C-281/07

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO ELEANOR SHARPSTON przedstawiona w dniu 25 września 2008 r.(1) Sprawa C‑281/07 Bayerische Hypotheken‑ und Vereinsbank AG przeciwko Hauptzollamt Hamburg-Jonas [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesfinanzhof (Niemcy)] Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich – Rozporządzenie nr 2988/95 – Zwrot refundacji wywozowej – Okresy przedawnienia – Uchybienia po stronie władz krajowych 1.        Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesfinanzhof (federalny trybunał finansowy), Niemcy, dotyczy wykładni rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich („rozporządzenie nr 2988/95”)(2). 2.        Sąd krajowy zmierza do ustalenia właściwego okresu przedawnienia mającego zastosowanie w odniesieniu do zwrotu refundacji wywozowej bezprawnie przyznanej podmiotowi dokonującemu wywozu, ze względu na uchybienie po stronie władz krajowych.  Ramy prawne  Rozporządzenie nr 2988/95 3.        Rozporządzenie nr 2988/95 weszło w życie z dniem 26 grudnia 1995 r.(3). Zawiera ono szereg reguł ogólnych dotyczących kontroli, środków administracyjnych i kar z tytułu uchybień w realizacji płatności na rzecz beneficjentów polityk wspólnotowych. Rozporządzenie ustanawia w szczególności okres przedawnienia dla czynności będących rezultatem bezprawnie wypłaconych refundacji wywozowych. 4.        Przed uchwaleniem rozporządzenia nr 2988/95 nie istniały wspólne reguły, które przewidywałyby okresy przedawnienia mające zastosowanie w odniesieniu do dochodzenia bądź wykrywania nieprawidłowości oraz środków windykacyjnych podejmowanych w związku z wystąpieniem takich nieprawidłowości. 5.        Szczególne znaczenie mają motywy trzeci i czwarty rozporządzenia. Motyw trzeci wskazuje, że szczegółowe zasady regulujące zarządzanie oraz monitorowanie wydatków Wspólnoty podlegają szczegółowym przepisom, które są zróżnicowane w zależności od dziedziny polityki Wspólnoty, lecz we wszystkich dziedzinach należy przeciwstawiać się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Wspólnot. Motyw czwarty stanowi, iż istnieje potrzeba ustalenia wspólnych zasad prawnych we wszystkich obszarach polityki Wspólnot w celu skutecznego zwalczania oszustw wymierzonych w interesy finansowe Wspólnot. 6.        Rozporządzenie ustanawia dalej ogólne zasady dotyczące kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. 7.        Artykuł 1 ust. 1 stanowi: „W celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego”. 8.        Artykuł 1 ust. 2 definiuje nieprawidłowość jako: „[…] jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania [zaniechania] ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem”. 9.        Stosowne fragmenty art. 3 brzmią: „1.      Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. […] 3.      Państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2”.  Rozporządzenie nr 3665/87 oraz rozporządzenie nr 800/1999 10.      Rozporządzenie nr 800/1999(4) było pierwszym rozporządzeniem ustanawiającym szczególne okresy przedawnienia w odniesieniu do zwrotu bezprawnie wypłaconych refundacji wywozowych. Jednakże art. 54 tego rozporządzenia stanowi: „[…] rozporządzenie nr 3665/87(5) w dalszym ciągu stosuje się: –        do wywozu objętego zgłoszeniem wywozowym, które zostało przyjęte przed wejściem w życie [rozporządzenia nr 800/1999] [...]”. 11.      Artykuł 11 ust. 3 rozporządzenia nr 3665/87, które dotyczy zwrotu refundacji eksportowych (i na podstawie którego przed sąd krajowy wniesione zostało rozpatrywane w niniejszym postępowaniu powództwo windykacyjne) nie porusza kwestii okresów przedawnienia.  Krajowe uregulowania prawne 12.      W czasie właściwym dla okoliczności niniejszej sprawy w prawie niemieckim nie istniały szczególne przepisy ustalające okres przedawnienia dla roszczeń o zwrot niesłusznie przyznanych korzyści administracyjnych. 13.      Wydaje się raczej, że administracja niemiecka i niemieckie sądy w drodze analogii stosowały okres przedawnienia określony w §195 niemieckiego kodeksu cywilnego (Bürgerliches Gesetzbuch, zwanego także „BGB”) do czynności administracyjnych podjętych w celu zwrotu bezprawnie wypłaconych refundacji wywozowych(6). 14.      Paragraf 195 BGB przewidywał, że zwykły okres przedawnienia dla roszczeń wywodzonych z niemieckiego prawa cywilnego wynosi trzydzieści lat. Przepis ten został zmieniony ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2002 r. Przewidziany przezeń zwykły okres przedawnienia uległ skróceniu do lat trzech i od tego czasu pozostaje niezmieniony.  Okoliczności faktyczne 15.      W 1995 r. LAGRA Import Export GmbH (zwana dalej „LAGRA”) wniosła o przyznanie refundacji wywozowej w odniesieniu do 31 sztuk bydła o łącznej wadze 21 413 kg, przeznaczonego do wywozu do Turcji. Hauptzollamt (główny urząd celny) podjął decyzję o przyznaniu refundacji wywozowej w odniesieniu do wszystkich 31 sztuk zwierząt. 16.      Jednakże w drodze do Turcji, w Trieście, jedno ze zwierząt zdechło. LAGRA poinformowała Hauptzollamt o tym fakcie i wniosła o odpowiednią zmianę wniosku o wypłatę refundacji, tak aby obejmował on 30 zamiast 31 zwierząt (ich łączna waga uległa zatem zmniejszeniu z 21 413 kg do 20 715 kg). Hauptzollamt najwyraźniej przeoczył ten wniosek. W dniu 19 kwietnia 1996 r. przyznał on refundację wywozową w odniesieniu do wszystkich 31 sztuk bydła(7). 17.      W dniu 5 sierpnia 1999 r. Hauptzollamt wydał decyzję korygującą, w której zażądał zwrotu kwoty przyznanej w odniesieniu do zwierzęcia, które zdechło(8). 18.      W lipcu 2000 r. wobec LAGRA zostało wszczęte postępowanie upadłościowe. Jej aktywa zostały przejęte przez bank – Bayerische Hypotheken‑ und Wechselbank AG. Bayerische Hypotheken‑ und Vereinsbank AG (zwany dalej „Bayerische”) jest aktualnym ogólnym następcą prawnym banku Bayerische Hypotheken‑ und Wechselbank AG. 19.      Po ogłoszeniu upadłości LAGRA nie zwróciła kwoty refundacji wywozowej odnoszącej się do zwierzęcia, które zdechło. W dniu 28 sierpnia 2000 r. Hauptzollamt postanowił wyegzekwować tę kwotę od cesjonariusza aktywów spółki LAGRA. Wobec stwierdzenia, że pierwotny cesjonariusz przestał istnieć jako odrębny podmiot, Hauptzollamt wycofał wydaną w tym przedmiocie decyzję. W dniu 12 grudnia 2001 r. Hauptzollamt skierował do Bayerische wezwanie do zapłaty(9). 20.      Bayerische zaskarżył tę decyzję przed Finanzgericht, który rozstrzygnął, iż roszczenie o zwrot, z którym wystąpił Hauptzollamt, wniesione zostało po terminie, wobec upływu okresu przedawnienia określonego w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. 21.      Hauptzollamt wniósł odwołanie do Bundesfinanzhof, który zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami: „(1)      Czy art. 3 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2988/95 stosuje się wobec żądania zwrotu bezprawnie przyznanej dokonującemu wywozu podmiotowi refundacji wywozowej, także jeśli nie dopuścił się on przy tym żadnej nieprawidłowości? W przypadku udzielenia na to pytanie odpowiedzi twierdzącej: (2)      Czy przepis ten należy stosować odpowiednio do żądania zwrotu korzyści od podmiotu, na który podmiot dokonujący wywozu scedował swe roszczenie o refundację wywozową?”. 22.      Uwagi pisemne przedstawiła jedynie Komisja. Ponieważ nie wniesiono o przeprowadzenie rozprawy, w niniejszej sprawie rozprawa nie odbyła się.  Uwagi wstępne 23.      W opinii wydanej przeze mnie w sprawie Vosding doszłam do wniosku, że okres przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2988/95 ma także zastosowanie do postępowań odnoszących się do nieprawidłowości, które powstały lub zostały usunięte przed wejściem w życie tego rozporządzenia. Ten okres przedawnienia znajduje zastosowanie zarówno do kar, jak i do środków administracyjnych, takich jak windykacja refundacji wywozowych przyznanych w następstwie wystąpienia nieprawidłowości. 24.      Stwierdziłam także, że w oparciu o art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia państwo członkowskie może stosować dłuższy okres przedawnienia, jeśli był on przewidziany w prawie krajowym przed wejściem w życie rozporządzenia. Stanęłam jednak na stanowisku, że ów dłuższy okres nie może być stosowany, jeżeli wynika on jedynie z ogólnej zasady prawa cywilnego danego państwa członkowskiego, obejmującej przedawnienie roszczeń wszystkich kategorii, co do których kwestia ta nie została odmiennie uregulowana w przepisach szczególnych. 25.      Uznałam zatem, że §195 BGB, zastosowany do wynikających z prawa administracyjnego roszczeń o zwrot nienależnie wypłaconych kwot jedynie w drodze analogii, nie ma wystarczająco szczegółowego charakteru, aby mógł on być objęty zakresem zastosowania art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. 26.      Mając to na uwadze, przejdę do analizy pytań przedstawionych w niniejszej sprawie. Gdyby Trybunał nie podzielił któregokolwiek z wniosków, do których doszłam w mojej opinii wydanej w sprawie Vosding, musiałby uznać, iż na pierwsze z pytań przedstawionych przez Bundesfinanzhof należałoby udzielić odpowiedzi przeczącej. Drugie z przedstawionych pytań nie wymagałoby wówczas odpowiedzi.  W przedmiocie pytania pierwszego 27.      Artykuł 11 rozporządzenia nr 3665/87 dotyczący zwrotu refundacji wywozowych nie ustanawia żadnych okresów przedawnienia. Chociaż art. 54 rozporządzenia nr 800/99 utrzymuje zastosowanie rozporządzenia nr 3665/87 w odniesieniu do tego rodzaju roszczeń, żaden z tych przepisów nie udziela odpowiedzi na pytanie, jaki okres przedawnienia należy uznać za właściwy. Okresu przedawnienia mającego zastosowanie do roszczenia o zwrot refundacji wywozowej przyznanej w następstwie złożenia deklaracji wywozowej, którą przyjęto przed dniem 24 kwietnia 1999 r.(10), należy zatem szukać w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 bądź w przepisach prawa krajowego. 28.      W swym pierwszym pytaniu sąd krajowy pyta, czy okres przedawnienia zapisany w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 winien mieć zastosowanie wobec żądania zwrotu bezprawnie przyznanej dokonującemu wywozu podmiotowi refundacji wywozowej, także jeśli nie dopuścił się on przy tym żadnej nieprawidłowości. 29.      Według mnie jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź przecząca. 30.      Artykuł 3 ust. 1 ma zastosowanie do „nieprawidłowości” zdefiniowanych w art. 1 ust. 2. Jeżeli jednak nie wystąpiła żadna nieprawidłowość, art. 3 ust. 1 nie może być stosowany. 31.      Artykuł 1 ust. 2 definiuje nieprawidłowość jako „jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania ze strony podmiotu gospodarczego […]”. Brzmienie tej definicji wskazuje, że nie obejmuje ona działania ani zaniechania ze strony władzy krajowej właściwej do przyznawania refundacji wywozowych. 32.      Istnienie „nieprawidłowości” jest kluczowe dla sposobu, w jakim sformułowana została definicja okresu przedawnienia, i znajduje ono także odzwierciedlenie w dokonanym przez prawodawcę wyborze momentu, od którego bieg okresu przedawnienia winien się rozpoczynać. Artykuł 3 ust. 1 akapit pierwszy stanowi, że bieg okresu przedawnienia rozpoczyna się z chwilą dopuszczenia się nieprawidłowości. Początkowego momentu biegu okresu przedawnienia nie da się więc wyznaczyć, jeżeli nie występuje żadna nieprawidłowość. 33.      Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że nadpłata refundacji wywozowej powstała wyłącznie wskutek błędu popełnionego przez Hauptzollamt. Podmiot dokonujący wywozu, spółka LAGRA, świadomie powiadomił Hauptzollamt o zdechnięciu trzydziestego pierwszego zwierzęcia. Hauptzollamt mimo to przyznał i wypłacił refundację wywozową w odniesieniu do 31 zamiast do 30 zwierząt. Mówiąc wprost, nadpłata wynikła tylko i wyłącznie z błędu popełnionego przez Hauptzollamt. Sformułowanie przeciwnego wniosku spowodowałoby wypaczenie znaczenia art. 1 ust. 2(11), jak również zwykłe znaczenie pojęcia kauzalności. 34.      Postanowienie odsyłające opiera się na założeniu, iż nie powstała zatem żadna nieprawidłowość po stronie podmiotu dokonującego wywozu. 35.      Jak wynika z akt sprawy, LAGRA w żadnym momencie nie podjęła żadnych działań zmierzających do zatwierdzenia przezeń błędu popełnionego przez Hauptzollamt. Bardziej interesująca jest jednak kwestia, czy spółka LAGRA dopuściła się jakiegokolwiek „zaniechania”, które mogłoby w tym przypadku doprowadzić do powstania nieprawidłowości. Możnaby stanąć na stanowisku, że gdy tylko płatność została dokonana, LAGRA winna była sprawdzić wysokość otrzymanej kwoty, a po stwierdzeniu, że dotyczyła ona 31 zamiast 30 zwierząt, podnieść tę kwestię ponownie przed Hauptzollamt(12). Czy bezczynność tę należy uznać za „zaniechanie”? Z pewnością „spowodowało […] [ono] szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot”(13). 36.      Podczas gdy Trybunał prowadzi postępowanie w oparciu o postanowienie odsyłające, wydaje mi się, że sąd krajowy ma możliwość przeprowadzenia ponownej analizy okoliczności faktycznych sprawy oraz rozstrzygnięcia – w oparciu o elementy, które właśnie wskazałam – że LAGRA dopuściła się nieprawidłowości, poprzez zaniechanie sprawdzenia, czy tytułem refundacji wywozowej istotnie została jej wypłacona prawidłowa kwota. 37.      Nie sądzę, by można było uznać, iż okres przedawnienia zapisany w art. 3 ust. 1 może zostać w drodze analogii zastosowany do sytuacji, w której działanie lub zaniechanie inicjujące powstanie związku przyczynowego jest działaniem lub zaniechaniem władz krajowych. Brzmienie tego przepisu nie uprawnia po prostu do dokonywania tego rodzaju wykładni. Wydaje mi się, że Trybunał nie jest w istocie uprawniony do przeformułowania zawartej w art. 1 ust. 2 definicji nieprawidłowości, tak aby objąć nią działania lub zaniechania po stronie władz krajowych. 38.      38.   Dochodzę zatem do wniosku, że okres przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 nie może być stosowany, jeżeli podmiot dokonujący wywozu nie dopuścił się nieprawidłowości. 39.      Skoro art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 nie znajduje zastosowania, okres przedawnienia powinny określać właściwe przepisy prawa krajowego. Przed wejściem w życie rozporządzenia nr 2988/95 sądy niemieckie stosowały okres przedawnienia określony w §195 BGB w drodze analogii – w czasie właściwym dla okoliczności niniejszej sprawy okres ten wynosił trzydzieści lat. Sąd krajowy może więc dostrzegać logikę stosowania tego samego okresu przedawnienia do sytuacji, która nie jest objęta zakresem zastosowania rozporządzenia. Czy oznacza to, że dokonujący wywozu podmiot, który nie dopuścił się nieprawidłowości będzie w istocie podlegać trzydziestoletniemu okresowi przedawnienia, podczas gdy dokonujące wywozu podmioty, które dopuściły się nieprawidłowości będą mogły korzystać z dobrodziejstwa czteroletniego okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95? Według mnie Trybunał nie musi, a wręcz nie powinien dochodzić do takiego wniosku. 40.      W opinii wydanej przeze mnie w sprawie Vosdig stanęłam na stanowisku (udzielając odpowiedzi na trzecie z przedstawionych pytań), że §195 BGB nie ma wystarczająco szczegółowego charakteru, aby mógł on być objęty zakresem zastosowania art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, ale gdyby został on objęty zakresem zastosowania tego przepisu, sąd krajowy musiałby zbadać, czy określona tamże długość okresu przedawnienia jest zgoda z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego. 41.      Niniejsze postępowanie dotyczy przewidzianej w prawie wspólnotowym refundacji wywozowej, błędnie wypłaconej przez władze krajowe podmiotowi dokonującemu wywozu(14). Nadpłata taka oddziałuje niekorzystnie na ogólny budżet Wspólnot. Zarówno nadpłata, jak i postępowanie w przedmiocie jej zwrotu są więc oczywiście objęte zakresem zastosowania prawa wspólnotowego. W rezultacie, nawet jeżeli znajdujący zastosowanie okres przedawnienia ma wynikać z prawa krajowego, sąd krajowy powinien mieć pewność, że ów okres przedawnienia odpowiada ogólnym zasadom prawa wspólnotowego. 42.      Trzydziestoletni okres przedawnienia przewidziany w §195 BGB i stosowany w drodze analogii do czynności administracyjnych podjętych w celu odzyskania niesłusznie wypłaconych refundacji wywozowych jest według mnie oczywiście nieproporcjonalny, mając na względzie czteroletni okres przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. 43.      Prawo krajowe regulujące kwestie przedawnienia znajduje ex hypothesi zastosowanie do roszczeń o zwrot refundacji wywozowych bezprawnie wypłaconych w okolicznościach, w których podmiot dokonujący wywozu nie dopuścił się nieprawidłowości. Wydaje mi się, że w takich przypadkach okresem przedawnienia spełniającym kryterium proporcjonalności musi być okres, który nie przekracza okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2899/95, w odniesieniu do przypadków, w których podmiot dokonujący wywozu dopuścił się nieprawidłowości.  W przedmiocie pytania drugiego 44.      Ponieważ na pytanie pierwsze winna zostać udzielona odpowiedź przecząca, pytanie drugie nie wymaga odpowiedzi.  Wnioski 45.      Proponuję zatem, aby na pierwsze z pytań przedstawionych przez Bundesfinanzhof udzielona została następująca odpowiedź: Artykuł 3 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich nie może być stosowany wobec żądania zwrotu bezprawnie przyznanej dokonującemu wywozu podmiotowi refundacji wywozowej, jeżeli podmiot ten nie dopuścił się nieprawidłowości. Ponieważ zobowiązanie do zwrotu bezprawnie przyznanej refundacji wywozowej powstaje na mocy prawa wspólnotowego, stosując okres przedawnienia przewidziany przez prawo krajowe sąd krajowy winien jednak zbadać, czy tenże okres przedawnienia odpowiada ogólnym zasadom prawa wspólnotowego, w szczególności zaś wymogowi proporcjonalności. 1 – Język oryginału: angielski. 2 – Dz.U. 1995, L 312, s. 1. 3 – Z postanowienia odsyłającego nie wynika jasno, czy rzeczywisty wywóz zwierząt, w odniesieniu do których złożony został wniosek o przyznanie refundacji wywozowej, nastąpił przed czy też po wejściu w życie rozporządzenia nr 2988/95. Błędnie dokonana na rzecz podmiotu dokonującego wywozu nadpłata miała miejsce po tej dacie. W pkt 23–41opinii wydanej przeze mnie w sprawach połączonych od C‑278/07 do C‑280/07 Josef Vosding Schlacht‑, Kühl‑ und Zerlegebetrieb, Vion Trading und Ze Fu Fleischhandel („Vosding”) wyjaśniłam, dlaczego według mnie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 jest przepisem proceduralnym, który może być stosowany z mocą wsteczną do sytuacji objętych jego zakresem. 4 – Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. 1999, L 102, s. 11). 5 –      Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 3665/87 z dnia 27 listopada 1987 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. 1987, L 351, s. 1). 6 – Zobacz opinię wydaną przeze mnie w sprawie Vosding, ww. w przypisie 3, pkt 14. 7 – Z akt sprawy przedstawionych przed sąd krajowy wynika, że Hauptzollamt postąpił tak bez względu na okoliczność, że jego decyzja z dnia 19 kwietnia 1996 r. wyraźnie odnosi się do pisma spółki LAGRA z dnia 17 stycznia 1996 r. Z dokumentu tego można jednak wywnioskować, że nadpłata powstała, gdyż waga zwierząt (oznaczona w formularzu jako „Warenmenge”) została określona jako 21 413 kg (waga pierwotna), a nie jako 20 715 kg. 8 – 1 137,58 DM (około 582 EUR). 9 – Postanowienie odsyłające wskazuje, iż nie wykazano, czy wezwanie do zapłaty zostało doręczone do Bayerische wcześniej niż w maju 2004 r. 10 – Zobacz pkt 10 i 11 powyżej. 11 – Poszczególne wersje językowe rozporządzenia nr 2988/95 posługują się czasownikami, począwszy od „resulting from”, „résultant de” i „als Folge” odpowiednio w wersji angielskiej, francuskiej i niemieckiej, poprzez „derivante da” w wersji włoskiej, aż po nieco bardziej miękkie określenia „correspondiente a” i „bestaat in” odpowiednio w wersji hiszpańskiej i niderlandzkiej. Jednakże wszystkie te wersje wspierają mój pogląd, że dla powstania nieprawidłowości naruszenie prawa wspólnotowego nie może powstać przed działaniem lub zaniechaniem danego podmiotu gospodarczego. 12 – Rozsądnym wydaje się założenie, że podmiot dokonujący wywozu sprawdziłby saldo, aby upewnić się, czy otrzymana kwota nie jest zbyt niska. Podążając tym samym tokiem rozumowania, słuszny wydaje się wniosek, że podmiot ten ma obowiązek sprawdzić, czy nie otrzymał kwoty zawyżonej. Mogą oczywiście wystąpić przypadki, w których podmiot dokonujący wywozu nie ma praktycznie możliwości ustalenia, że otrzymał on kwotę zawyżoną. Najwyraźniej jednak omawiany przypadek do takich nie należy. 13 – Artykuł 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95. 14 – W czasie właściwym dla okoliczności niniejszej sprawy uprawnienie podmiotu dokonującego wywozu do uzyskania refundacji wywozowej w odniesieniu do bydła wynikało z rozporządzenia nr 3665/87, które samo zawierało odesłanie do rozporządzenia Rady (EWG) nr 805/68 z dnia 27 czerwca 1968 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wołowiny i cielęciny (Dz.U. 1968, L 148, s. 24). Wniosek o przyznanie refundacji wywozowej został złożony prawidłowo, zgodnie z wymogami zawartymi w formularzu T5, które ustanowione zostały w art. 471‑495 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. 1993, L 253, s. 1).