C-332/05

WyrokTSUE2007-01-18CELEX: 62005CJ0332ECLI:EU:C:2007:35

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71 stoi na przeszkodzie krajowemu systemowi zasiłku chorobowego, który automatycznie zalicza pracownika migrującego, którego współmałżonek mieszka w innym państwie członkowskim, do mniej korzystnej grupy podatkowej i nie pozwala na uwzględnienie ze skutkiem wstecznym późniejszej zmiany tej grupy, uzasadnionej faktyczną sytuacją rodzinną pracownika?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że zasada równego traktowania, zawarta w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71, zakazuje zarówno otwartej, jak i ukrytej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową. System krajowy, który automatycznie przypisuje pracownikowi migrującemu, którego współmałżonek mieszka za granicą, mniej korzystną grupę podatkową niż pracownikowi krajowemu w podobnej sytuacji rodzinnej, oraz który nie pozwala na wsteczną korektę zasiłku chorobowego po zmianie grupy podatkowej, prowadzi do pośredniej dyskryminacji. Trybunał stwierdził, że argumenty dotyczące uproszczenia administracyjnego, zapewnienia dochodu czy złożoności obliczeń nie mogą uzasadniać takiej różnicy w traktowaniu, ponieważ możliwe jest wprowadzenie mechanizmu wstecznej korekty świadczeń, uwzględniającego rzeczywistą sytuację pracownika migrującego.
Stan faktyczny
Aldo Celozzi, obywatel włoski, pracował w Niemczech, podczas gdy jego bezrobotna żona mieszkała we Włoszech. W 1997 roku, w związku z niezdolnością do pracy, otrzymywał zasiłek chorobowy od Innungskrankenkasse Baden-Württemberg. Przy obliczaniu zasiłku, został on automatycznie zaliczony do drugiej, mniej korzystnej grupy podatkowej, przeznaczonej dla osób w długotrwałej rozłące ze współmałżonkiem. Gdyby został zaliczony do trzeciej, korzystniejszej grupy (dla małżeństw, gdzie jeden małżonek nie pracuje), jego zasiłek byłby wyższy. W 2000 roku Celozzi zwrócił się o ponowne obliczenie zasiłku i wsteczną zmianę grupy podatkowej, co zostało mu odmówione przez Innungskrankenkasse.
Rozstrzygnięcie
Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie zmienionego i uaktualnionego przez rozporządzenie Rady (WE) nr 118/97 z dnia 2 grudnia 1996 r. stoi na przeszkodzie stosowaniu wprowadzonego przez państwo członkowskie systemu zasiłku chorobowego, takiego jak ten, będący przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym: – zgodnie z którym pracownik migrujący, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim z urzędu zaliczany jest do grupy podatkowej mniej korzystnej niż ta, do której należy pracownik krajowy pozostający w związku małżeńskim, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w tym kraju i nie wykonuje żadnej działalności zarobkowej oraz – który, jeżeli chodzi o wysokość tego zasiłku obliczaną w zależności do dochodu netto, który z kolei zależy od grupy podatkowej, nie zezwala na uwzględnienie ze skutkiem wstecznym późniejszej zmiany tej grupy dokonanej na wyraźny wniosek pracownika migrującego uzasadniony jego faktyczną sytuacją rodzinną.

Pełny tekst orzeczenia

Sprawa C‑332/05 Aldo Celozzi przeciwko Innungskrankenkasse Baden-Württemberg (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundessozialgericht) Swobodny przepływ pracowników – Obliczenie wysokości zasiłku chorobowego w zależności od dochodu netto, zależnego z kolei od grupy podatkowej – Zaliczenie z urzędu pracownika migrującego, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, do mniej korzystnej grupy podatkowej – Zmiana grupy podatkowej wyłącznie na wniosek pracownika migrującego – Nieuwzględnienie późniejszej zmiany grupy podatkowej uzasadnionej sytuacją rodzinną tego pracownika – Zasada równego traktowania – Naruszenie Streszczenie wyroku Zabezpieczenie społeczne pracowników migrujących – Równość traktowania – Świadczenia w razie choroby (rozporządzenie Rady nr 1408/71, art. 3 ust. 1) Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71 stoi na przeszkodzie stosowaniu wprowadzonego przez państwo członkowskie systemu zasiłku chorobowego, zgodnie z którym pracownik migrujący, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, z urzędu zaliczany jest do grupy podatkowej mniej korzystnej – to jest do tej obejmującej pracowników pozostających w związku małżeńskim, lecz będących w długotrwałej rozłące ze swym małżonkiem – niż ta, do której należy pracownik krajowy pozostający w związku małżeńskim, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w tym kraju i nie wykonuje żadnej działalności zarobkowej, oraz który, jeżeli chodzi o wysokość tego zasiłku obliczaną w zależności do dochodu netto, który z kolei zależy od grupy podatkowej, nie zezwala na uwzględnienie ze skutkiem wstecznym późniejszej zmiany tej grupy dokonanej na wyraźny wniosek pracownika migrującego uzasadniony jego faktyczną sytuacją rodzinną. Zasada równego traktowania bowiem, o której stanowi art. 3 ust. 1, zakazuje nie tylko otwartej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową osób korzystających z systemu zabezpieczenia społecznego, ale również wszelkich ukrytych form dyskryminacji, które przez zastosowanie innych kryteriów rozróżnienia prowadzą do takiego samego rezultatu. W tej kwestii, o ile system ten nie wprowadza przy obliczaniu wysokości zasiłku chorobowego żadnego formalnego rozróżnienia w traktowaniu pracowników krajowych i tych pochodzących z innych państw członkowskich, jego zastosowanie może postawić pracownika migrującego, którego małżonek w dalszym ciągu często przebywa w państwie członkowskim pochodzenia, w gorszej sytuacji prawnej lub faktycznej w stosunku do sytuacji, w której znajdowałby się, w tych samych warunkach, pracownik krajowy. Owa różnica w traktowaniu nie może być uzasadniona względami związanymi z administracyjnym uproszczeniem procedur przyznawania zasiłków chorobowych, ich funkcją polegającą na zagwarantowaniu danym pracownikom przychodu pozwalającego im na pokrycie kosztów utrzymania, czy też złożonościami obliczeń do wykonania przy wypłacie zasiłku chorobowego. Cele tego rodzaju bowiem nie przeszkadzają w późniejszym dokonaniu korekty wysokości świadczeń w szczególności przez wprowadzenie mechanizmu, zgodnie z którym wysokość świadczeń dostosowywana jest ze skutkiem wstecznym z uwzględnieniem rzeczywistej sytuacji danego pracownika migrującego. (por. pkt 23, 29, 31, 34, 36–38, 40 i sentencja) WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 18 stycznia 2007 r.(*) Swobodny przepływ pracowników – Obliczenie wysokości zasiłku chorobowego w zależności od dochodu netto, zależnego z kolei od grupy podatkowej – Zaliczenie z urzędu pracownika migrującego, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim do mniej korzystnej grupy podatkowej – Zmiana grupy podatkowej wyłącznie na wniosek pracownika migrującego – Nieuwzględnienie późniejszej zmiany grupy podatkowej uzasadnionej sytuacją rodzinną tego pracownika – Zasada równego traktowania – Naruszenie W sprawie C‑332/05 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundessozialgericht (Niemcy) postanowieniem z dnia 5 lipca 2005 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 września 2005 r., w postępowaniu: Aldo Celozzi, przeciwko Innungskrankenkasse Baden-Württemberg, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, R. Schintgen (sprawozdawca), P. Kūris, J. Makarczyk i G. Arestis, sędziowie, rzecznik generalny: L. A. Geelhoed, sekretarz: H. von Holstein, zastępca sekretarza, uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 15 czerwca 2006 r., rozważywszy uwagi przedstawione: –        w imieniu Innungskrankenkasse Baden-Württemberg przez R. Kitzbergera, Rechtsanwalt, –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez V. Kreuschitza oraz I. Kaufmann-Bühler, działających w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 1 i art. 23 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie zmienionego i uaktualnionego przez rozporządzenie Rady (WE) nr 118/97 z dnia 2 grudnia 1996 r. (Dz.U. 1997, L 28, str. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1408/71”), a także art. 7 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1612/68 z dnia 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty (Dz.U. L 257, str. 2) oraz art. 39 WE. 2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy A. Celozzim a Innungskrankenkasse Baden-Württemberg (branżową kasą chorych landu Badenia-Wirtenbergia, zwaną dalej „Innungskrankenkasse”) powstałego w związku z jej odmową uwzględnienia ze skutkiem wstecznym zmiany grupy podatkowej – do której należy wnioskodawca w postępowaniu przed sądem krajowym – przy obliczaniu kwoty przyznanego mu zgodnie z niemieckim ustawodawstwem zasiłku chorobowego (zwanego dalej „zasiłkiem chorobowym”).  Ramy prawne  Uregulowania wspólnotowe 3        Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71 stanowi: „Osoby zamieszkujące terytorium jednego z państw członkowskich i do których stosują się przepisy niniejszego rozporządzenia podlegają obowiązkom i korzystają z praw wynikających z ustawodawstwa każdego państwa członkowskiego na tych samych warunkach co obywatele tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów szczególnych zawartych w niniejszym rozporządzeniu”. 4        Stosownie do art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1612/68 pracownik będący obywatelem państwa członkowskiego korzysta z takich samych przywilejów socjalnych i podatkowych jak pracownicy krajowi.  Uregulowania krajowe 5        Paragraf 47 księgi V Sozialgesetzbuch (kodeksu socjalnego, zwanego dalej „SGB”) ma następujące brzmienie: „(1) Wysokość zasiłku chorobowego wynosi 70% wynagrodzenia oraz regularnego dochodu z pracy wchodzących do podstawy wymiaru składek (wynagrodzenie zwykłe [Regelentgelt]). Zasiłek chorobowy obliczony w oparciu o wynagrodzenie nie może przekroczyć 90% wynagrodzenia netto obliczonego stosownie do ust. 2. Wynagrodzenie zwykłe obliczane jest stosownie do ust. 2, 4 i 6. Zasiłek chorobowy wypłacany jest za każdy dzień. Jeżeli ma on być wypłacony za miesiąc kalendarzowy, przyjmuje się, że ma on 30 dni. (2) Wynagrodzenie zwykłe oblicza się w oparciu o kwotę wynagrodzenia, po odjęciu wynagrodzenia o charakterze wyjątkowym, otrzymywanego przez ubezpieczonego za ostatni okres obliczeniowy albo przynajmniej za cztery tygodnie, w których wypłacono wynagrodzenie (okres obliczeniowy) poprzedzające początek niezdolności do pracy, dzielone przez liczbę godzin, za które wypłacono wynagrodzenie. Kwotę tę mnoży się przez zwykłą liczbę godzin pracy w tygodniu określoną w umowie o pracę i dzieli przez siedem. Jeżeli wynagrodzenie obliczane jest miesięcznie albo nie jest możliwe obliczenie wynagrodzenia zwykłego w oparciu o zdanie pierwsze i drugie powyżej, wynagrodzenie to odpowiada jednej trzydziestej wynagrodzenia, pomniejszonego o wynagrodzenie o charakterze wyjątkowym, wypłacone za ostatni miesiąc kalendarzowy poprzedzający niezdolność do pracy. […] (6)      Wynagrodzenie zwykłe uwzględniane jest do wysokości limitu dziennego będącego podstawą obliczenia składek”.  Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne 6        A. Celozzi, obywatel włoski urodzony w 1942 r. pracował i mieszkał przed długi czas na terenie Niemiec, podczas gdy jego żona, obywatelka włoska, pozostająca bez pracy, mieszkała wraz z dziećmi we Włoszech. 7        Z racji swego ostatniego zatrudnienia w charakterze murarza A. Celozzi był ubezpieczony w Innungskrankenkasse. W miesiącu maju 1997 r. po pobycie w szpitalu stał się długookresowo niezdolny do pracy i wypłacano mu zasiłek chorobowy za okres od dnia 20 czerwca 1997 r. do dnia 27 stycznia 1998 r. oraz od dnia 26 lutego do dnia 5 listopada 1998 r. Następnie uzyskał on zasiłek dla bezrobotnych. 8        Przy obliczaniu zasiłku chorobowego Innungskrankenkasse oparło się na wynagrodzeniu wypłaconym przez pracodawcę A. Celozziego za miesiąc kwiecień 1997 r., ostatnim, jakie zostało mu wypłacone. W tym czasie z karty ewidencji dochodów i podatków wydawanej co rok przez właściwą administrację komunalną i oddawanej przez pracownika pracodawcy (zwanej dalej „kartą ewidencji dochodów i podatków”) wynikało, że A. Celozzi był opodatkowany w drugiej grupie podatkowej, tj. w tej, która ma zwykle zastosowanie do pracownika mającego dzieci, który długookresowo pozostaje w rozłące ze współmałżonkiem oraz który korzysta z ulgi podatkowej na dwoje dzieci. W tych okolicznościach wnioskodawca przed sądem krajowym otrzymywał wynagrodzenie netto w kwocie 2 566,22 DEM i zasiłek chorobowy w kwocie 72,70 DEM dziennie. Tymczasem gdyby wyliczenie nastąpiło w oparciu o trzecią grupę podatkową, tj. tę obejmującą co do zasady pracownika pozostającego w związku małżeńskim, mieszkającego ze współmałżonkiem lecz będącego jedyną osobą wykonującą działalność zarobkową, wysokość wynagrodzenia netto wyniosłaby 2903,52 DEM, a zasiłek chorobowy wyniósłby 82,25 DEM dziennie. 9        W miesiącu sierpniu 2000 r. A. Celozzi zwrócił się do Innungskrankenkasse o ponowne obliczenie jego zasiłku chorobowego i o uznanie go jednocześnie za należącego do trzeciej grupy podatkowej – która jest korzystniejsza niż ta, do której został zaliczony – i której wymogi spełniał od samego początku swego uprawnienia do zasiłku. Podniósł przy tej okazji, że uznano a posteriori jego prawo do niższego podatku dochodowego i podwyższono zasiłek dla bezrobotnych. 10      Choć właściwy niemiecki urząd podatkowy potwierdził, że warunki wspólnego opodatkowania A. Celozziegio i jego żony spełnione były, począwszy od 1997 r., Innungskrankenkasse odmówiło wypłacenia mu za wcześniejszy okres wyższego zasiłku chorobowego, z uzasadnieniem, że został on prawidłowo wyliczony w czasie gdy zachorował i że zmiana ze skutkiem wstecznym grupy podatkowej nie ma, zgodnie z utrwalonym w tej materii orzecznictwem, żadnego wpływu na wysokość tego zasiłku. 11      Przegrawszy w niższych instancjach, A. Celozzi wniósł zatem „Revision” do Bundessozialgericht, w której podnosi naruszenie pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego. Podnosi on, że skoro faktycznie należał do trzeciej grupy podatkowej a nie do grupy drugiej, która jest mniej korzystna i została mu przyznana z tej racji, że jego żona mieszkała we Włoszech, to jest on ofiarą szczególnego gorszego traktowania stanowiącego w stosunku do niego dyskryminację ze względu na to, że jest pracownikiem migrującym. Nawet jeśli zmiana grupy podatkowej była możliwa pod pewnymi warunkami i z zastrzeżeniem przedłożenia dowodu dotyczącego jego sytuacji rodzinnej i finansowej, to wymagała ona jednakże specjalnego i wyraźnego wniosku z jego strony. Wymóg złożenia takiego wniosku skutkował tym, że pracownikom migrującym, których współmałżonkowie często pozostają w krajach ich pochodzenia, przyznawana jest od początku niewłaściwa grupa podatkowa tj. ta, do której należą współmałżonkowie pozostający w rozłące i pracownicy ci otrzymują w razie niezdolności do pracy zasiłek chorobowy niższy niż ten, do którego uprawnieni byliby, gdyby należeli do grupy podatkowej odpowiadającej ich faktycznej sytuacji, bez możliwości późniejszego skorygowania tej nieścisłości. Jego zdaniem prawo niemieckie sankcjonuje tym samym dyskryminację pośrednią tym bardziej, że żaden urząd nie zwrócił wnioskodawcy przez sądem krajowym uwagi na ową nieścisłość ani na możliwość uzyskania zmiany przyznanej mu z urzędu grupy podatkowej. 12      W tych okolicznościach Bundessozialgericht postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie prejudycjalne: „Czy zgodne z uregulowaniami pierwotnego lub wtórnego prawa wspólnotowego (w szczególności z art. 39 WE [wcześniej art. 48 TWE], art. 3 ust. 1 i art. 23 ust. 3 rozporządzenia (EWG) nr 1408/71, art. 7 ust. 2 rozporządzenia […] nr 1612/68) jest to, by zatrudniony w Niemczech, pozostający w związku małżeńskim pracownik migrujący, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, wciąż otrzymywał zasiłek chorobowy obliczany w oparciu o wynagrodzenie netto, którego wysokość wynika z zaszeregowania pracownika do grupy podatkowej opisanej w karcie ewidencji dochodów i podatków bez uwzględnienia ze skutkiem wstecznym późniejszej, korzystniejszej dla niego zmiany zaszeregowania podatkowego związanej z sytuacją rodzinną?”  W przedmiocie pytania prejudycjalnego 13      Dla udzielenia odpowiedzi na to pytanie należy na wstępie przypomnieć, że jeżeli chodzi o swobodny przepływ pracowników, zasada niedyskryminacji ustanowiona w art. 39 ust. 2 WE skonkretyzowana została w dziedzinie zabezpieczenia społecznego pracowników migrujących w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71. 14      Dlatego też należy zbadać, czy samo to rozporządzenie nie pozwala na udzielenie sądowi krajowemu odpowiedzi umożliwiającej rozstrzygnięcie powstałego przed nim sporu. 15      W tych okolicznościach trzeba uprzednio zbadać, czy owo rozporządzenie stosuje się do świadczeń będących przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym. 16      Stosownie do utrwalonego orzecznictwa Trybunału rozróżnienie między świadczeniami, do których rozporządzenie nr 1408/71 nie ma zastosowania a świadczeniami, do których ma ono zastosowanie, dotyczy zasadniczo elementów konstytutywnych każdego świadczenia, w szczególności jego celu i warunków przyznania, a nie okoliczności, czy dane świadczenie uznane jest bądź nie za świadczenie zabezpieczenia społecznego przez ustawodawstwo krajowe (zob. w szczególności wyrok z dnia 27 marca 1985 r. w sprawie 249/83 Hoeckx, Rec. str. 973, pkt 11; z dnia 10 marca 1993 r. w sprawie C‑111/91 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Rec. str. I‑817, pkt 28; z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie C‑66/92 Acciardi, Rec. str. I‑4567, pkt 13; oraz z dnia 27 listopada 1997 r. w sprawie C‑57/96 Meints, Rec. str. I‑6689, pkt 23). 17      Trybunał wypowiadał się już także wielokrotnie, że świadczenie można uznać za świadczenie zabezpieczenia społecznego, o ile po pierwsze dane świadczenie przyznawane jest uprawnionym w oderwaniu od jakiejkolwiek indywidualnej i uznaniowej oceny ich osobistych potrzeb, na podstawie prawnie określonej sytuacji oraz po drugie jeżeli odnosi się ono do jednego z rodzajów ryzyka enumeratywnie wyliczonych w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71 (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Hoeckx, pkt 12–14; w sprawie Komisja przeciwko Luksemburgowi, pkt 29; w sprawie Acciardi pkt 14; oraz w sprawie Meints, pkt 24). 18      Tymczasem spełnienie tych warunków nie jest w postępowaniu przed sądem krajowym kwestionowane. 19      W istocie przepisy tego rodzaju, o których mowa w § 47 księgi V SGB nadają uprawnionym w sytuacji niezdolności do pracy z powodu choroby prawo do zasiłku chorobowego niezależnie od indywidualnej i uznaniowej oceny ich potrzeb osobistych oraz świadczenia tego rodzaju w wyraźny sposób wspomniane są w art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1408/71. 20      Co więcej Trybunał orzekł już w odniesieniu do wypłaty przez pracodawcę świadczeń z tytułu zachowania prawa do wynagrodzenia, że świadczenia te, a także zasiłki chorobowe, których wypłata jest zawieszona przez okres sześciu tygodni w związku z otrzymywaniem tychże świadczeń, są świadczeniami, do których rozporządzenie nr 1408/71 ma zastosowanie (zob. wyrok z dnia 3 czerwca 1992 r. w sprawie C‑45/90 Paletta, Rec. str. I‑3423, pkt 17). 21      A zatem to w odniesieniu do rozporządzenia nr 1408/71, a w szczególności jego art. 3 ust. 1 należy przeanalizować pytanie zadane przez sąd krajowy. 22      Należy przypomnieć, że – jak to już wielokrotnie orzekał Trybunał – art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71 ma na celu, zgodnie z art. 39 WE, zapewnienie osobom, do których rozporządzenie ma zastosowanie równość w dziedzinie zabezpieczenia społecznego bez względu na przynależność państwową poprzez zniesienie wszelkiej dyskryminacji w tej kwestii wynikającej z ustawodawstwa krajowego państw członkowskich (wyrok z dnia 25 czerwca 1997 r. w sprawie C‑131/96 Mora Romero, Rec. str. I‑3659, pkt 29; oraz z dnia 21 września 2000 r. w sprawie C‑124/99 Borawitz, Rec. str. I‑7293, pkt 23). 23      Tymczasem z utrwalonego orzecznictwa wynika, że zasada równego traktowania, o której stanowi art. 3 ust. 1 zakazuje nie tylko otwartej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową osób korzystających z systemu zabezpieczenia społecznego, ale również wszelkich ukrytych form dyskryminacji, które przez zastosowanie innych kryteriów rozróżnienia prowadzą do takiego samego rezultatu (ww. wyrok w sprawie Mora Romero, pkt 32 i w sprawie Borawitz, pkt 24). 24      A zatem za pośrednio dyskryminujące należy uznać wymogi prawa krajowego, które choć stosowane niezależnie od przynależności państwowej, dotykają przede wszystkim lub w znacznej większości pracowników migrujących, a także wymogi stosowane bez rozróżnienia, które łatwiej mogą zostać spełnione przez pracowników krajowych niż przez pracowników migrujących lub też które mogą działać w szczególności na niekorzyść tych ostatnich (wyrok z dnia 23 maja 1996 r. w sprawie C‑237/94 O’Flynn, Rec. str. I‑2617, pkt 18 i ww. wyrok w sprawie Borawitz, pkt 25). 25      Inaczej jest tylko w przypadku, gdy przepisy są po pierwsze uzasadnione przez względy obiektywne, niezależne od przynależności państwowej pracowników, o których chodzi, a po drugie są proporcjonalne do celów, realizowanych przez prawo krajowe (ww. wyrok w sprawie O’Flynn, pkt 19; oraz ww. wyrok w sprawie Borawitz, pkt 26). 26      Z całości tego orzecznictwa wynika, że o ile przepis prawa krajowego nie jest obiektywnie uzasadniony i nie jest proporcjonalny do realizowanego celu, to należy go uznać za pośrednio dyskryminujący od momentu, w którym można uznać, że ze swej natury dotyka on większej liczby obywateli innych państw członkowskich niż obywateli krajowych i że w konsekwencji istnieje ryzyko postawienia tych pierwszych w gorszej sytuacji (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie O’Flynn, pkt 20; Meints, pkt 45; oraz Borawitz, pkt 27). 27      W tej kwestii nie jest konieczne ustalenie, że dany przepis dotyka w praktyce znacznie większego odsetka pracowników migrujących. Wystarczy stwierdzenie, że przepis ten może taki skutek wywoływać (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie O’Flynn, pkt 21; oraz w sprawie z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑373/02 Öztürk, Rec. str. I‑3605, pkt 57). 28      Bezsporne jest, że przepisy takie jak te, będące przedmiotem sporu przed sądem krajowym mają zastosowanie niezależnie od przynależności państwowej pracowników, których dotyczą. 29      W istocie sam w sobie § 47 księgi V SGB nie wprowadza przy obliczaniu wysokości zasiłku chorobowego żadnego formalnego rozróżnienia w traktowaniu pracowników krajowych i tych pochodzących z innych państw członkowskich. 30      Nie zmienia to jednak faktu, że przepisu tego nie można oceniać w oderwaniu, przeciwnie, winien on zostać przeanalizowany w szerszym kontekście, w którym ma on być stosowany. 31      W tej kwestii należy przypomnieć przede wszystkim, że sytuacji takiej jak ta przed sądem krajowym, kwota zasiłku chorobowego różni się w zależności od otrzymywanego wynagrodzenia netto, które z kolei uzależnione jest od grupy podatkowej wpisanej do karty ewidencji dochodów i podatków tego pracownika oraz że w oparciu o praktykę administracyjną pracownik migrujący, którego współmałżonek dalej zamieszkuje w państwie pochodzenia, z urzędu umieszczany jest w grupie podatkowej dla niego niekorzystnej, tj. w tej mającej zastosowanie do pracowników pozostających w związku małżeńskim lecz pozostających przez długi okres w rozłące ze współmałżonkiem zamiast przyznać mu, podobnie jak pracownikom krajowym, korzystniejszej grupy zaszeregowania mającej zastosowanie do pracowników pozostających w związku z małżeńskim zamieszkujących wraz ze współmałżonkiem, który nie wykonuje działalności zarobkowej. 32      Następnie każda zmiana grupy zaszeregowania wpisanej w karcie ewidencji dochodów i podatków wymaga po pierwsze wyraźnego wniosku pracownika migrującego, mimo że w żadnym momencie nie jest on informowany przez właściwe władze o istnieniu takiej możliwości ani o obowiązku złożenia specjalnego wniosku dla uzyskania zmiany tej grupy podatkowej, a po drugie przedłożenia również zaświadczenia od władz podatkowych państwa członkowskiego, którego pracownik migrujący jest obywatelem, a także pogłębionej analizy sytuacji rodzinnej i finansowej zainteresowanego. 33      Wreszcie zmiana grupy podatkowej przyznanej zainteresowanemu pozostaje bez wpływu na wysokość zasiłku chorobowego przyznanego temu ostatniemu. Jak wynika bowiem z akt przesłanych Trybunałowi przez sąd krajowy, orzecznictwo dotyczące stosowania § 47 księgi V SGB wyklucza w ogromnej większości spraw zmianę ze skutkiem wstecznym wysokości tego zasiłku i pozwala na to tylko wtedy, gdy pracodawca bezprawnie odmówił wypłaty wynagrodzenia ubezpieczonemu lecz niemniej wywiązał się później z tego obowiązku w ramach wykonania umowy. 34      W świetle powyższego nie ulega żadnej wątpliwości, że zastosowanie systemu krajowego w takiej postaci jak ten będący przedmiotem postępowania przed sądem krajowym może postawić pracownika migrującego w gorszej sytuacji prawnej lub faktycznej w stosunku do sytuacji, w której znajdowałby się, w tych samych warunkach, pracownik krajowy. 35      W konsekwencji system tego rodzaju co w postępowaniu przed sądem krajowym wprowadza różnicę w traktowaniu na niekorzyść pracowników migrujących. 36      Dlatego też należy zbadać, czy owa różnica w traktowaniu może być uzasadniona względami obiektywnymi i czy jest proporcjonalna do celu realizowanego przez ten system. W tej kwestii Innungskrankenkasse podnosi argumenty związane z administracyjnym uproszceniem procedur przyznawania zasiłków chorobowych, a także funkcją jaką przyznaje im prawodawca krajowy tj. zagwarantowanie danym pracownikom przychodu pozwalającego im na pokrycie kosztów swego utrzymania. Zgodnie z tą argumentacją przystępując do obliczenia wysokości należnego zasiłku przy zastosowaniu wcześniej zdefiniowanych kryteriów prawa podatkowego, organy zabezpieczenia społecznego są jej zdaniem w stanie dokonać szybkiej wypłaty tego zasiłku i umożliwiają pracownikom uzyskanie pewnego dochodu. Ponadto możliwość zmiany ze stukiem wstecznym grupy podatkowej pociągałaby za sobą jej zdaniem znaczącą zmianę ze skutkiem wstecznym wysokości zasiłku i groziłaby, zarówno owym organom jak i korzystającym z ich usług, długimi i skomplikowanymi wyliczeniami. 37      Bez konieczności analizowania w jakim zakresie cele związane z usprawnieniem administracyjnym, zapewnieniem dochodu niezbędnego do utrzymania się oraz ze skomplikowaniem obliczeń, które mają być dokonane dla wypłacenia zasiłku chorobowego są celami słusznymi, wystarczy stwierdzenie, że w niniejszym przypadku działania, o których mowa, wychodzą poza to, co konieczne dla realizacji tych celów. 38      Jak bowiem sam podnosi sąd krajowy, cele tego rodzaju nie przeszkadzają w późniejszym dokonaniu korekty wysokości świadczeń w szczególności przez wprowadzenie mechanizmu, zgodnie z którym wysokość świadczeń dostosowywana jest ze skutkiem wstecznym z uwzględnieniem rzeczywistej sytuacji danego pracownika migrującego. 39      Konkluzja ta jest wzmocniona przez okoliczność, że w samym niemieckim orzecznictwie dopuszcza się, przynajmniej w jednym przypadku, zmianę ze skutkiem wstecznym zasiłku chorobowego, przy czym jej wykonanie nie nastręcza żadnej szczególnej trudności, co Innungskrankenkasse przyznała w trakcie rozprawy. 40       W świetle ogółu powyższych uwag na zadanie pytanie należy odpowiedzieć w ten sposób, że art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71 stoi na przeszkodzie stosowaniu wprowadzonego w życie przez państwo członkowskie systemu zasiłku chorobowego, takiego jak ten, będący przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym: –        zgodnie z którym pracownik migrujący, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim z urzędu zaliczany jest do grupy podatkowej mniej korzystnej niż ta, do której należy pracownik krajowy pozostający w związku małżeńskim, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w tym kraju i nie wykonuje żadnej działalności zarobkowej oraz –        który, jeżeli chodzi o wysokość tego zasiłku obliczaną w zależności do dochodu netto, który z kolei zależy od grupy podatkowej, nie zezwala na uwzględnienie ze skutkiem wstecznym późniejszej zmiany tej grupy dokonanej na wyraźny wniosek pracownika migrującego uzasadniony jego faktyczną sytuacją rodzinną.  W przedmiocie kosztów 41      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi. Z powyższych względów Trybunał orzeka, co następuje: Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie zmienionego i uaktualnionego przez rozporządzenie Rady (WE) nr 118/97 z dnia 2 grudnia 1996 r. stoi na przeszkodzie stosowaniu wprowadzonego przez państwo członkowskie systemu zasiłku chorobowego, takiego jak ten, będący przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym: –        zgodnie z którym pracownik migrujący, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim z urzędu zaliczany jest do grupy podatkowej mniej korzystnej niż ta, do której należy pracownik krajowy pozostający w związku małżeńskim, którego współmałżonek ma miejsce zamieszkania w tym kraju i nie wykonuje żadnej działalności zarobkowej oraz –        który, jeżeli chodzi o wysokość tego zasiłku obliczaną w zależności do dochodu netto, który z kolei zależy od grupy podatkowej, nie zezwala na uwzględnienie ze skutkiem wstecznym późniejszej zmiany tej grupy dokonanej na wyraźny wniosek pracownika migrującego uzasadniony jego faktyczną sytuacją rodzinną. Podpisy * Język postępowania: niemiecki.

© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 12.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło