C-362/06
WyrokTSUE2009-04-23CELEX: 62006CJ0362ECLI:EU:C:2009:243
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoby fizyczne i prawne, w tym właściciele gruntów i stowarzyszenia, są indywidualnie dotknięte decyzją Komisji ustanawiającą wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty (Natura 2000) w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE, co uprawniałoby ich do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności?Ratio decidendi
Trybunał orzekł, że decyzja Komisji ustanawiająca wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty ma charakter ogólny, ponieważ znajduje zastosowanie do wszystkich podmiotów, które na obszarach objętych decyzją wykonują lub mogą wykonywać działalność zagrażającą celom ochrony. Właściciele gruntów są nią dotknięci jedynie jako osoby, którym przysługują prawa do tych gruntów, na zasadzie obiektywnej sytuacji prawnej i faktycznej, a nie na podstawie kryteriów właściwych dla tej kategorii właścicieli. Możliwość określenia tożsamości podmiotów nie oznacza indywidualnego dotknięcia, jeśli akt stosuje się ze względu na obiektywną sytuację. Stowarzyszenie również nie wykazało indywidualnego dotknięcia, gdyż obrona ogólnych interesów członków nie jest wystarczająca, a jego członkowie nie byli indywidualnie dotknięci.Stan faktyczny
Skarżący, w tym właściciele gruntów oraz stowarzyszenie Maa- ja metsätaloustuottajain keskusliitto MTK ry (MTK ry), wnieśli skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2005/101/WE. Decyzja ta ustanowiła wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, składających się na borealny region biogeograficzny, w ramach sieci Natura 2000, obejmując grunty należące do skarżących. Skarżący argumentowali, że decyzja ta nakłada na nich ograniczenia w postaci zakazu pogarszania stanu siedlisk i obowiązku podlegania ocenie.Rozstrzygnięcie
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) M. Sahlstedt i pozostali skarżący zostają obciążeni kosztami postępowania.
3) Królestwo Hiszpanii i Republika Finlandii pokrywają własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑362/06 P
Markku Sahlstedt i in.
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich
Odwołanie – Ochrona siedlisk przyrodniczych – Ustalony na mocy decyzji Komisji wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, składających się na borealny region biogeograficzny
– Dopuszczalność wniesienia przez osoby fizyczne lub prawne skargi o stwierdzenie nieważności takiej decyzji
Streszczenie wyroku
1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie – Bezwzględna
przeszkoda procesowa
(art. 230 akapit czwarty WE)
2. Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie
(art. 230 akapit czwarty WE)
3. Wspólnoty Europejskie – Kontrola sądowa zgodności z prawem aktów instytucji – Konieczność zażądania przez osoby fizyczne lub
prawne złożenia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w zakresie oceny jego ważności
(art. 10 WE, art. 230 akapit czwarty WE, art. 234 WE)
1. Niespełnienie ustanowionej w art. 230 akapit czwarty WE przesłanki, uzależniającej dopuszczalność skargi wniesionej przez
osobę fizyczną lub prawną na decyzję, której osoba ta nie jest adresatem, od tego, czy zaskarżona decyzja dotyczy tej osoby
bezpośrednio i indywidualnie, stanowi bezwzględną przeszkodę procesową, której występowanie sąd wspólnotowy może zbadać w każdym
czasie, także działając z urzędu.
(por. pkt 22)
2. Zgodnie z art. 230 akapit czwarty WE każda osoba fizyczna i prawna jedynie wówczas może wnieść skargę na decyzję skierowaną
do innej osoby, gdy decyzja dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie. Podmioty inne niż adresaci decyzji mogą utrzymywać,
iż dana decyzja dotyczy ich indywidualnie tylko wtedy, gdy ma ona wpływ na ich sytuację ze względu na szczególne dla nich
cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia je od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje
w sposób podobny jak adresata decyzji.
W tym względzie decyzja Komisji przyjmująca, na mocy dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej
fauny i flory, wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, która to decyzja przewiduje klasyfikację szeregu terenów jako
mających znaczenie dla Wspólnoty w celu umożliwienia realizacji spójnej europejskiej sieci ekologicznej specjalnych obszarów
ochrony, ma w odniesieniu do wszelkich osób zainteresowanych charakter ogólny, ponieważ znajduje ona zastosowanie do wszelkich
podmiotów, które na obszarach objętych zakresem decyzji wykonują lub mogą wykonywać jakąkolwiek działalność w dowolnym charakterze,
o ile działalność ta mogłaby zagrozić celom w zakresie ochrony, zamierzonym we wspomnianej dyrektywie.
Tymczasem okoliczność, iż dany przepis ze swej natury oraz ze względu na swój zakres ma charakter ogólny, albowiem znajduje
zastosowanie w stosunku do ogółu zainteresowanych przedsiębiorców, nie wyklucza, że jednak niektórych spośród nich może dotyczyć
w sposób indywidualny. W sytuacji gdy decyzja dotyczy grupy osób, które zostały zidentyfikowane lub mogły zostać zidentyfikowane
w chwili wydania tego aktu ze względu na określone cechy właściwe członkom tej grupy, ten akt może dotyczyć tych osób w sposób
indywidualny, ponieważ należą one do ograniczonego kręgu przedsiębiorców.
Niemniej jednak możliwość określenia z przybliżoną dokładnością liczby lub nawet tożsamości podmiotów prawa, do których akt
ma zastosowanie, nie oznacza wcale, że podmioty te należy traktować tak, jakby akt ten dotyczył ich indywidualnie, o ile tylko,
jak w niniejszej sprawie, pozostaje bezsporne, że akt ten znajduje zastosowanie ze względu na zaistnienie pewnej obiektywnej
sytuacji prawnej lub faktycznej w nim określonej.
W tym względzie decyzja Komisji przyjmująca wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty dotyczy właścicieli gruntów wchodzących
w skład tych terenów jedynie jako osób, którym przysługują prawa do owych gruntów, a więc na zasadzie obiektywnej sytuacji
prawnej i faktycznej określonej przez sporny akt, a nie na podstawie kryteriów właściwych tej kategorii właścicieli gruntów.
(por. pkt 19, 26, 28–32)
3. Jednostki winny mieć możliwość korzystania ze skutecznej ochrony sądowej praw, które wywodzą ze wspólnotowego porządku prawnego.
Ochrona sądowa udzielana osobom fizycznym i prawnym, które ze względu na przesłanki dopuszczalności ustanowione w art. 230
akapit czwarty WE nie mogą zaskarżać bezpośrednio aktów wspólnotowych, winna być zapewniona w sposób skuteczny w drodze skargi
przed sądami krajowymi. Sądy te, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 10 WE, są zobowiązane, tak dalece, jak
to możliwe, do wykładni i stosowania krajowych przepisów procesowych regulujących korzystanie ze środków zaskarżenia w taki
sposób, by umożliwić wymienionym wyżej osobom zakwestionowanie na drodze sądowej każdej decyzji lub każdego innego krajowego
środka związanego ze stosowaniem wobec nich aktu wspólnotowego, poprzez podniesienie zarzutu nieważności takiego aktu, równocześnie
skłaniając te sądy do zwrócenia się w tym zakresie do Trybunału w drodze pytań prejudycjalnych.
(por. pkt 43)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 23 kwietnia 2009 r.(*)
Odwołanie – Ochrona siedlisk przyrodniczych – Ustalony na mocy decyzji Komisji wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, składających się na borealny region biogeograficzny
– Dopuszczalność wniesienia przez osoby fizyczne lub prawne skargi o stwierdzenie nieważności takiej decyzji
W sprawie C‑362/06 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości, wniesione w dniu 4 września 2006 r.,
Markku Sahlstedt i in., reprezentowani przez K. Marttinen, asianajaja,
strona skarżąca,
w której drugą stroną postępowania jest:
Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez M. Huttunena oraz M. van Beeka, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona pozwana w pierwszej instancji,
popierana przez:
Królestwo Hiszpanii, reprezentowane przez F. Díeza Morena, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
interwenienta w postępowaniu odwoławczym,
Republikę Finlandii,
interwenienta w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: K. Schiemann, pełniący obowiązki prezesa drugiej izby, J. Makarczyk, P. Kūris, L. Bay Larsen (sprawozdawca) i C. Toader,
sędziowie,
rzecznik generalny: Y. Bot,
sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 28 lutego 2008 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 23 października 2008 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 We wniesionym odwołaniu M. Sahlstedt i pozostali skarżący domagają się uchylenia postanowienia Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot
Europejskich z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawie T‑150/05 Sahlstedt i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑1851, (zwanego
dalej „zaskarżonym postanowieniem”), na mocy którego Sąd odrzucił wniesioną przez nich skargę o stwierdzenie nieważności decyzji
2005/101/WE Komisji z dnia 13 stycznia 2005 r. przyjmującej, na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG, wykaz terenów mających znaczenie
dla Wspólnoty, składających się na borealny region biogeograficzny (Dz.U. L 40, s. 1) (zwanej dalej „sporną decyzją”).
Ramy prawne
2 Zgodnie z motywem szóstym dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej
fauny i flory (Dz.U. L 206, s. 7, zwanej dalej „dyrektywą siedliskową”) w celu odtworzenia lub zachowania we właściwym stanie
ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków objętych zakresem zainteresowania Wspólnoty konieczne jest wyznaczenie specjalnych
obszarów ochrony w celu stworzenia spójnej europejskiej sieci ekologicznej zgodnie z wyznaczonym harmonogramem.
3 Zgodnie z art. 4 dyrektywy siedliskowej:
„1. Na podstawie kryteriów określonych w załączniku III (etap 1) oraz stosownych informacji naukowych każde państwo członkowskie
proponuje wykaz terenów, wskazując, które typy siedlisk przyrodniczych z załącznika I i które gatunki z załącznika II są rodzime
w odniesieniu do terytorium, na którym tereny się znajdują. W przypadku gatunków zwierząt rozmieszczonych na dużych obszarach,
te tereny odpowiadają miejscom w obrębie naturalnego zasięgu tych gatunków, w których występują fizyczne lub biologiczne czynniki
istotne dla ich życia i reprodukcji. […]
Niniejszy wykaz zostaje przekazany Komisji w ciągu trzech lat od notyfikacji niniejszej dyrektywy, wraz z informacją na temat
każdego terenu. Taka informacja obejmuje mapę terenu, jego nazwę, lokalizację, wielkość oraz dane wynikające z zastosowania
kryteriów wymienionych w załączniku III (etap I), przedstawione na formularzu określonym przez Komisję zgodnie z procedurą
ustanowioną w art. 21.
2. Na podstawie kryteriów określonych w załączniku III (etap 2) i w ramach zarówno każdego z pięciu regionów biogeograficznych
wymienionych w art. 1 lit. c) ppkt iii), jak i całego terytorium określonego w art. 2 ust. 1, Komisja, w porozumieniu z każdym
państwem członkowskim, opracowuje projekt wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, oparty o wykazy poszczególnych
państw członkowskich, wskazujący te tereny, które utraciły [obejmują] jeden lub więcej typów siedlisk przyrodniczych albo
jeden lub więcej gatunków o znaczeniu priorytetowym.
[…]
Wykaz terenów wybranych jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty, określający te spośród nich, które obejmują jeden lub
więcej typów siedlisk przyrodniczych albo jeden lub więcej gatunków o znaczeniu priorytetowym, zostaje przyjęty przez Komisję
zgodnie z procedurą określoną w art. 21.
3. Wykaz określony w ust. 2 sporządza się w ciągu sześciu lat od notyfikacji niniejszej dyrektywy.
4. Po zatwierdzeniu terenu mającego znaczenie dla Wspólnoty zgodnie z procedurą określoną w ust. 2 zainteresowane państwa członkowskie
możliwie najszybciej, nie później niż w ciągu sześciu lat, wyznaczają ten teren jako specjalny obszar ochrony, ustalając priorytetowe
działania w świetle znaczenia tych terenów dla zachowania lub odtworzenia, we właściwym stanie ochrony, typu siedliska przyrodniczego
wymienionego w załączniku I lub gatunku wymienionego w załączniku II, a także do celów spójności »Natury 2000« oraz w świetle
zagrożenia degradacją lub zniszczeniem, na które narażone są te tereny.
5. Wraz z umieszczeniem terenu w wykazie określonym w ust. 2 akapit trzeci podlega on przepisom art. 6 ust. 2, 3 i 4”.
4 Artykuł 6 wspomnianej dyrektywy ma brzmienie następujące:
„[…]
2. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu uniknięcia na specjalnych obszarach ochrony pogorszenia stanu
siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, jak również w celu uniknięcia niepokojenia gatunków, dla których zostały wyznaczone
takie obszary, o ile to niepokojenie może mieć [istotne] znaczenie w stosunku do celów niniejszej dyrektywy.
3. Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może
na nie[go] w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega
odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających
z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie
dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii
całego społeczeństwa.
4. Jeśli pomimo negatywnej oceny skutków dla danego terenu oraz braku rozwiązań alternatywnych plan lub przedsięwzięcie musi
jednak zostać zrealizowane z powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, w tym interesów
mających charakter społeczny lub gospodarczy, państwo członkowskie stosuje wszelkie środki kompensujące konieczne do zapewnienia
ochrony ogólnej spójności »Natury 2000«. O przyjętych środkach kompensujących państwo członkowskie informuje Komisję.
Jeżeli dany teren obejmuje typ siedliska przyrodniczego lub jest zamieszkały przez gatunek o znaczeniu priorytetowym, jedyne
względy, na które można się powołać, to względy odnoszące się do zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa publicznego, korzystnych
skutków o podstawowym znaczeniu dla środowiska lub, po wyrażeniu opinii przez Komisję, innych powodów o charakterze zasadniczym
wynikających z nadrzędnego interesu publicznego”.
Okoliczności powstania sporu
5 W zaskarżonej decyzji Komisja ustaliła wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, składających się na borealny region
biogeograficzny.
6 Na mocy zaskarżonej decyzji w skład wspomnianych terenów włączono określone grunty należące do osób prywatnych, w tym do wszystkich
skarżących, z wyłączeniem Maa- ja metsätaloustuottajain keskusliitto MTK ry (zwanego dalej „MTK ry”). MTK ry jest stowarzyszeniem,
do którego należy około 163 000 producentów rolnych i leśnych.
Postępowanie przed Sądem oraz zaskarżone postanowienie
7 W dniu 18 kwietnia 2005 r. M. Sahlstedt i inni złożyli w sekretariacie Sądu skargę, która została następnie rozstrzygnięta
zaskarżonym postanowieniem.
8 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 5 lipca 2005 r. Komisja podniosła zarzut niedopuszczalności skargi na podstawie
art. 114 § 1 regulaminu Sądu.
9 Zaskarżonym postanowieniem Sąd odrzucił wspomnianą skargę, uzasadniając to faktem, iż sporna decyzja, której M. Sahlstedt
i pozostali skarżący nie są adresatami, nie dotyczy ich bezpośrednio.
10 W pkt 54 zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, iż nie można uznać, by sporna decyzja, określająca jako tereny mające znaczenie
dla Wspólnoty obszary terytorium fińskiego, na których właścicielami gruntów są skarżący, wywierała sama z siebie skutki na
sytuację prawną skarżących. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego przepisu odnoszącego się do systemu ochrony
terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, jak również środków ochrony lub procedur wydawania zezwoleń, a zatem nie oddziałuje
ona ani na prawa i obowiązki właścicieli terenów, ani na korzystanie z tych praw. Sąd orzekł, że w przeciwieństwie do tego,
co twierdzą M. Sahlstedt i pozostali skarżący, umieszczenie tych terenów w wykazie terenów mających znaczenie dla Wspólnoty
nie tworzy żadnych obowiązków po stronie przedsiębiorców lub osób prywatnych.
11 Z pkt 59 zaskarżonego postanowienia wynika, że zdaniem Sadu, w świetle obowiązków, o których mowa w art. 6 ust. 1–4 dyrektywy
siedliskowej, należy stwierdzić, że żaden z tych obowiązków nie dotyczy bezpośrednio M. Sahlstedta ani pozostałych skarżących.
Do powstania każdego z tych obowiązków niezbędne jest bowiem wydanie przez zainteresowane państwo członkowskie aktu określającego
sposób, w jaki państwo to zamierza wprowadzić w życie dany obowiązek w odniesieniu do koniecznych środków ochrony (art. 6
ust. 1 dyrektywy), odpowiednich działań w celu uniknięcia pogorszenia stanu terenu (art. 6 ust. 2 dyrektywy) lub zgody, jaką
mają wyrazić właściwe władze krajowe na przedsięwzięcie, które może w istotny sposób oddziaływać na teren (art. 6 ust. 3 i 4
dyrektywy).
12 Następnie, w pkt 61 zaskarżonego postanowienia, Sąd orzekł, po pierwsze, że nie można uznać, by zaskarżona decyzja dotyczyła
bezpośrednio członków MTK ry, podobnie jak nie dotyczy ona bezpośrednio skarżących będących osobami fizycznymi, oraz po drugie,
iż stowarzyszenie to nie wykazało również własnego interesu w prowadzeniu postępowania, takiego jak stanowisko negocjacyjne,
na które wpłynęła zaskarżona decyzja.
13 Wreszcie w pkt 62 zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że ponieważ zaskarżona decyzja nie dotyczy skarżących bezpośrednio,
nie ma potrzeby rozstrzygać, czy dotyczy ich ona indywidualnie.
14 W pkt 63 wspomnianego postanowienia Sąd dodał jednak, że chociaż skarżący nie mogą żądać stwierdzenia nieważności zaskarżonej
decyzji, mogą zaskarżać środki przyjęte na podstawie art. 6 dyrektywy siedliskowej, które na nich oddziałują, i w związku
z tym zachowują oni możliwość powoływania się na jej niezgodność z prawem przed sądami krajowymi, które orzekają z poszanowaniem
art. 234 traktatu WE.
Żądania stron
15 W treści złożonego odwołania M. Sahlstedt i pozostali skarżący wnoszą do Trybunału o uchylenie zaskarżonego postanowienia,
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz obciążenie Komisji kosztami postępowania.
16 Komisja wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania w całości oraz obciążenie skarżących kosztami postępowania.
17 Królestwo Hiszpanii przyłącza się do wniosku o oddalenie odwołania.
W przedmiocie odwołania
18 W treści złożonego odwołania M. Sahlstedt i pozostali skarżący podnoszą trzy zarzuty, dotyczące, odpowiednio, braku uzasadnienia
zaskarżonego postanowienia, naruszającej prawo oceny Sądu, iż zaskarżona decyzja nie dotyczy skarżących bezpośrednio, oraz
naruszenia prawa do skutecznej ochrony sądowej.
Ocena Trybunału
19 Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 230 akapit czwarty WE każda osoba fizyczna i prawna może wnieść skargę na
decyzje, których jest adresatem, oraz na decyzje, które pomimo przyjęcia w formie rozporządzenia lub decyzji skierowanej do
innej osoby, dotyczą jej „bezpośrednio i indywidualnie”.
20 W niniejszej sprawie nie ulega kwestii, iż skarżący nie są adresatami zaskarżonej decyzji.
21 Pomimo iż Komisja zakwestionowała również okoliczność, iż zaskarżona decyzja dotyczy skarżących indywidualnie, Sąd wypowiedział
się jedynie co do tego, czy decyzja ta dotyczy ich bezpośrednio.
22 Należy w tym względzie przypomnieć, że niespełnienie ustanowionej w art. 230 akapit czwarty WE przesłanki, uzależniającej
dopuszczalność skargi wniesionej przez osobę fizyczną lub prawną na decyzję, której osoba ta nie jest adresatem, od tego,
czy zaskarżona decyzja dotyczy tej osoby bezpośrednio i indywidualnie, stanowi bezwzględną przeszkodę procesową, której występowanie
sąd wspólnotowy może zbadać w każdym czasie, także działając z urzędu (zob. podobnie w szczególności: postanowienie z dnia
5 lipca 2001 r. w sprawie C‑341/00 Conseil national des professions de l’automobile i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I‑5263,
pkt 32; wyrok z dnia 29 listopada 2007 r. w sprawie C‑176/06 P Stadtwerke Schwäbisch Hall i in. przeciwko Komisji, pkt 18).
23 Dlatego nawet zakładając, że sporna decyzja dotyczy M. Sehlstedta i pozostałych skarżących bezpośrednio, i tak musiałaby ona
dotyczyć ich indywidualnie, by wniesiona przez nich skarga na tę decyzję była dopuszczalna.
24 Jak wspomniano w pkt 46 zaskarżonego postanowienia, odnosząc się do kwestii indywidualnego oddziaływania, skarżący zauważają,
że zaskarżona decyzja dotyczy indywidualnie wszystkich właścicieli gruntów położonych na terenach wymienionych w zatwierdzonym
przez Komisję wykazie, w odniesieniu do których będzie stosowany zakaz pogarszania stanu siedlisk.
25 Z pkt 25, 31, 33 i 34 zaskarżonego postanowienia wynika, że Komisja kwestionowała przez Sądem okoliczność, iż sporna decyzja
dotyczy skarżących indywidualnie. W tym celu podniosła, iż tereny objęte wykazem ustalonym w tej decyzji zostały wskazane
wyłącznie w oparciu o kryteria biologiczne, co powoduje, że na podstawie tej decyzji, albo przynajmniej na podstawie danych,
jakie Komisja wykorzystała do jej opracowania, nie sposób ustalić właścicieli tych terenów, przy czym tereny te mają znaczenie
nie tylko dla właścicieli położonych na nich gruntów, ale także reszty społeczeństwa, w tym dla przedsiębiorców budowlanych,
organizacji pozarządowych oraz pozostałych obywateli.
26 W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem podmioty inne niż adresaci decyzji mogą utrzymywać,
iż dana decyzja dotyczy ich indywidualnie tylko wtedy, gdy ma ona wpływ na ich sytuację ze względu na szczególne dla nich
cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia je od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje
w sposób podobny jak adresata decyzji (zob. w szczególności wyroki: z dnia 15 lipca 1963 r. w sprawie 25/62 Plaumann przeciwko
Komisji, Rec. s. 197, 223; z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie C‑78/03 P Komisja przeciwko Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum,
Zb.Orz. s. I‑10737, pkt 33).
27 Decyzję tego rodzaju jak sporna decyzja należy rozważać w ramach przepisu art. 4 dyrektywy siedliskowej, który przewiduje
procedurę klasyfikacji terenów przyrodniczych jako specjalne obszary ochrony (zwane dalej „SOO”), co jak wynika to z art. 2
ust. 2 wspomnianej dyrektywy, ma w szczególności na celu stworzenie spójnej europejskiej sieci SOO, określanej jako „Natura
2000”, w skład której wchodzą tereny, na których występują siedliska naturalne wymienione w załączniku I do dyrektywy oraz
siedliska gatunków wymienionych w załączniku II do dyrektywy, tak aby umożliwić ich utrzymanie albo gdy zajdzie taka konieczność,
odtworzenie we właściwym stanie ochrony i siedlisk naturalnych oraz siedlisk gatunków w granicach ich zasięgu (zob. podobnie
wyrok z dnia 7 listopada 2000 r. w sprawie C‑371/98 First Corporate Shipping, Rec. s. I‑9235, pkt 19, 20).
28 Ponadto sporna decyzja, która przewiduje klasyfikację szeregu terenów jako mających znaczenie dla Wspólnoty w celu umożliwienia
realizacji wspomnianej sieci „Natura 2000”, ma w odniesieniu do wszelkich osób zainteresowanych charakter ogólny, ponieważ
znajduje ona zastosowanie do wszelkich podmiotów, które na obszarach objętych zakresem decyzji wykonują lub mogą wykonywać
jakąkolwiek działalność w dowolnym charakterze, o ile działalność ta mogłaby zagrozić celom w zakresie ochrony, zamierzonym
w dyrektywie siedliskowej.
29 Wypada także przypomnieć, że zgodnie z tym, co Trybunał wielokrotnie orzekał, okoliczność, iż dany przepis ze swej natury
oraz ze względu na swój zakres ma charakter ogólny, albowiem znajduje zastosowanie w stosunku do ogółu zainteresowanych przedsiębiorców,
nie wyklucza, że jednak niektórych spośród nich może dotyczyć w sposób indywidualny (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 maja
1994 r. w sprawie C‑309/89 Codorníu, Rec. str. I‑1853, pkt 19; a także z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawach połączonych C‑182/03
i C‑217/03 Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑5479, pkt 58).
30 Trybunał orzekł też w tym względzie, że w sytuacji gdy decyzja dotyczy grupy osób, które zostały zidentyfikowane lub mogły
zostać zidentyfikowane w chwili wydania tego aktu ze względu na określone cechy właściwe członkom tej grupy, ten akt może
dotyczyć tych osób w sposób indywidualny, ponieważ należą one do ograniczonego kręgu przedsiębiorców (zob. wyrok z dnia 13 marca
2008 r. w sprawie C‑125/06 P Komisja przeciwko Infront WM, Zb.Orz. s. I‑1451, pkt 71 i przytoczone tam orzecznictwo).
31 Niemniej jednak możliwość określenia z przybliżoną dokładnością liczby lub nawet tożsamości podmiotów prawa, do których akt
ma zastosowanie, nie oznacza wcale, że podmioty te należy traktować tak, jakby akt ten dotyczył ich indywidualnie, o ile tylko,
jak w niniejszej sprawie, pozostaje bezsporne, że akt ten znajduje zastosowanie ze względu na zaistnienie pewnej obiektywnej
sytuacji prawnej lub faktycznej w nim określonej (zob. w szczególności wyrok z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie C‑451/98
Antillean Rice Mills przeciwko Radzie, Rec. s. I‑8949, pkt 52; a także postanowienia: z dnia 25 kwietnia 2002 r. w sprawie
C‑96/01 P Galileo i Galileo International przeciwko Radzie pkt 38; z dnia 8 kwietnia 2008 r. w sprawie C‑503/07 P Saint-Gobain
Glass Deutschland przeciwko Komisji, Zb.Orz., s. I‑2217, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo).
32 Tymczasem w rozpoznawanej sprawie okazuje się, że poza stowarzyszeniem MTK ry zaskarżona decyzja dotyczy wnoszących odwołanie
jedynie jako osób, którym przysługują prawa do gruntów włączonych przez Komisję w obręb terenów o znaczeniu wspólnotowym w celu
umożliwienia realizacji spójnej europejskiej sieci ekologicznej SOO, a więc na zasadzie obiektywnej sytuacji prawnej i faktycznej
określonej przez sporny akt, a nie na podstawie kryteriów właściwych tej kategorii właścicieli gruntów.
33 Co więcej, ponieważ zaskarżona decyzja nie została wydana z uwagi na szczególną sytuację właścicieli gruntów, nie może ona
zostać uznana za wiązkę decyzji indywidualnych skierowanych do każdego z właścicieli gruntów z osobna.
34 Wynika stąd, że nie sposób uznać, by zaskarżona decyzja dotyczyła wnoszących odwołanie, poza stowarzyszeniem MTK ry, w sposób
indywidualny w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE.
35 W odniesieniu do stowarzyszenia MTK ry należy mieć na względzie, iż obrona ogólnych i zbiorowych interesów określonej kategorii
podmiotów nie jest wystarczającą podstawą do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności przez takie stowarzyszenie. W braku
szczególnych okoliczności takich jak rola, jaką stowarzyszenie takie mogło odegrać w postępowaniu prowadzącym do przyjęcia
zaskarżonego aktu, nie ma ono prawa do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności, w sytuacji gdy jego członkowie nie mogą
dokonać tego osobiście (zob. w szczególności postanowienie z dnia 18 grudnia 1997 r. w sprawie C‑409/96 P Sveriges Betodlares
i Henrikson przeciwko Komisji, Rec. s. I‑7531, pkt 45).
36 Tak jak wskazano w pkt 34 niniejszego wyroku, decyzja ustanawiająca tereny o znaczeniu wspólnotowym nie dotyczy indywidualnie
osób fizycznych lub prawnych będących właścicielem gruntów wchodzących w skład tych terenów. Dlatego też, nawet zakładając,
iż członkami stowarzyszenia MTK ry są takie osoby, nie pozwala to uznać, iż zaskarżona decyzja dotyczy tego stowarzyszenia
indywidualnie.
37 Z powyższego wynika, iż zaskarżona decyzja nie dotyczy indywidualnie M. Sahlstedta ani pozostałych skarżących.
38 Wskutek tego dwa pierwsze zarzuty podniesione w odwołaniu, dotyczące braku uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz naruszającej
prawo oceny Sądu, iż zaskarżona decyzja nie dotyczy składających odwołanie bezpośrednio, należy oddalić jako bezskuteczny.
39 Należy tedy przejść do zbadania trzeciego z podniesionych w odwołaniu zarzutów, dotyczącego naruszenia prawa do skutecznej
ochrony sądowej.
Argumenty stron
40 W ramach zarzutu trzeciego M. Sahlstedt oraz pozostali składający odwołanie twierdzą, że w razie pozbawienia ich prawa do
wniesienia skargi, nie będą mieli żadnej możliwości zaskarżenia decyzji, na mocy której teren, na którym położone są posiadane
przez nich grunty, włączony został do sieci „Natura 2000”, pociągając za sobą ograniczenia w postaci zakazu pogarszania jego
stanu oraz obowiązku podlegania ocenie.
41 Królestwo Hiszpanii jest zdania, iż składający odwołanie nie są pozbawieni ochrony swoich praw. Zaklasyfikowanie danego terenu
jako SOO może zostać zaskarżone przed sądami krajowymi.
Ocena Trybunału
42 Wbrew temu, co twierdzą składający odwołanie, odrzucenie ich skargi przez Sąd nie skutkuje pozbawieniem ich ochrony prawnej.
43 Wystarczy przypomnieć w tym zakresie, jak zresztą podniesiono w pkt 63 zaskarżonego postanowienia, że jednostki winny mieć
możliwość korzystania ze skutecznej ochrony sądowej praw, które wywodzą ze wspólnotowego porządku prawnego. Ochrona sądowa
udzielana osobom fizycznym i prawnym, które ze względu na przesłanki dopuszczalności ustanowione w art. 230 akapit czwarty WE
nie mogą zaskarżać bezpośrednio aktów wspólnotowych takich jak sporna decyzja, winna być zapewniona w sposób skuteczny w drodze
skargi przez sądami krajowymi. Sądy te, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 10 WE, są zobowiązane, tak dalece,
jak to możliwe, do wykładni i stosowania krajowych przepisów procesowych regulujących korzystanie ze środków zaskarżenia w taki
sposób, by umożliwić wymienionym wyżej osobom zakwestionowanie na drodze sądowej każdej decyzji lub każdego innego krajowego
środka związanego ze stosowaniem wobec nich aktu wspólnotowego, takiego jak będący przedmiotem niniejszej sprawy, poprzez
podniesienie zarzutu nieważności takiego aktu, równocześnie skłaniając te sądy do zwrócenia się w tym zakresie do Trybunału
w drodze pytań prejudycjalnych (wyrok z dnia 22 marca 2007 r. w sprawie C‑15/06 P Regione Siciliana przeciwko Komisji, Zb.Orz.
s. I‑2591, pkt 39).
44 Z powyższych względów należy oddalić także zarzut trzeci.
45 Z powyższych rozważań wynika, że odwołanie należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
46 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu, kosztami
zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
47 Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie M. Sahslstedta oraz pozostałych wnoszących odwołanie kosztami postępowania, a ci przegrali
sprawę, należy obciążyć ich kosztami postępowania.
48 Zgodnie z art. 69 § 4 akapit pierwszy regulaminu, również mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118
regulaminu, państwa członkowskie, które zgłosiły interwencję w niniejszej sprawie, pokrywają własne koszty; dlatego należy
postanowić, iż Królestwo Hiszpanii oraz Republika Finlandii pokryją własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) M. Sahlstedt i pozostali skarżący zostają obciążeni kosztami postępowania.
3) Królestwo Hiszpanii i Republika Finlandii pokrywają własne koszty.
Podpisy
* Język postępowania: fiński.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło