C-328/24
WyrokTSUE2026-04-16CELEX: 62024CJ0328ECLI:EU:C:2026:302
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 42 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/1939, który przyznaje sądom krajowym właściwość do kontroli sądowej aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej mających wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, jest zgodny z prawem pierwotnym Unii, w szczególności z art. 19 TUE i art. 263 TFUE, oraz z prawem do skutecznej ochrony sądowej zagwarantowanym w art. 47 Karty Praw Podstawowych?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że Sąd Unii Europejskiej naruszył prawo, uznając się za niewłaściwego do rozpoznania skargi bez uprzedniego zbadania argumentów wnoszącego odwołanie dotyczących niezgodności art. 42 rozporządzenia 2017/1939 z prawem pierwotnym Unii. Niemniej jednak, TSUE stwierdził, że art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 jest zgodny z prawem pierwotnym Unii. Art. 86 ust. 3 TFUE upoważnia prawodawcę Unii do ustanowienia szczególnych zasad kontroli sądowej czynności procesowych EPPO, co obejmuje podział jurysdykcji. Właściwość sądów krajowych jest uzasadniona integracją EPPO z krajowymi systemami postępowania karnego, a system ten, uzupełniony o mechanizm pytań prejudycjalnych (art. 267 TFUE), zapewnia skuteczną ochronę sądową zgodnie z art. 47 Karty.Stan faktyczny
Constantin Mincu Pătrașcu Brâncuși, zamieszkały w Bukareszcie, został oskarżony przez Prokuraturę Europejską (EPPO) w ramach postępowania przygotowawczego. Dziesiąta stała izba EPPO podjęła decyzję o skierowaniu jego sprawy do Tribunalul Bucureşti (sądu okręgowego w Bukareszcie, Rumunia) oraz o umorzeniu postępowania wobec niektórych innych podejrzanych. Aktem oskarżenia z dnia 19 grudnia 2022 r. sprawa wnoszącego odwołanie została wniesiona do sądu krajowego w związku z przestępstwami naruszającymi interesy finansowe Unii Europejskiej.Rozstrzygnięcie
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Constantin Mincu Pătrașcu Brâncuși zostaje obciążony, oprócz własnych kosztów, kosztami poniesionymi przez Prokuraturę Europejską.
3) Parlament Europejski pokrywa własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 16 kwietnia 2026 r.(*)
Odwołanie – Prawo instytucjonalne – Rozporządzenie (UE) 2017/1939 – Prokuratura Europejska – Artykuł 42 ust. 1 – Akty proceduralne Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich – Kontrola sądowa sprawowana przez sądy krajowe – Zarzut niezgodności z prawem – Dopuszczalność – Wyłączna właściwość Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej do kontrolowania zgodności z prawem aktów Unii – Artykuł 86 ust. 2 i 3 TFUE – Wykonywanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami krajowymi – Uprawnienie prawodawcy Unii do ustanowienia przepisów mających zastosowanie do kontroli sądowej aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej – Odstępstwo niedozwolone w art. 263 TFUE – Brak – Artykuł 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo do skutecznej ochrony sądowej – Naruszenie – Brak – Brak właściwości Sądu
W sprawie C‑328/24 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 30 kwietnia 2024 r.,
Constantin Mincu Pătrașcu Brâncuși, zamieszkały w Bukareszcie (Rumunia), którego reprezentował A. Şandru, avocat,
strona wnosząca odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Prokuratura Europejska, którą reprezentowali L. De Matteis, E. Farhat oraz F.‑R. Radu, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
popierana przez:
Parlament Europejski, który reprezentowali K. Cieslar oraz C. Ionescu Dima, w charakterze pełnomocników,
interwenient w postępowaniu odwoławczym,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: M.L. Arastey Sahún, prezeska izby, J. Passer, E. Regan, D. Gratsias (sprawozdawca) i B. Smulders, sędziowie,
rzecznik generalny: L. Medina,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzeczniczki generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1 W odwołaniu Constantin Mincu Pătrașcu Brâncuși wnosi o uchylenie postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 28 lutego 2024 r., Mincu Pătrașcu Brâncuși/Prokuratura Europejska (T‑385/23, zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”, EU:T:2024:143), w którym Sąd oddalił jego skargę o stwierdzenie nieważności decyzji dziesiątej izby stałej Prokuratury Europejskiej z dnia 8 grudnia 2022 r. o skierowaniu jego sprawy do sądu (zwanej dalej „sporną decyzją”) oraz późniejszych aktów, a także o stwierdzenie niemożności stosowania przepisów regulaminu wewnętrznego Prokuratury Europejskiej sprzecznych z rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażającym wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej (Dz.U. 2017, L 283, s. 1).
Ramy prawne
2 Motywy 30, 31, 36, 83 i 85–89 rozporządzenia 2017/1939 przewidują:
„(30) Postępowania przygotowawcze Prokuratury Europejskiej powinni zasadniczo prowadzić delegowani prokuratorzy europejscy w państwach członkowskich. Powinni oni prowadzić je zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, a w sprawach nieobjętych niniejszym rozporządzeniem – zgodnie z prawem krajowym […].
(31) Funkcja oskarżyciela występującego przed właściwymi sądami ma zastosowanie do czasu zakończenia postępowania, przez co rozumie się ostateczne rozstrzygnięcie kwestii, czy podejrzany lub oskarżony popełnił przestępstwo, w tym w stosownych przypadkach wydanie wyroku skazującego i rozpatrzenie wszelkich dostępnych środków prawnych lub środków zaskarżenia aż do uprawomocnienia się decyzji rozstrzygającej.
[…]
(36) Stałe izby powinny wykonywać swoje uprawnienia decyzyjne na określonych etapach postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Europejską, aby zapewnić wspólną politykę w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń. Powinny one podejmować decyzje na podstawie projektu decyzji przedłożonego przez delegowanego prokuratora europejskiego prowadzącego sprawę […].
[…]
(83) Niniejsze rozporządzenie nakłada na Prokuraturę Europejską obowiązek poszanowania w szczególności prawa do bezstronnego sądu, prawa do obrony i domniemania niewinności zgodnie z przepisami art. 47 i 48 [Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej »Kartą«)] […].
[…]
(85) Do działań Prokuratury Europejskiej powinno mieć zastosowanie prawo do obrony przewidziane w odpowiednim prawie unijnym […]. Prawo do obrony, a także przewidziane w prawie krajowym prawo do wnoszenia o wyznaczenie biegłych lub wysłuchanie świadków oraz prawo zwrócenia się o to, aby Prokuratura Europejska w inny sposób uzyskała środki dowodowe w imieniu obrony, powinny przysługiwać każdemu podejrzanemu lub oskarżonemu, w sprawie którego Prokuratura Europejska wszczyna postępowanie przygotowawcze.
(86) Zgodnie z art. 86 ust. 3 TFUE ustawodawca Unii może określić przepisy mające zastosowanie do kontroli sądowej czynności procesowych podjętych przez Prokuraturę Europejską przy wypełnianiu jej funkcji. Te uprawnienia przyznane ustawodawcy Unii odzwierciedlają szczególny charakter zadań i struktury Prokuratury Europejskiej, który różni się od charakteru wszystkich pozostałych organów i agencji Unii i wymaga przepisów szczególnych dotyczących kontroli sądowej.
(87) Artykuł 86 ust. 2 TFUE przewiduje, że Prokuratura Europejska jest właściwa do wnoszenia publicznych oskarżeń przed właściwe sądy państw członkowskich. Czynności podejmowane przez Prokuraturę Europejską w trakcie postępowań przygotowawczych są ściśle związane z oskarżeniami, które mogą zostać wniesione w wyniku tych postępowań, i tym samym mają wpływ na porządek prawny państw członkowskich. W wielu przypadkach czynności te będą przeprowadzane przez krajowe organy ścigania działające zgodnie z poleceniami Prokuratury Europejskiej, w niektórych przypadkach po uzyskaniu zgody sądu krajowego.
Z tego względu należy uznać, że czynności procesowe Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, powinny podlegać kontroli przez właściwe sądy krajowe zgodnie z wymogami i procedurami określonymi w prawie krajowym. Powinno to zapewnić, by czynności procesowe Prokuratury Europejskiej, które zostały podjęte przed wniesieniem aktu oskarżenia i które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich (do tej kategorii zalicza się podejrzanego, pokrzywdzonego i inne zainteresowane osoby, na których prawa takie czynności mogą negatywnie wpływać), podlegały kontroli sądowej sądów krajowych. Czynności procesowe dotyczące wyboru państwa członkowskiego, którego sądy będą właściwe do rozpoznania sprawy – co ma nastąpić na podstawie kryteriów określonych w niniejszym rozporządzeniu – mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, a zatem powinny podlegać kontroli sądowej sądów krajowych najpóźniej na etapie postępowania sądowego.
[…]
(88) Zgodność z prawem czynności procesowych Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, powinna podlegać kontroli sądowej sądów krajowych. W tym względzie należy zapewnić skuteczne środki zaskarżenia zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE […].
Jeżeli sądy krajowe przeprowadzają kontrolę zgodności takich czynności z prawem, mogą to czynić na podstawie prawa Unii, w tym niniejszego rozporządzenia oraz na podstawie prawa krajowego, mającego zastosowanie w zakresie, w którym dana kwestia nie jest uregulowana niniejszym rozporządzeniem […].
[…]
(89) Przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące kontroli sądowej nie mają wpływu na uprawnienia Trybunału Sprawiedliwości do kontrolowania decyzji administracyjnych Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, mianowicie decyzji, które nie zostały podjęte w ramach wykonywania jej funkcji w trakcie postępowania przygotowawczego, wnoszenia lub popierania oskarżenia lub wytaczania powództwa przeciwko sprawcom. Niniejsze rozporządzenie pozostaje także bez uszczerbku dla możliwości wnoszenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, Parlament Europejski, Radę [Unii Europejskiej] lub Komisję [Europejską] skarg o unieważnienie zgodnie z art. 263 akapit drugi TFUE oraz art. 265 akapit pierwszy TFUE oraz pozostaje bez uszczerbku dla postępowań o naruszenie prowadzonych na mocy art. 258 i 259 TFUE”.
3 Artykuł 4 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zadania”, ma następujące brzmienie:
„Prokuratura Europejska jest właściwa do spraw dochodzenia, ścigania i stawiania przed sądem sprawców i współsprawców przestępstw naruszających interesy finansowe Unii […]. W tym względzie Prokuratura Europejska wszczyna postępowania przygotowawcze, wnosi akty oskarżenia i sprawuje funkcje oskarżyciela publicznego przed właściwymi sądami państw członkowskich aż do ostatecznego zakończenia sprawy”.
4 Zgodnie z art. 8 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Struktura Prokuratury Europejskiej”:
„1. Prokuratura Europejska jest niepodzielnym unijnym organem o zdecentralizowanej strukturze, działającym jako jeden urząd.
2. Prokuratura Europejska jest zorganizowana na szczeblu centralnym i pozacentralnym.
3. Szczebel centralny stanowi Prokuratura Centralna w siedzibie Prokuratury Europejskiej. W skład Prokuratury Centralnej wchodzą: kolegium, stałe izby, Europejski Prokurator Generalny, zastępcy Europejskiego Prokuratora Generalnego, prokuratorzy europejscy i dyrektor administracyjny.
4. Szczebel pozacentralny stanowią delegowani prokuratorzy europejscy, którzy działają w państwach członkowskich.
[…]”.
5 Artykuł 10 tego rozporządzenia, zatytułowany „Stałe izby”, przewiduje w ust. 1–3:
„1. Przewodniczącymi stałych izb są: Europejski Prokurator Generalny lub jeden z zastępców Europejskiego Prokuratora Generalnego, lub prokurator europejski mianowany przewodniczącym zgodnie z regulaminem wewnętrznym Prokuratury Europejskiej. Obok przewodniczących stałe izby mają po dwóch stałych członków. Liczba stałych izb i ich skład, a także podział właściwości między izbami należycie odzwierciedlają potrzeby funkcjonalne Prokuratury Europejskiej i są ustalane zgodnie z regulaminem wewnętrznym Prokuratury Europejskiej.
[…]
2. Stałe izby monitorują postępowania przygotowawcze prowadzone przez delegowanych prokuratorów europejskich i wnoszone i popierane przez nich oskarżenia oraz kierują tymi postępowaniami i oskarżeniami, zgodnie z ust. 3, 4 i 5 niniejszego artykułu […].
3. Zgodnie z warunkami i procedurami określonymi w niniejszym rozporządzeniu i – w stosownych przypadkach – po rewizji projektu decyzji przedstawionego przez delegowanego prokuratora europejskiego prowadzącego sprawę stałe izby podejmują decyzje o następujących kwestiach:
a) wniesieniu sprawy do sądu […];
b) umorzeniu postępowania […];
[…]”.
6 Artykuł 13 rozporządzenia 2017/1939, zatytułowany „Delegowani prokuratorzy europejscy”, w ust. 1 stanowi:
„Delegowani prokuratorzy europejscy działają w imieniu Prokuratury Europejskiej w swoich państwach członkowskich i – oprócz przyznanych im szczególnych uprawnień i szczególnego statusu oraz z zastrzeżeniem tych uprawnień i tego statusu, a także na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu – mają takie same uprawnienia jak prokuratorzy krajowi, jeśli chodzi o prowadzenie postępowań przygotowawczych, wnoszenie i popieranie oskarżeń oraz doprowadzenie do osądzenia sprawcy.
Delegowani prokuratorzy europejscy odpowiadają za prowadzenie postępowań przygotowawczych oraz wnoszenie i popieranie oskarżeń w tych sprawach, które sami wszczęli, które zostały im przydzielone lub które przejęli, korzystając z prawa do przejęcia sprawy. Delegowani prokuratorzy europejscy działają zgodnie ze wskazówkami i poleceniami stałej izby, której podlega sprawa, a także zgodnie z poleceniami nadzorującego prokuratora europejskiego.
Delegowani prokuratorzy europejscy odpowiadają także za wnoszenie spraw do sądu, w szczególności mają uprawnienia do składania wniosków procesowych, uczestniczenia w przeprowadzaniu dowodów oraz korzystania z dostępnych środków zaskarżenia zgodnie z prawem krajowym”.
7 Artykuł 28 tego rozporządzenia, zatytułowany „Prowadzenie postępowania przygotowawczego”, stanowi w ust. 1:
„Delegowany prokurator europejski prowadzący sprawę może, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i prawem krajowym, samodzielnie przeprowadzić czynności w ramach postępowania przygotowawczego i inne czynności albo wydać właściwym organom w swoim państwie członkowskim polecenie, by takie czynności przeprowadziły. Organy te zgodnie z prawem krajowym zapewniają wykonanie wszystkich poleceń i podejmują czynności im przydzielone […]”.
8 Artykuł 30 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Czynności w ramach postępowania przygotowawczego i inne czynności”, uściśla w ust. 5, że procedury i tryb podejmowania, o których mowa w tym artykule, są określone przez mające zastosowanie prawo krajowe.
9 Artykuł 31 tego rozporządzenia, zatytułowany „Transgraniczne postępowania przygotowawcze”, stanowi w ust. 3:
„Jeżeli zgodnie z prawem państwa członkowskiego pomocniczego delegowanego prokuratora europejskiego do przeprowadzenia danej czynności wymagana jest zgoda organu sądowego, pomocniczy delegowany prokurator europejski musi uzyskać taką zgodę zgodnie z prawem tego państwa członkowskiego.
[…]”.
10 Artykuł 36 rozporządzenia 2017/1939, zatytułowany „Postępowanie przed sądami krajowymi”, określa zasady, zgodnie z którymi stała izba, na podstawie projektu decyzji przedłożonego przez delegowanego prokuratora europejskiego, podejmuje decyzję w przedmiocie wniesienia sprawy do sądu. Zgodnie z ust. 5 tego artykułu po podjęciu decyzji o tym, w którym państwie członkowskim ma być wniesione oskarżenie, właściwy sąd krajowy w tym państwie członkowskim ustala się na podstawie prawa krajowego.
11 Artykuł 37 tego rozporządzenia, zatytułowany „Dowody”, przewiduje w swym ust. 2:
„Niniejsze rozporządzenie nie narusza uprawnień sądu rozpoznającego sprawę do swobodnej oceny dowodów przedstawionych przez oskarżonego lub przez prokuratorów Prokuratury Europejskiej”.
12 Artykuł 41 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowany „Zakres praw przysługujących podejrzanym i oskarżonym”, stanowi:
„1. Działania Prokuratury Europejskiej prowadzone są z pełnym poszanowaniem praw przysługujących podejrzanym i oskarżonym, które zapisano w Karcie, w tym prawa do rzetelnego procesu sądowego i prawa do obrony.
2. Każdemu podejrzanemu lub oskarżonemu w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Europejską przysługują co najmniej […] prawa procesowe przewidziane w […] prawie Unii […].
[…]
3. Bez uszczerbku dla praw, o których mowa w niniejszym rozdziale, podejrzanym i oskarżonym oraz innym osobom uczestniczącym w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Europejską przysługują wszelkie prawa procesowe dostępne na mocy mającego zastosowanie prawa krajowego […]”.
13 Artykuł 42 tego rozporządzenia, zatytułowany „Kontrola sądowa”, przewiduje:
„1. Akty proceduralne Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, podlegają kontroli przez właściwe sądy krajowe zgodnie z wymogami i procedurami określonymi w prawie krajowym. To samo ma zastosowanie w przypadku nieprzyjęcia przez Prokuraturę Europejską aktów proceduralnych, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich i których przyjęcie było na mocy niniejszego rozporządzenia wymagane prawem.
2. Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy, zgodnie z art. 267 TFUE, do orzekania w trybie prejudycjalnym o:
a) ważności aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej, o ile taka kwestia ważności zostanie podniesiona przed sądem państwa członkowskiego bezpośrednio na podstawie prawa Unii;
b) wykładni lub ważności przepisów prawa Unii, w tym niniejszego rozporządzenia;
c) wykładni art. 22 i 25 niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do sporu o właściwość między Prokuraturą Europejską a właściwymi organami krajowymi.
3. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 niniejszego artykułu decyzje Prokuratury Europejskiej o umorzeniu postępowania, o ile są one zaskarżane bezpośrednio na podstawie prawa Unii, podlegają kontroli przeprowadzanej przez Trybunał Sprawiedliwości zgodnie z art. 263 akapit czwarty TFUE.
4. Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy zgodnie z art. 268 TFUE do orzekania w sporach dotyczących odszkodowań w związku ze szkodami wyrządzonymi przez Prokuraturę Europejską.
5. Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy zgodnie z art. 272 TFUE do orzekania w sporach dotyczących klauzul arbitrażowych umieszczonych w umowach zawartych przez Prokuraturę Europejską.
6. Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy zgodnie z art. 270 TFUE do orzekania w sporach w sprawach pracowniczych.
7. Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do orzekania w sprawie odwołania Europejskiego Prokuratora Generalnego lub prokuratorów europejskich […].
8. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla kontroli sądowej przeprowadzanej przez Trybunał Sprawiedliwości zgodnie z art. 263 akapit czwarty TFUE względem decyzji Prokuratury Europejskiej mających wpływ na przewidziane w rozdziale VIII prawa osób, których dane dotyczą, oraz decyzji Prokuratury Europejskiej, które nie są aktami proceduralnymi, np. decyzji Prokuratury Europejskiej w sprawie prawa do publicznego dostępu do dokumentów lub decyzji w sprawie odwołania delegowanych prokuratorów europejskich, które przyjęto zgodnie z art. 17 ust. 3 niniejszego rozporządzenia, lub innych decyzji administracyjnych”.
Okoliczności powstania sporu
14 Okoliczności powstania sporu, które zostały przedstawione w pkt 2–4 zaskarżonego postanowienia, można streścić w następujący sposób.
15 Decyzją z dnia 6 lipca 2021 r. Prokuratura Europejska zarządziła wszczęcie postępowania przygotowawczego, w ramach którego wnoszący odwołanie, Mincu Pătrașcu Brâncuși, uzyskał w dniu 25 maja 2022 r. status oskarżonego.
16 Sporną decyzją dziesiąta stała izba Prokuratury Europejskiej zarządziła, po pierwsze, skierowanie sprawy wnoszącego odwołanie i innych oskarżonych do Tribunalul Bucureşti (sądu okręgowego w Bukareszcie, Rumunia), a po drugie, umorzenie postępowania w odniesieniu do niektórych podejrzanych ze względu na brak istotnych dowodów.
17 Aktem oskarżenia z dnia 19 grudnia 2022 r. sprawa wnoszącego odwołanie została wniesiona do sądu właściwego do wydania wyroku w związku z przestępstwem utworzenia związku przestępczego przewidzianym w art. 367 ust. 1 i 2 rumuńskiego kodeksu karnego, a także w związku z pomocnictwem w popełnieniu przestępstwa polegającego na wykorzystaniu lub przedstawieniu nieprawdziwych, niepoprawnych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów, skutkującym bezprawnym uzyskaniem lub bezprawnym zatrzymaniem środków finansowych lub aktywów z budżetu Unii Europejskiej, zgodnie z art. 48 tego kodeksu w związku z art. 18a ust. 1 i 3 legea nr. 78/2000 pentru prevenirea, descoperirea și sancționarea faptelor de corupție (ustawy nr 78/2000 o zapobieganiu czynom korupcyjnym, ich wykrywaniu i karaniu) z dnia 8 maja 2000 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 219 z dnia 18 maja 2000 r.) na podstawie art. 35 ust. 1 i art. 38 ust. 1 tego kodeksu.
Skarga do Sądu i zaskarżone postanowienie
18 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 7 lipca 2023 r. wnoszący odwołanie wniósł na podstawie art. 263 TFUE skargę, w której zwrócił się do Sądu, po pierwsze, o stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz późniejszych aktów, a po drugie, na podstawie art. 277 TFUE, o stwierdzenie niemożności stosowania przepisów regulaminu wewnętrznego Prokuratury Europejskiej sprzecznych z rozporządzeniem 2017/1939.
19 Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 28 września 2023 r. Prokuratura Europejska podniosła na podstawie art. 130 regulaminu postępowania przed Sądem zarzut niedopuszczalności, w drodze którego wniosła do Sądu o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej i obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania.
20 Jak wynika z pkt 8 zaskarżonego postanowienia, Sąd, na podstawie art. 130 §§ 1 i 7 regulaminu postępowania, postanowił orzec w przedmiocie tego zarzutu niedopuszczalności bez dalszych czynności procesowych.
21 W pkt 9 tego postanowienia Sąd wskazał, że w ramach wspomnianego zarzutu niedopuszczalności Prokuratura Europejska wskazała trzy przeszkody procesowe. Po pierwsze, twierdziła ona, że Sąd nie jest właściwy do orzekania w przedmiocie żądań stwierdzenia nieważności skierowanych przeciwko zaskarżonej decyzji ze względu na to, że art. 263 TFUE nie ma zastosowania do aktów proceduralnych. Po drugie, podnosiła, że wnoszący odwołanie nie ma legitymacji procesowej. Po trzecie, domagała się ona, by – skoro skarga w postępowaniu głównym była niedopuszczalna – zarzut niezgodności z prawem podniesiony przez wnoszącego odwołanie zgodnie z art. 277 TFUE został odrzucony jako niedopuszczalny.
22 W pkt 10–15 wspomnianego postanowienia Sąd zreferował argumenty podniesione przez Prokuraturę Europejską na poparcie pierwszej wskazanej przez nią przeszkody procesowej. Poprzez te argumenty organ ten podnosił zasadniczo, że sporna decyzja jest aktem proceduralnym w rozumieniu art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939, do którego art. 263 TFUE nie ma zastosowania i którego kontrola sądowa należy do właściwości sądów krajowych, a nie Sądu.
23 W pkt 16–20 tego postanowienia Sąd streścił argumentację przedstawioną przez wnoszącego odwołanie w ramach jego uwag w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności zgłoszonego przez Prokuraturę Europejską. Zdaniem wnoszącego odwołanie art. 42 rozporządzenia 2017/1939, w zakresie, w jakim wprowadza odstępstwo od wyłącznej właściwości Trybunału do kontrolowania aktów Unii, nie spełnia wymogów prawa do skutecznego środka prawnego i rzetelnego procesu sądowego, przewidzianych w art. 47 Karty, i narusza właściwość Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uregulowaną w art. 19 TUE, do zapewnienia poszanowania prawa w wykładni i stosowaniu traktatów Unii oraz poszanowania autonomii systemu prawnego Unii. Ów art. 42 należy zatem jego zdaniem interpretować w świetle innych przepisów i zasad Unii w dziedzinie sądownictwa, które uwzględniają prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do rzetelnego procesu, w ten sposób, że jego skarga była dopuszczalna.
24 Jak wskazał Sąd w pkt 21 zaskarżonego postanowienia, uznał on, że mechanizm przewidziany przez prawodawcę Unii w celu zapewnienia kontroli aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej jest mechanizmem sui generis.
25 Przede wszystkim w pkt 22 tego postanowienia zwrócił on uwagę na to, że art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 przewiduje między innymi, że akty proceduralne Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, podlegają kontroli właściwych sądów krajowych zgodnie z wymogami i procedurami określonymi w prawie krajowym.
26 Ponadto w pkt 23 rzeczonego postanowienia wskazał, że artykuł ten w ust. 3 i 8 wyraźnie przewiduje właściwość sądu Unii na podstawie art. 263 TFUE wyłącznie w odniesieniu do decyzji Prokuratury Europejskiej o umorzeniu postępowania, o ile są one zaskarżane bezpośrednio na podstawie prawa Unii, a także w odniesieniu do decyzji Prokuratury Europejskiej mających wpływ na przewidziane w rozdziale VIII rozporządzenia 2017/1939 prawa osób, których dane dotyczą, oraz do decyzji Prokuratury Europejskiej, które nie są aktami proceduralnymi, takich jak decyzje w sprawie prawa do publicznego dostępu do dokumentów, lub do decyzji w sprawie odwołania delegowanych prokuratorów europejskich, które przyjęto zgodnie z art. 17 ust. 3 tego rozporządzenia, lub do innych decyzji administracyjnych.
27 Tymczasem w pkt 24 tego postanowienia Sąd stwierdził, że sporna decyzja w zakresie, w jakim dotyczy wnoszącego odwołanie, stanowi akt proceduralny Prokuratury Europejskiej, który nie zalicza się do decyzji, o których mowa w art. 42 ust. 3 i 8 wspomnianego rozporządzenia, ponieważ w drodze tej decyzji Prokuratura Europejska wniosła jego sprawę sądu.
28 Co się tyczy argumentu wnoszącego odwołanie, zgodnie z którym Sąd powinien uznać się za właściwy na podstawie wykładni tego artykułu zmierzającej do spełnienia wymogów, w szczególności, prawa do skutecznego środka prawnego i do rzetelnego procesu oraz do nienaruszania właściwości Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Sąd wskazał w pkt 26 zaskarżonego postanowienia, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dokonanie szerokiej wykładni jest możliwe jedynie pod warunkiem, że jest ona zgodna z treścią danego przepisu, oraz że nawet zasada wykładni zgodnej z wiążącą normą wyższego rzędu nie może służyć jako podstawa dla dokonywania wykładni contra legem.
29 W tym przypadku w pkt 27 tego postanowienia Sąd uznał, że z brzmienia art. 42 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2017/1939 jednoznacznie wynika, że przepis ten przyznaje sądom krajowym wyłączną właściwość do rozpoznawania aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, poza wyjątkami przewidzianymi w ust. 3 tego artykułu oraz procedowaniem zastrzeżonym dla niektórych decyzji Prokuratury Europejskiej, o których mowa w ust. 8 tego artykułu, oraz że Trybunał może w trybie prejudycjalnym badać ważność tych aktów w świetle przepisów prawa Unii oraz rozstrzygać o wykładni lub ważności przepisów tego rozporządzenia. W pkt 28 tego postanowienia Sąd wywiódł stąd, że wnoszący odwołanie zaproponował wykładnię tegoż art. 42 contra legem, której w związku z tym nie można przyjąć.
30 Ponadto w pkt 29 zaskarżonego postanowienia Sąd zauważył, że przy założeniu, iż wnoszący odwołanie zamierzał również zakwestionować sporną decyzję, kwestionując w drodze zarzutu niezgodności z prawem ważność art. 42 rozporządzenia 2017/1939 w świetle art. 19 TUE, takiego zakwestionowania nie można dopuścić ze względu na brak właściwości Sądu do rozpoznania skargi w postępowaniu głównym.
31 Wreszcie w pkt 30 i 31 tego postanowienia, co się tyczy wymogów dotyczących skutecznej ochrony sądowej, Sąd zauważył, że jak wynika z art. 42 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939, Trybunał jest właściwy w szczególności na podstawie art. 267 TFUE do rozpoznawania kwestii wykładni i ważności aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej oraz przepisów prawa Unii, w tym tego rozporządzenia. W konsekwencji, ponieważ wnoszący odwołanie może co do zasady kwestionować przed właściwymi sądami krajowymi akty proceduralne Prokuratury Europejskiej i w tym kontekście podnosić niezgodność z prawem wspomnianego rozporządzenia, do Trybunału należałoby, gdyby zwrócił się do niego sąd krajowy, orzeczenie w przedmiocie ważności art. 42 tego rozporządzenia, a także, w stosownym przypadku, w przedmiocie ważności regulaminu wewnętrznego Prokuratury Europejskiej.
32 W świetle ogółu tych rozważań Sąd w pkt 32 zaskarżonego postanowienia uwzględnił pierwszą przeszkodę procesową podniesioną przez Prokuraturę Europejską i w konsekwencji odrzucił skargę ze względu na swój brak właściwości do jej rozpoznania, uznając, że nie ma potrzeby orzekania ponadto w przedmiocie żądań dotyczących przepisów regulaminu wewnętrznego Prokuratury Europejskiej, które dotyczą istoty sporu.
Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron postępowania odwoławczego
33 Decyzją prezesa Trybunału z dnia 11 listopada 2024 r. Komisja została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze interwenienta po stronie Rady.
34 Strona wnosząca odwołanie wnosi do Trybunału o:
– uznanie odwołania za dopuszczalne;
– uchylenie zaskarżonego postanowienia; oraz
– stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
35 Prokuratura Europejska, popierana przez Parlament, wnosi do Trybunału o:
– oddalenie odwołania w całości;
– obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
36 Wnoszący odwołanie podnosi na jego poparcie, tytułem głównym, zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd prawa w ten sposób, że odrzucił on jego skargę bez zbadania argumentacji, w której wnoszący odwołanie twierdził, że art. 42 rozporządzenia 2017/1939 nie spełnia wymogów prawa do skutecznego środka prawnego i rzetelnego procesu przewidzianych w art. 47 Karty i narusza właściwość Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uregulowaną w art. 19 TUE w związku z art. 86 ust. 3 TFUE i art. 263 TFUE. Tytułem żądania ewentualnego wnoszący odwołanie podnosi zarzut dotyczący w istocie odmówienia przez Sąd wstrzymania się z rozstrzygnięciem kwestii dopuszczalności jego skargi do czasu wydania orzeczenia co do istoty sprawy, zważywszy na ścisły związek między zarzutem niedopuszczalności podniesionym przez Prokuraturę Europejską a rozstrzygnięciem tej skargi co do istoty.
W przedmiocie dopuszczalności
37 Tytułem głównym Prokuratura Europejska, popierana przez Parlament, podnosi, że odwołanie należy oddalić jako niedopuszczalne. Podnosi ona, że wnoszący odwołanie nie przedstawia konkretnej argumentacji mającej na celu wskazanie naruszenia prawa, jakim miałoby być dotknięte zaskarżone postanowienie, oraz że – nie wskazując przepisów, które zostały naruszone przez Sąd – ogranicza się on do zarzucenia Sądowi, że nie przeprowadził analizy ważności art. 42 rozporządzenia 2017/1939, i do powtórzenia zarzutów skargi dotyczących niezgodności tego artykułu z prawem pierwotnym Unii.
38 W tej kwestii należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz art. 168 § 1 lit. d) i art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem wynika, że odwołanie powinno precyzyjnie wskazywać zakwestionowane części postanowienia, o którego uchylenie się wnosi, oraz zawierać argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie, pod rygorem niedopuszczalności odwołania lub danego zarzutu (wyrok z dnia 4 października 2024 r., Aeris Invest/Komisja i SRB, C‑535/22 P, EU:C:2024:819 pkt 105 i przytoczone tam orzecznictwo).
39 Wynikających z tych przepisów wymogów uzasadnienia nie spełnia odwołanie, które polega jedynie na powtórzeniu lub dosłownym zacytowaniu zarzutów i argumentów przedstawionych już przed Sądem, w tym opartych na okolicznościach faktycznych odrzuconych wprost przez Sąd, i które nie zawiera nawet argumentacji mającej konkretnie na celu określenie naruszenia prawa, jakim miałby być dotknięty zaskarżony wyrok. Odwołanie takie stanowi bowiem w istocie wniosek o ponowne rozpatrzenie skargi wniesionej do Sądu, co nie należy do kompetencji Trybunału (wyrok z dnia 4 października 2024 r., Aeris Invest/Komisja i SRB, C‑535/22 P, EU:C:2024:819 pkt 105 i przytoczone tam orzecznictwo).
40 Jednakże w sytuacji gdy wnoszący odwołanie kwestionuje interpretację lub sposób zastosowania przez Sąd prawa Unii, kwestie prawne rozpatrywane w pierwszej instancji mogą ponownie stanowić przedmiot sporu w ramach odwołania. Gdyby bowiem wnoszący odwołanie nie mógł oprzeć odwołania na zarzutach i argumentach podniesionych już przed Sądem, postępowanie odwoławcze byłoby częściowo pozbawione sensu (wyrok z dnia 4 października 2024 r., Aeris Invest/Komisja i SRB, C‑535/22 P, EU:C:2024:819 pkt 106 i przytoczone tam orzecznictwo).
41 W niniejszej sprawie, po pierwsze, należy zauważyć, że wbrew temu, co twierdzi Prokuratura Europejska, wnoszący odwołanie wskazał w odwołaniu w sposób jasny i szczegółowy podnoszone naruszenie prawa, jakim miało być dotknięte zaskarżone postanowienie, utrzymując, że Sąd nie zbadał jego argumentów wykazujących, z jego punktu widzenia, że art. 42 rozporządzenia 2017/1939 jest sprzeczny z prawem pierwotnym Unii.
42 Po drugie, zważywszy, że Sąd odrzucił skargę, uznając, iż art. 42 rozporządzenia 2017/1939 stanowi przeszkodę we wniesieniu do niego skargi o stwierdzenie nieważności aktu proceduralnego Prokuratury Europejskiej, wnoszący odwołanie może oprzeć się na argumentach podniesionych w pierwszej instancji, o których mowa w pkt 41 niniejszego wyroku, w celu wykazania, że stwierdzenie to narusza prawo.
43 Wynika stąd, że odwołanie jest dopuszczalne.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
44 Przede wszystkim wnoszący odwołanie przypomina, że przed Sądem podniósł, iż art. 42 rozporządzenia 2017/1939 nie spełnia wymogów prawa do skutecznego środka prawnego i rzetelnego procesu przewidzianych w art. 47 Karty oraz że narusza on właściwość Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej do zapewnienia, zgodnie z art. 19 TUE w interpretacji dokonanej przez Trybunał w pkt 282 wyroku z dnia 3 września 2008 r., Kadi i El Barakaat International Foundation/Rada i Komisja (C‑402/05 P i C‑415/05 P, EU:C:2008:461), poszanowania prawa w wykładni i stosowaniu traktatów Unii, a także poszanowania autonomii systemu prawnego Unii.
45 Po pierwsze, zauważa on w tym względzie, że brzmienie art. 86 ust. 3 TFUE przewiduje możliwość określenia przez rozporządzenie 2017/1939 „przepisów mających zastosowanie do kontroli sądowej” aktów proceduralnych przyjmowanych przez Prokuraturę Europejską, bez wyraźnego odniesienia się do możliwości odstępstwa od zasad dotyczących właściwości Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na podstawie art. 263 TFUE, w przeciwieństwie do innych postanowień traktatu FUE, które wyraźnie przewidują „odstępstwo” od art. 258 i 259 TFUE. Tak więc w braku takiej podstawy prawnej akt niższej rangi, taki jak to rozporządzenie, nie może ustanawiać odstępstwa od tej właściwości ustanowionej normami prawa pierwotnego Unii. Istotny w tym względzie jest zdaniem wnoszącego odwołanie wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., Berlusconi i Fininvest (C‑219/17, EU:C:2018:1023, pkt 48, 57, 60), ponieważ dotyczy sytuacji analogicznej do sytuacji rozpatrywanej w niniejszej sprawie. Wnoszący odwołanie powołuje się również na wyrok z dnia 6 marca 2018 r., Achmea (C‑284/16, EU:C:2018:158) i opinię 1/20 [Opinia wydana na podstawie art. 218 ust. 11 TFUE (Zmodernizowany Traktat Karty energetycznej)] z dnia 16 czerwca 2022 r. (EU:C:2022:485).
46 Po drugie, co się tyczy podnoszonego naruszenia art. 47 Karty, wnoszący odwołanie podnosi, że sądy krajowe nie mają wiedzy fachowej i właściwości do orzekania w przedmiocie nieważności aktów Unii, takich jak rozporządzenie 2017/1939 lub regulamin wewnętrzny Prokuratury Europejskiej, w związku z czym w przypadku gdy akty proceduralne tego organu są wydawane na podstawie prawa Unii, ich kontrola sądowa powinna należeć do właściwości sądów Unii. Natomiast mechanizm pytania prejudycjalnego nie pozwala na spełnienie wymogów skutecznego środka prawnego. Spoczywający na sądach krajowych obowiązek zwrócenia się do Trybunału nie jest bowiem wykonalny, w związku z czym istnieje wysokie ryzyko, że prawo Unii nie zostanie zastosowane lub zostanie zastosowane w sposób błędny, tym bardziej że odnośne sądy krajowe nie są obyte z prawem Unii.
47 Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu Sąd odrzucił skargę o stwierdzenie nieważności, wychodząc z założenia, że art. 42 rozporządzenia 2017/1939 jest zgodny z prawem pierwotnym Unii, bez wyraźnego uzasadnienia tego założenia, a w szczególności bez zbadania argumentów przedstawionych w pkt 44–46 niniejszego wyroku, które podważają to założenie. W związku z tym wnoszący odwołanie uważa, że Sąd niesłusznie uznał się za niewłaściwy do rozpoznania skargi.
48 Prokuratura Europejska, popierana przez Parlament, podnosi, po pierwsze, opierając się na pkt 29 zaskarżonego postanowienia, że ze względu na brak właściwości Sądu do rozpoznania skargi zarzut niezgodności z prawem art. 42 tego rozporządzenia nie mógł być przedmiotem dyskusji. Ponadto Sąd przedstawił w sposób prawidłowy i szczegółowy powody, dla których wykładnia i zgodność z prawem tego artykułu nie mogą być analizowane w ramach skargi o stwierdzenie nieważności opartej na art. 263 TFUE, ponieważ ważność wspomnianego art. 42 może być badana jedynie w ramach odesłania prejudycjalnego na podstawie art. 267 TFUE.
49 Po drugie, twierdzi ona, że wykładnia art. 42 wspomnianego rozporządzenia zaproponowana przez wnoszącego odwołanie prowadziłaby do rażącego naruszenia art. 86 ust. 2 i 3 TFUE, tworząc środek zaskarżenia przed sądami Unii nieprzewidziany w traktacie FUE i przekształcając je w sąd sprawujący zwykłą kontrolę sądową w sprawach należących do kompetencji Prokuratury Europejskiej, ze szkodą dla właściwości sądów krajowych.
50 Po trzecie, podnosi ona, że wspomniany art. 42 nie narusza żadnego z postanowień prawa pierwotnego Unii, na które powołuje się wnoszący odwołanie, oraz że zgodnie z art. 86 ust. 3 TFUE i jak wynika z motywu 86 rozporządzenia 2017/1939, tenże art. 42 stanowi lex specialis w stosunku do art. 263 TFUE.
51 Po czwarte, twierdzi ona, że art. 42 rozporządzenia 2017/1939, który opiera się na kilku filarach prawnych gwarantujących dostęp do wymiaru sprawiedliwości i prawo do obrony, ma na celu zapewnienie weryfikacji wszystkich aspektów zgodności z prawem aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej i zapewnia skuteczny środek prawny w każdej sytuacji, w której akty te byłyby sprzeczne z prawem Unii lub prawem krajowym. W szczególności ust. 1 tego artykułu gwarantuje skuteczny środek prawny w zakresie, w jakim sądy krajowe, po pierwsze, znajdują się w najlepszej sytuacji, by sprawować kontrolę sądową owych aktów, a po drugie, jako jedyne są właściwe do stosowania zarówno prawa krajowego, jak i prawa Unii. Ponadto, jeżeli akt proceduralny Prokuratury Europejskiej wydaje się sprzeczny z prawem Unii, wspomniany art. 42 wymaga w ust. 2 lit. a) i zgodnie z zasadami określonymi w pkt 15 wyroku z dnia 22 października 1987 r., Foto-Frost (314/85, EU:C:1987:452), aby sądy krajowe zwróciły się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie oceny ważności tego aktu.
52 Po piąte, okoliczność, że akty proceduralne Prokuratury Europejskiej podlegają kontroli sądowej sądów krajowych, jest jej zdaniem bezpośrednią konsekwencją tego, że zgodnie z art. 86 TFUE i art. 36 rozporządzenia 2017/1939 sprawy, w których Prokuratura Europejska prowadzi postępowanie przygotowawcze, skutkują postępowaniem przed sądami krajowymi. Orzecznictwo, na które powołuje się wnoszący odwołanie, nie ma w tym względzie zastosowania, ponieważ środki prawne w tym przypadku są przewidziane w tym rozporządzeniu na podstawie FUE, a nie w traktacie międzynarodowym.
Ocena Trybunału
53 Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że do sądów Unii należy zbadanie, w tym z urzędu, czy są one właściwe do rozpoznania sporu, ponieważ kwestia ta należy do bezwzględnych przeszkód procesowych (zob. podobnie wyroki: z dnia 23 kwietnia 1986 r., Les Verts/Parlament, 294/83, EU:C:1986:166, pkt 19; a także z dnia 6 października 2020 r., Bank Refah Kargaran/Rada, C‑134/19 P, EU:C:2020:793, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
54 W niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 25–32 zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził brak swojej właściwości do rozpoznania skargi skierowanej przeciwko aktowi proceduralnemu Prokuratury Europejskiej w rozumieniu art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 bez zbadania przedstawionych mu przez wnoszącego odwołanie argumentów zmierzających do wykazania, że ze względu na to, iż artykuł ten stanowi odstępstwo od wyłącznej właściwości Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej do kontroli aktów Unii, jest on sprzeczny z prawem pierwotnym Unii.
55 Po pierwsze, Sąd uznał bowiem, w pkt 25–28 zaskarżonego postanowienia, że wykładnia art. 42 rozporządzenia 2017/1939 przedstawiona przez wnoszącego odwołanie w skardze, zgodnie z którą Sąd powinien uznać się za właściwy w szczególności w tym celu, by zadośćuczynić wymogom prawa do skutecznego środka prawnego i nie naruszać kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, stanowi wykładnię contra legem tego artykułu. W tej kwestii wskazał on, że z brzmienia ust. 1 i 2 tego artykułu całkowicie jednoznacznie wynika, że rozporządzenie to przyznaje sądom krajowym wyłączną właściwość do rozpoznawania aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej – poza wyjątkami przewidzianymi w ust. 3 tego samego artykułu oraz procedowaniem zastrzeżonym dla niektórych decyzji Prokuratury Europejskiej, o których mowa w ust. 8 tego artykułu – oraz że jedynie w trybie prejudycjalnym Trybunał bada ważność tych aktów w świetle przepisów prawa Unii oraz rozstrzyga o wykładni lub ważności przepisów tego rozporządzenia.
56 Po drugie, w pkt 29 zaskarżonego postanowienia Sąd zauważył, że przy założeniu, iż wnoszący odwołanie zamierzał również podważyć w drodze zarzutu niezgodności z prawem ważność art. 42 rozporządzenia 2017/1939 w świetle art. 19 TUE, takiego zakwestionowania nie można było dopuścić ze względu na brak właściwości Sądu do rozpoznania skargi w postępowaniu głównym.
57 Ponadto o ile w pkt 30 i 31 tego postanowienia Sąd, tytułem uzupełnienia, zasugerował w istocie, że wymogi dotyczące skutecznej ochrony sądowej są spełnione dzięki możliwości, w przypadku wnoszącego odwołanie, powołania się na niezgodność z prawem art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 w ramach postępowania przed właściwymi sądami krajowymi, a w przypadku Trybunału – wypowiedzenia się w szczególności w przedmiocie ważności tego artykułu, gdyby sądy te zwróciły się do niego na podstawie ust. 2 tego artykułu, o tyle nie zajął on stanowiska w kwestii respektowania przez ten sam artykuł wyłącznej właściwości Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie dokonywania kontroli aktów Unii.
58 W tym względzie należy stwierdzić, że Sąd nie może uznać się za niewłaściwy do rozpoznania skargi bez uprzedniego zbadania zasadności wszystkich podniesionych przed nim argumentów zmierzających właśnie do ustalenia własnej właściwości w tym względzie.
59 W szczególności, co się tyczy pkt 29 zaskarżonego postanowienia, należy zauważyć, że utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym niedopuszczalność skargi głównej pociąga za sobą niedopuszczalność zarzutu niezgodności z prawem podniesionego na poparcie tej skargi (zob. podobnie wyrok z dnia 5 marca 2020 r., Credito Fondiario/SRB, C‑69/19 P, EU:C:2020:178, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo), nie może z założenia upoważnić Sądu do tego, by uznał się za niewłaściwy do zbadania argumentacji mającej na celu podważenie, w świetle prawa pierwotnego Unii, ważności przepisu prawa wtórnego ze względu na to, że jest on niewłaściwy do rozpoznania skargi głównej, jeżeli to właśnie na tym przepisie opiera stwierdzenie braku swojej właściwości.
60 Z orzecznictwa wynika zatem, że w przypadku gdy Sąd rozpatruje zarzut niezgodności z prawem przepisu prawa wtórnego wyłączającego spod wszelkiej kontroli sądowej kwestionowaną przed nim decyzję organu Unii ze względu na niezgodność tego przepisu z art. 263 TFUE, powinien on zbadać, czy ten zarzut niezgodności z prawem jest zasadny, i w stosownym przypadku uznać się za właściwy do kontroli zgodności z prawem tej decyzji na podstawie art. 263 TFUE w celu zapewnienia skutecznej kontroli sądowej owej decyzji (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., Satcen/KF, C‑14/19 P, EU:C:2020:492, pkt 65, 72, 85, 86).
61 Z rozważań zawartych w pkt 55–60 niniejszego wyroku wynika, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając brak swojej właściwości do rozpoznania skargi skierowanej przeciwko aktowi proceduralnemu Prokuratury Europejskiej w rozumieniu art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 bez zbadania, czy takiemu stwierdzeniu nie stoi na przeszkodzie prawo pierwotne Unii.
62 Jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jeżeli uzasadnienie wyroku lub postanowienia Sądu obarczone jest naruszeniem prawa Unii, ale jego sentencję należy uznać za zasadną w świetle innych względów prawnych, odwołanie należy oddalić (wyrok z dnia 28 października 2020 r., Associazione GranoSalus/Komisja, C‑313/19 P, EU:C:2020:869, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
63 Tak jest w niniejszym przypadku.
64 W tym względzie, co się tyczy w pierwszej kolejności argumentu wnoszącego odwołanie dotyczącego naruszenia przez art. 42 rozporządzenia 2017/1939 kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przewidzianych w art. 19 TUE i w art. 263 TFUE, należy przypomnieć, że jak wynika z art. 19 ust. 1 TUE, nad poszanowaniem porządku prawnego i systemu sądowniczego Unii czuwają Trybunał i sądy państw członkowskich, przy czym do Trybunału należy zapewnienie poszanowania autonomii porządku prawnego Unii ustanowionego w ten sposób przez traktaty [opinia 1/09 (Porozumienie o utworzeniu jednolitego systemu rozstrzygania sporów patentowych) z dnia 8 marca 2011 r., EU:C:2011:123, pkt 66, 67 i przytoczone tam orzecznictwo].
65 W tym kontekście zadaniem sądów krajowych i Trybunału jest zapewnienie pełnego stosowania prawa Unii we wszystkich państwach członkowskich, jak również ochrony sądowej praw, jakie jednostki wywodzą z tego prawa. Sąd krajowy wypełnia bowiem we współpracy z Trybunałem wspólne zadania służące zapewnieniu poszanowania prawa w wykładni i stosowaniu traktatów [zob. podobnie opinia 1/09 (Porozumienie ustanawiające jednolity system rozstrzygania sporów patentowych) z dnia 8 marca 2011 r., EU:C:2011:123, pkt 68, 69 i przytoczone tam orzecznictwo].
66 Ponadto, zgodnie z art. 19 ust. 3 TUE, w traktacie FUE, w art. 263 i 277 z jednej strony oraz w art. 267 z drugiej, ustanowiono kompletny system środków prawnych i procedur zapewniający kontrolę legalności aktów Unii, powierzając ją sądom Unii (wyrok z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 92 i przytoczone tam orzecznictwo).
67 Tak więc osoby fizyczne i prawne, które nie mogą, z racji przesłanek dopuszczalności określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE, skarżyć bezpośrednio aktów Unii o charakterze generalnym, są chronione przed stosowaniem wobec nich takich aktów. Jeżeli stosowanie tych aktów należy do instytucji Unii, to osoby te mogą wnieść skargę bezpośrednią do sądu Unii przeciwko aktom wykonawczym na zasadach określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE i podnieść zgodnie z art. 277 TFUE na poparcie skargi zarzut niezgodności z prawem danego aktu o charakterze generalnym. Jeżeli stosowanie aktu Unii jest zadaniem państw członkowskich, osoby te mogą podnosić zarzut nieważności aktu przed sądami krajowymi i spowodować, że owe sądy wystąpią z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału na podstawie art. 267 TFUE (wyrok z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 93 i przytoczone tam orzecznictwo).
68 Należy jednak przypomnieć, że w celu uwzględnienia szczególnego charakteru zadań i struktury Prokuratury Europejskiej, który – jak wskazano w motywie 86 rozporządzenia 2017/1939 – różni się od charakteru wszystkich pozostałych organów i jednostek organizacyjnych Unii, art. 86 ust. 3 TFUE pozwala prawodawcy Unii na ustanowienie zasad szczególnych mających zastosowanie do sądowej kontroli aktów proceduralnych podjętych przez nią przy wypełnianiu jej funkcji [wyrok z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych), C‑292/23, EU:C:2025:255, pkt 48].
69 Jak wskazał już Trybunał. prawodawca Unii skorzystał z tego uprawnienia, przyjmując art. 42 tego rozporządzenia, którego ustęp 1 przewiduje, że akty proceduralne Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, podlegają kontroli przez właściwe sądy krajowe zgodnie z wymogami i procedurami określonymi w prawie krajowym [wyrok z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych), C‑292/23, EU:C:2025:255, pkt 49].
70 Znaczny stopień integracji tego organu Unii z systemami postępowania karnego państw członkowskich, w ramach których wykonuje on swoje kompetencje, uzasadnia, jak wynika z motywu 87 akapit pierwszy tego rozporządzenia, właściwość sądów krajowych w odniesieniu do aktów proceduralnych, o których mowa w art. 42 ust. 1 tego rozporządzenia [zob. podobnie wyrok z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych), C‑292/23, EU:C:2025:255, pkt 74].
71 Natomiast art. 42 ust. 2–8 rozporządzenia 2017/1939 wymienia przypadki, w których kontrola sądowa działalności Prokuratury Europejskiej należy do właściwości sądów Unii. W szczególności zgodnie z ust. 2 lit. a) i b) tego artykułu do Trybunału należy orzekanie w trybie prejudycjalnym w kwestiach ważności aktów proceduralnych tego organu, podniesionych przed sądem krajowym bezpośrednio na podstawie prawa Unii, a także w przedmiocie wykładni i ważności „przepisów prawa Unii, w tym niniejszego rozporządzenia”. Ponadto decyzje Prokuratury Europejskiej o umorzeniu postępowania – o ile są one zaskarżane bezpośrednio na podstawie prawa Unii – o których mowa w ust. 3 tego artykułu, z jednej strony oraz decyzje dotyczące ochrony danych osobowych i „decyzje administracyjne” Prokuratury Europejskiej w rozumieniu ust. 8 tego samego artykułu z drugiej strony są objęte zakresem stosowania art. 263 TFUE [zob. podobnie wyrok z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych), C‑292/23, EU:C:2025:255, pkt 55–57].
72 Tymczasem należy wskazać, że wbrew twierdzeniom wnoszącego odwołanie podział kompetencji między sądami krajowymi a sądami Unii ustanowiony w art. 42 rozporządzenia 2017/1939 w żaden sposób nie stanowi niedopuszczalnego odstępstwa od wyłącznej właściwości sądów Unii w zakresie kontrolowania zgodności z prawem aktów przyjętych przez organy lub jednostki organizacyjne Unii na podstawie art. 263 TFUE.
73 W tym względzie należy zauważyć, że poddając kontroli sądowej sądów krajowych wyłącznie akty proceduralne Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, z wyjątkiem jej decyzji o umorzeniu postępowania, oraz przewidując właściwość Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w innych przypadkach, zgodnie z postanowieniami traktatu FUE, które regulują tę właściwość i o których mowa w odpowiednich ustępach tego art. 42, prawodawca Unii nie przekroczył granic upoważnienia udzielonego mu wyraźnie w art. 86 ust. 3 TFUE do ustanowienia, zgodnie z jego brzmieniem, „zasad sądowej kontroli czynności procesowych podjętych przez [Prokuraturę Europejską] przy wypełnianiu jej funkcji”.
74 W szczególności brak wyraźnego odniesienia w tym brzmieniu art. 86 ust. 3 TFUE do odstępstwa od reguł właściwości sądów Unii przewidzianych w art. 263 TFUE, na które to odstępstwo powołuje się wnoszący odwołanie, nie oznacza, że – jak twierdzi ten ostatni – brzmienie to upoważnia jedynie prawodawcę Unii do ustanowienia szczególnych warunków i zasad dotyczących skarg wnoszonych przez osoby fizyczne i prawne na akty proceduralne Prokuratury Europejskiej, lecz nie do wyłączenia tych skarg spod właściwości tych sądów.
75 I tak, po pierwsze, z art. 86 ust. 2 TFUE wynika, że Prokuratura Europejska jest właściwa do spraw dochodzenia, ścigania i stawiania przed właściwymi sądami państw członkowskich sprawców i współsprawców przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, a także do wnoszenia przed te sądy publicznego oskarżenia w odniesieniu do tych przestępstw. Po drugie, zgodnie z art. 86 ust. 1 i 3 TFUE do prawodawcy Unii należy nie tylko określenie przepisów mających zastosowanie do sądowej kontroli aktów proceduralnych tego organu, ale także, szerzej, jego ustanowienie i określenie jego statutu, warunków wypełniania jego funkcji, zasad proceduralnych mających zastosowanie do jego działań, jak również zasad dopuszczalności dowodów.
76 W konsekwencji, biorąc pod uwagę szczególny charakter zadań powierzonych Prokuraturze Europejskiej przez traktat FUE, mających na celu skazanie przez właściwe sądy krajowe sprawców i współsprawców przestępstw, w odniesieniu do których sprawuje ona funkcje oskarżyciela publicznego, oraz zakres uprawnień przyznanych w tym traktacie prawodawcy Unii w celu określenia ram instytucjonalnych i proceduralnych, w których Prokuratura Europejska wykonuje te zadania, wyrażenie „zasady kontroli sądowej czynności procesowych [Prokuratury Europejskiej]” zawarte w art. 86 ust. 3 TFUE należy interpretować w ten sposób, że może ono obejmować nie tylko ustanowienie wymogów i warunków szczególnych dotyczących środków prawnych przeciwko tym aktom proceduralnym, lecz również, w stosownych przypadkach, ustanowienia szczególnych zasad dotyczących jurysdykcji.
77 Kwestia, czy kontrola sądowa wspomnianych aktów proceduralnych powinna należeć do właściwości sądów Unii, czy też sądów krajowych, jest bowiem ściśle związana z podziałem kompetencji dokonanym w danej dziedzinie między organami Unii a organami krajowymi w akcie prawa wtórnego określającym, zgodnie z art. 86 ust. 3 TFUE, statut Prokuratury Europejskiej, warunki wypełniania jej funkcji i mające zastosowanie do jej działań zasady proceduralne (zob. analogicznie wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., Berlusconi i Fininvest, C‑219/17, EU:C:2018:1023, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
78 Tymczasem w ramach instytucjonalnych i proceduralnych ustanowionych w rozporządzeniu 2017/1939, jak podkreślono w istocie w motywie 87 akapit pierwszy tego rozporządzenia, skutki prawne, jakie akty proceduralne Prokuratury Europejskiej wywołują wobec osób trzecich, są w dużej mierze określone w prawie krajowym mającym zastosowanie do tych aktów, w tym w odniesieniu do transgranicznych postępowań przygotowawczych uregulowanych w art. 31–33 tego rozporządzenia [zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., G.K. i in. (Prokuratura Europejska), C‑281/22, EU:C:2023:1018, pkt 47–54].
79 Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 10 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia w związku z jego art. 13 ust. 1, delegowani prokuratorzy europejscy, których monitorują i nad którymi kierownictwo sprawują stałe izby, działają w imieniu Prokuratury Europejskiej w swoich państwach członkowskich i mają takie same uprawnienia jak prokuratorzy krajowi, jeśli chodzi o prowadzenie postępowań przygotowawczych, wnoszenie i popieranie oskarżeń oraz doprowadzenie do osądzenia sprawcy, z zastrzeżeniem szczególnych uprawnień i szczególnego statusu przyznanych im tym rozporządzeniem.
80 Po drugie, na podstawie art. 28 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 delegowany prokurator europejski prowadzący sprawę może, zgodnie z tym rozporządzeniem i prawem krajowym, podjąć czynności w ramach postępowania przygotowawczego i inne czynności z własnej inicjatywy albo wydać właściwym organom w swoim państwie członkowskim polecenie, by takie czynności przeprowadziły, a procedury i tryb podejmowania wszystkich tych czynności są określone, zgodnie z art. 30 ust. 5 tego rozporządzenia, przez mające zastosowanie prawo krajowe [zob. podobnie wyrok z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych), C‑292/23, EU:C:2025:255, pkt 47]. W szczególności, jak wynika z art. 31 ust. 3 tego rozporządzenia odczytywanego w świetle jego motywu 87 akapit pierwszy, wykonanie wspomnianych czynności może wymagać, zgodnie z tym prawem, zgody sądu krajowego.
81 Po trzecie, zgodnie z art. 86 ust. 2 TFUE i na warunkach przewidzianych w art. 36 rozporządzenia 2017/1939 stała izba wykonuje, w stosownych przypadkach, zadania związane z postępowaniami przed sądami krajowymi, wydając decyzję o wniesieniu sprawy do sądu, taką jak sporna decyzja, w stosownym przypadku po ustaleniu właściwego sądu krajowego w danym państwie członkowskim na podstawie prawa krajowego.
82 Po czwarte, Trybunał orzekł, że ocena skutków aktu proceduralnego Prokuratury Europejskiej dla praw osób objętych postępowaniem przygotowawczym zależy w pewnym stopniu od krajowych przepisów procesowych, a także od szczególnego kontekstu dochodzenia, w ramach którego organ ten wydał ten akt, w związku z czym sądy krajowe właściwe do przeprowadzenia kontroli sądowej przewidzianej w art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 są w stanie najlepiej przeprowadzić tę kontrolę. Ponadto Trybunał zauważył również, że przepis ten należy odczytywać w świetle art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE oraz art. 47 i 48 Karty, nie przesądzając jednak o zasadach proceduralnych kontroli sądowej sprawowanej przez sądy krajowe, która może przybrać formę kontroli incydentalnej, w szczególności przez sąd karny właściwy do wydania wyroku, o ile te zasady proceduralne gwarantują prawo do skutecznego środka prawnego [zob. podobnie wyrok z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych), C‑292/23, EU:C:2025:255, pkt 73, 80].
83 Ponadto należy zauważyć, że akty proceduralne Prokuratury Europejskiej stanowią etap postępowania karnego, a po jego zakończeniu ostateczne uprawnienia decyzyjne należą wyłącznie do właściwego sądu krajowego, któremu zgodnie z art. 37 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 przysługuje uprawnienie do swobodnej oceny dowodów przedstawionych między innymi przez ten organ na podstawie takich aktów.
84 Z całości powyższych rozważań wynika, że właściwość sądów krajowych do przeprowadzenia takiej kontroli sądowej nie stanowi niedozwolonego odstępstwa od art. 263 TFUE.
85 Jak podniosły w istocie Prokuratura Europejska i Parlament, rozważania te znajdują potwierdzenie w art. 42 ust. 2–8 rozporządzenia 2017/1939, zgodnie z którymi to ustępami kontrola sądowa działalności Prokuratury Europejskiej, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w ust. 1 tego artykułu, należy do właściwości sądów Unii.
86 W szczególności należy zauważyć, że zgodnie z art. 267 TFUE i jak przewiduje art. 42 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939, Trybunał jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym w szczególności w przedmiocie ważności aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej, o ile taka kwestia ważności została podniesiona bezpośrednio na podstawie prawa Unii, oraz w przedmiocie wykładni lub ważności przepisów prawa Unii, w tym tego rozporządzenia.
87 Podobnie na podstawie art. 42 ust. 8 rozporządzenia 2017/1939 i zgodnie z art. 263 akapit czwarty TFUE Sąd sprawuje kontrolę sądową decyzji Prokuratury Europejskiej, które wpływają na prawa osób, których dane dotyczą, w dziedzinie ochrony danych osobowych, decyzji, które nie są aktami proceduralnymi, lub innych decyzji administracyjnych.
88 Wreszcie na podstawie art. 42 ust. 3 i w drodze odstępstwa od art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 kontrola decyzji Prokuratury Europejskiej o umorzeniu postępowania należy do właściwości sądów Unii, o ile są one zaskarżane bezpośrednio na podstawie prawa Unii.
89 Co się tyczy w szczególności art. 42 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939, ustanowione w nim odstępstwo od właściwości sądów krajowych do kontrolowania aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej potwierdza fakt, że artykuł ten odzwierciedla podział kompetencji w tej dziedzinie między sądami krajowymi a sądami Unii.
90 W przypadku decyzji o umorzeniu postępowania sąd krajowy właściwy co do istoty z założenia bowiem nie będzie orzekał w kwestii postępowań wszczętych przez Prokuraturę Europejską, z których ta ostatnia zrezygnowała. W takiej sytuacji ostateczne uprawnienia decyzyjne należą zatem nie do tego sądu krajowego, lecz do organu Unii, w tym przypadku do Prokuratury Europejskiej. Jednakże sądy Unii mogą orzekać w przedmiocie skargi na taką decyzję tylko wtedy, gdy opiera się ona bezpośrednio na prawie Unii, ponieważ sądy te nie są co do zasady właściwe do badania i dokonywania wykładni krajowego prawa procesowego w ramach kontroli zgodności z prawem aktów Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 25 lipca 2002 r., Unión de Pequeños Agricultores/Rada, C‑50/00 P, EU:C:2002:462, pkt 43).
91 Z całości powyższych rozważań wynika, że przyznając sądom krajowym właściwość do przeprowadzania kontroli sądowej aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, prawodawca Unii nie naruszył kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przewidzianych w art. 19 TUE i art. 263 TFUE.
92 Wniosku tego nie podważają wyroki z dnia 6 marca 2018 r., Achmea (C‑284/16, EU:C:2018:158) i z dnia 19 grudnia 2018 r., Berlusconi i Fininvest (C‑219/17, EU:C:2018:1023, pkt 48, 57, 60) ani opinia 1/20 [Opinia wydana na podstawie art. 218 ust. 11 TFUE (Zmodernizowany Traktat Karty energetycznej)] z dnia 16 czerwca 2022 r. (EU:C:2022:485) przytoczone przez wnoszącego odwołanie na poparcie jego argumentacji.
93 Po pierwsze, sytuacja, o której mowa w pkt 48 i 57 wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., Berlusconi i Fininvest (C‑219/17, EU:C:2018:1023), odnosi się do wyłącznej kompetencji sądu Unii do dokonania, zgodnie z art. 263 TFUE i tytułem incydentalnym, oceny, czy na zgodność z prawem decyzji Europejskiego Banku Centralnego mają wpływ ewentualne wady aktów przygotowawczych do tej decyzji przyjętych przez bank centralny państwa członkowskiego. Sytuacja ta nie jest zatem porównywalna z sytuacją oceny zgodności z prawem aktu proceduralnego Prokuratury Europejskiej stanowiącego, jak wskazano w pkt 83 niniejszego wyroku, etap postępowania karnego, po którego zakończeniu ostateczne uprawnienia decyzyjne należą wyłącznie do właściwego sądu krajowego.
94 Po drugie, wyrok z dnia 6 marca 2018 r., Achmea (C‑284/16, EU:C:2018:158) i opinia 1/20 [Opinia wydana na podstawie art. 218 ust. 11 TFUE (Zmodernizowany Traktat Karty energetycznej)] z dnia 16 czerwca 2022 r. (EU:C:2022:485) są w tym przypadku w sposób oczywisty pozbawione znaczenia, ponieważ odnoszą się one, odpowiednio, do przewidzianego w umowie zawartej przez państwa członkowskie przedłożenia sporów, które mogą dotyczyć wykładni prawa Unii, do rozpoznania organowi, który nie stanowi elementu systemu sądowniczego Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 6 marca 2018 r., Achmea, C‑284/16, EU:C:2018:158, pkt 58), i dopuszczalności wniosku o wydanie opinii złożonego na podstawie art. 218 ust. 11 TFUE [zob. podobnie opinia 1/20 {Opinia wydana na podstawie art. 218 ust. 11 TFUE (Zmodernizowany Traktat Karty energetycznej)} z dnia 16 czerwca 2022 r., EU:C:2022:485, pkt 48].
95 W drugiej kolejności, co się tyczy argumentu wnoszącego odwołanie dotyczącego naruszenia prawa do skutecznej ochrony sądowej, to można go jedynie oddalić, ponieważ – jak wskazano w pkt 91 niniejszego wyroku – przyznając sądom krajowym właściwość do przeprowadzania kontroli sądowej aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, prawodawca Unii nie naruszył kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przewidzianych w art. 19 TUE i art. 263 TFUE.
96 Zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 47 Karty nie może stwarzać kompetencji Trybunału, jeżeli wykluczają to traktaty. Artykuł ten nie ma również na celu zmiany przewidzianego w nich systemu kontroli sądowej, a w szczególności norm dotyczących dopuszczalności skarg wnoszonych bezpośrednio do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. podobnie wyrok z dnia 10 września 2024 r., KS i in./Rada i in., C‑29/22 P i C‑44/22 P, EU:C:2024:725, pkt 71 i przytoczone tam orzecznictwo).
97 W każdym razie należy stwierdzić, że art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 respektuje prawo do skutecznej ochrony sądowej zagwarantowane w art. 47 Karty.
98 Po pierwsze, jak orzekł Trybunał, przepis ten, rozpatrywany w związku z art. 41 tego rozporządzenia i w świetle jego motywów 83 i 85–87, należy interpretować w ten sposób, że kontrola sądowa aktów proceduralnych, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, umożliwia zapewnienie poszanowania przez Prokuraturę Europejską praw podstawowych osób, wobec których te akty proceduralne wywołują takie skutki, a w szczególności kontrolę poszanowania przez ten organ rzetelności postępowania oraz prawa do obrony osób podejrzanych i oskarżonych zgodnie z art. 47 i 48 Karty. Ponadto do celów wykładni art. 42 rozporządzenia 2017/1939 należy uwzględnić motyw 88 tego rozporządzenia, w którym wskazano, że co się tyczy kontroli zgodności z prawem przeprowadzanej przez sądy krajowe w odniesieniu do wspomnianych aktów, państwa członkowskie muszą zapewnić skuteczne środki zaskarżenia zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE [zob. podobnie wyrok z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych), C‑292/23, EU:C:2025:255, pkt 70, 78].
99 Po drugie, jak podnoszą w istocie Prokuratura Europejska i Parlament oraz jak wskazano w pkt 85–90 niniejszego wyroku, art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 należy interpretować w świetle kontekstu całego tego art. 42, w który się on wpisuje, oraz jego systematyki.
100 W tym względzie należy zauważyć, że art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 jest w pełni spójny z kompletnym systemem środków prawnych i procedur służącym zapewnieniu kontroli zgodności z prawem aktów Unii ustanowionym w traktacie FUE, zważywszy w szczególności, że jest on powiązany z ust. 2 tego artykułu, zgodnie z którym mechanizm prejudycjalny ma zastosowanie do kontroli sądowej aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej, gwarantując w ten sposób, że wszelkie kwestie dotyczące wykładni lub ważności prawa Unii, w tym akty proceduralne Prokuratury Europejskiej zakwestionowane przed właściwym sądem krajowym, jak również to rozporządzenie, będą mogły być badane przez Trybunał zgodnie z wyłączną właściwością przyznaną mu w tym względzie w art. 267 TFUE.
101 Z całości powyższych rozważań wynika, że Sąd jest niewłaściwy do rozpoznania skargi na sporną decyzję. Wynika z tego, że naruszenie prawa stwierdzone w pkt 58 i 61 niniejszego wyroku nie ma wpływu na sentencję zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji zarzut pierwszy należy oddalić jako bezskuteczny.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
102 Tytułem ewentualnym wnoszący odwołanie podnosi w istocie, że odmówienie przez Sąd wstrzymania się z rozstrzygnięciem kwestii dopuszczalności skargi do czasu wydania orzeczenia co do istoty sprawy jest obarczona naruszeniem prawa. Jego zdaniem bowiem, po pierwsze, zarzut niedopuszczalności jest ściśle związany z rozstrzygnięciem co do istoty tej skargi, ponieważ Sąd powinien najpierw orzec co do istoty w przedmiocie charakteru i skutków spornej decyzji, zanim ustali, czy decyzja ta jest aktem wywołującym skutki wobec wnoszącego odwołanie w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE. Po drugie, kwestia dopuszczalności tej skargi jest związana z nową i fundamentalną kwestią dotyczącą porządku prawnego Unii.
103 Prokuratura Europejska, popierana przez Parlament, kwestionuje tę argumentację.
Ocena Trybunału
104 Po pierwsze, należy zauważyć, że – jak wynika z pkt 22–32 niniejszego wyroku – Sąd odrzucił skargę, badając jedynie pierwszą przeszkodę procesową podniesioną przez Prokuraturę Europejską, dotyczącą braku właściwości Sądu do kontroli zgodności z prawem spornej decyzji.
105 Tymczasem w świetle badania zarzutu pierwszego, przeprowadzonego w pkt 53–101 niniejszego wyroku, należy stwierdzić, że kwestia właściwości Sądu nie jest związana z rozstrzygnięciem skargi co do istoty, ponieważ jedyną kwestią, którą powinien on był rozstrzygnąć w świetle argumentów podniesionych przez wnoszącego odwołanie wobec tej przeszkody procesowej, była kwestia, czy art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939, w zakresie, w jakim przyznaje sądom krajowym wyłączną kompetencję do kontroli aktów proceduralnych objętych tym przepisem, jest sprzeczny z prawem pierwotnym Unii. W związku z tym, biorąc pod uwagę, że Sąd uwzględnił wspomnianą przeszkodę procesową, nie było konieczne badanie przez niego kwestii, czy sporna decyzja wywierała skutki prawne wobec wnoszącego odwołanie, czego zresztą nie uczynił.
106 Po drugie, na podstawie art. 130 § 7 regulaminu postępowania Sąd nie może być zobowiązany do pozostawienia do rozstrzygnięcia w wyroku zarzutu braku właściwości lub niedopuszczalności podniesionego na podstawie art. 130 § 1 tego regulaminu ze względu na to, że zarzut ten miałby dotyczyć nowej i fundamentalnej kwestii dotyczącej porządku prawnego Unii.
107 W konsekwencji należy oddalić zarzut drugi i oddalić odwołanie w całości.
W przedmiocie kosztów
108 Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
109 Artykuł 138 § 1 tego regulaminu, mający zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, stanowi, że kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
110 W niniejszym przypadku, ponieważ Prokuratura Europejska wniosła o obciążenie C. Mincu Pătrașcu Brâncușiego kosztami postępowania, a ten ostatni przegrał sprawę, należy obciążyć go, oprócz jego własnych kosztów, kosztami poniesionymi przez Prokuraturę Europejską.
111 Artykuł 140 § 1 regulaminu postępowania, mający zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, stanowi, że państwa członkowskie i instytucje interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty.
112 Zgodnie z tym przepisem należy orzec, że Parlament pokryje własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Constantin Mincu Pătrașcu Brâncuși zostaje obciążony, oprócz własnych kosztów, kosztami poniesionymi przez Prokuraturę Europejską.
3) Parlament Europejski pokrywa własne koszty.
Podpisy
* Język postępowania: rumuński.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło