C-351/24
WyrokTSUE2025-03-27CELEX: 62024CJ0351ECLI:EU:C:2025:215
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 119 ust. 3 unijnego kodeksu celnego w związku z art. 32 dodatku I do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy celne mogą stwierdzić oczywisty błąd prawny w świadectwie przewozowym bez wszczynania procedury weryfikacji przewidzianej w art. 32?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że art. 119 ust. 3 unijnego kodeksu celnego ma na celu ochronę uzasadnionych oczekiwań dłużnika i określenie warunków zwrotu lub umorzenia należności celnych w przypadku błędu organów, a nie regulowanie zasad współpracy administracyjnej. Procedura weryfikacji przewidziana w art. 32 konwencji regionalnej jest wymagana, gdy organy celne mają „uzasadnione wątpliwości” co do autentyczności lub pochodzenia towarów. Jeśli jednak błąd w świadectwie przewozowym jest oczywistym błędem prawnym, który można natychmiast stwierdzić bez dalszych badań, organy celne nie są zobowiązane do wszczynania tej procedury weryfikacyjnej.Stan faktyczny
Spółka C/C Vámügynöki Kft. (C/C), działając jako pośredni przedstawiciel celny, zgłosiła do swobodnego obrotu świeże mandarynki z Kosowa, które miały pochodzić z Turcji, na podstawie świadectw przewozowych EUR.1 wystawionych przez kosowskie organy celne. Po kontroli węgierskie organy celne stwierdziły, że świadectwa były błędne, ponieważ produkty rolne nie mogły korzystać z preferencyjnego traktowania w ramach kumulacji diagonalnej między UE, Kosowem i Turcją. W rezultacie nałożono retrospektywnie należności celne. C/C wniosła o umorzenie należności, argumentując, że błąd był niewykrywalny, a organy celne powinny były wszcząć procedurę weryfikacji. Węgierskie organy odmówiły, twierdząc, że błąd był oczywisty i nie wymagał weryfikacji.Rozstrzygnięcie
Artykuł 119 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny w związku z art. 32 dodatku I do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia zatwierdzonej w imieniu Unii Europejskiej decyzją Rady 2013/94/UE z dnia 26 marca 2012 r. należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą w przypadku gdy świadectwo przewozowe wystawione dla danych towarów przez organy państwa lub terytorium znajdującego się poza obszarem celnym Unii Europejskiej jest dotknięte oczywistym błędem co do prawa związanym z możliwością skorzystania z preferencyjnego traktowania w zakresie tych towarów na podstawie owej konwencji, organy celne umawiającej się strony przywozu mogą skutecznie stwierdzić ten błąd bez wszczynania procedury weryfikacji przewidzianej w owym art. 32.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (ósma izba)
z dnia 27 marca 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Swobodny przepływ towarów – Unia celna – Unijny kodeks celny – Artykuł 119 ust. 3 – Błąd popełniony przy wystawieniu świadectw przewozowych – Zwrot lub umorzenie należności celnych przywozowych albo wywozowych – Regionalna konwencja w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia – Dodatek I – Artykuł 32 – Współpraca administracyjna – Weryfikacja dowodów pochodzenia
W sprawie C‑351/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Veszprémi Törvényszék (sąd w Veszprém, Węgry) postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 15 maja 2024 r., w postępowaniu:
C/C Vámügynöki Kft.
przeciwko
Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága,
TRYBUNAŁ (ósma izba),
w składzie: S. Rodin, prezes izby, N. Piçarra i N. Fenger (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: D. Spielmann,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu rządu węgierskiego – M.Z. Fehér oraz R. Kissné Berta, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – O. Dani, A. Demeneix oraz F. Moro, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 119 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U. 2013, L 269, s. 1, zwanego dalej „kodeksem celnym”) w związku z art. 32 dodatku I do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia zatwierdzonej w imieniu Unii Europejskiej decyzją Rady 2013/94/UE z dnia 26 marca 2012 r. (Dz.U. 2013, L 54, s. 3, zwanej dalej „konwencją regionalną”).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką C/C Vámügynöki Kft. (zwaną dalej „C/C”) a Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága (dyrekcją ds. odwołań krajowej administracji podatkowej i celnej, Węgry) (zwaną dalej „dyrekcją ds. odwołań”) w przedmiocie oddalenia przez tę dyrekcję wniosku o umorzenie należności celnych złożonego przez C/C.
Ramy prawne
Prawo Unii
Artykuł 15 kodeksu celnego, zatytułowany „Udzielanie informacji organom celnym”, stanowi:
„1. Na żądanie organu celnego i w określonym terminie każda osoba bezpośrednio lub pośrednio uczestnicząca w załatwianiu formalności celnych lub podlegająca kontrolom celnym dostarcza organom celnym wszelkie wymagane dokumenty i informacje w odpowiedniej formie, jak również udziela im wszelkiej pomocy niezbędnej do zakończenia tych formalności lub kontroli.
2. Osoba składająca zgłoszenie celne, deklarację do czasowego składowania, przywozową lub wywozową deklarację skróconą, zgłoszenie do powrotnego wywozu, powiadomienie o powrotnym wywozie, wniosek o udzielenie pozwolenia lub o wydanie innego typu decyzji jest odpowiedzialna za:
a)
prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu, deklaracji, powiadomieniu lub wniosku;
b)
autentyczność, prawidłowość i ważność dokumentu załączanego do zgłoszenia, deklaracji, powiadomienia lub wniosku;
c)
wypełnianie – w stosownych przypadkach – wszystkich zobowiązań związanych z objęciem towarów daną procedurą celną lub z prowadzeniem dozwolonych operacji.
Przepisy akapitu pierwszego mają również zastosowanie do wszelkich innych form udzielania informacji wymaganych przez organy celne lub dostarczanych organom celnym.
Obowiązkom określonym w akapicie pierwszym niniejszego ustępu podlega również przedstawiciel celny danej osoby, o którym mowa w art. 18, jeżeli składa zgłoszenie, deklarację lub powiadomienie, przedkłada wniosek lub udziela wymaganych informacji”.
Artykuł 116 tego kodeksu, zatytułowany „Przepisy ogólne”, przewiduje w ust. 1:
„Z zastrzeżeniem warunków ustanowionych w niniejszej sekcji kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych podlegają zwrotowi lub umorzeniu z następujących powodów:
[…]
c)
błąd właściwych organów;
[…]”.
Artykuł 119 wspomnianego kodeksu, zatytułowany „Błąd popełniony przez właściwe organy”, ma następujące brzmienie:
„1. W przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 120, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych zostaje zwrócona lub umorzona, jeżeli w wyniku błędu popełnionego przez właściwe organy kwota odpowiadająca długowi celnemu pierwotnie podana do wiadomości była niższa niż kwota należna, z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków:
a)
w normalnych okolicznościach dłużnik nie mógł wykryć tego błędu; oraz
b)
dłużnik działał w dobrej wierze.
[…]
3. Jeżeli preferencyjne traktowanie towarów zostaje przyznane na podstawie systemu współpracy administracyjnej, obejmującego organy państwa lub terytorium spoza obszaru celnego Unii, wystawienie przez te organy świadectwa, w przypadku stwierdzenia jego nieprawidłowości, stanowi błąd, którego nie można było wykryć w rozumieniu ust. 1 lit. a).
Wystawienie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi jednak błędu, jeżeli świadectwo zostało wydane na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy jest oczywiste, że organy wystawiające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do preferencyjnego traktowania.
Uznaje się, że dłużnik działa w dobrej wierze, jeżeli może udowodnić, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachował należytą staranność w celu zapewnienia spełnienia wszystkich warunków korzystania z preferencyjnego traktowania.
[…]”.
Konwencja regionalna
Zgodnie z art. 1 ust. 1 konwencji regionalnej konwencja ta ustanawia przepisy dotyczące pochodzenia towarów będących przedmiotem wymiany handlowej na mocy odpowiednich umów o wolnym handlu zawartych między umawiającymi się stronami tej konwencji.
Dodatek I do konwencji regionalnej dotyczy definicji pojęcia „produktów pochodzących” i metod współpracy administracyjnej. Tytuł V tego dodatku, zatytułowany „Dowód pochodzenia”, zawiera art. 15, zatytułowany „Wymagania ogólne”. Artykuł ten stanowi w ust. 1:
„Produkty pochodzące z jednej z umawiających się stron przy przywozie do innej umawiającej się strony korzystają z postanowień odpowiednich umów po przedstawieniu jednego z następujących dowodów pochodzenia:
a)
świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór zamieszczony jest w załączniku IIIa;
[…]”.
W tytule VI wspomnianego dodatku, zatytułowanym „Uzgodnienia dotyczące współpracy administracyjnej”, art. 31, zatytułowany „Współpraca administracyjna”, stanowi:
„1. Organy celne umawiających się stron przekazują sobie wzajemnie za pośrednictwem Komisji Europejskiej wzory pieczęci używanych w ich urzędach celnych przy wydawaniu świadectw przewozowych EUR.1 i EUR-MED oraz adresy organów celnych odpowiedzialnych za weryfikację tych świadectw, deklaracji pochodzenia oraz deklaracji pochodzenia EUR-MED.
2. W celu zapewnienia prawidłowego stosowania niniejszej konwencji umawiające się strony za pośrednictwem właściwych administracji celnych udzielają sobie wzajemnie pomocy w zakresie sprawdzania autentyczności świadectw przewozowych EUR.1 i EUR-MED, deklaracji pochodzenia oraz deklaracji pochodzenia EUR-MED oraz poprawności informacji podanych w tych dokumentach”.
Artykuł 32 tego dodatku, również zawarty w jego tytule VI, jest zatytułowany „Weryfikacja dowodów pochodzenia” i przewiduje:
„1. Późniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadza się wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne umawiającej się strony przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów niniejszej konwencji.
2. Do celów stosowania ust. 1 organy celne umawiającej się strony przywozu zwracają świadectwa przewozowe EUR.1 lub EUR-MED oraz fakturę, jeżeli taką dostarczono, deklarację pochodzenia, deklarację pochodzenia EUR-MED lub kopie tych dokumentów organom celnym umawiającej się strony wywozu, w odpowiednich przypadkach przedstawiając uzasadnienie wniosku o przeprowadzenie weryfikacji. Wszelkie uzyskane dokumenty lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia są nieprawdziwe, są przekazywane wraz z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji.
3. Weryfikację przeprowadzają organy celne umawiającej się strony wywozu. W tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną.
4. Jeżeli organy celne Umawiającej się Strony przywozu podejmą decyzję zawieszającą przyznanie preferencyjnego traktowania w odniesieniu do danych produktów w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, oferują importerowi możliwość zwolnienia tych produktów, z zastrzeżeniem podjęcia wobec nich wszelkich środków ostrożności, jakie uznają za niezbędne.
5. Organy celne wnioskujące o weryfikację są informowane o jej wynikach możliwe najszybciej. Wyniki takie jednoznacznie wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy przedmiotowe produkty mogą być uważane za produkty pochodzące z jednej z umawiających się stron i spełniają pozostałe wymagania niniejszej konwencji.
6. Jeśli w przypadkach uzasadnionych wątpliwości brak jest odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy od dnia przedstawienia wniosku o weryfikację lub jeśli odpowiedź nie zawiera informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, organy celne występujące z wnioskiem o weryfikację odmawiają przyznania prawa do korzystania z preferencji”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
W lutym 2022 r. spółka C/C, działająca w charakterze pośredniego przedstawiciela celnego spółki importującej Best-Epil Kft., zwróciła się do Nemzeti Adó- és Vámhivatal Csongrád-Csanád Vármegyei Adó- és Vámigazgatósága (dyrekcji departamentu Csongrád-Csanád krajowej administracji podatkowej i celnej, Węgry) (zwanego dalej „organem celnym pierwszej instancji”) celem dopuszczenia do swobodnego obrotu świeżych mandarynek wysyłanych z Kosowa i poświadczonych jako pochodzące z Turcji zgodnie ze świadectwami przewozowymi EUR.1 wystawionymi przez kosowskie organy celne (zwanymi dalej „spornymi świadectwami przewozowymi”).
Po wskazanym dopuszczeniu do swobodnego obrotu w dniu 5 maja 2023 r. organ celny pierwszej instancji zarządził przeprowadzenie kontroli po zwolnieniu towarów, podczas której stwierdził, że omawiane świadectwa przewozowe nie były zgodne z przepisami konwencji regionalnej ani z zawiadomieniem Komisji 2021/C 418/12 dotyczącym stosowania Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia lub protokołów w sprawie reguł pochodzenia przewidujących kumulację diagonalną pomiędzy umawiającymi się stronami tej konwencji (Dz.U. 2021, C 418, s. 24, zwanym dalej „zawiadomieniem Komisji”) ze względu na to, że rozpatrywane towary, jako produkty rolne, nie mogły korzystać z preferencyjnego traktowania w ramach stosunków między Unią Europejską, Kosowem i Turcją. Ponadto takie traktowanie nie mogło również zostać poświadczone przez kosowskie organy celne.
W związku z tym decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r. organ celny pierwszej instancji ustalił na 2580000 forintów węgierskich (HUF) (około 6350 EUR) całkowitą kwotę należności celnych, które miały zostać pobrane retrospektywnie, nakazując C/C zapłatę tej kwoty.
W dniu 18 sierpnia 2023 r. C/C złożyła w organie celnym pierwszej instancji wniosek o umorzenie należności celnych na podstawie art. 116 ust. 1 lit. c) kodeksu celnego. Na poparcie tego wniosku C/C podniosła, że przesłanki określone w art. 119 ust. 3 tego kodeksu zostały spełnione, jako że rozpatrywane świadectwa przewozowe zostały wydane przez kosowskie organy celne na podstawie systemu współpracy administracyjnej ustanowionego przez konwencję regionalną, w związku z czym należało uznać, że błędu, którym dotknięte były te świadectwa, nie można było „wykryć w normalnych okolicznościach” w rozumieniu art. 119 ust. 1 lit. a) wspomnianego kodeksu, bez konieczności przeprowadzania dalszych weryfikacji w tym względzie.
Ponieważ organ celny pierwszej instancji oddalił wniosek C/C, spółka ta wniosła odwołanie do dyrekcji ds. odwołań, która utrzymała w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.
W swojej decyzji dyrekcja ds. odwołań wskazała w szczególności, że wydanie świadectw pochodzenia nie odbyło się w ramach systemu współpracy administracyjnej, o którym mowa w art. 31 dodatku I do konwencji regionalnej, w związku z czym wyjątek przewidziany w art. 119 ust. 3 kodeksu celnego nie ma zastosowania, oraz że zgodnie z art. 119 ust. 1 lit. a) tego kodeksu należało zbadać, czy C/C mogła w normalnych okolicznościach wykryć błąd kosowskich organów celnych.
Zdaniem dyrekcji ds. odwołań, jakkolwiek kosowskie organy celne popełniły błąd, C/C mogła go wykryć w normalnych okolicznościach, ponieważ prowadzi ona działalność zawodową w zakresie ceł, posiada niezbędne zezwolenia celne i odpowiednią wiedzę specjalistyczną oraz doświadczenie w sprawach związanych z odprawami celnymi. W związku z tym powinna była wykryć fakt, że omawiane świadectwa przewozowe były obarczone błędem, ponieważ błąd ten wynikał jasno z tych dokumentów.
C/C wniosła do Veszprémi Törvényszék (sądu w Veszprém, Węgry), który jest sądem odsyłającym, skargę o stwierdzenie nieważności decyzji dyrekcji ds. odwołań oraz decyzji organu celnego pierwszej instancji, a także o nakazanie temu organowi ponownego rozpoznania sprawy.
C/C podniosła, że art. 119 ust. 1 i 3 kodeksu celnego ma zastosowanie do jej sytuacji, ponieważ omawiane świadectwa przewozowe zostały wydane w ramach „współpracy administracyjnej” w rozumieniu art. 31 dodatku I do konwencji regionalnej. W ramach takiej współpracy administracyjnej organy celne zobowiązują się do wzajemnego przekazywania sobie wzorów pieczęci i adresów kontaktowych. W niniejszej sprawie okoliczność, że kosowskie organy celne wykorzystały w celu wystawienia spornych świadectw przewozowych wzory pieczęci przekazanych w celu wystawienia świadectw przewozowych EUR.1, świadczy o tym, że owe organy celne działały w ramach współpracy administracyjnej, o której mowa w art. 119 ust. 3 kodeksu celnego.
Ponadto C/C podniosła, że węgierskie organy celne powinny były wszcząć procedurę weryfikacji przewidzianą w art. 32 dodatku I do konwencji regionalnej i zwrócić się do kosowskich organów celnych o sprawdzenie prawidłowości treści omawianych świadectw przewozowych. C/C uznała, że mogła zgodnie z prawem i w dobrej wierze uznać, że kosowskie organy celne wystawiły sporne świadectwa przewozowe, prawidłowo stosując przepisy tej konwencji.
Przed sądem odsyłającym dyrekcja ds. odwołań podniosła, że zgodnie z konwencją regionalną i z zawiadomieniem Komisji organy celne kraju wywozu, a mianowicie Kosowa, nie mogły zgodnie z prawem poświadczyć, że towary mają preferencyjne pochodzenie z Turcji. Zdaniem tego organu weryfikację przewidzianą w art. 32 dodatku I do konwencji regionalnej można przeprowadzić za każdym razem, gdy organy celne umawiającej się strony przywozu mają „uzasadnione wątpliwości” dotyczące w szczególności autentyczności dokumentów. Jednakże dyrekcja ta nigdy nie miała zwykłych wątpliwości co do omawianych świadectw przewozowych, ponieważ możliwe było ustalenie z całą pewnością, że dokumenty te były dotknięte błędem i były niezdolne do poświadczenia miejsca pochodzenia, w związku z czym nie było podstaw do wszczęcia procedury weryfikacji dowodów pochodzenia, o której mowa w tym przepisie. Ponadto okoliczność, że kosowskie organy celne wykorzystały wzory pieczęci używanych przy wystawianiu świadectw przewozowych EUR.1, nie może być uznana za okoliczność, która dowodziłaby istnienia „współpracy administracyjnej”.
Jednocześnie dyrekcja ds. odwołań wskazała, że z uwagi na to, iż C/C posiadała odpowiednią wiedzę i doświadczenie zawodowe w dziedzinie ceł, mogła ona w normalnych okolicznościach wykryć błąd, jakim były dotknięte sporne świadectwa przewozowe. Ponadto zgodnie z art. 119 ust. 1 lit. b) kodeksu celnego kwestia dobrej wiary spółki C/C powinna być badana odrębnie od kwestii, czy mogła ona w normalnych okolicznościach wykryć ten błąd, ponieważ przesłanki te mają charakter kumulatywny. W konsekwencji okoliczność, że C/C działała w dobrej wierze, nie wyklucza, że mogła ona w normalnych okolicznościach wykryć ten błąd. Wreszcie, dyrekcja ds. odwołań podniosła, że zgodnie z art. 15 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego złożenie zgłoszenia celnego skutkowało odpowiedzialnością osoby je składającej za autentyczność, prawidłowość i ważność dokumentów załączonych do zgłoszenia.
Sąd odsyłający wskazuje, że strony w postępowaniu głównym są zgodne co do tego, iż rozpatrywane towary, jako produkty rolne, nie mogły być objęte kumulacją diagonalną, w związku z czym omawiane świadectwa przewozowe były obarczone błędem co do ich treści. Tak więc organ celny pierwszej instancji podjął decyzję bez wszczęcia procedury weryfikacji przewidzianej w art. 32 dodatku I do konwencji regionalnej i nie zażądał od kosowskich organów celnych weryfikacji zgodności dowodu pochodzenia. Organ celny pierwszej instancji nie miał bowiem „uzasadnionych wątpliwości” co do zgodności omawianych świadectw przewozowych, lecz miał pewność, że świadectwa te zostały wydane z naruszeniem postanowień wspomnianej konwencji i że organy celne umawiającej się strony wywozu nie mogły poświadczyć pochodzenia pozwalającego na skorzystanie z preferencyjnego traktowania.
Zdaniem sądu odsyłającego, jeżeli organy celne umawiającej się strony przywozu wykryją błąd w dowodzie pochodzenia, muszą one koniecznie i obowiązkowo wszcząć procedurę weryfikacji przewidzianą w art. 32 dodatku I do konwencji regionalnej, i jeżeli procedura ta wykaże, że dowód pochodzenia jest nieprawidłowy, należy uznać, zgodnie z art. 119 ust. 3 kodeksu celnego, że skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym nie mogła tego błędu wykryć w normalnych okolicznościach.
Sąd ten uważa, że z art. 119 ust. 3 kodeksu celnego nie wynika w sposób jasny, czy w przypadku wykrycia błędu w dowodzie pochodzenia organy celne umawiającej się strony mogą uznać, że dowód ten jest nieprawidłowy, z pominięciem wskazanej procedury weryfikacji.
W tych okolicznościach Veszprémi Törvényszék (sąd w Veszprém) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 119 ust. 3 [kodeksu celnego] należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą dowód pochodzenia jest uznawany za nieprawidłowy bez wszczynania procedury, o której mowa w art. 32 dodatku I do [konwencji regionalnej]?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 119 ust. 3 akapit pierwszy kodeksu celnego w związku z art. 32 dodatku I do konwencji regionalnej należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą w przypadku gdy świadectwo przewozowe wystawione dla danych towarów przez organy państwa lub terytorium znajdującego się poza obszarem celnym Unii jest dotknięte oczywistym błędem co do prawa związanym z możliwością skorzystania z preferencyjnego traktowania w zakresie tych towarów na podstawie tej konwencji, organy celne umawiającej się strony przywozu mogą skutecznie stwierdzić ten błąd bez wszczynania procedury weryfikacji przewidzianej w owym art. 32.
Artykuł 119 ust. 3 akapit pierwszy kodeksu celnego przewiduje, że w ramach preferencyjnego traktowania towarów na podstawie systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa lub terytorium znajdującego się poza obszarem celnym Unii wydanie przez te organy nieprawidłowego świadectwa stanowi błąd, który co do zasady nie może zostać wykryty w normalnych okolicznościach w rozumieniu art. 119 ust. 1 lit. a) tego kodeksu.
Co się tyczy konwencji regionalnej, zgodnie z jej art. 1 ust. 1 ustanawia ona postanowienia dotyczące pochodzenia towarów będących przedmiotem wymiany handlowej w ramach odpowiednich umów o wolnym handlu zawartych między umawiającymi się stronami tej konwencji, wśród których znajdują się Unia, Republika Turcji i Kosowo. Dodatek I do tej konwencji zawiera ogólne reguły dotyczące definicji pojęcia „produktów pochodzących”. Artykuł 15 ust. 1 tej konwencji przewiduje w szczególności, że wśród dowodów pochodzenia, które można przedstawić przy przywozie produktów pochodzących od innych umawiających się stron, znajduje się świadectwo przewozowe EUR.1.
Artykuł 32 dodatku I do konwencji regionalnej, zatytułowany „Weryfikacja dowodów pochodzenia”, znajduje się w jej tytule VI, zatytułowanym „Uzgodnienia dotyczące współpracy administracyjnej”. Ów art. 32 stanowi w ust. 1, że „[p]óźniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadza się wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne umawiającej się strony przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów niniejszej konwencji”.
Jak wynika w szczególności z art. 32 ust. 2, 3 i 5, następcza weryfikacja dowodów pochodzenia poparta uzasadnionymi wątpliwościami, jakie organy celne umawiającej się strony przywozu mają w odniesieniu do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych warunków przewidzianych w konwencji regionalnej, zakłada współpracę administracyjną między tymi organami celnymi i organami umawiającej się strony wywozu w rozumieniu art. 31 dodatku I do konwencji regionalnej rozpatrywanego jako całość.
Tymczasem samo wystawienie świadectwa przewozowego w odniesieniu do danych towarów na podstawie konwencji regionalnej nie oznacza samo w sobie współpracy administracyjnej w rozumieniu tego przepisu rozpatrywanego jako całość.
Ponadto, jak podnoszą zasadniczo rząd węgierski i Komisja w swoich uwagach na piśmie, z art. 32 dodatku I do konwencji regionalnej nie wynika, aby organy celne umawiającej się strony przywozu miały obowiązek systematycznego wszczynania procedury weryfikacji dowodu pochodzenia, jeżeli stwierdzą one istnienie błędu związanego z możliwością skorzystania z preferencyjnego traktowania w zakresie tych towarów na podstawie konwencji regionalnej.
Tak więc brak jest obowiązku wszczęcia takiej procedury, jeżeli organy celne są w stanie od razu stwierdzić, bez konieczności jakiegokolwiek badania, że dowód pochodzenia jest nieprawidłowy. Byłoby tak w szczególności w przypadku, gdyby okazało się, że świadectwo przewozowe wystawione przez organy celne umawiającej się strony wywozu dla danych towarów jest dotknięte oczywistym błędem co do prawa związanym z możliwością skorzystania z preferencyjnego traktowania w zakresie tych towarów na podstawie konwencji regionalnej.
Ponadto zgodnie z wyjaśnieniem zatytułowanym „Artykuł 33 – Odmowa preferencyjnego traktowania bez weryfikacji” zawiadomienia Komisji 2007/C 83/01 w sprawie wyjaśnień dotyczących pan-eurośródziemnomorskich protokołów w sprawie reguł pochodzenia (Dz.U. 2007, C 83, s. 1) uznaje się, że dowód pochodzenia „nie ma zastosowania”, w szczególności gdy produkty, do których odnosi się świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED, nie kwalifikują się do preferencyjnego traktowania. W takim przypadku rozpatrywane świadectwo należy zatem uznać za niemające zastosowania, bez konieczności zwracania się do organów celnych umawiającej się strony wywozu.
W niniejszej sprawie sąd odsyłający podkreślił, że strony w postępowaniu głównym są zgodne co do tego, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami kumulacja diagonalna nie ma zastosowania do rozpatrywanych towarów, mianowicie do świeżych mandarynek pochodzących z Turcji i wysyłanych z Kosowa na Węgry, w związku z czym omawiane świadectwa przewozowe wystawione przez kosowskie organy celne są obarczone błędem.
Co się tyczy skutków błędu popełnionego przez właściwe organy celne, art. 119 ust. 1 kodeksu celnego przewiduje, że jeżeli w wyniku takiego błędu kwota odpowiadająca długowi celnemu, o której pierwotnie powiadomiono, była niższa od kwoty należnej, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu, pod warunkiem że dłużnik nie mógł w wykryć tego błędu w normalnych okolicznościach i działał w dobrej wierze. Zgodnie z art. 119 ust. 3 akapit pierwszy tego kodeksu za błąd, którego nie można było wykryć w normalnych okolicznościach w rozumieniu ust. 1 tego artykułu, uważa się wydanie przez organy kraju lub terytorium znajdującego się poza obszarem celnym Unii nieprawidłowego świadectwa, jeżeli preferencyjne traktowanie towarów jest przyznawane na podstawie systemu współpracy administracyjnej z udziałem tych organów.
Jak zauważyła Komisja, celem tych przepisów jest ochrona uzasadnionych oczekiwań dłużnika i określenie warunków, na jakich błędy popełnione przez właściwe organy celne wzbudzają u niego uzasadnione oczekiwania.
Natomiast przepisy te, a w szczególności art. 119 ust. 3 akapit pierwszy kodeksu celnego, nie mają na celu określenia warunków, na jakich powinna być realizowana współpraca administracyjna między danymi organami celnymi. W rzeczywistości przepis ten ogranicza się do zakwalifikowania błędu w świadectwie przewozowym wystawionym przez organy państwa lub terytorium znajdującego się poza obszarem celnym Unii jako niewykrywalnego w normalnych okolicznościach, jeżeli preferencyjne traktowanie towarów jest przyznawane na podstawie systemu współpracy administracyjnej z udziałem tych organów.
W związku z tym przepis ten nie może jako taki stać na przeszkodzie temu, by organy celne państwa członkowskiego przywozu stwierdziły, że świadectwo przewozowe wykorzystane jako dowód pochodzenia towaru jest dotknięte oczywistym błędem co do prawa związanym z możliwością skorzystania z preferencyjnego traktowania w zakresie tego towaru na podstawie konwencji regionalnej, bez wszczynania procedury współpracy administracyjnej przewidzianej w art. 32 dodatku I do tej konwencji.
Na wszelki wypadek należy wskazać, że w przypadku gdy świadectwo przewozowe wystawione przez organy państwa lub terytorium znajdującego się poza obszarem celnym Unii w związku z preferencyjnym traktowaniem towarów poza systemem współpracy administracyjnej okaże się nieprawidłowe, domniemanie prawne ustanowione w art. 119 ust. 3 akapit pierwszy kodeksu celnego, zgodnie z którym wydanie takiego świadectwa uważa się za błąd, którego dłużnik nie mógł wykryć w normalnych okolicznościach, nie znajduje zastosowania i należy wówczas zbadać, czy w rzeczywistości dłużnik ten mógł w normalnych okolicznościach wykryć ten błąd, jak przewiduje art. 119 ust. 1 tego kodeksu.
Biorąc pod uwagę całość powyższych rozważań, na zadane pytanie trzeba odpowiedzieć, że art. 119 ust. 3 akapit pierwszy kodeksu celnego w związku z art. 32 dodatku I do konwencji regionalnej należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą w przypadku gdy świadectwo przewozowe wystawione dla danych towarów przez organy państwa lub terytorium znajdującego się poza obszarem celnym Unii jest dotknięte oczywistym błędem co do prawa związanym z możliwością skorzystania z preferencyjnego traktowania w zakresie tych towarów na podstawie owej konwencji, organy celne umawiającej się strony przywozu mogą skutecznie stwierdzić ten błąd bez wszczynania procedury weryfikacji przewidzianej w owym art. 32.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 119 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny w związku z art. 32 dodatku I do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia zatwierdzonej w imieniu Unii Europejskiej decyzją Rady 2013/94/UE z dnia 26 marca 2012 r.
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą w przypadku gdy świadectwo przewozowe wystawione dla danych towarów przez organy państwa lub terytorium znajdującego się poza obszarem celnym Unii Europejskiej jest dotknięte oczywistym błędem co do prawa związanym z możliwością skorzystania z preferencyjnego traktowania w zakresie tych towarów na podstawie owej konwencji, organy celne umawiającej się strony przywozu mogą skutecznie stwierdzić ten błąd bez wszczynania procedury weryfikacji przewidzianej w owym art. 32.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: węgierski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło