C-284/24

WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba) z dnia 2 października 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Dyrektywa 2004/80/WE – Artykuł 12 ust. 2 – Kompensata dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy – Sprawiedliwa i odpowiednia kompensata – Uregulowania krajowe wykluczające kompensatę za doznane ból i cierpienie W sprawie C‑284/24 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez High Court (wysoki trybunał, Irlandia) postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 kwietnia 2024 r., w postępowaniu: LD przeciwko Criminal Injuries Compensation Tribunal, Minister for Justice and Equality, Ireland, Attorney General, TRYBUNAŁ (piąta izba), w składzie: M.L. Arastey Sahún, prezeska izby, D. Gratsias (sprawozdawca), E. Regan, J. Passer i B. Smulders, sędziowie, rzecznik generalny: L. Medina, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu LD – C. Donnelly, SC, M. Lynn, SC, i J. MacGuill, SC, solicitor, D. Brady, BL, C. Donald, solicitor, oraz E. Martin-Vignerte, avocate, – w imieniu Criminal Injuries Compensation Tribunal, Minister for Justice and Equality, Irlandii i Attorney General – M. Browne, Chief State Solicitor, S. Finnegan, A. Joyce i J. Moloney, w charakterze pełnomocników, których wspierali M. Reilly, SC, i M. Finan, BL, – w imieniu rządu czeskiego – M. Smolek, A. Pagáčová i J. Vláčil, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller i P.L. Krüger, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu niderlandzkiego – E.M.M. Besselink, M.K. Bulterman, i M.H.S. Gijzen, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu polskiego – B. Majczyna, w charakterze pełnomocnika, – w imieniu Komisji Europejskiej – S. Noë i J. Tomkin, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzeczniczki generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 ust. 2 dyrektywy Rady 2004/80/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. odnoszącej się do kompensaty dla ofiar przestępstw (Dz.U. 2004, L 261, s. 15). Wniosek ten został złożony w ramach sporu między LD a Criminal Injuries Compensation Tribunal (organem ds. odszkodowań dla ofiar przestępstw, Irlandia, zwanym dalej „CICT”), Minister for Justice and Equality (ministrem sprawiedliwości i równości, Irlandia), Irlandią i Attorney General (prokuratorem generalnym, Irlandia) w przedmiocie roszczenia o kompensatę dochodzonego przez LD na podstawie Scheme of Compensation for Personal Injuries Criminally Inflicted (systemu kompensat za uszczerbki na zdrowiu doznane w wyniku przestępstw, zwanego dalej „irlandzkim systemem kompensat dla ofiar”). Ramy prawne Prawo Unii Dyrektywa 2004/80 Zgodnie z motywami 2, 10 i 14 dyrektywy 2004/80: „(2) Trybunał Sprawiedliwości orzekł w [wyroku z dnia 2 lutego 1989 r., Cowan,186/87, EU:C:1989:47], że jeżeli prawo wspólnotowe gwarantuje osobie fizycznej swobodę udania się do innego państwa członkowskiego, to ochrona tej osoby przed doznaniem krzywdy w danym państwie członkowskim, na tych samych podstawach jak zamieszkujących tam obywateli i osób, jest następstwem tej swobody przepływu. Środki ułatwiające kompensatę dla ofiar przestępstw powinny stanowić część realizacji tego celu. […] (10) Ofiary przestępstw często nie są w stanie uzyskać kompensaty od sprawcy, ponieważ sprawca może nie posiadać koniecznych środków w celu uczynienia zadość orzeczeniu o odszkodowaniu lub ponieważ sprawca nie może zostać zidentyfikowany lub osądzony. […] (14) Niniejsza dyrektywa szanuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych, w szczególności, w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej jako ogólnych zasad prawa wspólnotowego”. Artykuł 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do składania wniosku w państwie członkowskim zamieszkania”, stanowi: „Państwa członkowskie zapewniają, że w przypadku gdy umyślne przestępstwo z użyciem przemocy zostało popełnione w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, w którym wnioskujący o kompensatę ma stałe miejsca zamieszkania, wnioskujący ma prawo złożyć wniosek do organu lub jakiejkolwiek innej instytucji w tym drugim państwie członkowskim”. Artykuł 12 wspomnianej dyrektywy, będący jedynym artykułem ujętym w jej rozdziale II, zatytułowanym „Krajowe systemy kompensaty”, stanowi w ust. 2: „Wszystkie państwa członkowskie zapewniają, że ich przepisy krajowe przewidują istnienie systemu kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy popełnionych na ich odpowiednich terytoriach, który gwarantuje sprawiedliwą i odpowiednią kompensatę dla ofiar”. Artykuł 18 tej dyrektywy, zatytułowany „Wykonanie”, przewiduje w ust. 2: „Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy będą miały zastosowanie wyłącznie do wnioskujących, którzy doznali uszczerbków w wyniku przestępstw popełnionych po dniu 30 czerwca 2005 r.”. Dyrektywa 2012/29/UE Artykuł 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z dnia 25 października 2012 r. ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępującej decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW (Dz.U. 2012, L 315, s. 57), zatytułowany „Definicje”, stanowi w ust. 1: „Na użytek niniejszej dyrektywy zastosowanie mają następujące definicje: a) »ofiara« oznacza: (i) osobę fizyczną, która doznała szkody, w tym krzywdy fizycznej, psychicznej, moralnej lub emocjonalnej lub straty majątkowej, bezpośrednio spowodowanej przestępstwem; […]”. Prawo irlandzkie Irlandzki system kompensat dla ofiar jest systemem administracyjnym ustanowionym w 1974 r., którego celem jest zrekompensowanie ofiarom przestępstw poniesionych szkód. Jego stosowanie zostało powierzone CICT. Jak wynika z postanowienia odsyłającego, system ten przewidywał w pierwotnej wersji wypłatę tak zwanego „ogólnego” odszkodowania (general damages), w tym za doznane ból i cierpienie (pain and suffering). Od czasu zmiany tego systemu, która nastąpiła w dniu 1 kwietnia 1986 r., nie przyznaje się żadnej kompensaty za doznane ból i cierpienie z tytułu odszkodowania ogólnego, ponieważ jak wskazuje w istocie sąd odsyłający, rozpatrywane przepisy przed ich zmianą miały poważne konsekwencje dla finansów państwa irlandzkiego, które wówczas zmagało się z głęboką recesją gospodarczą. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne W dniu 12 lipca 2015 r. LD, urodzony w Hiszpanii i mieszkający w Irlandii, był ofiarą brutalnej napaści dokonanej przez grupę osób przed jego domem w Dublinie (Irlandia). W dniu 1 października 2015 r. LD wniósł do CICT wniosek o przyznanie kompensaty z irlandzkiego systemu kompensat dla ofiar. We wniosku tym LD wskazał, że z powodu wspomnianej napaści doznał on poważnego urazu oka, skutkującego częściową utratą wzroku, i to w sposób trwały, a także różnych innych obrażeń, w szczególności szczęki, lewego barku i lewego ramienia, talii oraz klatki piersiowej. Ponadto doświadcza on stresu psychicznego i ma zaburzenia lękowe. Po okresie niewykonywania przez LD pracy w następstwie wspomnianego napadu jego umowa o pracę została wypowiedziana przez pracodawcę i w chwili złożenia wspomnianego wniosku pozostawał on bez pracy. Stwierdziwszy, że LD doznał uszkodzenia ciała i szkód majątkowych wynikających z umyślnego przestępstwa z użyciem przemocy, którego był ofiarą, i że nie uzyskał on kompensaty z innych źródeł, CICT przyznał mu ex gratia kwotę 645,62 EUR na poniesione przez niego wydatki (out-of-pocket expenses) wynikające bezpośrednio z tego przestępstwa. W następstwie odpowiedniego wniosku LD organ ten doręczył mu zestawienie przedstawiające kwotę przyznanej kompensaty w podziale na części składowe, precyzując, że LD przyznano sumę 44,20 EUR za wymianę prawa jazdy, 339 EUR za wymianę okularów, 28,82 EUR za zakup leków, 100 EUR tytułem kosztów szpitalnych i 133,63 EUR za koszty podróży. W dniu 2 sierpnia 2019 r. LD wniósł sprawę do High Court (wysokiego trybunału, Irlandia), który jest sądem odsyłającym, domagając się w szczególności, po pierwsze, stwierdzenia, że irlandzki system kompensat dla ofiar jest niezgodny z dyrektywą 2004/80 lub z art. 1, 3, 4, 7 i 9 Karty praw podstawowych (zwanej dalej „Kartą”), jako że system ten nie przewiduje sprawiedliwej i odpowiedniej kompensaty ze względu na wyłączenie odszkodowania ogólnego, w tym za doznane ból i cierpienie, a po drugie stwierdzenia, że jako ofiara przestępstwa ma on prawo do kompensaty za ten ból i to cierpienie. Sąd odsyłający zauważa przede wszystkim, że jest prawdą, iż wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Presidenza del Consiglio dei Ministri (C‑129/19, EU:C:2020:566), dostarcza użytecznych wskazówek co do wykładni art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80. Jednakże wyrok ten nie pozwala jego zdaniem na udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim zakresie należy przewidzieć sprawiedliwą i odpowiednią kompensatę w rozumieniu tego przepisu, aby przyczynić się do naprawienia szkody zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej ponoszonej przez ofiary umyślnych przestępstw z użyciem przemocy, w tym z tytułu doznanych bólu i cierpienia. W tym względzie z postanowienia odsyłającego jednoznacznie wynika, że w prawie irlandzkim ból i cierpienie są objęte szerszą kategorią szkody niemajątkowej (non-material loss). Następnie, przypominając szeroki zakres uznania, jaki przysługuje państwom członkowskim w tej dziedzinie, sąd odsyłający wyjaśnia, że żywi wątpliwości, które podziela Court of Appeal (sąd apelacyjny, Irlandia), co do możliwości ograniczenia zakresu stosowania krajowych systemów kompensaty w odniesieniu do szkody niemajątkowej. Zdaniem sądu odsyłającego jest prawdą, że w wyroku z dnia 16 lipca 2020 r., Presidenza del Consiglio dei Ministri (C‑129/19, EU:C:2020:566), nie sprecyzowano, jaką szkodę lub jaki uszczerbek można uznać za szkodę niemajątkową. Niemniej jednak podkreśla on, że zgodnie z jego własną wykładnią tego wyroku, po pierwsze, użycie przez Trybunał terminu „cierpienie” pociąga za sobą obowiązek wypłaty kompensaty za doznane ból i cierpienie, przynajmniej w pewnym zakresie. Po drugie, trudno byłoby dopuścić wykluczenie takiej kompensaty w sytuacji, gdy zgodnie ze wspomnianym wyrokiem kompensata przewidziana w dyrektywie 2004/80 powinna uwzględniać powagę konsekwencji popełnionego przestępstwa dla ofiary. Wreszcie, sąd ten powołuje się na sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 20 kwietnia 2009 r. w sprawie stosowania dyrektywy Rady 2004/80/WE odnoszącej się do kompensaty dla ofiar przestępstw [COM(2009) 170 wersja ostateczna], dotyczące okresu od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2008 r., zgodnie z którym większość państw członkowskich przewidziała w ramach swoich systemów krajowych kompensatę za choroby i za szkody psychiczne. W tych okolicznościach High Court (wysoki trybunał) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „[1)] Czy ze spoczywającego na państwach członkowskich na mocy art. 12 ust. 2 dyrektywy [2004/80] zobowiązania do zagwarantowania »sprawiedliwej i odpowiedniej« kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy wynika wymóg, aby ofiara uzyskała kompensatę zarówno za szkody majątkowe, jak i niemajątkowe w rozumieniu wyroku z dnia 16 lipca 2020 r., Presidenza del Consiglio dei Ministri (C‑129/19, EU:C:2020:566)? [2)] W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie [pierwsze]: jakiego rodzaju szkody są objęte zakresem pojęcia »szkody niemajątkowej«? [3)] W szczególności, czy doznana przez ofiarę »krzywda« jest objęta zakresem pojęcia »szkody niemajątkowej«? [4)] W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytania [pierwsze i trzecie]: jaki związek, w świetle faktu, że państwa członkowskie są zobowiązane zapewnić, by ich systemy były stabilne finansowo, powinien łączyć »sprawiedliwą i odpowiednią« kompensatę przyznawaną ofierze na podstawie dyrektywy [2004/80] oraz odszkodowanie z tytułu czynu niedozwolonego, jakie zostałoby zasądzone na rzecz tej ofiary od odpowiedniego sprawcy przestępstwa jako od sprawcy czynu niedozwolonego? [5)] Czy kompensata przewidziana dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy na podstawie [irlandzkiego systemu kompensat dla ofiar] może zostać uznana za »sprawiedliwą i odpowiednią kompensatę dla ofiar« w rozumieniu art. 12 ust. 2 dyrektywy [2004/80], jeżeli ofierze zostaje przyznana kwota 645,65 EUR tytułem kompensaty za poważny uraz oka skutkujący trwałym upośledzeniem wzroku?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Poprzez swoje pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie krajowemu systemowi kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy, który co do zasady wyklucza w odniesieniu do szkody niemajątkowej wszelką kompensatę za ból i cierpienie doznane przez te ofiary. Na wstępie należy zauważyć, że w drodze tej dyrektywy prawodawca przewidział system kompensat subsydiarnych w stosunku do naprawienia szkody, jakie takie ofiary mogą uzyskać w związku z odpowiedzialnością sprawcy przestępstwa z tytułu czynu niedozwolonego. Jak wynika bowiem z motywu 10 wspomnianej dyrektywy, została ona przyjęta między innymi ze względu na to, że ofiary te często nie są w stanie uzyskać kompensaty od sprawcy, ponieważ sprawca może nie posiadać koniecznych środków w celu uczynienia zadość orzeczeniu o odszkodowaniu lub ponieważ sprawca nie może zostać zidentyfikowany lub osądzony. W szczególności zgodnie z art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80 wszystkie państwa członkowskie są obowiązane zapewnić, by przepisy krajowe przewidywały istnienie systemu kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy popełnionych na ich odpowiednich terytoriach, który gwarantuje sprawiedliwą i odpowiednią kompensatę. Co się tyczy zakresu stosowania art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80, Trybunał uściślił, że przepis ten przyznaje prawo do uzyskania sprawiedliwej i odpowiedniej kompensaty nie tylko ofiarom umyślnych przestępstw z użyciem przemocy popełnionych na terytorium państwa członkowskiego znajdującym się w sytuacji transgranicznej w rozumieniu art. 1 tej dyrektywy, lecz również ofiarom mającym zwykłe miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa członkowskiego (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Presidenza del Consiglio dei Ministri, C‑129/19, EU:C:2020:566, pkt 55). Jeśli chodzi o ustalanie tej kompensaty, z uwagi na, po pierwsze, zakres uznania przyznany państwom członkowskim w tym przepisie zarówno w odniesieniu do „sprawiedliwego i odpowiedniego” charakteru kwoty wspomnianej kompensaty, jak i w odniesieniu do zasad jej ustalania, a po drugie, konieczność zapewnienia stabilności finansowej systemów krajowych, wspomniana kompensata niekoniecznie musi odpowiadać odszkodowaniu, które może zostać przyznane ofierze tego przestępstwa od sprawcy przestępstwa wchodzącego w zakres umyślnego przestępstwa z użyciem przemocy. W konsekwencji kompensata przewidziana w art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80 nie musi zapewniać pełnego naprawienia szkody majątkowej i niemajątkowej poniesionej przez tę ofiarę (zob. podobnie wyrok z dnia 7 listopada 2024 r., Burdene, C‑126/23, EU:C:2024:937, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym kontekście do sądu krajowego należy ostatecznie zapewnienie, w świetle przepisów krajowych ustanawiających rozpatrywany system kompensaty, by suma przyznana ofierze umyślnego przestępstwa z użyciem przemocy w ramach tego systemu stanowiła „sprawiedliwą i odpowiednią kompensatę” w rozumieniu art. 12 ust. 2 tej dyrektywy (wyroki: z dnia 16 lipca 2020 r., Presidenza del Consiglio dei Ministri, C‑129/19, EU:C:2020:566, pkt 61; z dnia 7 listopada 2024 r., Burdene, C‑126/23, EU:C:2024:937, pkt 58). Jednakże państwo członkowskie wykroczyłoby poza zakres uznania przyznany mu w tym przepisie, gdyby jego przepisy krajowe przewidywały dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy kompensatę czysto symboliczną lub ewidentnie niewystarczającą w świetle powagi konsekwencji, jakie ma dla ofiar popełnione przestępstwo (wyroki: z dnia 16 lipca 2020 r., Presidenza del Consiglio dei Ministri, C‑129/19, EU:C:2020:566, pkt 63; z dnia 7 listopada 2024 r., Burdene, C‑126/23, EU:C:2024:937, pkt 59). Skoro bowiem odszkodowanie przyznane takim ofiarom stanowi wkład w naprawienie poniesionej przez nie szkody majątkowej i niemajątkowej, taki wkład może zostać uznany za „sprawiedliwy i odpowiedni” tylko w razie, gdy wyrównuje w odpowiednim zakresie cierpienia, na które ofiary zostały narażone (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 lipca 2020 r., Presidenza del Consiglio dei Ministri, C‑129/19, EU:C:2020:566, pkt 64; z dnia 7 listopada 2024 r., Burdene, C‑126/23, EU:C:2024:937, pkt 60). W związku z tym, aby odszkodowanie przyznane w ramach krajowego systemu kompensaty dla takich ofiar można było uznać za „sprawiedliwe i odpowiednie” w rozumieniu art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80, należy je ustalić z uwzględnieniem powagi konsekwencji, jakie ma dla ofiar popełnione przestępstwo, a tym samym winno ono stanowić odpowiedni wkład w naprawienie takiej szkody majątkowej i niemajątkowej (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 lipca 2020 r., Presidenza del Consiglio dei Ministri, C‑129/19, EU:C:2020:566, pkt 69; z dnia 7 listopada 2024 r., Burdene, C‑126/23, EU:C:2024:937, pkt 62). Co się tyczy w szczególności zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową poniesioną przez te ofiary, o ile jest prawdą, że przepis ten nie zawiera wyraźnego odniesienia do takiej szkody, o tyle należy zauważyć, że szerokie sformułowanie tego przepisu nie ogranicza w żaden sposób zakresu przewidzianej w nim kompensaty w odniesieniu do szkód, do których naprawienia może się ona przyczynić. Ponadto jak wskazał Trybunał w pkt 48 wyroku z dnia 7 listopada 2024 r., Burdene (C‑126/23, EU:C:2024:937), zakres pojęcia „ofiary” ujętego w art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80 wyjaśnia definicja pojęcia „ofiary” zawarta w art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2012/29, odnosząca się do „osob[y] fizyczn[ej], która doznała szkody, w tym krzywdy fizycznej, psychicznej, moralnej lub emocjonalnej lub straty majątkowej, bezpośrednio spowodowanej przestępstwem”. Z brzmienia tego ostatniego przepisu jasno wynika zaś, że dotyczy on zarówno ofiar, które poniosły szkody majątkowe, jak i tych, które poniosły szkody niemajątkowe. W szczególności okoliczność, że wspomniany przepis dotyczy krzywdy zarówno fizycznej, jak i psychicznej czy emocjonalnej, potwierdza, że szkody poniesione przez te ofiary obejmują również doznane przez nie ból i cierpienie. Z orzecznictwa Trybunału wynika zatem, że nie można wprowadzić żadnego rozróżnienia w zależności od rodzaju szkód, jakie mogą ponieść ofiary popełnionych przestępstw, lub konsekwencji, na jakie mogą zostać narażone te ofiary. Nawet przy założeniu, że brzmienie art. 18 ust. 2 dyrektywy 2004/80, który w szczególności w wersjach językowych francuskiej i rumuńskiej odnosi się jedynie do „uszczerbków cielesnych”, mogłoby sugerować istnienie takiego rozróżnienia, należy zauważyć, że w wielu innych wersjach językowych tego przepisu określeniu „uszczerbki” nie towarzyszy żaden przymiotnik mający na celu ograniczenie jego zakresu. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem przepisy prawa Unii należy interpretować i stosować w sposób jednolity w świetle wersji sporządzonych we wszystkich językach Unii Europejskiej, a w przypadku rozbieżności między tymi różnymi wersjami dany przepis należy interpretować z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego stanowi on część (wyrok z dnia 17 stycznia 2023 r., Hiszpania/Komisja, C‑632/20 P, EU:C:2023:28, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie, po pierwsze, żaden inny przepis dyrektywy 2004/80 nie pozwala uznać, że należy dokonać rozróżnienia pomiędzy poszczególnymi rodzajami uszczerbków lub szkód poniesionych przez ofiary, które są objęte jego zakresem stosowania. Po drugie, z motywu 2 tej dyrektywy wynika, że środki ułatwiające kompensatę dla ofiar przestępstw powinny przyczyniać się do osiągnięcia celu, jakim jest ochrona danych osób przed doznaniem krzywdy, czyli ochrona ich integralności. Ponadto jak wskazuje motyw 14 wspomnianej dyrektywy, szanuje ona prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie. Jak zaś wynika z art. 3 ust. 1 Karty, integralność osoby należy postrzegać jako integralność zarówno fizyczną, jak i psychiczną. Wobec tego należy uznać, że kompensata przewidziana w art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80 powinna przyczyniać się, w stosownym przypadku, do naprawienia każdej szkody niemajątkowej, w tym szkody spowodowanej doznanymi bólem i cierpieniem. W tym względzie, jak zauważa w istocie sąd odsyłający w ramach piątego pytania prejudycjalnego, brutalna napaść taka jak ta, której doświadczył LD, może wywołać poważne konsekwencje zarówno w aspekcie szkody majątkowej, jak i w aspekcie szkody niemajątkowej, w szczególności z powodu doznanych bólu i cierpienia, co powinno zostać odzwierciedlone w przyznanej kwocie. Tym samym w niniejszym przypadku kompensata za szkodę poniesioną przez LD nie może, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający, stanowić sprawiedliwej i odpowiedniej kompensaty w rozumieniu tego art. 12 ust. 2, w szczególności w razie, gdyby szkoda niemajątkowa taka jak ta, o której mowa w poprzednim punkcie, była z tej kompensaty wykluczona, ponieważ pokrywałaby ona jedynie częściowo szkody poniesione przez ofiarę rozpatrywanego przestępstwa i nie można by zatem uznać, że uwzględnia ona powagę konsekwencji tego przestępstwa dla tej ofiary. W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytania należy odpowiedzieć, iż art. 12 ust. 2 dyrektywy 2004/80 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie krajowemu systemowi kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy, który co do zasady wyklucza w odniesieniu do szkody niemajątkowej wszelką kompensatę za ból i cierpienie doznane przez te ofiary. Bez względu na niezbędność zapewnienia stabilności finansowej krajowych systemów kompensaty, z uwagi na co państwa członkowskie niekoniecznie muszą przewidzieć pełne naprawienie szkody majątkowej i niemajątkowej poniesionej przez wspomniane ofiary, sprawiedliwa i odpowiednia kompensata w rozumieniu tego przepisu wymaga, przy ustalaniu takiej kompensaty, uwzględnienia powagi konsekwencji, jakie popełnione przestępstwa mają dla ofiar, oraz naprawienia szkody, jakie takie ofiary mogą uzyskać w związku odpowiedzialnością sprawcy przestępstwa z tytułu czynu niedozwolonego. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 12 ust. 2 dyrektywy Rady 2004/80/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. odnoszącej się do kompensaty dla ofiar przestępstw   należy interpretować w ten sposób, że:   stoi on na przeszkodzie krajowemu systemowi kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy, który co do zasady wyklucza w odniesieniu do szkody niemajątkowej wszelką kompensatę za ból i cierpienie doznane przez te ofiary. Bez względu na niezbędność zapewnienia stabilności finansowej krajowych systemów kompensaty, z uwagi na co państwa członkowskie niekoniecznie muszą przewidzieć pełne naprawienie szkody majątkowej i niemajątkowej poniesionej przez wspomniane ofiary, sprawiedliwa i odpowiednia kompensata w rozumieniu tego przepisu wymaga, przy ustalaniu takiej kompensaty, uwzględnienia powagi konsekwencji, jakie popełnione przestępstwa mają dla ofiar, oraz naprawienia szkody, jakie takie ofiary mogą uzyskać w związku odpowiedzialnością sprawcy przestępstwa z tytułu czynu niedozwolonego.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: angielski.