C-356/03

Sprawa C-356/03 Elisabeth Mayer przeciwko Versorgungsanstalt des Bundes und der Länder (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof) Zasada równego traktowania kobiet i mężczyzn – Urlop macierzyński – Nabycie praw do emerytury Opinia rzecznika generalnego D. Ruiza-Jaraba Colomera przedstawiona w dniu 9 września 2004 r.  I–0000 Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 13 stycznia 2005 r.  I–0000 Streszczenie wyroku Polityka społeczna – Pracownicy płci męskiej i żeńskiej – Równe traktowanie w zakładowych systemach zabezpieczenia społecznego – Dyrektywa 86/378 – Uzupełniający system emerytalny – Przepisy powodujące przerwę w nabywaniu praw w trakcie urlopu macierzyńskiego – Niedopuszczalność (dyrektywa Rady 86/378, zmieniona dyrektywą 96/97, art. 6 ust. 1 lit. g)) Artykuł 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy Rady 86/378 w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w [zakładowych] systemach zabezpieczenia społecznego pracowników, zmienionej dyrektywą 96/97, winien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on istnieniu przepisów krajowych, zgodnie z którymi pracownik płci żeńskiej nie nabywa praw do renty ubezpieczeniowej, stanowiącej część uzupełniającego systemu emerytalnego, w okresie przysługującego mu urlopu macierzyńskiego, w czasie którego wynagrodzenie jest wypłacane częściowo przez pracodawcę, z tego powodu, że nabycie praw uzależnione jest od warunku uzyskiwania przez pracownika płci żeńskiej w trakcie urlopu macierzyńskiego dochodu podlegającego opodatkowaniu. (por. pkt 35 i sentencja) WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba) z dnia 13 stycznia 2005 r. (*) Zasada równego traktowania kobiet i mężczyzn – Urlop macierzyński – Nabycie praw do renty W sprawie C‑356/03 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesgerichtshof (Niemcy) postanowieniem z dnia 9 lipca 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 18 sierpnia 2003 r., w postępowaniu: Elisabeth Mayer przeciwko Versorgungsanstalt des Bundes und der Länder, TRYBUNAŁ (pierwsza izba), w składzie: P. Jann, prezes izby, N. Colneric, J. N. Cunha Rodrigues (sprawozdawca), K. Schiemann i E. Juhász, sędziowie, rzecznik generalny: D. Ruiz-Jarabo Colomer, sekretarz: R. Grass, uwzględniając procedurę pisemną, uwzględniając uwagi przedstawione: –       w imieniu E. Mayer przez nią samą, –       w imieniu Versorgungsanstalt des Bundes und der Länder przez J. Kummera, Rechtsanwalt, –       w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez N. Yerrell i H. Kreppela, działających w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 9 września 2004 r., wydaje następujący Wyrok 1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 119 Traktatu WE (art. 117–120 Traktatu WE zostały zastąpione przez art. 136 WE–143 WE), art. 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy Rady 86/378/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników (Dz.U. L 225, str. 40), zmienionej dyrektywą Rady 96/97/WE z dnia 20 grudnia 1996 r. (Dz.U. 1997 L 46, str. 20), oraz art. 11 pkt 2 lit. a) dyrektywy Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią (dziesiąta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz.U. L 348, str. 1). 2       Wniosek ten złożony został w ramach postępowania toczącego się między Elisabeth Mayer a Versorgungsanstalt des Bundes und der Länder (zakład zaopatrzenia emerytalnego federacji i landów, zwany dalej „VBL”) w przedmiocie uwzględnienia okresów urlopu macierzyńskiego przy obliczaniu jej praw do renty ubezpieczeniowej.  Ramy prawne  Przepisy wspólnotowe 3       Artykuł 2 ust. 1 i 2 dyrektywy 86/378 ze zmianami wprowadzonymi dyrektywą 96/97 stanowi, co następuje: „1.      Przez »systemy zabezpieczenia społecznego pracowników« rozumie się systemy nieobjęte dyrektywą 79/7/EWG, które mają na celu zapewnienie pracownikom najemnym i osobom pracującym na własny rachunek, w przedsiębiorstwie, grupie przedsiębiorstw, gałęzi gospodarki lub należącym do grupy zawodowej świadczeń, których celem jest uzupełnienie ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego lub ich zastąpienie, niezależnie od tego, czy przystąpienie do nich jest obowiązkowe, czy dobrowolne. 2.      Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do: a)      umów indywidualnych osób pracujących na własny rachunek; b)      systemów obejmujących tylko jedną osobę w przypadku osób pracujących na własny rachunek; c)      umów ubezpieczenia, których stroną nie jest pracodawca, w przypadku pracowników najemnych; d)      opcyjnych przepisów systemów zabezpieczeń społecznych, które adresowane są indywidualnie w celu zapewnienia: –       bądź świadczeń uzupełniających, –       bądź możliwości wyboru daty, od której udzielane będą zwykłe świadczenia dla osób pracujących na własny rachunek lub wyboru między wieloma świadczeniami; e)      systemów pracowniczych, w zakresie w jakim są one finansowane ze składek wpłacanych dobrowolnie przez samych pracowników”. 4       Zgodnie z art. 4 tej dyrektywy: „Niniejszą dyrektywę stosuje się do: a)      systemów zabezpieczeń społecznych zapewniających ochronę przed następującymi [rodzajami] ryzyka[…]: –       chorobą, –       inwalidztwem, –       starością, w tym do wcześniejszych emerytur, –       wypadkiem przy pracy i chorobą zawodową, –       bezrobociem; b)      systemów zabezpieczeń społecznych przewidujących inne świadczenia socjalne, rzeczowe lub pieniężne, a zwłaszcza świadczenia w razie śmierci żywiciela rodziny i zasiłki rodzinne, jeżeli świadczenia te przeznaczone są dla pracowników najemnych i w ten sposób stanowią świadczenia wypłacane przez pracodawcę pracownikowi z tytułu zatrudniania tego ostatniego”. 5       Artykuł 6 tej samej dyrektywy stanowi: „1.      Do przepisów sprzecznych z zasadą równego traktowania należą przepisy, które posługują się pojęciem płci pośrednio lub bezpośrednio poprzez odniesienie zwłaszcza do stanu cywilnego lub rodzinnego, jeżeli chodzi o: [...] g)      zawieszenie zachowania lub nabycia praw w okresach urlopu macierzyńskiego lub urlopu ze względów rodzinnych, ustawowo lub umownie ustalonych, za które wynagrodzenie jest wypłacane przez pracodawcę. [...]”. 6       Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 96/97 przewiduje: „Jakiekolwiek środki w celu wykonania niniejszej dyrektywy w odniesieniu do pracowników najemnych muszą objąć wszystkie świadczenia wynikające z okresów zatrudnienia po dniu 17 maja 1990 r. i mają zastosowanie z mocą wsteczną do tej daty [...]”. 7       Artykuł 11 dyrektywy 92/85 stanowi: „W celu zagwarantowania pracownicom w rozumieniu art. 2 możliwości korzystania z praw do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, uznanych w niniejszym artykule, postanawia się, co następuje: [...] 2)      w przypadkach, o których mowa w art. 8, należy zapewnić, co następuje: a)      prawa związane z umową o pracę pracownic w rozumieniu art. 2, inne niż te, o których mowa w lit. b); b)      utrzymanie płatności i/lub prawa do odpowiednich zasiłków pracownic w rozumieniu art. 2. [...]”. 8       Zgodnie z art. 14 ust. 1, dyrektywa 92/85 powinna zostać wykonana przez Państwa Członkowskie najpóźniej w ciągu dwóch lat od jej przyjęcia, to znaczy przed dniem 19 października 1994 r.  Przepisy krajowe 9       Paragraf 29 ust. 1 i 7 statutu VBL w wersji obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r. przewidywał: „1. Pracodawca zobowiązany jest odprowadzać miesięczną składkę równą ustalonej na podstawie § 76 części uzyskiwanych przez ubezpieczonego dochodów podlegających składce do uzupełniającego systemu emerytalnego (ust. 7), w tym składkę pobieraną od ubezpieczonego obowiązkowo zgodnie z § 76 ust. 1 lit. a). [...] 7.      Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów zamieszczonych poniżej dochodami podlegającymi składce na uzupełniający system emerytalny są dochody podlegające opodatkowaniu w rozumieniu definicji wynikającej z przepisów regulujących odprowadzanie składek do ustawowego systemu ubezpieczeń emerytalnych uzyskiwane za dany okres [...]”. 10     Paragraf 44 ust. 1 lit. a) tego statutu brzmiał następująco: „Na poczet renty ubezpieczeniowej odprowadzane jest miesięcznie [...] 0,03125 % łącznych dochodów podlegających składce na uzupełniający system emerytalny, od których odprowadzone zostały składki w okresie od 31 grudnia 1977 r. do chwili rozpoczęcia pobierania renty ubezpieczeniowej (§ 62)”. 11     Paragraf 13 ust. 2 Gesetz zum Schutz der erwerbstätigen Mutter (ustawy o ochronie matek wykonujących działalność zawodową, dalej zwanej „Mutterschutzgesetz”) przewiduje: „§ 13 – Zasiłek macierzyński [...] 2) Kobiety nienależące do ustawowej kasy chorych, które pozostają w stosunku pracy lub wykonują prace w miejscu zamieszkania w chwili rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego w rozumieniu § 3 ust. 2, otrzymują od państwa przez okres urlopu macierzyńskiego, o którym mowa w § 3 ust. 2 oraz § 6 ust. 1, jak również za dzień porodu, zasiłek macierzyński w maksymalnej wysokości do 210 EUR na podstawie stosowanych per analogiam przepisów o zasiłkach macierzyńskich uregulowanych w Reichsversicherungsordnung. Zasiłek ten jest wypłacany tym kobietom na ich wniosek przez Bundesversicherungsamt (federalny urząd ubezpieczeń) [...]”. 12     Paragraf 14 Mutterschutzgesetz stanowi: „§ 14 – Dodatek do zasiłków macierzyńskich 1) Kobiety, którym przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego zgodnie z [...], pozostające w stosunku pracy, otrzymują od pracodawcy przez okres urlopu macierzyńskiego, o którym mowa w § 3 ust. 2 oraz § 6 ust. 1, jak również za dzień porodu, dodatek w wysokości różnicy między 13 EUR a średnim wynagrodzeniem dziennym, po odliczeniu obciążeń ustawowych [...]”. 13     Zgodnie z § 3 pkt 1 lit. d) Einkommensteuergesetz (ustawy o podatku dochodowym): „Paragraf 3. Zwolnione od podatku są [...]: 1. d) zasiłek macierzyński otrzymywany na podstawie Mutterschutzgesetz [...], dodatek do zasiłku macierzyńskiego otrzymywany na podstawie Mutterschutzgesetz [...]”.  Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne 14     Elisabeth Mayer, która obecnie wykonuje indywidualnie zawód adwokata, była w okresie od 1 stycznia 1990 r. do 30 września 1999 r. zatrudniona w administracji publicznej landu Rheinland-Pfalz (Niemcy) i należała obowiązkowo do VBL. W okresie od 16 grudnia 1992 r. do 5 kwietnia 1993 r. oraz od 17 stycznia do 22 kwietnia 1994 r. przebywała na przysługującym jej ustawowo urlopie macierzyńskim. 15     Zgodnie z § 44 ust. 1 pierwsze zdanie lit. a) statutu VBL wysokość renty ubezpieczeniowej, z której korzysta ubezpieczony znajdujący się w takiej sytuacji jak E. Mayer, ustalana jest jako pewien procent łącznych dochodów podlegających składce na uzupełniający system emerytalny, od których zostały odprowadzone składki. W świetle § 29 ust. 1 tego statutu pracodawca jest zobowiązany do odprowadzania miesięcznej składki równej pewnej części dochodów podlegających składce na uzupełniający system emerytalny. Dochody te są zdefiniowane w § 29 ust. 7 jako dochody podlegające opodatkowaniu. 16     Podczas urlopu macierzyńskiego E. Mayer, która należała do prywatnej kasy chorych, otrzymywała zasiłek macierzyński wypłacany przez państwo na podstawie § 13 ust. 2 Mutterschutzgesetz oraz dodatek do niego wypłacany przez pracodawcę na podstawie § 14 ust. 1 tej ustawy, w wysokości różnicy między zasiłkiem wypłacanym przez państwo a ostatnim otrzymanym wynagrodzeniem netto. Zgodnie z § 3 pkt 1 lit. d) Einkommensteuergesetz to świadczenie pracodawcy zwolnione jest z opodatkowania. W trakcie urlopów macierzyńskich E. Mayer nie uzyskiwała więc dochodów podlegających składce na uzupełniający system emerytalny w rozumieniu § 29 ust. 7 statutu VBL, od których pracodawca byłby zobowiązany odprowadzać miesięczne składki do tego podmiotu na podstawie § 29 ust. 1 jego statutu. W konsekwencji podczas obliczania renty ubezpieczeniowej przysługującej E. Mayer VBL nie uwzględnił świadczeń, które otrzymała ona od pracodawcy w trakcie urlopu macierzyńskiego. 17     E. Mayer zażądała, aby okresy urlopu macierzyńskiego zostały uwzględnione przy obliczaniu renty ubezpieczeniowej, do której prawa nabyła w ramach uzupełniającego systemu emerytalnego zarządzanego przez VBL. 18     Sądy, które rozpatrywały sprawę, oddaliły skargę przeciwko VBL wniesioną przez E. Mayer. Wniosła ona zatem skargę „rewizyjną” do Bundesgerichtshof sugerując, aby ten zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. 19     Bundesgerichtshof stwierdził, że art. 11 pkt 2 lit. a) dyrektywy 92/85 nie ma zastosowania w tej sprawie, ponieważ ostatni urlop macierzyński E. Mayer miał miejsce jeszcze przed upływem wyznaczonego Państwom Członkowskim terminu transpozycji tej dyrektywy. Tym niemniej sąd ten ocenia, że nieuwzględnienie okresów urlopu macierzyńskiego jest sprzeczne z zasadą równego traktowania ustanowioną w dyrektywie 86/378 w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 96/97, a w szczególności z jej art. 6 ust. 1 lit. g). Sąd krajowy dopuszcza wreszcie możliwość, że w tej sytuacji została naruszona zasada równości wynagrodzeń kobiet i mężczyzn wykonujących taką samą pracę. 20     Dopuszczając możliwość, iż odpowiednie przepisy krajowe mogą być niezgodne z prawem wspólnotowym, Bundesgerichtshof postanowił odroczyć rozpoznanie sprawy i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami: „1)      Czy art. 119 Traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 141 WE) lub art. 11 ust. 2 lit. a) dyrektywy Rady 92/85 oraz art. 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy Rady 86/378 zmienionej dyrektywą Rady 96/97 stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów statutowych uzupełniającego systemu emerytalnego, takich jak rozpatrywane w niniejszej sprawie, w świetle których pracownica nie nabywa w trakcie przysługującego jej ustawowo urlopu macierzyńskiego (w tym przypadku: od dnia 16 grudnia 1992 r. do dnia 5 kwietnia 1993 r. oraz od dnia 17 stycznia do dnia 22 kwietnia 1994 r.) praw do renty ubezpieczeniowej, która jest wypłacana co miesiąc w przypadku przedwczesnego odejścia z obowiązkowego systemu, począwszy od ziszczenia się ryzyka objętego ubezpieczeniem (wiek emerytalny, niezdolność do pracy lub wykonywania zawodu), z tego względu, że nabycie tych praw jest uzależnione od warunku, aby pracownik otrzymywał w odnośnym okresie dochody podlegające opodatkowaniu, gdy tymczasem wypłacane pracownikowi w trakcie urlopu macierzyńskiego świadczenia nie stanowią w świetle przepisów krajowych dochodu podlegającego opodatkowaniu? 2)      Czy z taką sytuacją mamy w szczególności do czynienia, jeśli weźmie się pod uwagę, że renta ubezpieczeniowa nie ma na celu – jako renta uzupełniająca emeryturę wypłacana w przypadku zajścia zdarzenia objętego ubezpieczeniem, jeżeli ubezpieczony nadal należał do obowiązkowego systemu ubezpieczeń –zapewnienia ubezpieczonej świadczenia na starość ani na wypadek niezdolności do pracy, lecz ma za zadanie zwrócenie opłat ponoszonych na jej rzecz w trakcie jej przynależności do obowiązkowego systemu ubezpieczeń?”.  W przedmiocie pytań prejudycjalnych  Uwagi uczestników 21     E. Mayer ogranicza się do odwołania się do orzeczenia odsyłającego, którego istota została streszczona w pkt 19 niniejszego wyroku. 22     VBL twierdzi, że przepisy uzupełniającego systemu emerytalnego, na podstawie których pracownica nie nabywa podczas przysługującego jej ustawowo urlopu macierzyńskiego praw do renty ubezpieczeniowej, nie są sprzeczne z prawem wspólnotowym. W istocie celem tej renty nie jest zapewnienie ubezpieczonemu świadczenia na starość ani na wypadek niezdolności do pracy. Jej cel ogranicza się jego zdaniem raczej do wypłacenia pracownikowi, którego stosunek pracy się zakończył, zaktualizowanego ekwiwalentu wpłaconych przez niego składek. Prawo do renty ubezpieczeniowej nie wchodzi w zakres stosowania dyrektywy 86/378 w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 96/97/WE, która ma na celu wprowadzenie w życie zasady równego traktowania w systemach zabezpieczeń społecznych pracowników. Sama dyrektywa 92/85 nie znajduje jego zdaniem zastosowania, albowiem w chwili zdarzeń, które stały się przyczyną postępowania przed sądem krajowym, nie upłynął był jeszcze termin wyznaczony Państwom Członkowskim na dokonanie jej transpozycji. Wynikałoby z tego, że VBL miał prawo do uznania, że nie ma obowiązku przyznawania świadczeń dodatkowych za okresy urlopu macierzyńskiego pracowników najemnych. Ponadto wprowadzony system jest jej zdaniem również zgodny z art. 119 Traktatu WE, w zakresie dotyczącym sposobów finansowania funduszu emerytalno-rentowego pracowników za pomocą określonych świadczeń, które pozostają poza zakresem przedmiotowym tego artykułu. 23     W przeciwieństwie do VBL Komisja Wspólnot Europejskich twierdzi, że uzupełniający system emerytalny, będący przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, nie jest zgodny z prawem wspólnotowym. Artykuł 11 pkt 2 lit. a) dyrektywy 92/85 stoi jej zdaniem na przeszkodzie istnieniu takich przepisów krajowych jak § 29 ust. 7 statutu VBL, które uzależniają nabycie w trakcie ustawowo przysługującego urlopu praw do świadczenia społecznego, takich jak renta ubezpieczeniowa, będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, od uzyskiwania lub nieuzyskiwania dochodów podlegających składce do uzupełniającego systemu emerytalnego podczas tego okresu oraz od ich ewentualnej wysokości. Komisja twierdzi, że nie ma znaczenia okoliczność, że termin transpozycji tej dyrektywy nie upłynął jeszcze w czasie trwania urlopów macierzyńskich będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, ponieważ urlopy macierzyńskie wykorzystane przed upływem tego terminu winny zostać również wzięte pod uwagę jako takie, bez względu na okres, w którym zostały wykorzystane. Na wypadek, gdyby Trybunał nie podzielił tej wykładni art. 11 pkt 2 lit. a) dyrektywy 92/85, Komisja ocenia, że w takiej sytuacji art. 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy 86/378 w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 96/97/WE stałby na przeszkodzie istnieniu rozpatrywanych przepisów krajowych, albowiem chodzi o urlopy macierzyńskie wykorzystane przed upływem terminu transpozycji dyrektywy 92/85. Komisja nie uważa analizowania kwestii pod kątem art. 119 Traktatu WE za konieczne.  Ocena Trybunału 24     Pytania prejudycjalne należy rozpatrzyć łącznie. 25     Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 96/97 przewiduje, że każdy środek transponujący tę dyrektywę w odniesieniu do pracowników najemnych powinien objąć wszystkie świadczenia przyznane w okresie zatrudnienia, który miał miejsce po 17 maja 1990 r. 26     Rozpatrywane w postępowaniu przed sądem krajowym urlopy macierzyńskie zostały wykorzystane po tej dacie, mianowicie w 1992 r., w 1993 r. oraz w 1994 r. Wynika z tego, że dyrektywa 86/378 ze zmianami wprowadzonymi dyrektywą 96/97 znajduje zastosowanie w przypadku takich urlopów macierzyńskich w zakresie ich uwzględniania do celów obliczania świadczeń z nimi związanych. 27     Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy 86/378 zmienionej dyrektywą 96/97, do sprzecznych z zasadą równego traktowania zalicza się takie przepisy, które są oparte na płci bezpośrednio bądź pośrednio, w zakresie zawieszenia zachowania lub nabycia praw w okresach urlopu macierzyńskiego lub urlopu ze względów rodzinnych, ustalonych ustawowo lub umownie, za które wynagrodzenie jest wypłacane przez pracodawcę. 28     Prawa, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. g) tej dyrektywy, to między innymi prawa do przyszłych rent i emerytur, których nabycie mogłoby zostać zawieszone przez stosowanie przepisów krajowych dotyczących urlopu macierzyńskiego. 29     Nie można zgodzić się z argumentem VBL, który twierdzi, że rozpatrywana w postępowaniu przed sądem krajowym renta ubezpieczeniowa nie jest objęta dyrektywą 86/378 w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 96/97/WE, ponieważ jej celem jest wypłacenie zaktualizowanego ekwiwalentu wpłaconych składek, a nie zapewnienie świadczenia na starość lub na wypadek niezdolności do pracy. W istocie z całości określonych w orzeczeniu odsyłającym okoliczności dotyczących tej renty ubezpieczeniowej wynika, że stanowi ona część uzupełniającego systemu emerytalnego, a jej celem jest zapewnienie świadczenia na rzecz pracowników w przypadku zajścia ryzyka objętego ubezpieczeniem, jakim jest starość lub niezdolność do pracy. Taka renta ubezpieczeniowa stanowi w ten sposób świadczenie uzupełniające, które wchodzi w zakres przedmiotowy tej dyrektywy określony w jej art. 2 i 4 oraz nie jest objęte żadnym z przewidzianych w niej wyłączeń. 30     Urlopy macierzyńskie, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy 86/378 zmienionej dyrektywą 96/97, to te, które są przewidziane ustawowo lub umownie oraz są wypłacane przez pracodawcę. 31     Z orzeczenia odsyłającego wynika, że w trakcie urlopów macierzyńskich poza zasiłkiem macierzyńskim wypłacanym przez państwo na podstawie § 13 ust. 2 Mutterschutzgesetz E. Mayer otrzymywała od pracodawcy przewidziany w § 14 ust. 1 tej samej ustawy dodatek w wysokości różnicy między zasiłkiem a jej ostatnim wynagrodzeniem netto. Urlopy macierzyńskie E. Mayer były zatem częściowo objęte wynagrodzeniem wypłacanym przez jej pracodawcę. Ta jedna okoliczność wystarczy, aby stwierdzić, że wynagrodzenie za urlop było wypłacane przez pracodawcę zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. g) tej dyrektywy. 32     Z powyższego wynika, że art. 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy 86/378 zmienionej dyrektywą Rady 96/97 stoi na przeszkodzie istnieniu przepisu krajowego takiego jak § 29 ust. 7 statutu VBL, którego skutkiem jest zawieszenie nabycia praw do renty ubezpieczeniowej podczas ustawowych urlopów macierzyńskich z powodu narzucenia warunku, aby podczas tych urlopów pracownica otrzymywała dochód podlegający opodatkowaniu. 33     Nie ma potrzeby analizowania dyrektywy 92/85, jako że rozpatrywane w postępowaniu przed sądem krajowym urlopy macierzyńskie zostały wykorzystane przed upływem terminu transpozycji, to znaczy przed dniem 19 października 1994 r. 34     Skoro odpowiedź na pytania prejudycjalne została udzielona na podstawie dyrektywy 86/378 zmienionej dyrektywą 96/97, nie ma potrzeby dokonywania wykładni art. 119 Traktatu WE. 35     Należy zatem udzielić na zadane pytania odpowiedzi, że art. 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy 86/378 zmienionej dyrektywą Rady 96/97 winien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on istnieniu przepisów krajowych, zgodnie z którymi pracownica nie nabywa praw do renty ubezpieczeniowej, stanowiącej część uzupełniającego systemu emerytalnego, w okresie przysługującego jej ustawowo urlopu macierzyńskiego, w czasie którego wynagrodzenie jest wypłacane częściowo przez pracodawcę, z tego względu, że nabycie praw uzależnione jest od warunku uzyskiwania przez pracownicę w trakcie urlopu macierzyńskiego dochodu podlegającego opodatkowaniu.  W przedmiocie kosztów 36     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi. Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje: Artykuł 6 ust. 1 lit. g) dyrektywy Rady 86/378/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników, zmienionej dyrektywą Rady 96/97/WE z dnia 20 grudnia 1996 r., winien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on istnieniu przepisów krajowych, zgodnie z którymi pracownica nie nabywa praw do renty ubezpieczeniowej, stanowiącej część uzupełniającego systemu emerytalnego, w okresie przysługującego jej urlopu macierzyńskiego, w czasie którego wynagrodzenie jest wypłacane częściowo przez pracodawcę, z tego powodu, że nabycie praw uzależnione jest od warunku uzyskiwania przez pracownicę w trakcie urlopu macierzyńskiego dochodu podlegającego opodatkowaniu. Podpisy * Język postępowania: niemiecki.