C-325/24

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 18 grudnia 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Dyrektywa 2014/41/UE – Europejski nakaz dochodzeniowy w sprawach karnych – Artykuł 3 – Zakres przedmiotowy stosowania – Pojęcie „czynności dochodzeniowej” – Cel – Uzyskanie materiału dowodowego – Artykuł 10 – Zastosowanie innego rodzaju czynności dochodzeniowej – Artykuł 11 – Podstawy odmowy uznania lub wykonania – Prawa podstawowe – Artykuł 22 – Tymczasowe przekazanie osoby pozbawionej wolności do wydającego państwa członkowskiego celem przeprowadzenia czynności dochodzeniowej – Artykuł 24 – Przesłuchanie oskarżonego w formie wideokonferencji – Artykuł 24 ust. 2 lit. b) – Podstawowe zasady prawa wykonującego państwa członkowskiego W sprawie C‑325/24 [Bissilli] ( i ) mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunale ordinario di Firenze (sąd powszechny we Florencji, Włochy) postanowieniem z dnia 5 lutego 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 2 maja 2024 r., w postępowaniu karnym przeciwko: HG, przy udziale: Procura della Repubblica presso il Tribunale di Firenze, TRYBUNAŁ (trzecia izba), w składzie: C. Lycourgos, prezes izby, O. Spineanu-Matei, S. Rodin, N. Piçarra i N. Fenger (sprawozdawca), sędziowie, rzecznik generalny: A. Rantos, sekretarz: G. Chiapponi, administrator, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 kwietnia 2025 r., rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu rządu włoskiego – S. Fiorentino i G. Palmieri, w charakterze pełnomocników, których wspierali S. Faraci i A. Trimboli, avvocati dello Stato, – w imieniu rządu belgijskiego – M. Jacobs i M. Van Regemorter, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman, A. Hanje i P.P. Huurnink, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu austriackiego – A. Posch i J. Schmoll, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – H. Leupold, P. Rossi i M. Wasmeier, w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 czerwca 2025 r., wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3, 10, art. 11 ust. 1 lit. f), art. 22 ust. 1 i art. 24 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych (Dz.U. 2014, L 130, s. 1), a także art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”). Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego wszczętego przeciwko HG, oskarżonemu o udział w organizacji przestępczej i handel środkami odurzającymi. Ramy prawne Motywy 5–8, 25, 26 i 34 dyrektywy 2014/41 stanowią: „(5) Od czasu przyjęcia decyzji ramowych [Rady 2003/577/WSiSW z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie wykonania w Unii Europejskiej postanowień o zabezpieczeniu mienia i środków dowodowych (Dz.U. 2003, L 196, s. 45)] oraz [Rady 2008/978/WSiSW z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie europejskiego nakazu dowodowego dotyczącego przedmiotów, dokumentów i danych, które mają zostać wykorzystane w postępowaniach w sprawach karnych (Dz.U. 2008, L 350, s. 72)] stało się jasne, że istniejące przepisy o gromadzeniu materiału dowodowego są zbyt rozdrobnione i zbyt skomplikowane. Dlatego konieczne jest nowe podejście. (6) W programie sztokholmskim, przyjętym przez Radę Europejską w dniach 10–11 grudnia 2009 r., Rada Europejska uznała, że w dalszym ciągu należy dążyć do utworzenia kompleksowego systemu pozyskiwania dowodów w sprawach o charakterze transgranicznym, opartego na zasadzie wzajemnego uznawania. Rada Europejska zwróciła uwagę, że instrumenty obowiązujące obecnie w tej dziedzinie tworzą rozdrobniony system i że potrzebne jest nowe podejście – oparte na zasadzie wzajemnego uznawania, ale uwzględniające także elastyczność tradycyjnego systemu wzajemnej pomocy prawnej. Dlatego Rada Europejska zaapelowała o to, by zastąpić wszystkie istniejące instrumenty w tej dziedzinie – w tym decyzję ramową Rady 2008/978/WSiSW – kompleksowym systemem, który w jak najszerszym zakresie objąłby wszystkie rodzaje dowodów, przewidywałby terminy wykonania i w maksymalnym możliwym zakresie ograniczał podstawy odmowy. (7) To nowe podejście opiera się na jednym instrumencie zwanym europejskim nakazem dochodzeniowym (END). […] (8) END powinien mieć wymiar horyzontalny i dlatego powinien dotyczyć wszystkich czynności dochodzeniowych mających na celu gromadzenie materiału dowodowego. Niemniej utworzenie wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego i gromadzenie materiału dowodowego w ramach takiego zespołu podlega specjalnym przepisom, które lepiej jest określić osobno. Bez uszczerbku dla stosowania niniejszej dyrektywy obowiązujące instrumenty powinny zatem być nadal stosowane w odniesieniu do tego rodzaju czynności dochodzeniowych. […] (25) W niniejszej dyrektywie zawarto zasady przeprowadzania czynności dochodzeniowej na wszystkich – łącznie z fazą sądową – etapach postępowania karnego, w razie potrzeby z udziałem danej osoby, w celu gromadzenia materiału dowodowego. Na przykład END może zostać wydany z myślą o tymczasowym przekazaniu danej osoby do państwa wydającego lub o przeprowadzeniu przesłuchania z wykorzystaniem wideokonferencji. Jednak gdy dana osoba ma zostać przekazana do innego państwa członkowskiego w celu prowadzenia przeciwko niej postępowania, w tym gdy osoba ta ma być postawiona przed sądem, należy wydać europejski nakaz aresztowania (ENA) zgodnie z decyzją ramową Rady 2002/584/WSiSW [z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. 2002, L 190, s. 1)]. (26) W celu zapewnienia proporcjonalnego stosowania ENA organy wydające powinny rozważyć, czy END będzie skutecznym i proporcjonalnym środkiem prowadzenia postępowania karnego. Organ wydający powinien rozważyć zwłaszcza, czy wydanie END w celu przesłuchania podejrzanego lub oskarżonego z wykorzystaniem wideokonferencji nie byłoby skuteczną alternatywą. […] (34) Niniejsza dyrektywa, z uwagi na swój zakres zastosowania, dotyczy jedynie środków tymczasowych służących gromadzeniu materiału dowodowego. […]”. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 tej dyrektywy: „1.   Europejski nakaz dochodzeniowy (END) to orzeczenie sądowe wydane lub zatwierdzone przez organ wymiaru sprawiedliwości jednego państwa członkowskiego (zwanego dalej »państwem wydającym«) w celu wezwania innego państwa członkowskiego (zwanego dalej »państwem wykonującym«) do przeprowadzenia jednej lub kilku określonych czynności dochodzeniowych w celu uzyskania materiału dowodowego zgodnie z niniejszą dyrektywą. END można także wydać w celu uzyskania materiału dowodowego, którym właściwe organy państwa wykonującego już dysponują. 2.   Państwa członkowskie wykonują END, stosując zasadę wzajemnego uznawania i przestrzegając przepisów niniejszej dyrektywy”. Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy stanowi: „END podlega każda czynność dochodzeniowa poza utworzeniem wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego oraz gromadzeniem materiału dowodowego w ramach takiego zespołu dochodzeniowo-śledczego, przewidzianego w art. 13 [Konwencji sporządzonej przez Radę zgodnie z art. 34 Traktatu o Unii Europejskiej o pomocy w sprawach karnych między państwami członkowskimi Unii Europejskiej (Dz.U. 2000, C 197, s. 3)] oraz w decyzji ramowej Rady 2002/465/WSiSW [z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych (Dz.U. 2002, L 162, s. 1)], z wyjątkiem przypadków, gdy czynności te podejmowane są w celu zastosowania art. 13 ust. 8 [tej] konwencji oraz art. 1 ust. 8 decyzji ramowej 2002/465/WSiSW”. Artykuł 9 ust. 1 tej samej dyrektywy stanowi: „Organ wykonujący uznaje END przekazany zgodnie z niniejszą dyrektywą, nie wymagając dopełnienia żadnych dodatkowych formalności oraz zapewnia jego wykonanie w taki sam sposób i w takim samym trybie, jak w przypadku gdyby dana czynność dochodzeniowa została zarządzona przez organ państwa wykonującego, chyba że ten organ wykonujący powołuje się na jedną z podstaw odmowy uznania lub wykonania lub jedną z podstaw odroczenia przewidzianych w niniejszej dyrektywie”. Artykuł 10 ust. 1, 2 i 5 dyrektywy 2014/41 ma następujące brzmienie: „1.   Organ wykonujący stosuje w miarę możliwości inną czynność dochodzeniową niż wskazana w END, gdy: a) czynność dochodzeniowa wskazana w END nie istnieje w prawie państwa wykonującego; albo b) czynność dochodzeniowa wskazana w END nie byłaby dopuszczalna w podobnej sprawie krajowej. 2.   Bez uszczerbku dla art. 11, ust. 1 nie ma zastosowania do następujących czynności dochodzeniowych, które muszą być zawsze dostępne na mocy prawa krajowego państwa wykonującego: […] c) przesłuchanie świadka, biegłego, ofiary, podejrzanego lub oskarżonego lub osoby trzeciej na terytorium państwa wykonującego; […] 5.   W przypadku gdy zgodnie z ust. 1 czynność dochodzeniowa wskazana w END nie istnieje w prawie państwa wykonującego lub nie byłaby dopuszczalna w podobnej sprawie krajowej, a brak jest innej czynności dochodzeniowej, która miałaby ten sam skutek co żądana czynność dochodzeniowa, organ wykonujący powiadamia organ wydający, że udzielenie żądanej pomocy nie było możliwe”. Artykuł 11 ust. 1 tej samej dyrektywy stanowi: „Bez uszczerbku dla art. 1 ust. 4, odmowa uznania lub wykonania END w państwie wykonującym może nastąpić, jeżeli: […] f) istnieją istotne przesłanki uznania, że wykonanie czynności dochodzeniowej wskazanej w END byłoby nie do pogodzenia ze spoczywającymi na państwie wykonania obowiązkami wynikającymi z art. 6 TUE i z [Karty]; […] h) na mocy prawa państwa wykonującego stosowanie czynności dochodzeniowej wskazanej w END jest ograniczone do określonego wykazu lub określonej kategorii przestępstw lub do przestępstw zagrożonych karą o określonym maksymalnym wymiarze, ale nieobejmujących przestępstwa podanego w END. […]”. Artykuły 22–29 omawianej dyrektywy składają się na rozdział IV, zatytułowany „Przepisy szczegółowe dotyczące niektórych czynności dochodzeniowych”. Artykuł 22 tej samej dyrektywy, zatytułowany „Tymczasowe przekazanie osób pozbawionych wolności do państwa wydającego do celów przeprowadzenia czynności dochodzeniowej”, stanowi w ust. 1, 2 i 5: „1.   END można wydać w celu tymczasowego przekazania osoby pozbawionej wolności w państwie wykonującym w związku z przeprowadzeniem czynności dochodzeniowej służącej gromadzeniu materiału dowodowego, która to czynność wymaga obecności tej osoby na terytorium państwa wydającego, pod warunkiem że osoba ta zostanie odesłana z powrotem w terminie określonym przez państwo wykonujące. 2.   Oprócz podstaw odmowy uznania lub wykonania, o których mowa w art. 11, odmowę wykonania END mogą również uzasadniać następujące okoliczności: a) osoba pozbawiona wolności nie wyraża zgody; lub b) przekazanie może skutkować przedłużeniem okresu pozbawienia tej osoby wolności. […] 5.   Uzgodnienia praktyczne dotyczące tymczasowego przekazania osoby, w tym szczegółowe warunki pozbawienia wolności w państwie wydającym, a także daty jej przekazania z terytorium państwa wykonującego i powrotu na nie są przedmiotem ustaleń między państwem wydającym a państwem wykonującym, przy zapewnieniu, że uwzględniony został stan fizyczny lub psychiczny danej osoby, a także poziom bezpieczeństwa wymagany w państwie wydającym”. Artykuł 23 ust. 1 i 2 dyrektywy 2014/41 stanowi: „1.   END można wydać po to, aby osoba pozbawiona wolności w państwie wydającym została tymczasowo przekazana do celów przeprowadzenia czynności dochodzeniowej mającej na celu zgromadzenie materiału dowodowego, która to czynność wymaga obecności tej osoby na terytorium państwa wykonującego. 2.   Art. 22 ust. 2 lit. a) i ust. 3–9 stosuje się odpowiednio do tymczasowego przekazania na mocy niniejszego artykułu”. Artykuł 24 tej dyrektywy, zatytułowany „Przesłuchanie w formie wideokonferencji lub z wykorzystaniem innej formy przekazu audiowizualnego”, stanowi: „1.   Jeżeli dana osoba znajduje się na terytorium państwa wykonującego i musi zostać przesłuchana w charakterze świadka lub biegłego przez właściwy organ państwa wydającego, organ wydający może wydać END w celu przesłuchania świadka lub biegłego z wykorzystaniem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego, zgodnie z ust. 5–7. Organ wydający może wydać END również w celu przesłuchania podejrzanego lub oskarżonego z wykorzystaniem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego. 2.   Oprócz podstaw odmowy uznania lub wykonania, o których mowa w art. 11, wykonania END można odmówić w następujących przypadkach: a) podejrzany lub oskarżony nie wyraża zgody; lub b) wykonanie takiej czynności dochodzeniowej w konkretnym przypadku byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa państwa wykonującego. 3.   Organ wydający i organ wykonujący uzgadniają między sobą kwestie praktyczne. […] […] 5.   Do przesłuchania z wykorzystaniem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego zastosowanie mają następujące zasady: a) przedstawiciel właściwego organu państwa wykonującego jest obecny w czasie przesłuchania i korzysta w razie konieczności z pomocy tłumacza; osoba ta odpowiada też za zapewnienie ustalenia tożsamości osoby, która ma zostać przesłuchana i za przestrzeganie podstawowych zasad prawa państwa wykonującego. Jeżeli organ wykonujący uzna, że podczas przesłuchania doszło do naruszenia podstawowych zasad prawa państwa wykonującego, podejmuje natychmiast niezbędne kroki, aby zapewnić kontynuowanie przesłuchania zgodnie z tymi zasadami; b) środki ochrony osoby, która ma zostać przesłuchana, zostają w razie konieczności uzgodnione przez właściwe organy państwa wydającego i państwa wykonującego; c) przesłuchanie jest prowadzone bezpośrednio przez właściwy organ lub pod kierunkiem właściwego organu państwa wydającego, zgodnie z jego własnymi przepisami; d) na żądanie państwa wydającego lub osoby, która ma zostać przesłuchana, państwo wykonujące zapewnia jej w razie potrzeby pomoc tłumacza ustnego; e) podejrzani lub oskarżeni są informowani przed przesłuchaniem o prawach procesowych, które im przysługują, w tym o prawie do odmowy składania wyjaśnień, na mocy prawa państwa wykonującego i państwa wydającego. Świadkowie i biegli mogą skorzystać z prawa do odmowy składania zeznań, które przysługuje im na mocy przepisów państwa wykonującego lub wydającego, i są o tym informowani przed przesłuchaniem. 6.   Bez uszczerbku dla środków uzgodnionych dla ochrony osób, organ wykonujący sporządza na zakończenie przesłuchania protokół, w którym odnotowuje datę i miejsce przesłuchania, tożsamość przesłuchanej osoby, tożsamość i funkcję wszystkich innych osób z państwa wykonującego uczestniczących w przesłuchaniu, wszelkie złożone przyrzeczenia oraz warunki techniczne przesłuchania. Organ wykonujący przekazuje ten protokół organowi wydającemu. […]”. Zgodnie z art. 26 ust. 6 tej dyrektywy: „END można wydać również w celu ustalenia, czy osoba fizyczna lub prawna objęta danym postępowaniem karnym posiada jeden lub więcej rachunków w jakiejkolwiek pozabankowej instytucji finansowej na terytorium państwa wykonującego. Ust. 3–5 stosuje się odpowiednio. W takim przypadku i w uzupełnieniu podstaw odmowy uznania i wykonania, o których mowa w art. 11, wykonania END można również odmówić, jeśli przeprowadzenie danej czynności dochodzeniowej nie byłoby dozwolone w podobnej sprawie krajowej”. Artykuł 27 ust. 5 tej samej dyrektywy stanowi: „END może również zostać wydany w odniesieniu do informacji, o których mowa w ust. 1, w przypadku transakcji finansowych prowadzonych przez pozabankowe instytucje finansowe. Ust. 3–4 stosuje się odpowiednio. W takim przypadku i w uzupełnieniu podstaw odmowy uznania i wykonania, o których mowa w art. 11, wykonania END można również odmówić, jeśli przeprowadzenie danej czynności dochodzeniowej nie byłoby dozwolone w podobnej sprawie krajowej”. Artykuł 28 ust. 1 dyrektywy 2014/41 stanowi: „W przypadku gdy END został wydany w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej wymagającej gromadzenia materiału dowodowego na bieżąco, w sposób ciągły i przez określony okres, takich jak: a) monitorowanie operacji bankowych lub innych operacji finansowych, które są prowadzone przy użyciu jednego lub większej liczby określonych rachunków; b) niejawne nadzorowanie przesyłek na terytorium państwa wykonującego; jego wykonania można odmówić – w uzupełnieniu podstaw odmowy uznania i wykonania, o których mowa w art. 11, jeżeli przeprowadzenie danej czynności dochodzeniowej nie byłoby dozwolone w podobnej sprawie krajowej”. Artykuł 29 ust. 1 i 3 dyrektywy 2014/41 ma następujące brzmienie: „1.   END może zostać wydany do celów wystąpienia do państwa wykonującego o pomoc państwu wydającemu w prowadzeniu dochodzeń w sprawach przestępstw przez funkcjonariuszy działających niejawnie lub pod fałszywą tożsamością (zwanych dalej »dochodzeniami niejawnymi«). […] 3.   W uzupełnieniu podstaw odmowy uznania i odmowy wykonania, o których mowa w art. 11, organ wykonujący może odmówić wykonania END, o którym mowa w ust. 1, w przypadku gdy: a) przeprowadzenie dochodzenia niejawnego nie byłoby dopuszczalne w podobnej sprawie krajowej; lub b) nie było możliwe osiągnięcie porozumienia co do uzgodnień odnoszących się do dochodzeń niejawnych, zgodnie z ust. 4”. Część C formularza zawartego w załączniku A do omawianej dyrektywy pozwala organowi wydającemu wskazać żądane czynności dochodzeniowe. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne Przeciwko HG toczy się we Włoszech postępowanie karne o udział w organizacji przestępczej i handel środkami odurzającymi. To postępowanie karne przeciwko HG w związku z popełnieniem powyższych czynów zabronionych toczy się przed Tribunale ordinario di Firenze (sądem pierwszej instancji we Florencji, Włochy), który jest sądem odsyłającym. Ponieważ HG nie stawił się osobiście przed tym sądem, został uznany za nieobecnego, albowiem miał wiedzę o rozprawie i był reprezentowany przez obrońcę z wyboru. Sąd odsyłający, przychylając się do wniosku tego obrońcy, zarządził przeprowadzenie przesłuchania HG. Po poinformowaniu przez prokuratora o osadzeniu HG w areszcie w Belgii od dnia 15 lutego 2022 r. sąd odsyłający wydał END mający na celu przeprowadzenie przez organy belgijskie przesłuchania HG w charakterze oskarżonego w formie wideokonferencji. Pismem z dnia 17 lutego 2023 r. prokuratura w Brugii (Belgia) poinformowała sąd odsyłający, że wydany przez ten sąd END w celu przesłuchania HG w formie wideokonferencji nie zostanie wykonany. Nie powołując się na którąkolwiek konkretną podstawę odmowy przewidzianą w dyrektywie 2014/41, prokuratura ta wyjaśniła, po pierwsze, że prawo belgijskie dopuszcza przesłuchanie w formie wideokonferencji odnośnie do niektórych świadków i biegłych na rozprawie, jednak nie przewiduje możliwości przeprowadzenia przesłuchania oskarżonego w ramach jego rozprawy w formie wideokonferencji, ponieważ oskarżony musi stawić się osobiście przed sądem mającym wydać wyrok. Po drugie, wspomniana prokuratura stanęła na stanowisku, że belgijskie przepisy transponujące tę dyrektywę uzależniają możliwość przeprowadzenia przesłuchania oskarżonego w formie wideokonferencji od spełnienia dwóch przesłanek, mianowicie zgody osoby zainteresowanej oraz poszanowania podstawowych zasad prawa belgijskiego. Po trzecie, powołując się na wyrok Cour constitutionnelle (trybunału konstytucyjnego, Belgia) z dnia 21 czerwca 2018 r. oraz na wytyczne wydane przez collège des procureurs généraux (kolegium prokuratorów generalnych, Belgia), prokuratura w Brugii wskazała, że stawiennictwo oskarżonego na rozprawie w formie wideokonferencji jest obecnie sprzeczne z prawem do rzetelnego procesu. Następnie sąd odsyłający wystąpił z wnioskiem o wsparcie do Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust). Jednakże działania podjęte przez Eurojust nie przyniosły skutku, ponieważ belgijskie organy wykluczyły możliwość proponowanego przez Eurojust tymczasowego przekazania HG do Włoch. W tym kontekście sąd odsyłający wskazuje, że powinien ustalić, czy te odmowy wykonania są zgodne z prawem Unii, aby orzec, czy zasadne jest wydanie kolejnego END. W pierwszej kolejności wskazuje on, że zgodnie z prawem włoskim obecność oskarżonego na rozprawie nie jest obligatoryjna. W konsekwencji rozprawa może odbyć się pod nieobecność oskarżonego, jeżeli istnieje pewność, że osoba ta wie o rozprawie, a jej niestawiennictwo wynika z jej dobrowolnego wyboru. Jednak jeżeli oskarżony ma prawo uczestniczyć w rozprawie, ale nie może stawić się na nią w szczególności z powodu usprawiedliwionej przeszkody, jaką jest pozbawienie wolności za granicą, sąd jest obowiązany odroczyć rozprawę do czasu, kiedy jego udział będzie ponownie możliwy, chyba że osoba ta wyraźnie zrezygnuje ze stawiennictwa. W takiej sytuacji oskarżeni pozbawieni wolności za granicą mogą brać udział w rozprawie w formie wideokonferencji, gdy taką możliwość przewidują umowy międzynarodowe. Ponadto we włoskim systemie postępowania karnego dowody są co do zasady gromadzone i włączane do akt wyłącznie na etapie rozprawy. W związku z tym przesłuchanie w toku rozprawy oskarżonego, który o to wnosi lub wyraża na to zgodę, ma również – poza gwarancją stawiennictwa – cel dowodowy. Sąd odsyłający stawia sobie w tym kontekście pytanie, czy wydanie END jest możliwe, gdy tak jak w niniejszym przypadku, organizacja przesłuchania osoby w charakterze oskarżonego w formie wideokonferencji ma na celu zarówno uzyskanie materiału dowodowego, jak i zapewnienie jej uczestniczenia w rozprawie. W drugiej kolejności, co się tyczy podstaw podniesionych przez prokuraturę w Brugii dla odmowy wykonania END wydanego w ramach postępowania głównego, sąd odsyłający stwierdza, że owa prokuratura powołała się na ogólną i szczególną podstawę odmowy. Pierwsza z nich jest związana z niedopuszczalnością przeprowadzenia przesłuchania w formie wideokonferencji w podobnej sprawie krajowej, ponieważ taka czynność nie została przewidziana w prawie belgijskim dla przesłuchania oskarżonych. Zdaniem sądu odsyłającego, który zauważa, że przesłuchanie oskarżonego w formie wideokonferencji znajduje się pośród szczególnych czynności dochodzeniowych, określonych w rozdziale IV dyrektywy 2014/41, art. 24 owej dyrektywy, w którym uregulowano przesłuchanie w formie wideokonferencji, nie przewiduje podstawy odmowy związanej z niedopuszczalnością czynności dochodzeniowej w podobnej sprawie krajowej, inaczej niż w przypadku przewidzianych w tej dyrektywie zasad odnoszących się do niektórych z tych czynności, takich jak dochodzenia niejawne. Druga podstawa odmowy wykonania odnosi się do niezgodności przeprowadzenia przesłuchania w formie wideokonferencji z podstawowymi zasadami prawa państwa wykonania. Sąd ów zauważa w tym względzie, że o ile organy belgijskie wskazały, iż wykorzystanie wideokonferencji do przesłuchania oskarżonego w ramach rozprawy jest sprzeczne z prawem do sprawiedliwego i rzetelnego procesu, oraz o ile organy te powołały się na wydany przez Cour constitutionnelle (trybunał konstytucyjny, Belgia) wyrok z dnia 21 czerwca 2018 r., którym uchylono belgijską ustawę o wykorzystaniu wideokonferencji do stawiennictwa oskarżonych przebywających w areszcie tymczasowym, o tyle organy te nie uściśliły powodów, dla których uważają, że podstawa odmowy oparta na sprzeczności wnioskowanej czynności z podstawowymi zasadami wynikającymi z prawa belgijskiego miałaby zastosowanie w niniejszej sprawie w świetle okoliczności tego przypadku. W trzeciej kolejności sąd odsyłający uważa, że wykonania wydanego przez niego w ramach postępowania głównego END nie można byłoby odmówić na podstawie art. 11 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2014/41 z powodu niezgodności żądanej czynności z prawami podstawowymi Unii, bez uprzedniej weryfikacji zgodności odpowiednich przepisów prawa włoskiego z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W czwartej kolejności sąd odsyłający wskazuje, że rozważa również wydanie END z wnioskiem o tymczasowe przekazanie HG do Włoch do celów przesłuchania go przed tym sądem. Zdaniem sądu odsyłającego zasada wzajemnego uznawania byłaby podważona, gdyby wykonujące państwo członkowskie mogło w oparciu o swoje prawo krajowe zakwestionować cel dowodowy wnioskowanej czynności dochodzeniowej i odmówić wykonania END, uznając, że nie ma on celu dowodowego. Sąd stawia sobie pytanie, czy wydanie takiego END jest możliwe, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – wnioskowana czynność ma na celu nie tylko uzyskanie materiału dowodowego, lecz również gwarancję stawiennictwa oskarżonego na rozprawie. W tych okolicznościach Tribunale ordinario di Firenze (sąd pierwszej instancji we Florencji) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy art. 24 [dyrektywy 2014/41] w związku z art. 3 [tej dyrektywy] umożliwia wydanie END na potrzeby przesłuchania oskarżonego zatrzymanego w państwie wykonującym w formie wideokonferencji na rozprawie, w celu gromadzenia materiału dowodowego w drodze jego przesłuchania oraz w dodatkowym celu zapewnienia jego udziału w postępowaniu, w świetle przepisów art. 24 oraz motywów 25 i 26 [omawianej dyrektywy], w szczególności w braku spełniania wymogów dla wydania ENA, a prawo oskarżonego do udziału w postępowaniu i poddania się przesłuchaniu, również w formie wideokonferencji, w celu złożenia wyjaśnień mających wartość dowodową, jest ustanowione w prawie wewnętrznym państwa wydającego? 2) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy zasadę zawartą w art. 10 [dyrektywy 2014/41], która uprawnia państwo wykonujące do odmowy wykonania END w sytuacji, w której w podobnej sprawie krajowej czynność dochodzeniowa nie jest dopuszczalna, można interpretować w ten sposób, że uprawnia ona państwo wykonujące do odmowy wykonania END dotyczącego przesłuchania oskarżonego zatrzymanego za granicą w formie wideokonferencji na rozprawie, w świetle art. 24 [tej dyrektywy], który reguluje szczególny tryb przesłuchania w formie wideokonferencji, bez podania przyczyny przedmiotowej odmowy? 3) Czy art. 11 ust. 1 lit. f) dyrektywy [2014/41] w związku z art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że nie można odmówić wykonania END dotyczącego przesłuchania oskarżonego zatrzymanego za granicą w formie wideokonferencji na rozprawie, jeżeli gwarancje proceduralne mające zastosowanie do takiej wideokonferencji zgodnie z prawem państwa wydającego są w konkretnym przypadku odpowiednie dla zapewnienia oskarżonemu skutecznego skorzystania z prawa do obrony i z podstawowego prawa do rzetelnego procesu sądowego zgodnie z art. 47 Karty? 4) Czy pojęcie »podstawowych zasad prawa państwa wykonującego«, które może stanowić szczególną przyczynę odmowy na podstawie art. 24 ust. 2 lit. b) [dyrektywy 2014/41], może stanowić ograniczenie w wykonaniu jakiegokolwiek wniosku o przesłuchanie oskarżonego w formie wideokonferencji na rozprawie, na podstawie ogólnej wytycznej krajowej wiążącej wszystkie organy wykonujące, bez jakiejkolwiek oceny specyfiki konkretnej sprawy i wymogów zawartych w prawie krajowym państwa wydającego w celu zagwarantowania oskarżonemu prawa do obrony mającego zastosowanie w konkretnej sprawie, lub przeciwnie, czy odmowa wykonania nie powinna być rozumiana jako wyjątek, który należy interpretować ściśle przez odniesienie do konkretnych aspektów proceduralnych przewidzianych w prawie krajowym państwa wydającego lub do poszczególnych istotnych okoliczności konkretnej sprawy? 5) Czy art. 22 ust. 1 [dyrektywy 2014/41] w związku z art. 3 [tej dyrektywy] pozwala na wydanie END dotyczącego tymczasowego przekazania oskarżonego zatrzymanego za granicą w celu umożliwienia jego przesłuchania na rozprawie, jeżeli przesłuchanie to ma wartość dowodową zgodnie z prawem krajowym państwa wydającego?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie dopuszczalności Rząd belgijski podnosi, że pytania prejudycjalne drugie i trzecie mają charakter hipotetyczny. Zdaniem tego rządu odmowa wykonania END wydanego przez sąd odsyłający w postępowaniu głównym opierała się na podstawie przewidzianej w art. 24 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2014/41, dotyczącym sprzeczności wnioskowanej czynności dochodzeniowej z podstawowymi zasadami prawa wykonującego. Tymczasem pytania prejudycjalne drugie i trzecie dotyczą innych podstaw odmowy, przewidzianych odpowiednio w art. 10 i art. 11 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2014/41. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między Trybunałem i sądami krajowymi wyłącznie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i który powinien przyjąć na siebie odpowiedzialność za mające zapaść orzeczenie sądowe, należy dokonanie oceny, w świetle szczególnych okoliczności sprawy, zarówno konieczności wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym po to, aby tenże sąd krajowy był w stanie wydać swoje orzeczenie, jak i znaczenia dla sprawy pytań zadanych Trybunałowi. W związku z tym, jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest w zasadzie zobowiązany do wydania orzeczenia (zob. wyroki: z dnia 21 kwietnia 1988 r., Pardini, 338/85, EU:C:1988:194, pkt 8; z dnia 24 lipca 2023 r., Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, pkt 61). Oznacza to, że pytania dotyczące prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie złożonego przez sąd krajowy wniosku jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania (zob. wyroki: z dnia 13 lipca 2000 r., Idéal tourisme, C‑36/99, EU:C:2000:405, pkt 20; z dnia 24 lipca 2023 r., Lin, C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, pkt 62). W niniejszej sprawie sąd odsyłający uściśla, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ma na celu umożliwienie mu ustalenia, czy może wydać kolejny END celem przesłuchania HG, po tym jak odmówiono wykonania poprzedniego END wydanego w celu przesłuchania HG w formie wideokonferencji. Względy te mogą uzasadniać możliwość zwrócenia się do Trybunału przez ten sąd, jako wydający nakaz organ sądowy, z pytaniem o przesłanki wykonania END (zob. analogicznie wyroki: z dnia 24 października 2019 r., Gavanozov, C‑324/17, EU:C:2019:892, pkt 21, 22; a także z dnia 31 stycznia 2023 r., Puig Gordi i in., C‑158/21, EU:C:2023:57, pkt 53). W tym kontekście, biorąc pod uwagę, że pytania prejudycjalne dotyczą ustalenia tego, czy wydanie nowego END celem przesłuchania HG mogłoby napotkać przyszłą odmowę wykonania, a tym samym dotyczą uściślenia uprawnień i obowiązków organu wydającego, okoliczność, że pytania drugie i trzecie odnoszą się do podstaw odmowy innych niż podstawy, na których miała opierać się odmowa wykonania poprzedniego END wydanego przez sąd odsyłający w ramach postępowania głównego, nie wystarczy do wykazania, że pytania te nie mają żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem owego postępowania [zob. analogicznie wyroki: z dnia 31 stycznia 2023 r., Puig Gordi i in., C‑158/21, EU:C:2023:57, pkt 52–57; a także z dnia 20 marca 2025 r., Procureur de la République (Zbieg europejskiego nakazu aresztowania i wniosku o ekstradycję), C‑763/22, EU:C:2025:199, pkt 22]. W konsekwencji należy udzielić odpowiedzi na wszystkie postawione pytania. Co do istoty W przedmiocie pytań pierwszego i piątego Poprzez pytania pierwsze i piąte, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3, 22 i 24 dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że organ wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego może wydać END, którego przedmiotem jest albo tymczasowe przekazanie na jego terytorium osoby pozbawionej wolności w innym państwie członkowskim w celu przeprowadzenia przesłuchania tej osoby w charakterze oskarżonego na rozprawie, albo zorganizowanie przez organy tego ostatniego państwa członkowskiego przesłuchania tej osoby w tym samym charakterze w formie wideokonferencji, jeżeli celem tych środków jest jednocześnie uzyskanie materiału dowodowego i umożliwienie owej osobie uczestnictwa w tej rozprawie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst, w jakim został umieszczony, oraz cele regulacji, której część stanowi (zob. wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; z dnia 25 lutego 2025 r., BSH Hausgeräte, C‑339/22, EU:C:2025:108, pkt 27). Jeśli chodzi w pierwszej kolejności o brzmienie odpowiednich przepisów, zgodnie z art. 3 dyrektywy 2014/41 END podlega każda czynność dochodzeniowa poza co do zasady utworzeniem wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego oraz gromadzeniem materiału dowodowego w ramach takiego zespołu. Artykuł 22 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, że END można wydać w celu tymczasowego przekazania osoby pozbawionej wolności w państwie wykonującym w związku z przeprowadzeniem czynności dochodzeniowej służącej gromadzeniu materiału dowodowego, która to czynność wymaga obecności tej osoby na terytorium państwa wydającego, pod warunkiem że osoba ta zostanie odesłana z powrotem w terminie określonym przez państwo wykonujące. Odnośnie do art. 24 ust. 1 akapit drugi wspomnianej dyrektywy uściślono, że organ wydający może wydać END w celu przesłuchania podejrzanego lub oskarżonego z wykorzystaniem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego. Z przepisów tych wynika, że zakres stosowania tej dyrektywy obejmuje szeroki wachlarz środków, wśród których znajdują się tymczasowe przekazanie osoby pozbawionej wolności do wykonującego nakaz państwa członkowskiego w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej oraz przesłuchanie podejrzanego lub oskarżonego z wykorzystaniem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego. Co się tyczy w drugiej kolejności kontekstu, w jaki wpisują się art. 3, 22 i 24 dyrektywy 2014/41, z motywu 25 tej dyrektywy wynika, że END może zostać wydany na dowolnym etapie postępowania karnego, w tym na etapie rozprawy. W związku z tym okoliczność, że wnioskowana czynność dochodzeniowa powinna zostać wykonana na etapie rozprawy, nie stoi sama w sobie na przeszkodzie wydaniu END w celu wykonania tej czynności. Ponadto zgodnie z art. 1 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2014/41 END jest orzeczeniem sądowym wydanym lub zatwierdzonym przez organ wymiaru sprawiedliwości jednego państwa członkowskiego w celu wezwania innego państwa członkowskiego do przeprowadzenia jednej lub kilku określonych czynności dochodzeniowych w celu uzyskania materiału dowodowego. Z przepisu tego, interpretowanego w świetle motywów 5–8 dyrektywy 2014/41, wynika, że END musi mieć na celu gromadzenie materiału dowodowego. Podobnie motyw 34 owej dyrektywy wskazuje, że dyrektywa ta z uwagi na swój zakres zastosowania dotyczy jedynie środków tymczasowych służących gromadzeniu materiału dowodowego. Tym samym, aby wnioskowana czynność mogła być objęta zakresem stosowania tej dyrektywy, jej celem musi być zgromadzenie materiału dowodowego. Nie można natomiast wnioskować o czynność mającą inny cel niż uzyskanie materiału dowodowego w drodze wydania END (zob. podobnie wyrok z dnia 9 stycznia 2025 r., Delda, C‑583/23, EU:C:2025:6, pkt 42). Natomiast z przepisów, o których mowa w pkt 44–50 niniejszego wyroku, w żaden sposób nie wynika, że prawodawca Unii wyłączył z zakresu stosowania tej dyrektywy czynności dochodzeniowe mające na celu uzyskanie materiału dowodowego poprzez tymczasowe przekazanie oskarżonego lub przesłuchanie go za pośrednictwem wideokonferencji z tego tylko powodu, że te czynności dochodzeniowe odbywają się w toku postępowania karnego wszczętego przeciwko tej osobie, gdy incydentalnym skutkiem tych czynności jest zagwarantowanie również stawiennictwa wspomnianej osoby na części tej rozprawy. W trzeciej kolejności taka wykładnia mogłaby stać na przeszkodzie pełnej realizacji celów dyrektywy 2014/41. Celem omawianej dyrektywy, jak wynika z jej motywów 5–8, jest bowiem zastąpienie rozdrobnionych i skomplikowanych przepisów o gromadzeniu materiału dowodowego w sprawach karnych o charakterze transgranicznym poprzez ustanowienie uproszczonego i bardziej wydajnego systemu opartego na jednym instrumencie, zwanym „europejskim nakazem dochodzeniowym”, aby uprościć i przyspieszyć współpracę sądową, co ma przyczynić się do realizacji wyznaczonego Unii celu, jakim jest ustanowienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, opierającej się na wysokim stopniu zaufania między państwami członkowskimi [zob. podobnie wyroki: z dnia 30 kwietnia 2024 r., M.N. (EncroChat), C‑670/22, EU:C:2024:372, pkt 86; z dnia 9 stycznia 2025 r., Delda, C‑583/23, EU:C:2025:6, pkt 34]. Tymczasem wykładnia wspomnianej dyrektywy, zgodnie z którą organ sądowy państwa członkowskiego nie może wydać END mającego na celu wykonanie przez właściwe organy innego państwa członkowskiego czynności dochodzeniowej w celu uzyskania materiału dowodowego z tego tylko powodu, że czynność ta gwarantuje przypadkowo obecność oskarżonego na rozprawie, mogłaby zagrozić realizowanemu przez tę dyrektywę celowi przyspieszenia i uproszczenia współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych między państwami członkowskimi, ponieważ wykładnia ta może znacznie spowolnić i skomplikować tę współpracę. W konsekwencji należy przyjąć, że organ wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego może wydać END w celu spowodowania przeprowadzenia czynności dochodzeniowej w innym państwie członkowskim, takiej jak tymczasowe przekazanie osoby aresztowanej w tym ostatnim państwie do pierwszego państwa członkowskiego lub przesłuchanie tej osoby w charakterze oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji, ponieważ czynność ta ma na celu uzyskanie materiału dowodowego, i to niezależnie od faktu, że wiąże się ona również z stawiennictwem tej osoby na rozprawie. Natomiast END nie może mieć na celu zapewnienia stawiennictwa tej osoby na części jej rozprawy, która jest pozbawiona jakiegokolwiek celu dowodowego. Ponadto należy zauważyć, że dyrektywa 2014/41 przewiduje gwarancje pozwalające uniknąć sytuacji, w której wydanie END dotyczącego tymczasowego przekazania osoby oskarżonej lub jej przesłuchania za pośrednictwem wideokonferencji mogłoby prowadzić do obejścia zakresu stosowania tej dyrektywy, o którym mowa w pkt 50 i 51 niniejszego wyroku. I tak, art. 22 ust. 1 wspomnianej dyrektywy uzależnia wydanie END dotyczącego tymczasowego przekazania osoby pozbawionej wolności do państwa członkowskiego od warunku, że osoba ta zostanie odesłana z powrotem w terminie określonym przez to ostatnie państwo członkowskie. Ponadto artykuł ten uściśla w ust. 5, że uzgodnienia praktyczne dotyczące tymczasowego przekazania osoby, w tym termin, w którym osoba ta ma zostać odesłana z powrotem na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, ustala się za obopólną zgodą wydającego państwa członkowskiego i wykonującego państwa członkowskiego. Przepisy te umożliwiają zatem temu ostatniemu państwu członkowskiemu upewnienie się, po pierwsze, że czas trwania obecności danej osoby w wydającym nakaz państwie członkowskim nie wykracza poza to, co jest konieczne do uzyskania materiału dowodowego, a po drugie, że takie tymczasowe przekazanie do celów dowodowych nie jest równoznaczne z przekazaniem do celów ścigania, które wymaga wydania europejskiego nakazu aresztowania, jak przypomniano w motywie 25 tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 9 stycznia 2025 r., Delda, C‑583/23, EU:C:2025:6, pkt 31). Podobnie z art. 24 ust. 3 dyrektywy 2014/41 wynika, że organ wydający i organ wykonujący uzgadniają między sobą kwestie praktyczne dotyczące przesłuchania za pośrednictwem wideokonferencji. Wynika z tego, że organ wykonujący jest również w stanie upewnić się, że wykonanie tego środka nie wykracza poza to, co jest konieczne do przeprowadzenia dowodu. W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytania pierwsze i piąte jest następująca: art. 3, 22 i 24 dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że organ wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego może wydać END, którego przedmiotem jest albo tymczasowe przekazanie na jego terytorium osoby pozbawionej wolności w innym państwie członkowskim w celu przeprowadzenia przesłuchania tej osoby w charakterze oskarżonego na rozprawie, albo zorganizowanie przez organy tego ostatniego państwa członkowskiego przesłuchania tej osoby w tym samym charakterze na rozprawie w formie wideokonferencji, nawet jeśli wykonanie tego środka wymaga również stawiennictwa tej osoby na tej rozprawie, o ile rzeczona czynność ma charakter dowodowy, a jej wykonanie nie wykracza poza to, co jest konieczne do uzyskania materiału dowodowego. W przedmiocie pytania drugiego Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 10 i 24 dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że organ państwa członkowskiego może odmówić wykonania END mającego na celu zorganizowanie przesłuchania oskarżonego w toku postępowania karnego za pośrednictwem wideokonferencji ze względu na to, że czynność ta nie jest dopuszczalna w podobnej sprawie krajowej. W pierwszej kolejności odnośnie do brzmienia odpowiednich przepisów należy przede wszystkim zauważyć, po pierwsze, że art. 10 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, iż organ wykonujący stosuje w miarę możliwości inną czynność dochodzeniową niż wskazana w END, gdy czynność dochodzeniowa wskazana w END nie istnieje w prawie państwa wykonującego albo gdy czynność ta nie byłaby dopuszczalna w podobnej sprawie krajowej. Po drugie, z art. 10 ust. 2 wspomnianej dyrektywy wynika, że bez uszczerbku dla art. 11 ust. 1 tej dyrektywy, jej art. 10 ust. 1 nie ma zastosowania do czynności dochodzeniowych, o których mowa w owym art. 10 ust. 2, wśród których znajduje się, w art. 10 ust. 2 lit. c), przesłuchanie osoby oskarżonej na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, z której to czynności zawsze powinna istnieć możliwość skorzystania na podstawie prawa tego państwa członkowskiego. Niemniej jednak przesłuchania w rozumieniu art. 10 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2014/41 nie można mylić z przesłuchaniem za pośrednictwem wideokonferencji, o którym mowa w art. 24 tej dyrektywy. Należy bowiem zauważyć, że art. 24 ust. 5 lit. c) wspomnianej dyrektywy uściśla, iż przesłuchanie za pośrednictwem wideokonferencji jest przeprowadzane zgodnie z prawem wydającego nakaz państwa członkowskiego, podczas gdy z art. 10 ust. 2 lit. c) tej dyrektywy wynika, że przesłuchanie, o którym mowa w tym przepisie, jest prowadzone zgodnie z prawem wykonującego nakaz państwa członkowskiego. Ponadto część C formularza zawartego w załączniku A do dyrektywy 2014/41 wymienia odrębnie wśród wymienionych w niej czynności dochodzeniowych, po pierwsze, przesłuchanie podejrzanego lub oskarżonego, a po drugie, przesłuchanie z wykorzystaniem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego podejrzanego lub oskarżonego. Wynika z tego, że ów art. 10 ust. 2 lit. c) nie ma zastosowania do przesłuchania za pośrednictwem wideokonferencji. Po trzecie, zgodnie z art. 10 ust. 5 owej dyrektywy, w sytuacji określonej w ust. 1 tego przepisu i jeśli brak jest innej czynności dochodzeniowej, która pozwalałaby uzyskać ten sam skutek co żądana czynność dochodzeniowa, organ wykonujący powiadamia organ wydający, że udzielenie żądanej pomocy nie było możliwe. Z art. 10 ust. 5 wspomnianej dyrektywy wynika zatem podstawa odmowy wykonania END, na którą można się powołać, w przypadku gdy żądana czynność nie byłaby dopuszczalna w ramach podobnego postępowania krajowego, pod warunkiem że nie chodzi o jedną z czynności, o których mowa w ust. 2 tego artykułu, i że nie istnieją inne czynności dochodzeniowe umożliwiające osiągnięcie tego samego rezultatu co żądana czynność. Następnie art. 24 ust. 1 akapit drugi tej dyrektywy przewiduje możliwość wydania END w celu przesłuchania podejrzanego lub oskarżonego z wykorzystaniem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego. Ów art. 24 stanowi w ust. 2, że oprócz podstaw odmowy uznania lub wykonania, o których mowa w art. 11 dyrektywy 2014/41, wykonania END, którego przedmiotem jest przesłuchanie w formie wideokonferencji, można odmówić, jeżeli podejrzany lub oskarżony nie wyraża zgody lub jeżeli wykonanie takiej czynności dochodzeniowej w konkretnym przypadku byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa państwa wykonującego. Brzmienie art. 24 ust. 2 tej dyrektywy precyzuje zatem podstawy odmowy wykonania europejskiego nakazu dochodzeniowego mającego na celu zorganizowanie przesłuchania osoby oskarżonej za pośrednictwem wideokonferencji, nie wymieniając wśród nich podstawy odmowy wykonania wynikającej z art. 10 ust. 5 wspomnianej dyrektywy. Ponadto, jak podkreślono w pkt 69 niniejszego wyroku, art. 24 ust. 2 lit. b) tej dyrektywy przewiduje, że organ wykonujący może odmówić wykonania END mającego na celu zorganizowanie przesłuchania za pośrednictwem wideokonferencji, jeżeli wykonanie takiej czynności dochodzeniowej w konkretnym przypadku byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa wykonującego nakaz państwa członkowskiego. Tymczasem zastosowanie tej konkretnej podstawy odmowy wykonania ma z konieczności bardziej ograniczony zakres niż zastosowanie podstawy odmowy wykonania, która wynika z art. 10 ust. 5 dyrektywy 2014/41. Opiera się on bowiem na nieistnieniu lub niedopuszczalności żądanej czynności w podobnej sprawie krajowej w wykonującym państwie członkowskim albo na sytuacji, która siłą rzeczy obejmuje wszystkie szczególne przypadki, w których taki środek okazałby się sprzeczny z podstawowymi zasadami prawa tego państwa. W związku z tym podstawa przewidziana w tym art. 24 ust. 2 lit. b) byłaby w praktyce pozbawiona wszelkiej użyteczności, gdyby należało uznać, że wykonania END mającego na celu zorganizowanie przesłuchania za pośrednictwem wideokonferencji można w każdym razie odmówić na podstawie tego art. 10 ust. 5. Natomiast zastosowanie podstawy odmowy przewidzianej w art. 11 ust. 1 lit. h) tej dyrektywy do czynności dochodzeniowej, której przedmiotem jest przesłuchanie za pośrednictwem wideokonferencji, nie skutkuje pozbawieniem wszelkiej skuteczności (effet utile) konkretnej podstawy odmowy przewidzianej w art. 24 ust. 2 lit. b) wspomnianej dyrektywy. O ile bowiem prawdą jest, że zgodnie z pierwszym z tych przepisów wykonujące państwo członkowskie może odmówić wykonania czynności dochodzeniowej, w tym wniosku o przesłuchanie za pośrednictwem wideokonferencji, jeżeli skorzystanie z takiej czynności jest ograniczone na mocy prawa tego państwa członkowskiego do określonych przestępstw, do których nie zalicza się przestępstwo, którego dotyczy END, o tyle należy stwierdzić, że w odróżnieniu od podstawy przewidzianej w art. 10 ust. 5 tej dyrektywy taka podstawa odmowy niekoniecznie obejmuje wszystkie szczególne przypadki, w których ta sama czynność dochodzeniowa okazałaby się sprzeczna z podstawowymi zasadami prawa tego państwa członkowskiego. Z samego brzmienia art. 24 dyrektywy 2014/41 wynika zatem, że artykuł ten wyklucza stosowanie art. 10 ust. 2 i 5 tej dyrektywy do czynności dochodzeniowych polegających na przesłuchaniach za pośrednictwem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego. Co się tyczy w drugiej kolejności kontekstu, w jaki wpisują się art. 10 i 24 dyrektywy 2014/41, należy zauważyć, że ten ostatni artykuł znajduje się w rozdziale IV tej dyrektywy, zatytułowanym „Przepisy szczegółowe dotyczące niektórych czynności dochodzeniowych”, który obejmuje art. 22–29 wspomnianej dyrektywy. W tym względzie art. 26 ust. 6, art. 27 ust. 5, art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 3 lit. a) tej dyrektywy przewidują wyraźnie podstawę odmowy opartą na okoliczności, że przeprowadzenie danej czynności dochodzeniowej nie byłoby dopuszczalne w podobnej sprawie krajowej. Z ogólnej systematyki rozdziału IV dyrektywy 2014/41 wynika zatem, że gdy prawodawca Unii zamierzał zachować uprawnienie wykonującego państwa członkowskiego do odmowy wykonania jednej ze szczególnych czynności dochodzeniowych, o których mowa w tym rozdziale, ze względu na to, że nie można jej było zarządzić w podobnej sprawie krajowej, wyraźnie dopuścił taką możliwość w przepisach poświęconych konkretnie tej czynności dochodzeniowej. Tymczasem nie jest tak w przypadku art. 24 tej dyrektywy, poświęconego szczególnej czynności dochodzeniowej, jaką jest przesłuchanie za pośrednictwem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego. Taka wykładnia znajduje potwierdzenie w trzeciej kolejności w celach realizowanych przez wspomnianą dyrektywę, która zmierza, jak przypomniano w pkt 54 niniejszego wyroku, do ustanowienia uproszczonego i wydajniejszego systemu opartego na jednym instrumencie przeprowadzania dowodów, do ułatwienia i przyspieszenia współpracy sądowej, przyczyniając się w ten sposób do realizacji wyznaczonego Unii celu, jakim jest ustanowienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w oparciu o wysoki stopień zaufania, jakie powinno istnieć między państwami członkowskimi. W tym celu z tej dyrektywy, a w szczególności z jej art. 1 ust. 2, wynika, że END jest instrumentem opartym na zasadzie wzajemnego uznawania, którego wykonanie stanowi zasadę, a odmowa wykonania jest przewidziana jako wyjątek, który należy interpretować ściśle [zob. podobnie wyrok z dnia 8 grudnia 2020 r., Staatsanwaltschaft Wien (Sfałszowane polecenia przelewu), C‑584/19, EU:C:2020:1002, pkt 64]. Tymczasem obowiązek ścisłej wykładni podstaw odmowy wykonania END przemawia za wykładnią art. 24 dyrektywy 2014/41, zgodnie z którą wykonujące państwo członkowskie nie może w ramach postępowania karnego odmówić wykonania wniosku o przesłuchanie za pośrednictwem wideokonferencji wyłącznie na tej podstawie, że czynność ta nie może zostać zarządzona w ramach podobnego postępowania krajowego. W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie drugie jest następująca: art. 10, art. 11 ust. 1 lit. h) i art. 24 dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że organ państwa członkowskiego nie może odmówić wykonania europejskiego nakazu dochodzeniowego mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji z tego tylko powodu, że czynność ta nie jest dostępna w ramach podobnej sprawy krajowej. W przedmiocie pytania trzeciego Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 11 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż podstawa odmowy przewidziana w tym przepisie nie stoi na przeszkodzie wykonaniu END mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji, uniemożliwia organowi wykonującemu odmowę jego wykonania na innej podstawie przewidzianej w tej dyrektywie. Z art. 9 ust. 1 dyrektywy 2014/41 wynika, że organ wykonujący może zdecydować o niewykonaniu END, powołując się na jedną z podstaw odmowy uznania lub wykonania lub jedną z podstaw odroczenia przewidzianych w tej dyrektywie. Artykuł 11 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Podstawy odmowy uznania lub wykonania”, wymienia w ust. 1 podstawy odmowy uznania lub wykonania END w państwie wykonującym. Jedną z tych podstaw jest podstawa wskazana w art. 11 ust. 1 lit. f) tej dyrektywy, czyli istnienie istotnych przesłanek uznania, że wykonanie czynności dochodzeniowej wskazanej w END byłoby nie do pogodzenia ze spoczywającymi na państwie wykonania obowiązkami wynikającymi z art. 6 TUE i z Karty. W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wydaje się wynikać, że sąd odsyłający uważa, iż organy belgijskie nie mogły powoływać się na taką podstawę w celu odmowy wykonania wniosku o przesłuchanie HG za pośrednictwem wideokonferencji. Podstawa ta stanowi jednak tylko jedną z podstaw odmowy uznania lub wykonania przewidzianych w art. 11 ust. 1 dyrektywy 2014/41. Tymczasem podstawy odmowy uznania lub wykonania przewidziane w tym przepisie są od siebie niezależne. Ponadto art. 11 ust. 1 wspomnianej dyrektywy nie ustanawia żadnej hierarchii między tymi podstawami odmowy uznania lub wykonania i nie przewiduje żadnej konsekwencji niezastosowania jednej z tych podstaw dla możliwości powołania się przez organ wykonujący na inną z tych podstaw w celu odmowy wykonania END. Ponadto, jak wskazano w pkt 68–70 niniejszego wyroku, art. 24 ust. 2 dyrektywy 2014/41 przewiduje szczególne podstawy odmowy wykonania europejskiego nakazu dochodzeniowego mającego na celu zorganizowanie przesłuchania osoby oskarżonej za pośrednictwem wideokonferencji, które to podstawy uzupełniają podstawy wskazane w art. 11 tej dyrektywy. Z przepisów tych wynika, że wykonania europejskiego nakazu dochodzeniowego mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji można odmówić na podstawie którejkolwiek z podstaw odmowy przewidzianych w art. 11 ust. 1 lub w art. 24 ust. 2 dyrektywy 2014/41, w związku z czym stwierdzenie przez organ wykonujący, że na jedną z tych podstaw nie można powołać się w celu odmowy wykonania takiego END, w żaden sposób nie stoi na przeszkodzie odmowie jego wykonania na podstawie innej z tych podstaw. W konsekwencji odpowiedź na pytanie trzecie jest następująca: art. 11 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż podstawa odmowy przewidziana w tym przepisie nie stoi na przeszkodzie wykonaniu END mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji, nie uniemożliwia organowi wykonującemu odmowy jego wykonania w oparciu o inną podstawę odmowy przewidzianą w tej dyrektywie. W przedmiocie pytania czwartego Poprzez pytanie czwarte sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 24 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by organ państwa członkowskiego odmówił wykonania END mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji wyłącznie na podstawie ogólnych wytycznych wydanych przez to państwo członkowskie, bez przeprowadzenia badania uwzględniającego wszystkie istotne okoliczności danej sprawy. Artykuł 24 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2014/41 przewiduje, że wykonania END dotyczącego przesłuchania osoby w formie wideokonferencji można odmówić, jeżeli wykonanie takiej czynności dochodzeniowej w konkretnym przypadku byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa wykonującego państwa członkowskiego. Z samego brzmienia tego przepisu, a w szczególności ze sformułowania „w konkretnym przypadku”, wynika, że stosowanie przewidzianej w tym przepisie podstawy odmowy wymaga przeprowadzenia badania uwzględniającego wszystkie istotne okoliczności danego przypadku. Taką wykładnię potwierdza przypomniany w pkt 79 niniejszego wyroku wymóg, zgodnie z którym podstawy odmowy wykonania przewidziane w tej dyrektywie należy interpretować ściśle. Należy jednak uściślić, że konieczność przeprowadzenia badania uwzględniającego wszystkie istotne okoliczności sprawy w celu zastosowania podstawy odmowy, o której mowa w art. 24 ust. 2 lit. b) wspomnianej dyrektywy, nie stoi sama w sobie na przeszkodzie temu, by państwa członkowskie przyjęły ogólne wytyczne mające na celu ułatwienie wdrożenia przez właściwe organy podstawowych zasad ich prawa krajowego. I tak, w przypadku gdyby podstawowe zasady prawa wykonującego państwa członkowskiego sprzeciwiały się temu, by w toku postępowania karnego osoba oskarżona była przesłuchiwana w formie wideokonferencji, art. 24 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2014/41 nie stoi na przeszkodzie przyjęciu przez to państwo członkowskie ogólnych wytycznych w celu przypomnienia treści tych podstawowych zasad i sprecyzowania konsekwencji, jakie z nich wynikają dla właściwych organów wspomnianego państwa członkowskiego w ramach wykonania END, o ile organy te mogą je zastosować w świetle wszystkich istotnych okoliczności danej sprawy w ramach indywidualnego badania. Biorąc powyższe pod uwagę, odpowiedź na pytanie czwarte jest następująca: art. 24 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by organ państwa członkowskiego odmówił wykonania END mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji wyłącznie na podstawie ogólnych wytycznych wydanych przez to państwo członkowskie, bez przeprowadzenia badania uwzględniającego wszystkie istotne okoliczności danej sprawy. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:   1) Artykuły 3, 22 i 24 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych należy interpretować w ten sposób, że: organ wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego może wydać europejski nakaz dochodzeniowy, którego przedmiotem jest albo tymczasowe przekazanie na jego terytorium osoby pozbawionej wolności w innym państwie członkowskim w celu przeprowadzenia przesłuchania tej osoby w charakterze oskarżonego na rozprawie, albo zorganizowanie przez organy tego ostatniego państwa członkowskiego przesłuchania tej osoby w tym samym charakterze na rozprawie w formie wideokonferencji, nawet jeśli wykonanie tego środka wymaga również stawiennictwa tej osoby na tej rozprawie, o ile rzeczona czynność ma charakter dowodowy, a jej wykonanie nie wykracza poza to, co jest konieczne do uzyskania materiału dowodowego.   2) Artykuł 10, art. 11 ust. 1 lit. h) i art. 24 dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że: organ państwa członkowskiego nie może odmówić wykonania europejskiego nakazu dochodzeniowego mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji z tego tylko powodu, że czynność ta nie jest dostępna w ramach podobnej sprawy krajowej.   3) Artykuł 11 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że: okoliczność, iż podstawa odmowy przewidziana w tym przepisie nie stoi na przeszkodzie wykonaniu europejskiego nakazu dochodzeniowego mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji, nie uniemożliwia organowi wykonującemu odmowy jego wykonania na innej podstawie przewidzianej w tej dyrektywie.   4) Artykuł 24 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2014/41 należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie temu, by organ państwa członkowskiego odmówił wykonania europejskiego nakazu dochodzeniowego mającego na celu zorganizowanie w toku postępowania karnego przesłuchania oskarżonego za pośrednictwem wideokonferencji wyłącznie na podstawie ogólnych wytycznych wydanych przez to państwo członkowskie, bez przeprowadzenia badania uwzględniającego wszystkie istotne okoliczności danej sprawy.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: włoski. ( i ) Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.