 67 ust. 1 Europejskiej konwencji patentowej, który stanowi, że „od daty publikacji europejskie zgłoszenie patentowe przyznaje tymczasowo taką ochronę, jaka przyznawana jest na mocy art. 64”, czyli takie same prawa, jakie przysługiwałyby na mocy patentu krajowego udzielonego w tym państwie. ( ) Takie jest również stanowisko Multi Protectu, Republiki Estońskiej oraz Republiki Greckiej, które uważają, że pojęcie „odpowiedniego odszkodowania” w świetle art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 powinno obejmować węższy zakres roszczeń aniżeli zakres ochrony prawnej zagwarantowanej w przypadku naruszenia już zarejestrowanych znaków towarowych. Uważają one również, że naprawienie krzywdy nie mieści się w tym pojęciu. Multi Protect uważa, że „[w] celu określenia dokładnego zakresu odpowiedniego odszkodowania należy w rezultacie zbadać i porównać następujące elementy: a) jaka jest korzyść majątkowa osiągnięta przez sprawcę naruszeń? […]; b) jakie są porównywalne umowy licencyjne zwykle zawierane na rynku?; c) jaki byłby »koszt« przyjęcia przez sprawcę naruszeń takiego rozwiązania, które pozwoliłoby mu osiągnąć oczekiwany rezultat bez użycia znaku towarowego identycznego ze zgłoszonym znakiem lub podobnego do niego”. ( ) Z kolei Komisja uważa, że „nie można uznać za uzasadnioną sytuacji, w której w przypadku naruszenia, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009, zakres ochrony jest węższy aniżeli w przypadku późniejszego naruszenia, którego dotyczy art. 9 ust. 1 i 2”. Zdaniem Komisji wpływ naruszenia na sytuację właściciela jest taki sam w przypadku, gdy miało miejsce opublikowanie zgłoszenia, jak i po opublikowaniu rejestracji. Komisja podnosi również, że „nie ma żadnej przyczyny, dla której podmiot naruszający znak towarowy miałby się znaleźć w sytuacji korzystniejszej w okresie poprzedzającym rejestrację”. Nie podzielam tego poglądu, z jakiej bowiem przyczyny art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 miałby wprowadzać rozróżnienie pomiędzy tymi dwoma okresami? ( ) Zobacz art. 13 ust. 1 dyrektywy 2004/48. ( ) Zobacz moja opinia w sprawie Liffers, C‑99/15, EU:C:2015:768, pkt 28. ( ) Zobacz art. 13 ust. 2 dyrektywy 2004/48. ( ) Przepis ten moim zdaniem wiąże się z zapłatą odpowiedniego odszkodowania nawet w przypadku naruszenia wspólnotowego znaku towarowego przez sprawcę nieświadomego faktu opublikowania zgłoszenia znaku towarowego. ( ) Przez podmiot używający zgłoszonego, ale jeszcze niezarejestrowanego znaku. ( ) Uważam, że nawet w przypadku braku wiedzy o publikacji zgłoszenia znaku towarowego (naruszenie niezawinione) nie byłoby nieproporcjonalne zasądzenie zwrotu korzyści zgodnie z art. 13 ust. 2 dyrektywy 2004/48, mając na uwadze, że każdy inny środek lub każda inna procedura, dotyczące naruszenia prawa własności intelektualnej, są – zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 – wyłączone (niemożność powołania się na znak towarowy przed opublikowaniem rejestracji). Zobacz także pkt 43 niniejszej opinii.