C-318/07
WyrokTSUE2009-01-27CELEX: 62007CJ0318ECLI:EU:C:2009:33
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 56 WE sprzeciwia się krajowym przepisom podatkowym, które ograniczają możliwość odliczenia od podatku darowizn na rzecz organizacji pożytku publicznego wyłącznie do organizacji mających siedzibę na terytorium kraju, w tym darowizn rzeczowych, bez umożliwienia podatnikowi wykazania, że zagraniczna organizacja spełnia wymagane warunki?Ratio decidendi
Trybunał stwierdził, że krajowe przepisy podatkowe, które ograniczają możliwość odliczenia od podatku darowizn na rzecz organizacji pożytku publicznego wyłącznie do organizacji krajowych, stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału (art. 56 WE). Ograniczenie to jest zakazane, ponieważ może wpływać na gotowość podatników do dokonywania darowizn na rzecz organizacji w innych państwach członkowskich. Chociaż państwo członkowskie może stosować odmienne traktowanie, jeśli zagraniczne organizacje służą innym celom niż te promowane przez jego przepisy, to jednak organizacja z innego państwa członkowskiego, spełniająca warunki krajowe, znajduje się w porównywalnej sytuacji. Trybunał odrzucił uzasadnienie oparte na konieczności zachowania skuteczności kontroli podatkowych, wskazując, że organy podatkowe mogą wymagać od podatnika dostarczenia odpowiednich dowodów, a także korzystać z mechanizmu wzajemnej pomocy przewidzianego dyrektywą 77/799/EWG w celu weryfikacji informacji. Bezwzględne uniemożliwienie podatnikowi przedstawienia takich dowodów jest nieproporcjonalne.Stan faktyczny
H. Persche, doradca podatkowy zamieszkały w Niemczech, dokonał darowizny rzeczowej (bielizna pościelowa i kąpielowa, chodziki, miniaturki samochodów dla dzieci) o wartości 18 180 EUR na rzecz Centro Popular de Lagoa w Portugalii. Centro Popular de Lagoa to dom opieki nad osobami starszymi i dom dziecka, zarejestrowany w Portugalii jako prywatna organizacja solidarności społecznej, korzystająca ze zwolnień i ulg podatkowych. H. Persche załączył do zeznania podatkowego dokumenty potwierdzające darowiznę i status organizacji, ale Finanzamt Lüdenscheid odmówił odliczenia darowizny, argumentując, że obdarowany nie ma siedziby w Niemczech i nie przedstawiono pokwitowania w należytej formie.Rozstrzygnięcie
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1) Jeżeli podatnik ubiega się w państwie członkowskim o możliwość odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanych tam za organizacje pożytku publicznego, darowizny te wchodzą w zakres postanowień traktatu dotyczących swobodnego przepływu kapitału, nawet jeśli są dokonywane w naturze w postaci przedmiotów codziennego użytku.
2) Artykuł 56 WE sprzeciwia się przepisom państwa członkowskiego, na podstawie których, w odniesieniu do darowizn dokonanych na rzecz organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego, skorzystanie z odliczenia od podatku jest przyznane tylko w stosunku do darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę na terytorium kraju, bez jakiegokolwiek umożliwienia podatnikowi wykazania, że darowizna dokonana na rzecz organizacji mającej siedzibę w innym państwie członkowskim spełnia warunki nałożone przez te przepisy w celu przyznania tej korzyści.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑318/07
Hein Persche
przeciwko
Finanzamt Lüdenscheid
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesfinanzhof)
Swobodny przepływ kapitału – Podatek dochodowy – Możliwość odliczenia darowizn dokonanych na rzecz organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego – Ograniczenie możliwości odliczenia do darowizn dokonanych na rzecz organizacji krajowych – Darowizny rzeczowe – Dyrektywa 77/799/EWG – Wzajemna pomoc właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich
Streszczenie wyroku
1. Swobodny przepływ kapitału – Postanowienia traktatu – Zakres stosowania
(art. 56 WE, 58 WE)
2. Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Przepisy podatkowe – Podatek dochodowy
(art. 56 WE)
1. Jeżeli podatnik ubiega się w państwie członkowskim o możliwość odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji
mających siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanych tam za organizacje pożytku publicznego, darowizny te wchodzą w zakres
postanowień traktatu dotyczących swobodnego przepływu kapitału, nawet jeśli są dokonywane w naturze w postaci przedmiotów
codziennego użytku.
W istocie krajowe przepisy podatkowe mogą wchodzić w zakres art. 56–58 WE, nawet jeśli dotyczą one przeniesienia majątku,
który może obejmować zarówno kwoty pieniężne, jak i nieruchomości oraz rzeczy ruchome. Na wzór podatku od spadków traktowanie
pod względem podatkowym darowizn dokonanych w pieniądzu lub w naturze wchodzi zatem w zakres przepływu kapitału, z wyjątkiem
przypadków, w których wystąpienie jego elementów konstytutywnych ograniczone jest do terytorium jednego państwa członkowskiego.
(por. pkt 26;27, 30; pkt 1 sentencji)
2. Artykuł 56 WE sprzeciwia się przepisom państwa członkowskiego, na podstawie których, w odniesieniu do darowizn dokonanych
na rzecz organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego, skorzystanie z odliczenia od podatku jest przyznane tylko
w stosunku do darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę na terytorium kraju, bez jakiegokolwiek umożliwienia
podatnikowi wykazania, że darowizna dokonana na rzecz organizacji mającej siedzibę w innym państwie członkowskim spełnia warunki
nałożone przez te przepisy w celu przyznania tej korzyści.
Ponieważ możliwość uzyskania odliczenia od podatku może mieć istotny wpływ na postawę darczyńcy, brak możliwości odliczenia
w państwie członkowskim opodatkowującym darczyńcę darowizn dokonanych na rzecz organizacji uznanych za organizacje pożytku
publicznego, jeżeli mają one siedzibę w innych państwach członkowskich, może mieć wpływ na gotowość podatników mających siedzibę
w pierwszym państwie członkowskim do dokonywania darowizn na ich rzecz i stanowi ograniczenie swobodnego przepływu kapitału,
co do zasady zakazane przez art. 56 WE.
Nie budzi wątpliwości fakt, że państwo członkowskie może, w ramach swoich przepisów dotyczących możliwości odliczenia od podatku
darowizn, zastosować odmienne traktowanie pomiędzy organizacjami uznanymi za krajowe organizacje pożytku publicznego i tymi
mającymi siedzibę w innych państwach członkowskich, jeżeli te ostatnie służą celom innym niż nakazane przez jego własne przepisy.
W tym względzie prawo wspólnotowe nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku, aby organizacje zagraniczne uznane w państwie
członkowskim ich pochodzenia za organizacje użyteczności publicznej były automatycznie uznawane za takie na ich terytorium.
Jednakże organizacja mająca siedzibę w jednym państwie członkowskim, która spełnia warunki nałożone w tym celu przez inne
państwo członkowskie dla przyznania korzyści podatkowych, ze względu na przyznanie przez to ostatnie państwo członkowskie
korzyści podatkowych mających zachęcić do danej działalności pożytku publicznego, znajduje się w sytuacji porównywalnej do
sytuacji organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego mających siedzibę w tym ostatnim państwie członkowskim.
Ponadto ponieważ nic nie stoi na przeszkodzie, aby organy podatkowe państwa członkowskiego opodatkowania wymagały dostarczenia
stosownych zaświadczeń od podatnika, który chce uzyskać możliwość odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji
mających siedzibę w innym państwie członkowskim, to państwo członkowskie opodatkowania nie może powoływać się na konieczność
zachowania skuteczności kontroli podatkowych w celu uzasadnienia przepisów krajowych, które w sposób bezwzględny uniemożliwiają
podatnikowi dostarczenie takich dowodów. W tym kontekście przed przyznaniem zwolnienia podatkowego organizacji mającej siedzibę
w innym państwie członkowskim i uznanej tam za organizację pożytku publicznego państwo członkowskie ma prawo do stosowania
środków umożliwiających mu zbadanie w sposób jasny i precyzyjny, czy spełnia ona wymagane przez ustawodawstwo krajowe przesłanki
skorzystania z niego, oraz do kontroli jej rzeczywistego zarządu. Natomiast ewentualne niedogodności administracyjne wynikające
z okoliczności, że organizacje takie mają siedzibę w innym państwie członkowskim, nie są wystarczające dla uzasadnienia odmowy
przez organy danego państwa członkowskiego przyznania tym organizacjom tych samych zwolnień podatkowych, jakie zostały przyznane
organizacjom krajowym tego samego rodzaju. To samo dotyczy przypadku podatnika, który w państwie członkowskim ubiega się o możliwość
odliczenia od podatku darowizny dokonanej na rzecz organizacji mającej siedzibę i uznanej za organizację pożytku publicznego
w innym państwie członkowskim.
Ponadto właściwe organy podatkowe na podstawie dyrektywy 77/799 dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich
w dziedzinie podatków bezpośrednich mogą zwracać się do organów innych państw członkowskich o udzielenie informacji koniecznych
dla prawidłowego ustalenia wymiaru podatku podatnika. Tymczasem omawiana dyrektywa w żaden sposób nie wpływa na zakres przysługujących
właściwym organom państwa członkowskiego darczyńcy kompetencji do oceny, czy w szczególności spełnione zostały przesłanki,
od których wspomniane przepisy uzależniają przyznanie korzyści podatkowej. Bowiem w odniesieniu do organizacji mającej siedzibę
w innym państwie członkowskim i uznanej tam za organizację pożytku publicznego państwo członkowskie darczyńcy powinno stosować
identyczne traktowanie pod względem podatkowym tylko wtedy, gdy organizacja ta spełnia przesłanki określone przez przepisy
tego ostatniego państwa członkowskiego dla przyznania korzyści podatkowych, wśród których znajduje się służenie celom identycznym
jak te promowane przez przepisy podatkowe tego państwa członkowskiego. Do właściwych organów krajowych, w tym sądów krajowych,
należy zbadanie, czy zgodnie z zasadami prawa krajowego został przedstawiony dowód przestrzegania warunków nałożonych przez
to państwo członkowskie w celu przyznania omawianej korzyści podatkowej.
Wreszcie państwo członkowskie nie może też wyłączyć przyznania korzyści podatkowych dla darowizn dokonanych na rzecz organizacji
mającej siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanej tam za organizację pożytku publicznego, tylko dlatego że w odniesieniu
do takich organizacji organy podatkowe pierwszego państwa członkowskiego nie dysponują możliwością zbadania na miejscu przestrzegania
wymogów, jakie nakładają na nie ich przepisy podatkowe.
W odniesieniu do organizacji pożytku publicznego znajdujących się w państwach trzecich co do zasady jest prawnie uzasadniona
odmowa przez państwo członkowskie opodatkowania przyznania takiej korzyści podatkowej, jeżeli, w szczególności z powodu braku
umownego zobowiązania dostarczenia przez to państwo trzecie informacji, niemożliwym okazuje się uzyskanie niezbędnych informacji
od tego państwa.
(por. pkt 38;39, 47;48, 50, 55, 56, 60, 61, 63, 66, 70, 72; pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
z dnia 27 stycznia 2009 r.(*)
Swobodny przepływ kapitału – Podatki dochodowe – Możliwość odliczenia darowizn dokonanych na rzecz organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego – Ograniczenie możliwości odliczenia do darowizn dokonanych na rzecz organizacji krajowych – Darowizny rzeczowe – Dyrektywa 77/799/EWG – Wzajemna pomoc właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich
W sprawie C‑318/07
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesfinanzhof
(Niemcy) postanowieniem z dnia 9 lipca 2007 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 11 lipca 2007 r., w postępowaniu
Hein Persche
przeciwko
Finanzamt Lüdenscheid,
TRYBUNAŁ (wielka izba),
w składzie: V. Skouris, prezes, P. Jann, A. Rosas, K. Lenaerts (sprawozdawca), J.C. Bonichot i T. von Danwitz, prezesi izb,
R. Silva de Lapuerta, K. Schiemann, J. Makarczyk, P. Kūris i E. Juhász, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Mengozzi,
sekretarz: B. Fülöp, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 czerwca 2008 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Finanzamt Lüdenscheid przez H. Brandenberga, Leitender Ministerialrat,
– w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę oraz C. Blaschkego, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu greckiego przez S. Spyropoulosa i Z. Chatzipavlou oraz I. Pouli, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu hiszpańskiego przez M. Muñoza Péreza, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu rządu francuskiego przez J.C. Gracię, G. de Bergues’a oraz J.C. Niolleta, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Irlandii przez D. O’Hagana oraz G. Hogana, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez E. Barrington,
BL,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez I. Rao oraz R. Hilla, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala oraz W. Möllsa, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Urzędu Nadzoru EFTA przez P. Bjørgana oraz I. Hauger, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 14 października 2008 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 56–58 WE.
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy H. Perschem, doradcą podatkowym zamieszkałym w Niemczech, a Finanzamt Lüdenscheid
(zwanym dalej „Finanzamt”) w przedmiocie możliwości odliczenia od podatku darowizny rzeczowej dokonanej na rzecz organizacji
uznanej za organizację pożytku publicznego znajdującej się w Portugalii.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
3 Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich
w dziedzinie podatków bezpośrednich (Dz.U. L 336, s. 15), zmienionej aktem dotyczącym warunków przystąpienia Republiki Austrii,
Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. 1994,
C 241, s. 21 i Dz.U. 1995, L 1, s. 1, zwanej dalej „dyrektywą 77/799”) stanowi:
„Zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy, właściwe władze państw członkowskich udzielają sobie wszelkich informacji, które
mogą im umożliwić dokonanie prawidłowego naliczenia podatków od dochodu i kapitału […]”.
4 Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 77/799 przewiduje:
„Właściwa władza państwa członkowskiego może zwrócić się z wnioskiem do właściwej władzy innego państwa członkowskiego o przekazanie
określonych informacji wskazanych w art. 1 ust. 1, w szczególnej sprawie. Właściwa władza państwa, do której wniosek jest
skierowany, nie ma obowiązku uwzględnienia takiego wniosku, jeżeli wydaje się, że właściwa władza państwa występującego z takim
wnioskiem nie wyczerpała własnych zwyczajowo uznawanych źródeł informacji, których mogłaby użyć, odpowiednio do okoliczności,
w celu uzyskania wymaganych informacji, bez ryzyka uzyskania poszukiwanych informacji, po zakończeniu postępowania”.
Uregulowania krajowe
5 Na mocy § 10b ust. 1 Einkommensteuergesetz (ustawy dotyczącej podatku dochodowego, zwanej dalej „EStG”) podatnicy mogą odliczać
od łącznej kwoty swoich dochodów, jako podlegające odliczeniu koszty nadzwyczajne, z pewnymi ograniczeniami, płatności dokonane
na rzecz podmiotów prowadzących działalność o charakterze dobroczynnym, kulturalnym, religijnym lub naukowym lub działalność
uznaną za działalność pożytku publicznego. Na mocy ust. 3 tego samego paragrafu dotyczy to również darowizn rzeczowych.
6 Zgodnie z przepisami § 49 Einkommensteuer-Durchführungsverordnung (rozporządzenia wykonawczego do ustawy dotyczącej podatku
dochodowego, zwanego dalej „EStDV”), możliwość odliczenia jest ograniczona do darowizn na rzecz krajowej osoby prawnej prawa
publicznego lub krajowej służby publicznej albo na rzecz osoby prawnej, grupy osób lub masy majątkowej w rozumieniu § 5 ust. 1
pkt 9 Körperschaftsteuergesetz (ustawy dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, zwanej dalej „KStG”). Przepis ten
definiuje organizacje, tzn. osoby prawne, grupy osób i masy majątkowe, które są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych,
to jest takie, które na podstawie swojego statutu, z uwzględnieniem ich rzeczywistego zarządu, prowadzą wyłącznie i bezpośrednio
działalność o charakterze pożytku publicznego, dobroczynnym lub religijnym. Jednocześnie zwolnienie to dotyczy jedynie organizacji
posiadających siedzibę na terytorium Niemiec zgodnie z przepisami § 5 ust. 2 pkt 2 KStG.
7 Na mocy § 50 ust. 1 EStDV, darowizny w rozumieniu § 10b EStG, z zastrzeżeniem przepisów szczególnych dotyczących darowizn
o wartości maksymalnej 100 EUR, mogą zostać odliczone wyłącznie po przedstawieniu formularza urzędowego wypełnionego przez
obdarowaną organizację. Na potrzeby opodatkowania darczyńcy podatkiem dochodowym wspomniany formularz stanowi wystarczający
dowód, że obdarowany spełnia warunki ustanowione przez ustawę. Organ podatkowy właściwy dla darczyńcy nie musi zatem sprawdzać,
czy obdarowana organizacja przestrzega warunków, od których zależy uprawnienie do zwolnienia z podatku dochodowego od osób
prawnych.
8 Przepisy §§ 51–68 Abgabenordnung (niemieckiego ogólnego kodeksu podatkowego, zwanego dalej „AO”) określają cele działalności
prowadzonej przez organizację oraz sposób osiągania tych celów konieczne do tego, aby organizacja mogła korzystać ze zwolnienia
podatkowego.
9 I tak przepisy § 52 ust. 1 i 2 pkt 2 AO stanowią, że organizacja wykonuje swoją działalność w celach interesu ogólnego, jeśli
jej działalność ma za zadanie wspieranie interesów wspólnoty, w szczególności poprzez wspieranie pomocy świadczonej dzieciom
i osobom starszym. Zgodnie z przepisami § 55 ust. 1 pkt 1 i 5 AO organizacja powinna działać w sposób bezinteresowny, co oznacza
przede wszystkim, że powinna angażować swe środki w odpowiednim czasie i wyłącznie po to, aby osiągać cele uprzywilejowane
podatkowo, a nie ku korzyści swych członków. Na podstawie przepisów § 59 AO organizacja taka może korzystać z ulg podatkowych
tylko wtedy, gdy z jej statutu wynika, iż dąży ona wyłącznie i bezpośrednio do celów, które spełniają wszystkie warunki określone
w § 52–55 AO.
10 Na podstawie § 63 ust. 3 AO organizacja taka powinna wykazać, że jej faktyczna działalność jest wyłącznie i bezpośrednio ukierunkowana
na osiąganie celów objętych ulgą podatkową, prowadząc prawidłowe zapisy dotyczące przychodów i wydatków. Zgodnie z § 50 ust. 4
zdanie drugie EStDV, w przypadku darowizn rzeczowych odbiorca świadczenia jest zobowiązany do zachowania dokumentów, na podstawie
których można ustalić wartość potwierdzonej przez niego darowizny.
11 Zgodnie z § 193 AO i następnymi, kwestia, czy organizacja jest faktycznie zarządzana w sposób zgodny z jej statutem oraz czy
jej środki są wykorzystywane w sposób bezinteresowny i w odpowiednim czasie, może zostać zweryfikowana poprzez kontrolę zewnętrzną.
Jeśli organizacja spełnia warunki umożliwiające korzystanie ze zwolnienia podatkowego, ma prawo wystawiać rachunki na otrzymane
darowizny, korzystając ze wspomnianych wcześniej formularzy urzędowych. W przypadku wystawienia w sposób umyślny lub rażąco
niedbały niezgodnego z prawdą potwierdzenia darowizny, organizacja ta odpowiada z tytułu spowodowanego tym uszczuplenia podatku,
jak wynika z § 10b ust. 4 zdanie drugie EStG.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
12 W swoim zeznaniu dotyczącym podatku dochodowego za rok 2003 H. Persche wniósł o odliczenie, z tytułu odliczenia kosztów nadzwyczajnych,
darowizny rzeczowej w postaci bielizny pościelowej i kąpielowej, a także chodzików i miniaturek samochodów dla dzieci. Darowizna
ta, o wartości łącznej 18 180 EUR, została dokonana na rzecz Centro Popular de Lagoa (Portugalia, zwanej dalej „centrum”).
Centrum jest domem opieki nad osobami starszymi, przy którym działa również dom dziecka, znajdującym się w miejscowości, gdzie
skarżący posiada mieszkanie.
13 H. Persche załączył do swojego zeznania podatkowego dokument z dnia 31 lipca 2003 r., w którym centrum poświadcza otrzymanie
tej darowizny, oraz oświadczenie wydane przez dyrektora miejscowego ośrodka solidarności i zabezpieczenia społecznego w Faro
(Portugalia), opatrzone datą 21 marca 2001 r., w którym zaświadcza się, że centrum zostało zarejestrowane w 1982 r. przez
generalną dyrekcję działalności społecznej jako prywatna organizacja solidarności społecznej oraz że z racji tego korzysta
ona ze wszystkich zwolnień i ulg podatkowych, które prawo portugalskie przyznaje organizacjom uznanym za organizacje pożytku
publicznego. Wedle skarżącego w postępowaniu przed sądem krajowym, zgodnie z prawem portugalskim oryginał pokwitowania otrzymania
przedmiotu darowizny wystarcza do tego, aby móc skorzystać z możliwości odliczenia podatkowego.
14 Finanzamt odmówił dokonania wnioskowanego odliczenia w swojej decyzji podatkowej za 2003 r. Odrzucił również, jako nieuzasadnione,
odwołanie złożone od tej decyzji przez skarżącego w postępowaniu przed sądem krajowym. Skarga złożona przez niego do Finanzgericht
Münster również nie została uznana. Następnie skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym złożył skargę o „rewizję” do Bundesfinanzhof.
15 Sąd ten w swoim postanowieniu odsyłającym zauważył, że Finanzamt powinien był odmówić odliczenia darowizny, ponieważ w świetle
prawa niemieckiego obdarowany nie posiadał siedziby w Niemczech i ponieważ podatnik nie przedstawił pokwitowania odbioru przedmiotu
darowizny w należytej formie. Jednocześnie jednak stawia on pytanie, czy darowizna rzeczowa w postaci przedmiotów codziennego
użytku należy do zakresu stosowania postanowień art. 56–58 WE, a jeśli tak, to czy postanowienia rzeczonych artykułów nie
sprzeciwiają się temu, że państwo członkowskie umożliwia dokonanie odliczenia takiej darowizny od podatku tylko wtedy, gdy
obdarowany posiada siedzibę na terytorium kraju.
16 W tym kontekście sąd krajowy zauważa, że Trybunał w wyroku z dnia 14 września 2006 r. w sprawie C‑386/04 Centro di Musicologia
Walter Stauffer, Zb.Orz. s. I‑8203 orzekł, iż to państwa członkowskie decydują, jakie interesy wspólnoty pragną promować za
pomocą ulg podatkowych, przyjmując opinię sądu krajowego w tej sprawie, że promowanie tych interesów w rozumieniu przepisów
§ 52 AO nie wymaga, aby ze środków zmierzających do ich promowania korzystali obywatele lub rezydenci niemieccy. W niniejszej
sprawie sąd krajowy wskazuje, że w świetle przepisów niemieckich taka opinia nie jest bezsporna.
17 Przypomina on poza tym, że w pkt 49 ww. wyroku w sprawie Centro di Musicologia Walter Stauffer Trybunał uznał, iż państwo
członkowskie nie może uzasadniać odmowy przyznania zwolnienia fundacji mającej siedzibę w innym państwie członkowskim koniecznością
prowadzenia kontroli podatkowych, jeśli pierwsze państwo członkowskie może zażądać od rzeczonej fundacji przedstawienia odpowiednich
dokumentów. W związku z tym sąd krajowy zauważa, że zgodnie z orzecznictwem Bundesverfassungsgericht zasada równości podatkowej
sprzeciwia się rozliczeniu podatku wyłącznie na podstawie zeznania i informacji dostarczonych przez podatnika, lecz wymaga,
aby postępowanie dotyczące zeznania mogło zostać uzupełnione kontrolą przeprowadzoną na miejscu.
18 W tym kontekście sąd krajowy stawia pytanie, po pierwsze, czy wzajemna pomoc wynikająca z dyrektywy 77/799 może prowadzić
do powstania po stronie władz państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę organizacja, obowiązku przeprowadzenia kontroli
zewnętrznej, oraz po drugie, nawet gdyby było to możliwe, czy wymaganie od niemieckich władz podatkowych wykonywania takich
kontroli w celu ustalenia możliwości odliczenia od podatku wszelkich darowizn dokonanych na rzecz takiej organizacji, niezależnie
od wartości tych darowizn, nie byłoby sprzeczne z zasadą proporcjonalności.
19 W tych okolicznościach Bundesfinanzhof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami
prejudycjalnymi:
„1) Czy zakres stosowania swobodnego przepływu kapitału (art. 56 WE) obejmuje darowizny rzeczowe w postaci przedmiotów codziennego
użytku dokonane przez obywatela państwa członkowskiego na rzecz organizacji, które mają siedzibę w innym państwie członkowskim
i które zgodnie z prawem tego państwa są uznane za organizacje pożytku publicznego?
2) W przypadku udzielenia odpowiedzi [twierdzącej] na pytanie pierwsze, czy uregulowanie państwa członkowskiego, zgodnie z którym
darowizny na rzecz organizacji pożytku publicznego są objęte przywilejami podatkowymi tylko wówczas, gdy organizacje te mają
siedzibę na terytorium kraju – uwzględniając obowiązek weryfikacji przez organ podatkowy zeznań składanych przez podatnika
i zasadę proporcjonalności (art. 5 akapit trzeci WE) – jest sprzeczne ze swobodnym przepływem kapitału (art. 56 WE)?
3) W przypadku udzielenia odpowiedzi [twierdzącej] na pytanie drugie, czy dyrektywa [77/799] wprowadza obowiązek korzystania
przez organ podatkowy państwa członkowskiego, w celu wyjaśnienia stanu faktycznego zaistniałego w innym państwie członkowskim,
z pomocy organów administracyjnych tego państwa członkowskiego, czy też można wskazać podatnikowi, że, zgodnie z przepisami
proceduralnymi jego państwa członkowskiego w odniesieniu do stanów faktycznych zaistniałych za granicą, to na nim spoczywa
obowiązek udowodnienia faktów (ciężar dowodu)?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
20 W pytaniu pierwszym sąd krajowy zasadniczo dąży do ustalenia, czy gdy w państwie członkowskim podatnik ubiega się o możliwość
odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanych
tam za organizacje pożytku publicznego, darowizny takie wchodzą w zakres postanowień traktatu WE dotyczących swobodnego przepływu
kapitału, nawet jeśli są one dokonywane w naturze w postaci przedmiotów codziennego użytku.
21 W swoich uwagach Finanzamt, rządy niemiecki, hiszpański i francuski oraz Irlandia podnoszą, że postanowienia te dotyczą jedynie
przepływów kapitału dokonywanych z punktu widzenia działalności gospodarczej, a nie darowizn dokonanych z powodów altruistycznych
na rzecz organizacji zarządzanych w sposób bezinteresowny, których działalność nie powinna mieć charakteru zarobkowego. Rząd
grecki uważa, że przekazanie, które nie nastąpiło w celach inwestycyjnych, przedmiotów codziennego użytku, które nie stanowią
środków płatniczych, wchodzi w zakres wyłącznie swobodnego przepływu towarów.
22 Komisja Wspólnot Europejskich i Urząd Nadzoru EFTA są zdania, że darowizny rzeczowe dokonane na rzecz organizacji pożytku
publicznego mających siedzibę w innym państwie członkowskim niż to, do którego należy opodatkowanie darczyńcy, wchodzą w zakres
art. 56–58 WE.
23 Należy przypomnieć, że art. 56 ust. 1 WE w sposób ogólny zakazuje ograniczeń w przepływie kapitału pomiędzy państwami członkowskimi.
24 Ponieważ w traktacie WE brak jest definicji pojęcia „przepływ kapitału” w rozumieniu art. 56 ust. 1 WE, Trybunał przyznał
już wcześniej charakter wskazujący nomenklaturze załączonej do dyrektywy Rady 88/361/EWG z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie
wykonania art. 67 traktatu [artykuł uchylony przez traktat z Amsterdamu] (Dz.U. L 178, s. 5), mimo że została ona przyjęta
na podstawie art. 69 i 70 ust. 1 traktatu EWG (art. 67–73 traktatu EWG zostały zastąpione art. 73b–73g traktatu WE, obecnie
art. 56–60 WE), przy czym zgodnie ze wstępem do niej, zawarta w jej treści lista nie ma charakteru wyczerpującego (zob. w szczególności
wyrok z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie C‑513/03 van Hilten‑van der Heijden, Zb.Orz. s. I‑1957, pkt 39, ww. wyrok w sprawie
Centro di Musicologia Walter Stauffer, pkt 22, oraz wyrok z dnia 11 września 2008 r. w sprawie C‑11/07 Eckelkamp, Zb.Orz.
s. I‑6845, pkt 38). Darowizny są wymienione w rubryce XI zatytułowanej „Przepływy kapitału o charakterze osobistym” załącznika I
do dyrektywy 88/361.
25 Gdy podatnik z jednego państwa członkowskiego ubiega się o możliwość odliczenia od podatku kwoty odzwierciedlającej wartość
darowizn dokonanych na rzecz osób trzecich mających siedzibę w innym państwie członkowskim, w celu ustalenia, czy dane przepisy
krajowe wchodzą w zakres postanowień traktatu dotyczących przepływu kapitału, nie jest istotne, czy leżące u podstaw darowizny
zostały dokonane w pieniądzu czy w naturze.
26 Przejęcie w rubryce XI załącznika I do dyrektywy 88/361 spadków i darowizn wykazuje, że w celu ustalenia, czy traktowanie
pod względem podatkowym przez państwo członkowskie niektórych transakcji wchodzi w zakres postanowień dotyczących swobodnego
przepływu kapitału, nie ma potrzeby rozróżniania pomiędzy transakcjami pieniężnymi a transakcjami w naturze. Trybunał przypomniał
bowiem, że dziedziczenie polega na przeniesieniu na jedną lub więcej osób majątku pozostawionego przez osobę zmarłą lub, inaczej
mówiąc, na przeniesieniu na spadkobierców różnych dóbr i praw, wchodzących w skład tego majątku (zob. w szczególności ww.
wyroki w sprawach van Hilten van der Heijden, pkt 42 oraz Eckelkamp, pkt 39). Wynika z tego, że krajowe przepisy podatkowe
mogą wchodzić w zakres art. 56–58 WE, nawet jeśli dotyczą one przeniesienia majątku, który może obejmować zarówno kwoty pieniężne,
jak i nieruchomości oraz rzeczy ruchome.
27 Na wzór podatku od spadków, traktowanie pod względem podatkowym darowizn dokonanych w pieniądzu lub w naturze wchodzi zatem
w zakres przepływu kapitału, z wyjątkiem przypadków, w których wystąpienie jego elementów konstytutywnych ograniczone jest
do terytorium jednego państwa członkowskiego (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Eckelkamp, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
28 W odniesieniu do pytania, czy, jak utrzymuje rząd grecki, darowizna przedmiotów codziennego użytku nie powinna raczej wchodzić
w zakres postanowień traktatu dotyczących swobodnego przepływu towarów, należy przypomnieć, że z ugruntowanego już orzecznictwa
wynika, iż w celu ustalenia, czy przepis krajowy wchodzi w zakres tej lub innej swobody, należy wziąć pod uwagę przedmiot
danego ustawodawstwa (zob. w szczególności wyrok z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie C‑157/05 Holböck, Zb.Orz. s. I‑4051, pkt 22
i przytoczone tam orzecznictwo).
29 W tej kwestii wystarczy zaznaczyć, że przepisy krajowe będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym wyłączają możliwość
odliczenia darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę w innych państwach członkowskich niezależnie od kwestii,
czy darowizny te są dokonywane w pieniądzu, czy w naturze, i w przypadku darowizny w naturze, od miejsca nabycia oferowanych
towarów. W żaden sposób nie wynika zatem z przedmiotu tej regulacji, że wchodzi ona raczej w zakres postanowień traktatu dotyczących
swobodnego przepływu towarów niż postanowień dotyczących swobodnego przepływu kapitału.
30 Na pierwsze pytanie prejudycjalne należy zatem odpowiedzieć, że jeżeli podatnik ubiega się w państwie członkowskim o możliwość
odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanych
tam za organizacje pożytku publicznego, darowizny te wchodzą w zakres postanowień traktatu dotyczących swobodnego przepływu
kapitału, nawet jeśli są dokonywane w naturze w postaci przedmiotów codziennego użytku.
W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego
31 W pytaniu drugim i trzecim, które należy rozpatrywać łącznie, sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 56 WE sprzeciwia
się przepisom państwa członkowskiego, które przyznają odliczenie od podatku wyłącznie dla darowizn dokonanych na rzecz organizacji
pożytku publicznego mających siedzibę na terytorium kraju, biorąc pod uwagę okoliczność, że organy podatkowe tego państwa
członkowskiego powinny mieć możliwość zbadania deklaracji podatnika i nie byłyby zobowiązane do działania z naruszeniem zasady
proporcjonalności. W tym kontekście zastanawia on się, czy dyrektywa 77/799 zobowiązuje te organy podatkowe do uciekania się
do pomocy właściwych władz państwa członkowskiego siedziby organizacji będącej beneficjentem w celu uzyskania niezbędnych
informacji, czy też te władze podatkowe mogą wymagać od podatnika, aby on sam dostarczył wszystkie niezbędne dowody.
32 W tym względzie Finanzamt, rządy niemiecki, hiszpański, francuski i Irlandii oraz rząd Zjednoczonego Królestwa podnoszą, że
z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału nie jest sprzeczne, że państwo członkowskie przewiduje
możliwość odliczenia od podatku darowizn tylko wtedy, gdy korzystają z nich organizacje znajdujące się na jego terytorium.
Przede wszystkim, krajowe organizacje pożytku publicznego i mające siedzibę za granicą nie znajdują się w porównywalnej sytuacji
w rozumieniu art. 58 ust. 1 lit. a) WE. Ponadto ograniczenie korzyści podatkowych do darowizn dokonanych na rzecz krajowych
organizacji pożytku publicznego jest uzasadnione koniecznością zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych.
33 Rządy niemiecki i Zjednoczonego Królestwa są zdania, że w przypadku darowizny dokonanej przez podatnika na rzecz organizacji
mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, państwo członkowskie opodatkowujące darczyńcę (zwane dalej „państwem członkowskim
darczyńcy”) nie jest zobowiązane do pozyskiwania informacji niezbędnych do jego opodatkowania ani własnymi środkami, ani za
pomocą mechanizmu wzajemnej pomocy przewidzianego dyrektywą 77/799.
34 Zdaniem rządów niemieckiego, Irlandii i rządu Zjednoczonego Królestwa, w każdym razie byłoby sprzeczne z zasadą proporcjonalności
zobowiązanie państwa członkowskiego darczyńcy do badania lub zlecania badania przestrzegania warunków nałożonych na organizacje
pożytku publicznego dla każdej darowizny dokonanej przez podatnika na rzecz organizacji znajdujących się w jednym lub wielu
innych państwach członkowskich, i to niezależnie od wartości dokonanej darowizny lub darowizn.
35 Natomiast Komisja i Urząd Nadzoru EFTA oceniają, że przepisy krajowe będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym
stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, które nie może być usprawiedliwione koniecznością zapewnienia skuteczności
kontroli podatkowych.
36 Zdaniem Komisji, nawet jeżeli sama dyrektywa 77/799 nie zobowiązuje państwa członkowskiego do uciekania się do pomocy innego
państwa członkowskiego w celu powiadomienia go o okoliczności, której elementy znajdują się w tym innym państwie członkowskim,
pierwsze państwo członkowskie byłoby w każdym razie zobowiązane, w zakresie stosowania art. 56 WE, do skorzystania z możliwości
oferowanych przez tę dyrektywę w celu wyłączenia wszelkiego mniej korzystnego traktowania sytuacji transgranicznych w odniesieniu
do sytuacji czysto krajowych. Urząd Nadzoru EFTA uważa, że nawet jeśli podatnik ubiegający się o korzyść podatkową może być
zobowiązany do przedstawienia niezbędnych dowodów, organy podatkowe nie mogą odmówić tej korzyści na podstawie wątpliwości
co do prawdziwości dostarczonych informacji bez odwołania się do innych środków, którymi rozporządzają, w celu uzyskania lub
zbadania tych informacji.
37 W niniejszej sprawie przepisy niemieckie przewidują odliczenie od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji pożytku
publicznego znajdujących się w Niemczech, które spełniają inne warunki określone przez te przepisy, wyłączając tę korzyść
podatkową dla darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanych tam za organizacje
pożytku publicznego.
38 Jak stwierdził rzecznik generalny w pkt 47 i 48 swojej opinii, ponieważ możliwość uzyskania odliczenia od podatku może mieć
istotny wpływ na postawę darczyńcy, brak możliwości odliczenia w Niemczech darowizn dokonanych na rzecz organizacji uznanych
za organizacje pożytku publicznego, jeżeli mają one siedzibę w innych państwach członkowskich, może mieć wpływ na gotowość
niemieckich podatników do dokonywania darowizn na ich rzecz.
39 Przepis ten stanowi więc ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, co do zasady zakazane przez art. 56 WE.
40 W istocie zgodnie z art. 58 ust. 1 lit. a) WE, art. 56 WE nie narusza prawa państw członkowskich do stosowania odpowiednich
przepisów ich prawa podatkowego traktujących odmiennie podatników, którzy nie znajdują się w takiej samej sytuacji ze względu
na różne miejsce inwestowania kapitału.
41 Należy jednak odróżnić odmienne traktowanie dozwolone na mocy art. 58 ust. 1 lit. a) WE od arbitralnej dyskryminacji lub ukrytych
ograniczeń zakazanych przez ust. 3 tego artykułu. Krajowe uregulowanie podatkowe takie jak w postępowaniu przed sądem krajowym,
które wprowadza rozróżnienie pomiędzy organizacjami krajowymi a organizacjami mającymi siedzibę w innym państwie członkowskim,
może zostać uznane za zgodne z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału jedynie pod warunkiem, że
odmienne traktowanie dotyczy sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne, lub gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami
interesu ogólnego, takimi jak konieczność zachowania skuteczności kontroli podatkowych. Ponadto aby można było uznać za uzasadnione
odmienne traktowanie, nie powinno ono wykraczać poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia celów danej regulacji (zob. podobnie
ww. wyrok w sprawie Centro di Musicologia Walter Stauffer, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).
W przedmiocie porównywalnego charakteru organizacji krajowych i mających siedzibę w innym państwie członkowskim, uznanych
za organizacje pożytku publicznego
42 Rządy niemiecki, hiszpański i francuski oraz Irlandii i rząd Zjednoczonego Królestwa zwracają uwagę, że darowizny dokonane
na rzecz organizacji krajowych i organizacji mających siedzibę w innym państwie członkowskim nie są porównywalne w tym znaczeniu,
że dane państwa członkowskie po pierwsze mogą stosować różne pojęcia dobroczynności oraz warunki uznawania różnych aktów dobroczynności,
a po drugie mogą kontrolować przestrzeganie nałożonych przez nie wymogów tylko w odniesieniu do organizacji krajowych. Rządy
niemiecki, hiszpański i francuski dodają, że jeśli państwo członkowskie rezygnuje z pobierania określonych wpływów podatkowych,
zwalniając darowizny dokonane na rzecz organizacji pożytku publicznego znajdujących się na jego terytorium, skutkuje to tym,
że takie organizacje zwalniają to państwo członkowskie z określonych zadań pożytku publicznego, które w przeciwnym razie musiałoby
ono wypełnić samo, wykorzystując wpływy podatkowe.
43 Należy od razu stwierdzić, że do każdego państwa członkowskiego należy ustalenie, czy w celu wspierania określonych rodzajów
działalności uznanej za działalność pożytku publicznego przewiduje ono korzyści podatkowe na rzecz zarówno organizacji prywatnych
lub publicznych, które zajmują się tą działalnością, jak i podatników, którzy dokonują darowizn na ich rzecz.
44 Wprawdzie państwo członkowskie ma prawo zastrzec przyznanie korzyści podatkowych organizacjom realizującym niektóre z jego
celów pożytku publicznego (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Centro di Musicologia Walter Stauffer, pkt 57), jednak państwo
członkowskie nie może zastrzec przywileju tych korzyści tylko dla organizacji mających siedzibę na jego terytorium, których
działalność może zatem zwolnić je z niektórych jego zobowiązań.
45 Wprawdzie zachęcając podatników perspektywą możliwości odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji uznanych
za organizacje pożytku publicznego do utrzymywania działalności tych ostatnich, państwo członkowskie inspiruje takie organizacje
do rozwijania działalności pożytku publicznego, której normalnie samo się podejmuje lub może się podejmować. Nie można więc
wykluczyć, że przepisy krajowe przewidujące możliwość odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji pożytku
publicznego mogą zachęcać takie organizacje do zastąpienia władzy publicznej w przejmowaniu pewnych zobowiązań, ani że takie
przejęcie prowadziłoby do obniżenia wydatków danego państwa członkowskiego mogącego, przynajmniej częściowo, zrekompensować
zmniejszenie jego wpływów podatkowych, które prowadzą do możliwości odliczenia darowizn.
46 Jednakże nie wynika z tego, że państwo członkowskie może wprowadzić odmienne traktowanie w dziedzinie możliwości odliczenia
od podatku darowizn, pomiędzy organizacjami uznanymi za krajowe organizacje pożytku publicznego a tymi mającymi siedzibę w innym
państwie członkowskim na tej podstawie, że darowizny dokonane na rzecz tych ostatnich, nawet jeżeli ich działalność wpisuje
się w cele przepisów pierwszego państwa członkowskiego, nie mogą prowadzić do takiej rekompensaty budżetowej. Z utrwalonego
orzecznictwa wynika, że konieczność uniknięcia obniżenia wpływów podatkowych nie figuruje ani wśród celów wymienionych w art. 58 WE,
ani wśród nadrzędnych względów interesu ogólnego, które mogłyby uzasadnić ograniczenie swobody ustanowionej przez traktat
(zob. podobnie wyrok z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C‑319/02 Manninen, Zb.Orz. s. I‑7477, pkt 49; ww. wyrok w sprawie
Centro di Musicologia Walter Stauffer, pkt 59; zob. analogicznie w odniesieniu do swobodnego świadczenia usług wyroki: z dnia
3 października 2002 r. w sprawie C‑136/00 Danner, Rec. s. I‑8147, pkt 56, a także z dnia 11 września 2007 r. w sprawie C‑76/05
Schwarz i Gootjes-Schwarz, Zb.Orz. s. I‑6849, pkt 77).
47 Natomiast państwo członkowskie może, w ramach swoich przepisów dotyczących możliwości odliczenia od podatku darowizn, zastosować
odmienne traktowanie pomiędzy organizacjami uznanymi za krajowe organizacje pożytku publicznego i tymi mającymi siedzibę w innych
państwach członkowskich, jeżeli te ostatnie służą celom innym niż nakazane przez jego własne przepisy.
48 Jak bowiem stwierdził Trybunał w ww. wyroku w sprawie Centro di Musicologia Walter Stauffer (pkt 39), prawo wspólnotowe nie
nakłada na państwa członkowskie obowiązku, aby organizacje zagraniczne uznane w państwie członkowskim ich pochodzenia za organizacje
użyteczności publicznej były automatycznie uznawane za takie na ich terytorium. W rzeczywistości bowiem państwa członkowskie
dysponują w tym zakresie swobodą uznania, z której powinny korzystać zgodnie z prawem wspólnotowym W tej sytuacji mają one
swobodę decydowania, które z interesów wspólnoty chcą promować poprzez przyznanie korzyści stowarzyszeniom i organizacjom
dążącym w sposób bezinteresowny do osiągnięcia celów związanych z tymi interesami i przestrzegającym wymogów dotyczących urzeczywistnienia
tych celów.
49 Niemniej jednak, gdy organizacja pożytku publicznego uznana za taką w jednym państwie członkowskim spełnia przesłanki ustanowione
w tym celu przez ustawodawstwo drugiego państwa członkowskiego i ma na celu promocję identycznych interesów wspólnoty, tak
że może być uznana za organizację pożytku publicznego w tym ostatnim państwie członkowskim, co należy do oceny organów tego
państwa członkowskiego, włączywszy w to sądy, organy tego państwa członkowskiego nie mogą odmówić tej organizacji prawa do
równego traktowania z tego tylko powodu, iż nie ma ona siedziby na terytorium tego państwa członkowskiego (zob. podobnie ww.
wyrok w sprawie Centro di Musicologia Walter Stauffer, pkt 40; w odniesieniu do swobodnego świadczenia usług zob. podobnie
ww. wyrok w sprawie Schwarz i Gootjes-Schwarz, pkt 81).
50 Wbrew temu, co twierdzą w tym względzie rządy, które przedstawiły uwagi, organizacja mająca siedzibę w jednym państwie członkowskim,
która spełnia warunki nałożone w tym celu przez inne państwo członkowskie dla przyznania korzyści podatkowych, ze względu
na przyznanie przez to ostatnie państwo członkowskie korzyści podatkowych mających zachęcić do danej działalności pożytku
publicznego, znajduje się w sytuacji porównywalnej do sytuacji organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego mających
siedzibę w tym ostatnim państwie członkowskim.
W przedmiocie uzasadnienia opartego na konieczności zachowania skuteczności kontroli podatkowych
51 Należy wskazać, że wbrew temu, co twierdzą rządy, które przedstawiły uwagi, wyłączenie możliwości odliczenia od podatku darowizn
dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę i uznanych za organizacje pożytku publicznego w państwie członkowskim innym
niż państwo członkowskie darczyńcy nie może być usprawiedliwione trudnościami ze strony państwa członkowskiego darczyńcy w zbadaniu,
czy takie organizacje skutecznie spełniają cele statutowe w rozumieniu przepisów krajowych, oraz koniecznością kontroli rzeczywistego
zarządu tymi organizacjami.
52 Wprawdzie konieczność zapewnienia skuteczności kontroli podatkowych stanowi nadrzędny wzgląd interesu ogólnego, który może
uzasadniać ograniczenie wykonywania swobód przepływu gwarantowanych w traktacie. Jednakże, aby dany przepis stanowiący ograniczenie
mógł być uzasadniony, powinien być zgodny z zasadą proporcjonalności, w tym znaczeniu, że powinien być właściwy dla zagwarantowania
realizacji zamierzonego przezeń celu i nie powinien wykraczać poza to, co jest konieczne dla jego osiągnięcia (wyrok z dnia
18 grudnia 2007 r. w sprawie C‑101/05 A, Zb.Orz. s. I‑11531, pkt 55 i 56 oraz przytoczone tam orzecznictwo).
53 W tym kontekście Trybunał uważa, że nie można wykluczyć a priori, iż podatnik jest w stanie przedłożyć dowody, na podstawie
których organ podatkowy państwa członkowskiego opodatkowania mógłby w sposób jasny i precyzyjny skontrolować charakter wydatków
poniesionych w innych państwach członkowskich oraz to, czy wydatki te zostały rzeczywiście poniesione (wyroki: z dnia 8 lipca
1999 r. w sprawie C‑254/97 Baxter i in., Rec. s. I‑4809, pkt 20, a także z dnia 10 marca 2005 r. w sprawie C‑39/04 Laboratoires
Fournier, Zb.Orz. s. I‑2057, pkt 25).
54 Bowiem nic nie stoi na przeszkodzie, aby zainteresowane organy podatkowe domagały się od podatnika wszelkich dowodów, które
wydają się im konieczne dla oceny kwestii, czy spełnione są przesłanki dla możliwości odliczenia wydatków przewidziane przez
dane przepisy i czy żądane odliczenie może w związku z tym być przyznane (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Danner, pkt 50;
a także wyrok z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie C‑422/01 Skandia i Ramstedt, Rec. s. I‑6817, pkt 43).
55 W świetle zasad wypracowanych przez Trybunał w ww. wyroku w sprawie Centro di Musicologia Walter Stauffer (pkt 48), przed
przyznaniem zwolnienia podatkowego organizacji mającej siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanej tam za organizację
pożytku publicznego, państwo członkowskie ma prawo do stosowania środków umożliwiających mu zbadanie w sposób jasny i precyzyjny,
czy spełnia ona wymagane przez ustawodawstwo krajowe przesłanki skorzystania z niego oraz do kontroli jej rzeczywistego zarządu
na przykład na podstawie przedłożonego sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z działalności. Ewentualne niedogodności
administracyjne wynikające z okoliczności, że organizacje takie mają siedzibę w innym państwie członkowskim, nie są wystarczające
dla uzasadnienia odmowy przez organy danego państwa członkowskiego przyznania tym organizacjom tych samych zwolnień podatkowych,
jakie zostały przyznane organizacjom krajowym tego samego rodzaju.
56 To samo dotyczy przypadku podatnika, który w państwie członkowskim ubiega się o możliwość odliczenia od podatku darowizny
dokonanej na rzecz organizacji mającej siedzibę i uznanej za organizację pożytku publicznego w innym państwie członkowskim,
nawet jeśli w takiej sytuacji, odmiennie od tego, co miało miejsce w sprawie, która doprowadziła do wydania ww. wyroku w sprawie
Centro di Musicologia Walter Stauffer, podatnik, od którego organy podatkowe powinny uzyskać niezbędne informacje, nie jest
organizacją otrzymującą darowiznę, lecz samym darczyńcą.
57 Co prawda, w przeciwieństwie do takiej organizacji będącej beneficjentem, darczyńca sam nie dysponuje wszystkimi informacjami
niezbędnymi dla organów podatkowych do zbadania, czy organizacja ta spełnia warunki wymagane przez przepisy krajowe dla przyznania
korzyści podatkowych, w szczególności tych dotyczących sposobu, w jaki są zarządzane przekazane środki, jednak normalnie darczyńca
może uzyskać od tej organizacji dokumenty mogące potwierdzić kwotę i charakter dokonanej darowizny, zidentyfikować cele, jakim
służy ta organizacja i stwierdzić prawidłowość zarządzania przez tę organizację darowiznami, które zostały jej przekazane
w poprzednich latach.
58 W tym względzie nie mogą być pozbawione znaczenia zaświadczenia wydane przez organizację, która w państwie członkowskim swojej
siedziby spełnia przesłanki określone przez przepisy tego państwa członkowskiego w celu przyznania korzyści podatkowych, w szczególności
gdy przepisy te poddają identycznym warunkom przyznanie korzyści podatkowych, które mają na celu zachęcanie do działalności
pożytku publicznego.
59 W odniesieniu do obciążenia administracyjnego, jakie może powodować przygotowanie takich dokumentów dla danych organizacji,
wystarczy stwierdzić, że do tych organizacji należy decyzja, czy uznają one za stosowne inwestować środki w sporządzenie,
rozesłanie i ewentualne tłumaczenie dokumentów przeznaczonych dla darczyńców, którzy mają siedzibę w innych państwach członkowskich
i tam chcą czerpać korzyści podatkowe.
60 Ponieważ nic nie stoi na przeszkodzie, aby organy podatkowe państwa członkowskiego opodatkowania wymagały dostarczenia stosownych
zaświadczeń od podatnika, który chce uzyskać możliwość odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających
siedzibę w innym państwie członkowskim, to państwo członkowskie opodatkowania nie może powoływać się na konieczność zachowania
skuteczności kontroli podatkowych w celu uzasadnienia przepisów krajowych, które w sposób bezwzględny uniemożliwiają podatnikowi
dostarczenie takich dowodów.
61 Ponadto właściwe organy podatkowe na podstawie dyrektywy 77/799 mogą zwracać się do organów innych państw członkowskich o udzielenie
informacji koniecznych dla prawidłowego ustalenia wymiaru podatku podatnika (ww. wyrok w sprawie Centro di Musicologia Walter
Stauffer, pkt 50). Dyrektywa ta przewiduje bowiem, w celu zapobiegania oszustwom podatkowym, uprawnienie krajowych organów
podatkowych do zwracania się o informacje, których nie mogą same uzyskać (wyrok z dnia 27 września 2007 r. w sprawie C‑184/05
Twoh International, Zb.Orz. s. I‑7897, pkt 32).
62 Wbrew temu, co utrzymują Irlandia i rząd Zjednoczonego Królestwa, zwracanie się przez organy podatkowe państwa członkowskiego
o informacje w odniesieniu do organizacji mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, w celu ustalenia, czy darowizna
dokonana na rzecz tej organizacji może być objęta korzyścią podatkową, w żaden sposób nie wychodzi poza zakres stosowania
dyrektywy 77/799. Informacjami, o przekazanie których dyrektywa 77/799 pozwala zwracać się właściwym władzom państwa członkowskiego,
są właśnie wszelkie te informacje, które owym władzom wydają się niezbędne w celu prawidłowego naliczenia kwoty podatku na
gruncie przepisów, które one same zobowiązane są stosować (ww. wyrok w sprawie Twoh International, pkt 36). Informacje wymagane
w celu uzupełnienia tych informacji, które podatnik dostarczył organom podatkowym jednego państwa członkowskiego w celu uzyskania
korzyści podatkowej, stanowią informacje, które mogą umożliwić każdej właściwej władzy danych państw członkowskich prawidłowe
naliczenie podatku od dochodu w szczególnej sprawie w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 dyrektywy 77/799.
63 Jednakże dyrektywa 77/799 w żaden sposób nie wpływa na zakres przysługujących właściwym organom państwa członkowskiego darczyńcy
kompetencji do oceny, czy w szczególności spełnione zostały przesłanki, od których wspomniane przepisy uzależniają przyznanie
korzyści podatkowej (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Twoh International, pkt 36). Bowiem w odniesieniu do organizacji mającej
siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanej tam za organizację pożytku publicznego, państwo członkowskie darczyńcy powinno
stosować identyczne traktowanie pod względem podatkowym tylko wtedy, gdy organizacja ta spełnia przesłanki określone przez
przepisy tego ostatniego państwa członkowskiego dla przyznania korzyści podatkowych, wśród których znajduje się służenie celom
identycznym jak te promowane przez przepisy podatkowe tego państwa członkowskiego. Do właściwych organów krajowych, w tym
sądów krajowych, należy zbadanie, czy zgodnie z zasadami prawa krajowego został przedstawiony dowód przestrzegania warunków
nałożonych przez to państwo członkowskie w celu przyznania omawianej korzyści podatkowej.
64 Ponadto dyrektywa 77/799 nie wymaga od państwa członkowskiego darczyńcy, aby uciekało się ono do mechanizmu wzajemnej pomocy
przewidzianego przez tę dyrektywę za każdym razem, gdy informacje dostarczone przez tego darczyńcę nie wystarczają do zbadania,
czy organizacja będąca beneficjentem spełnia przesłanki określone przez przepisy krajowe w celu przyznania korzyści podatkowych.
65 Ponieważ dyrektywa 77/799 przewiduje uprawnienie krajowych organów podatkowych do zwracania się o informacje, których nie
mogą same uzyskać, Trybunał stwierdził, że odniesienie w art. 2 ust. 1 dyrektywy 77/799 do słowa „może” wskazuje na to, że
o ile organy te z całą pewnością mają możliwość zwracania się z wnioskiem o informacje do właściwych organów innego państwa
członkowskiego, to zwrócenie się z takim wnioskiem nie jest w żaden sposób obowiązkowe. Do każdego z państw członkowskich
należy dokonanie oceny konkretnych przypadków, w których brak jest informacji dotyczących czynności dokonanych przez podatników
mających siedzibę na jego terytorium, oraz podjęcie decyzji, czy w tych przypadkach uzasadnione jest wystąpienie z wnioskiem
o informacje do innego państwa członkowskiego (ww. wyrok w sprawie Twoh International, pkt 32).
66 Wreszcie państwo członkowskie nie może też wyłączyć przyznania korzyści podatkowych dla darowizn dokonanych na rzecz organizacji
mającej siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanej tam za organizację pożytku publicznego, tylko dlatego że w odniesieniu
do takich organizacji organy podatkowe pierwszego państwa członkowskiego nie dysponują możliwością zbadania na miejscu przestrzegania
wymogów, jakie nakładają na nie ich przepisy podatkowe.
67 Jak bowiem wyjaśnił rząd niemiecki na rozprawie, nawet w odniesieniu do krajowych organizacji pożytku publicznego kontrola
zewnętrzna normalnie nie jest obowiązkowa w przypadku, gdy kontrola przestrzegania warunków określonych przez przepisy krajowe
jest dokonywana w sposób ogólny poprzez badanie informacji dostarczonych przez te organizacje.
68 Ponadto, gdy państwo członkowskie siedziby organizacji będącej beneficjentem zna system korzyści podatkowych mających na celu
podtrzymywanie działalności organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego, normalnie wystarczy, aby państwo członkowskie
darczyńcy zostało poinformowane przez inne państwo członkowskie, w ramach wzajemnej pomocy przewidzianej przez dyrektywę 77/799
o przedmiocie i sposobach kontroli, jakim podlegają te organizacje, aby organy podatkowe państwa członkowskiego opodatkowania
mogły w dostatecznie dokładny sposób zidentyfikować dodatkowe informacje, których potrzebują w celu zbadania, czy organizacja
będąca beneficjentem spełnia przesłanki określone przez przepisy krajowe w celu przyznania korzyści podatkowych.
69 Ponadto, jeżeli weryfikacja informacji dostarczonych przez podatnika okaże się trudna, w szczególności z powodu ograniczeń
wymiany informacji przewidzianych w art. 8 dyrektywy 77/799, nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby dane organy podatkowe
odmówiły objętego wnioskiem zwolnienia, jeżeli nie zostaną dostarczone takie dowody, jakie uznają one za konieczne dla prawidłowego
ustalenia podatku (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 stycznia 1992 r. w sprawie C‑204/90 Bachmann, Rec. s. I‑249, pkt 20; z dnia
11 października 2007 r. w sprawie C‑451/05 ELISA, Zb.Orz. s. I‑8251, pkt 94 i 95; ww. wyrok w sprawie A, pkt 58).
70 W odniesieniu do organizacji pożytku publicznego znajdujących się w państwach trzecich należy dodać, że co do zasady jest
prawnie uzasadniona odmowa przez państwo członkowskie opodatkowania przyznania takiej korzyści podatkowej, jeżeli, w szczególności
z powodu braku umownego zobowiązania dostarczenia przez to państwo trzecie informacji, niemożliwym okazuje się uzyskanie niezbędnych
informacji od tego państwa (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie A, pkt 63).
71 W tych okolicznościach należy odrzucić argument rządów niemieckiego, Irlandii oraz rządu Zjednoczonego Królestwa, zgodnie
z którym byłoby sprzeczne z zasadą proporcjonalności ograniczanie państwa członkowskiego darczyńcy w badaniu lub zlecaniu
badania, gdy podatnik ubiega się o skorzystanie z możliwości odliczenia darowizn, których dokonał na rzecz organizacji mających
siedzibę w innym państwie członkowskim, przestrzegania warunków nałożonych na krajowe organizacje pożytku publicznego.
72 Na drugie i trzecie pytanie prejudycjalne należy zatem odpowiedzieć, że art. 56 WE sprzeciwia się przepisom państwa członkowskiego,
na podstawie których, w odniesieniu do darowizn dokonanych na rzecz organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego,
skorzystanie z odliczenia od podatku jest przyznane tylko w stosunku do darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających
siedzibę na terytorium kraju, bez jakiegokolwiek umożliwienia podatnikowi wykazania, że darowizna dokonana na rzecz organizacji
mającej siedzibę w innym państwie członkowskim spełnia warunki nałożone przez te przepisy w celu przyznania tej korzyści.
W przedmiocie kosztów
73 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1) Jeżeli podatnik ubiega się w państwie członkowskim o możliwość odliczenia od podatku darowizn dokonanych na rzecz organizacji
mających siedzibę w innym państwie członkowskim i uznanych tam za organizacje pożytku publicznego, darowizny te wchodzą w zakres
postanowień traktatu dotyczących swobodnego przepływu kapitału, nawet jeśli są dokonywane w naturze w postaci przedmiotów
codziennego użytku.
2) Artykuł 56 WE sprzeciwia się przepisom państwa członkowskiego, na podstawie których, w odniesieniu do darowizn dokonanych
na rzecz organizacji uznanych za organizacje pożytku publicznego, skorzystanie z odliczenia od podatku jest przyznane tylko
w stosunku do darowizn dokonanych na rzecz organizacji mających siedzibę na terytorium kraju, bez jakiegokolwiek umożliwienia
podatnikowi wykazania, że darowizna dokonana na rzecz organizacji mającej siedzibę w innym państwie członkowskim spełnia warunki
nałożone przez te przepisy w celu przyznania tej korzyści.
Podpisy
* Język postępowania: niemiecki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło