C-363/16

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba) z dnia 17 stycznia 2018 r. ( *1 ) Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Pomoc państwa – Pomoc uznana za bezprawnie przyznaną i niezgodną z rynkiem wewnętrznym – Obowiązek odzyskania – Artykuł 108 ust. 2 akapit drugi TFUE – Rozporządzenie (WE) nr 659/1999 – Artykuł 14 ust. 3 – Ogłoszenie upadłości spółki będącej beneficjentem – Postępowanie upadłościowe – Wpisanie wierzytelności na listę wierzytelności – Zakończenie działalności – Zawieszenie postępowania upadłościowego w celu zbadania możliwości wznowienia działalności – Obowiązek informowania – Niewykonanie W sprawie C‑363/16 mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 108 ust. 2 akapit drugi TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 30 czerwca 2016 r., Komisja Europejska, reprezentowana przez A. Bouchagiara i B. Stromskiego, działających w charakterze pełnomocników, strona skarżąca, przeciwko Republice Greckiej, reprezentowanej przez K. Boskovitsa i V. Karrę, działających w charakterze pełnomocników, strona pozwana, TRYBUNAŁ (pierwsza izba), w składzie: R. Silva de Lapuerta, prezes izby, C.G. Fernlund, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev (sprawozdawca) i S. Rodin, sędziowie, rzecznik generalny: E. Sharpston, sekretarz: I. Illéssy, administrator, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 czerwca 2017 r., po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 10 października 2017 r., wydaje następujący Wyrok Komisja Europejska wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że nie przyjmując w wyznaczonym terminie wszystkich środków koniecznych do wykonania decyzji Komisji 2012/541/UE z dnia 22 lutego 2012 r. w sprawie pomocy państwa SA.26534 (C 27/2010, ex NN 6/2009) przyznanej przez Grecję na rzecz United Textiles SA (Dz.U. 2012, L 279, s. 30), a w każdym razie nie informując wystarczająco Komisji zgodnie z wymogami art. 4 tej decyzji o podjętych środkach, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie art. 2–4 wspomnianej decyzji oraz na podstawie traktatu FUE. Ramy prawne Rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. [108 TFUE] (Dz.U. 1999, L 83, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 8, t. 1, s. 339) zostało uchylone rozporządzeniem Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. 2015, L 248, s. 9). Jednakże ze względu na datę wystąpienia okoliczności faktycznych do niniejszego sporu ma zastosowanie rozporządzenie nr 659/1999. Motyw 13 rozporządzenia nr 659/1999 wskazywał: „W przypadkach pomocy przyznanej niezgodnie z prawem, która nie jest zgodna ze wspólnym rynkiem, skuteczna konkurencja powinna zostać przywrócona; w tym celu konieczne jest, by pomoc ta, włączając odsetki, została bezzwłocznie odzyskana; właściwe jest, by windykacja [odzyskanie] takiej pomocy została przeprowadzona [zostało przeprowadzone] zgodnie z procedurami prawa krajowego; zastosowanie tych procedur nie powinno, przez uniemożliwienie bezzwłocznego i efektywnego wykonania decyzji Komisji, utrudniać przywrócenia skutecznej konkurencji; dla osiągnięcia tego celu państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie konieczne środki zapewniające skuteczność decyzji Komisji”. Artykuł 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 stanowił: „Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości [Unii Europejskiej] wydanego zgodnie z art. [278 TFUE], windykacja [odzyskanie] zostaje przeprowadzona [przeprowadzone] bezzwłocznie i zgodnie z procedurami przewidzianymi w prawie krajowym zainteresowanego państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidują one bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji Komisji. W tym celu oraz w wypadku postępowania przed sądami krajowymi zainteresowane państwa członkowskie podejmują wszelkie konieczne kroki, jakie dostępne są w ich odpowiednich systemach prawnych, włącznie ze środkami tymczasowymi, bez uszczerbku dla prawa [Unii]”. Okoliczności powstania sporu i postępowanie poprzedzające wniesienie skargi United Textiles SA jest greckim przedsiębiorstwem włókienniczym produkującym odzież, włókno i tkaniny. Przynajmniej od 2004 r. sytuacja tego przedsiębiorstwa pogarszała się przy stopniowo malejącej sprzedaży. Jego zakłady zakończyły swoją działalność od 2008 r. z powodu braku kapitału obrotowego. Od tego momentu spółka zalega ze spłatą prawie wszystkich kredytów bankowych. Przynajmniej od marca 2009 r. niemalże całkowicie wstrzymano produkcję. W 2007 r. Republika Grecka udzieliła spółce United Textiles gwarancji w związku z nowym harmonogramem spłaty istniejącego kredytu bankowego i udzieleniem nowego kredytu bankowego (zwanej dalej „pomocą państwa z 2007 r.”). W 2009 r. Republika Grecka dokonała restrukturyzacji zaległych zobowiązań spółki United Textiles z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 2004 do 2009 r. (zwanej dalej „pomocą państwa z 2009 r.”). W dniu 22 lutego 2012 r. Komisja przyjęła decyzję 2012/541, doręczoną Republice Greckiej w dniu 23 lutego 2012 r., której art. 1–4 brzmią następująco: „Artykuł 1 1.   Pomoc państwa, która została z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przyznana przez Grecję na rzecz spółki [United Textiles SA] w 2007 r. w formie gwarancji państwa oraz w 2009 r. w formie restrukturyzacji zaległych zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym. […] Artykuł 2 1.   Grecja odzyskuje od beneficjenta pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 1. […] Artykuł 3 1.   Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny. 2.   Grecja zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji. Artykuł 4 1.   W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Grecja przekazuje Komisji następujące informacje: a) łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy), którą należy odzyskać od beneficjenta; b) szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji; c) dokumenty potwierdzające, że beneficjentowi nakazano zwrot pomocy. 2.   Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1, Grecja na bieżąco informuje Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Grecja bezzwłocznie przedstawia informacje o środkach już podjętych oraz środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Grecja dostarcza również szczegółowe informacje o kwocie pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjenta”. W dniu 21 czerwca 2012 r. właściwe organy greckie potwierdziły wierzytelność w kwocie 19181729,10 EUR obejmującą kwotę pomocy państwa z 2007 r. W dniu 29 sierpnia 2012 r. władze te potwierdziły kolejną wierzytelność w kwocie 15827427,78 EUR obejmującą kwotę pomocy państwa z 2009 r. W tych okolicznościach i w następstwie żądań udzielenia informacji pismem z dnia 3 sierpnia 2012 r. władze greckie poinformowały Komisję, że w dniu 19 lipca 2012 r. oficjalnie ogłoszono upadłość spółki United Textiles. W ramach postępowania upadłościowego termin wyznaczony do zgłaszania wierzytelności rozpoczął bieg w dniu 30 lipca 2012 r. Republika Grecka zgłosiła wierzytelności obejmujące kwoty podlegające odzyskaniu tytułem pomocy państwa, o której mowa w art. 1 ust. 1 decyzji 2012/541. Wierzytelności zostały zgłoszone do sekretariatu sądu upadłościowego w dniu 3 sierpnia 2012 r. w odniesieniu do pomocy państwa z 2007 r. i w dniu 14 września 2012 r. w odniesieniu do pomocy państwa z 2009 r. Ostatnie zgłoszenie zostało dokonane w dniu 7 lutego 2013 r. W 2013 r. została wszczęta procedura sprzedaży aktywów spółki United Textiles w drodze aukcji publicznej. W e‑mailach z dnia 7 i 17 grudnia 2015 r. syndyk masy upadłościowej spółki United Textiles poinformował Komisję o podjętych przez rząd grecki próbach wznowienia działalności tego przedsiębiorstwa. Pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. wspomniana instytucja zażądała od władz greckich wyjaśnienia, czy rzeczywiście istniały plany wznowienia działalności spółki United Textiles. Pismem z dnia 19 stycznia 2016 r. władze te poinformowały Komisję, że w drodze aktu o treści normatywnej z dnia 30 grudnia 2015 r. (zwanego dalej „ATN”) postanowiły one zawiesić na okres sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia tego aktu w Dzienniku Urzędowym Republiki Greckiej procedurę sprzedaży na aukcjach publicznych aktywów spółki United Textiles w celu bliższego przyjrzenia się możliwości wznowienia działalności tego przedsiębiorstwa w szerszym kontekście polityki ożywienia przemysłu greckiego i ochrony zatrudnienia. Wspomniane władze wskazały również, że zamierzają w każdym wypadku uwzględnić komunikat Komisji zatytułowany „Zapewnienie skutecznego wykonania decyzji Komisji nakazujących państwom członkowskim odzyskanie pomocy przyznanej bezprawnie i niezgodnej ze wspólnym rynkiem” (Dz.U. 2007, C 272, s. 4). Na spotkaniu w Atenach (Grecja) w dniu 11 lutego 2016 r. i pismem z dnia 22 lutego 2016 r. służby Komisji wezwały organy greckie do natychmiastowego odzyskania w całości pomocy lub do kontynuacji postępowania upadłościowego spółki United Textiles. Pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. organy greckie powiadomiły Komisję, że plan wznowienia działalności rozpatrywany przez Republikę Grecką obejmuje całkowite i natychmiastowe odzyskanie przyznanej pomocy państwa, wraz z odsetkami, przed ewentualnym wznowieniem działalności spółki United Textiles. Pismem tym owe organy zwróciły się o przyznanie trzydziestodniowego terminu na zakończenie procedury oceny tego planu. W tych okolicznościach Komisja postanowiła wnieść rozpatrywaną obecnie skargę. W przedmiocie skargi W uzasadnieniu skargi Komisja podnosi dwa zarzuty, dotyczące naruszenia, odpowiednio, art. 2 i 3 decyzji 2012/541 oraz art. 4 tej decyzji. Komisja utrzymuje w pierwszej kolejności, że Republika Grecka nie podjęła w wyznaczonym terminie wszystkich środków niezbędnych do odzyskania pomocy niezgodnej ze wspólny rynkiem, a w drugiej kolejności, że państwo to nie informowało jej wystarczająco o środkach podjętych na podstawie wspomnianej decyzji. W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego braku odzyskania pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem Argumentacja stron Komisja uważa, że w chwili upływu terminu przewidzianego w art. 3 ust. 2 decyzji 2012/541, a mianowicie w dniu 25 czerwca 2012 r., Republika Grecka nie zapewniła wykonania tej decyzji. Instytucja ta zaznacza, że nie przedłużyła terminu wykonania wspomnianej decyzji. Komisja uważa, że aby spełnić obowiązek odzyskania pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem, państwo członkowskie może albo odzyskać od przedsiębiorstwa będącego beneficjentem całość kwoty tej pomocy, a także odsetki, albo w braku takiej możliwości doprowadzić do ogłoszenia upadłości tego przedsiębiorstwa bez względu na jego ewentualne trudności finansowe i w ramach postępowania upadłościowego wpisać na listę wierzytelności wierzytelność dotyczącą wspomnianej pomocy. Przy tym ostatnim założeniu likwidacji danego przedsiębiorstwa powinno towarzyszyć ostateczne zakończenie jego działalności. Zdaniem Komisji jest oczywiste, że w chwili upływu terminu wykonania Republika Grecka nie wypełniła tych obowiązków. Co się tyczy ostatecznego zakończenia działalności przedsiębiorstwa będącego beneficjentem, Komisja twierdzi, że w celu zagwarantowania wyeliminowania przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwo to powinno zakończyć działalność z chwilą, w której absolutnie nie ma ono możliwości zwrócenia otrzymanej pomocy. W tym wypadku rzeczone przedsiębiorstwo wchodzi w proces nieodwracalnego rozwiązania, który nie może zostać zatrzymany nawet przejściowo ze względu na to, że państwo członkowskie zamierza zbadać możliwość całkowitego odzyskania pomocy i wznowienia działalności przedsiębiorstwa będącego beneficjentem. W niniejszym wypadku organy greckie, zawiesiwszy na mocy art. 17 ATN postępowanie upadłościowe na etapie sprzedaży aktywów spółki United Textiles na aukcji publicznej celem zbadania możliwości wznowienia działalności tego przedsiębiorstwa, nie spełniły warunku ostatecznego zakończenia działalności tego przedsiębiorstwa. Organy te dokonały bowiem rzeczywistego zawieszenia postępowania upadłościowego celem przeprowadzenia hipotetycznego badania możliwości wznowienia działalności spółki United Textiles. Odwróciły one w ten sposób proces rozwiązania tej spółki. Republika Grecka uważa, że fakt, iż przedsiębiorstwa będące beneficjentami pomocy państwa mają trudności lub znajdują się w stanie upadłości, nie ma wpływu na obowiązek odzyskania tej pomocy. Zaznacza ona ponadto, że przywrócenie stanu poprzedniego i wyeliminowanie zakłócenia konkurencji wynikłego z bezprawnie wypłaconej pomocy może co do zasady zostać zrealizowane poprzez wpisanie wierzytelności z tytułu zwrotu danej pomocy na listę wierzytelności. Owo państwo członkowskie zaznacza z jednej strony, że właśnie na podstawie decyzji 2012/541 ogłoszono w dniu 19 lipca 2012 r. upadłość spółki United Textiles i że z tego powodu nie prowadzi ona żadnej działalności na rynku, wobec czego nie występuje już żadne zakłócenie konkurencji na tym rynku. Z drugiej strony organy greckie utrzymywały ze służbami Komisji stały kontakt, tak aby dostarczyć wszelkich przydatnych informacji co do postępowania upadłościowego, a w szczególności co do wpisu wierzytelności dotyczącej zwrotu bezprawnie przyznanej pomocy na listę wierzytelności, co do sklasyfikowania wierzytelności na tej liście i co do zakończenia działalności spółki United Textiles. Republika Grecka twierdzi tym samym, że podjęła wszelkie środki niezbędne do odzyskania pomocy przyznanej bezprawnie spółce United Textiles w toku postępowania upadłościowego tej spółki. Co się tyczy argumentu Komisji, iż postępowanie upadłościowe musi być nieodwracalne i prowadzić do ostatecznego zakończenia działalności przedsiębiorstwa, które skorzystało z bezprawnie przyznanej pomocy, Republika Grecka zaznacza, że ani orzecznictwo, ani praktyka Komisji nie wymagają, by ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa prowadziło do procesu nieodwracalnego rozwiązania. Cel i logika prawa pomocy państwa polegają na wyeliminowaniu przewagi konkurencyjnej uzyskanej przez dane przedsiębiorstwo dzięki pomocy, a nie na ostatecznym zakończeniu działalności tego przedsiębiorstwa. Zdaniem Republiki Greckiej wynika z tego, że jeżeli w toku postępowania upadłościowego dowiedziono, iż przedsiębiorstwo będące beneficjentem pomocy zakończyło swoją działalność, zakłócenie konkurencji ustało, gdyż korzyść konkurencyjna związana ze skorzystaniem z pomocy państwa została zniesiona. W tych warunkach nic nie wyklucza, by plan trwałego wznowienia działalności tego przedsiębiorstwa przewidujący odzyskanie w całości danej pomocy przed jakimkolwiek wznowieniem działalności mógł zostać przedstawiony zgromadzeniu wierzycieli. Ponadto Republika Grecka w oparciu o komunikat Komisji przywołany w pkt 16 niniejszego wyroku, którego pkt 67 mówi wyraźnie o możliwości zaproponowania planu kontynuacji działalności, twierdzi, że wszczęcie i kontynuacja postępowania upadłościowego w niektórych przypadkach nie stanowią przeszkody dla wznowienia działalności przedsiębiorstwa, pod warunkiem że przyznana pomoc faktycznie zostanie odzyskana. Tym samym zawieszenie na sześć miesięcy na mocy art. 17 ATN procedury aukcji publicznych w celu sprzedaży aktywów tej spółki może zostać uznane za środek racjonalny i ograniczony w czasie. Ocena Trybunału Z orzecznictwa Trybunału wynika, że państwo członkowskie będące adresatem decyzji nakładającej na nie wymóg odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy niezgodnej z rynkiem wewnętrznym jest zobowiązane na mocy art. 288 TFUE do podjęcia wszelkich właściwych środków, aby zapewnić wykonanie tej decyzji. Powinno ono doprowadzić do skutecznego odzyskania należnych kwot w celu wyeliminowania zakłócenia konkurencji spowodowanego przewagą konkurencyjną wynikającą z przyznania tej pomocy (wyrok z dnia 24 stycznia 2013 r., Komisja/Hiszpania, C‑529/09, EU:C:2013:31, pkt 91). Z art. 14 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 659/1999, interpretowanego w świetle motywu 13 tego rozporządzenia, wynika, że odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy, którą uznano za niezgodną z rynkiem wewnętrznym, prowadzone jest bezzwłocznie i zgodnie z procedurami przewidzianymi w prawie krajowym danego państwa członkowskiego, pod warunkiem że procedury te pozwalają na bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji Komisji. W tym celu zainteresowane państwa członkowskie są zobowiązane do podjęcia wszelkich środków przewidzianych w ich odpowiednich systemach prawnych, włącznie ze środkami tymczasowymi, bez uszczerbku dla prawa Unii (wyrok z dnia 11 września 2014 r., Komisja/Niemcy, C‑527/12, EU:C:2014:2193, pkt 38). Co się tyczy sytuacji, w których wypłacona niezgodnie z prawem pomoc państwa podlega odzyskaniu od przedsiębiorstw będących beneficjentami znajdującymi się w trudnej sytuacji lub w stanie upadłości, należy przypomnieć, że takie trudności nie mają wpływu na obwiązek odzyskania pomocy (zob. podobnie wyrok z dnia 11 grudnia 2012 r., Komisja/Hiszpania, C‑610/10, EU:C:2012:781, pkt 71). Państwo członkowskie jest zatem zobowiązane do tego, by w zależności od przypadku doprowadzić do likwidacji spółki, do wpisania swojej wierzytelności do jej pasywów lub do podjęcia każdego innego środka umożliwiającego zwrot pomocy (zob. podobnie wyrok z dnia 6 grudnia 2007 r., Komisja/Włochy, C‑280/05 P, niepublikowany, EU:C:2007:753, pkt 28). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przywrócenie stanu poprzedniego i wyeliminowanie zakłócenia konkurencji wynikłego z tej pomocy może bowiem co do zasady zostać zrealizowane poprzez wpisanie wierzytelności z tytułu zwrotu danej pomocy na listę wierzytelności (wyrok z dnia 11 grudnia 2012 r., Komisja/Hiszpania, C‑610/10, EU:C:2012:781, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo). Niemniej należy zaznaczyć, że to wpisanie wierzytelności umożliwia wypełnienie obowiązku odzyskania pomocy, w sytuacji gdy organy państwowe nie mogły odzyskać całej kwoty pomocy, tylko jeśli postępowanie upadłościowe prowadzi do likwidacji przedsiębiorstwa, czyli ostatecznego zakończenia jego działalności, do czego władze państwowe mogą doprowadzić jako akcjonariusze lub wierzyciele (wyrok z dnia 13 października 2011 r., Komisja/Włochy, C‑454/09, niepublikowany, EU:C:2011:650, pkt 36). Wynika z tego, że ostateczne zakończenie działalności przedsiębiorstwa będącego beneficjentem pomocy państwa wymagane jest jedynie w wypadku, gdy odzyskanie całości kwoty pomocy pozostaje niemożliwe w toku postępowania upadłościowego. Co się tyczy aspektów czasowych odzyskania pomocy uznanej za bezprawną i niezgodną z rynkiem wewnętrznym, z jednej strony należy przypomnieć, że spóźnione odzyskanie, a mianowicie po wyznaczonym terminie, nie może spełniać wymagań traktatu (wyrok z dnia 12 grudnia 2013 r., Komisja/Włochy, C‑411/12, niepublikowany, EU:C:2013:832, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo). Z drugiej strony należy wskazać, podobnie jak uczyniła to rzecznik generalna w pkt 59 opinii, że wydaje się mało prawdopodobne, by poszczególne etapy postępowania upadłościowego, od momentu wniosku o ogłoszenie upadłości do ogłoszenia upadłości i wpisów na listę wierzytelności aż do likwidacji beneficjenta i odzyskania w całości danej pomocy lub w danym wypadku do ostatecznego zakończenia działalności tego beneficjenta, w normalnych warunkach odbyły się w wyznaczanym zwykle przez Komisję terminie czterech miesięcy na odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy. W tych okolicznościach wpis wierzytelności dotyczącej zwrotu danej pomocy na listę wierzytelności należy uznać za co do zasady odpowiedni środek, który może zapewnić wyeliminowanie zakłócenia konkurencji, jak przypomniano w pkt 37 niniejszego wyroku, pod warunkiem że następuje po nim albo odzyskanie całości kwoty tej pomocy, albo likwidacja przedsiębiorstwa i ostateczne zakończenie jego działalności, jeżeli to odzyskanie pozostaje niemożliwe w toku postępowania upadłościowego. Aby środek taki był skuteczny w szczególności z uwagi na wymóg bezzwłocznego wykonania decyzji nakazującej odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy uznanej za niezgodną z rynkiem wewnętrznym, musi on – jak zaznaczyła rzecznik generalna w pkt 60 opinii – zostać wykonany w terminie wyznaczonym przez Komisję (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 kwietnia 2011 r., Komisja/Polska, C‑331/09, EU:C:2011:250 pkt 60–65; z dnia 13 października 2011 r., Komisja/Włochy, C‑454/09, niepublikowany, EU:C:2011:650, pkt 38–42; z dnia 11 grudnia 2012 r., Komisja/Hiszpania, C‑610/10, EU:C:2012:781, pkt 73–75). W konsekwencji, aby ocenić w niniejszym wypadku istnienie naruszenia na podstawie art. 108 ust. 2 TFUE, należy ustalić datę, w której Republika Grecka powinna była wpisać wierzytelności dotyczące zwrotu rozpatrywanej pomocy. W tym względzie należy zaznaczyć, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż datą odniesienia dla zastosowania art. 108 ust. 2 akapit drugi TFUE jest data przewidziana w decyzji, której wykonanie jest kwestionowane, lub w danym wypadku data wyznaczona później przez Komisję (wyrok z dnia 12 lutego 2015 r., Komisja/Francja, C‑37/14, niepublikowany, EU:C:2015:90, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo). Jeżeli w konkretnym wypadku okoliczności lub powody związane z procedurami krajowymi uniemożliwiają państwu członkowskiemu wpisanie w wyznaczonym terminie wierzytelności dotyczącej rozpatrywanej pomocy na listę wierzytelności, państwo to powinno zgodnie z orzecznictwem Trybunału poddać te problemy ocenie Komisji, proponując odpowiednie zmiany danej decyzji. W takim przypadku zgodnie z zasadą nakładającą na państwa członkowskie i instytucje wspólnotowe obowiązek lojalnej współpracy, wynikający w szczególności z art. 4 ust. 3 TUE, owo państwo członkowskie i Komisja powinny w dobrej wierze współpracować w celu pokonania trudności przy pełnym przestrzeganiu postanowień traktatu, zwłaszcza tych dotyczących pomocy państwa (zob. podobnie wyrok z dnia 12 lutego 2015 r., Komisja/Francja, C‑37/14 P, niepublikowany, EU:C:2015:90, pkt 67). Niemniej jeżeli państwo członkowskie nie zwróciło się o przedłużenie terminu wyznaczonego w decyzji nakazującej odzyskanie bezprawnie wypłaconej pomocy, datą odniesienia dla zastosowania art. 108 ust. 2 akapit drugi TFUE, a w szczególności dla wpisu wierzytelności dotyczącej zwrotu danej pomocy na listę wierzytelności, jest data przewidziana w tej decyzji. Stąd jeżeli w dacie przewidzianej w decyzji nakazującej to odzyskanie lub w danym wypadku dacie wyznaczonej później przez Komisję dane państwo członkowskie nie podjęło wszystkich niezbędnych środków pozwalających na spełnienie obowiązku odzyskania rozpatrywanej pomocy, a w szczególności na przywrócenie poprzedniej sytuacji i wyeliminowanie zakłócenia konkurencji wynikającego z danej pomocy państwa, dla celów postępowania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia przewidzianego w art. 108 ust. 2 akapit drugi TFUE należy uznać, że owo państwo członkowskie uchybiło swoim zobowiązaniom wynikającym z decyzji Komisji i że w konsekwencji wszystkie środki zastosowane po wyznaczonym terminie nie mają znaczenia dla oceny, czy podjęło ono wszystkie środki niezbędne do wykonania wspomnianej decyzji w chwili upływu terminu wykonania wyznaczonego przez Komisję (zob. podobnie wyrok z dnia 3 lipca 2001 r., Komisja/Belgia, C‑378/98, EU:C:2001:370, pkt 28). W niniejszym wypadku Republika Grecka była zobowiązana zgodnie z art. 3 ust. 1 decyzji 2012/541 do zapewnienia bezzwłocznego i skutecznego odzyskania rozpatrywanej pomocy. Na mocy art. 3 ust. 2 tej decyzji państwo to dysponowało w tym celu terminem czterech miesięcy od notyfikacji tej decyzji. Ze względu na to, że Komisja nie przedłużyła tego terminu, datą odniesienia dla zastosowania art. 108 ust. 2 akapit drugi TFUE jest data przewidziana w decyzji 2012/541. Wspomniana decyzja została notyfikowana Republice Greckiej w dniu 23 lutego 2012 r., należy więc stwierdzić, że termin wyznaczony temu państwu członkowskiemu na odzyskanie bezprawnie otrzymanej pomocy upłynął w dniu 25 czerwca 2012 r., gdyż 23 czerwca 2012 r. wypadał w sobotę. Jest jednak bezsporne, że upadłość spółki United Textiles ogłoszono oficjalnie dopiero w dniu 19 lipca 2012 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że termin wyznaczony do zgłaszania wierzytelności rozpoczął bieg w dniu 30 lipca 2012 r. i że organy greckie zgłosiły wierzytelności do sekretariatu sądu upadłościowego w dniu 3 sierpnia 2012 r. w odniesieniu do pomocy państwa z roku 2007 i w dniu 14 września 2012 r. w odniesieniu do pomocy państwa z roku 2009. W końcu, jak wynika z wyjaśnień przedstawionych przez Republikę Grecką na rozprawie przed Trybunałem, ostatniego zgłoszenia dokonano w dniu 7 lutego 2013 r. Stąd ze względu na to, że Republika Grecka nie podjęła w wyznaczonym terminie wszystkich środków niezbędnych do wykonania decyzji 2012/541, należy uwzględnić zarzut pierwszy Komisji, dotyczący naruszenia art. 2 i 3 tej decyzji. W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego braku informowania Komisji Argumentacja stron W zarzucie drugim Komisja twierdzi, że w każdym razie Republika Grecka nie informowała jej wystarczająco o środkach podjętych w celu wykonania decyzji 2012/541. Przede wszystkim Komisja stwierdza, że o zawieszeniu aukcji publicznych w celu sprzedaży aktywów spółki United Textiles została ona powiadomiona pismem organów greckich z dnia 19 stycznia 2016 r. Następnie Komisja zaznacza, że owo państwo członkowskie nie dostarczyło żadnej konkretnej informacji, iż United Textiles nie działa na rynku i nie prowadzi już żadnej działalności w okresie po grudniu 2015. W końcu, zdaniem Komisji organy greckie nie dostarczyły od czasu pisma z dnia 11 kwietnia 2016 r. żadnej informacji dotyczącej spółki United Textiles. Grecja twierdzi, że przekazywała Komisji wystarczające informacje na temat podejmowanych przez nią środków w celu wykonania decyzji o odzyskaniu pomocy. Ocena Trybunału Artykuł 4 ust. 1 decyzji 2012/541 wymaga od Republiki Greckiej dostarczenia określonych informacji dotyczących odzyskania pomocy w terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji tej decyzji. Ponieważ decyzja ta została notyfikowana Republice Greckiej w dniu 23 lutego 2012 r., należy stwierdzić, że termin wyznaczony temu państwu członkowskiemu na dostarczenie tych informacji upłynął w dniu 23 kwietnia 2012 r. Artykuł 4 ust. 2 wspomnianej decyzji przewiduje spoczywający na tym państwie członkowskim obowiązek z jednej strony regularnego informowania Komisji o stanie zaawansowania środków podjętych w celu odzyskaniu pomocy aż do chwili dokonania zwrotu tej pomocy, a z drugiej strony przekazywania szczegółowych informacji co do kwot pomocy i odsetek już odzyskanych od beneficjenta. Co się tyczy obowiązku przewidzianego we wspomnianym art. 4 ust. 1, należy stwierdzić, że owo państwo członkowskie nie spełniło go, gdyż jak wynika z akt sprawy, Republika Grecka nie zwróciła się do Komisji przed majem 2012 r. Ponadto z wyjaśnień przedstawionych przez Republikę Grecką na rozprawie wynika, że informacje dotyczące odzyskania pomocy, które miały zostać dostarczone Komisji, nie zostały przekazane w terminie wyznaczonym w tym art. 4 ust. 1. Co się tyczy obowiązku przewidzianego w art. 4 ust. 2 decyzji 2012/541, choć z akt sprawy wynika, że od maja 2012 r. między Komisją i Republiką Grecką prowadzona była regularna korespondencja w przedmiocie stanu zaawansowania postępowania upadłościowego spółki United Textiles, owo państwo członkowskie nie poinformowało jednak wcześniej należycie Komisji o uchwaleniu ATN, w drodze którego sprzedaż aktywów spółki United Textiles na aukcjach publicznych została zawieszona. Dopiero po piśmie Komisji z dnia 18 grudnia 2015 r., w którym zażądała ona od Republiki Greckiej wyjaśnienia sytuacji, owo państwo członkowskie powiadomiło Komisję pismem z dnia 19 stycznia 2016 r., że zawiesiło tę sprzedaż na aukcjach publicznych na okres sześciu miesięcy w celu oceny planu wznowienia działalności spółki United Textiles. Ponadto organy greckie od czasu ich pisma z dnia 11 kwietnia 2016 r. nie dostarczyły żadnej informacji dotyczącej spółki United Textiles. W konsekwencji należy stwierdzić, że uchybienie obowiązkowi poinformowania Komisji o środkach podjętych na podstawie decyzji 2012/541 zostało wykazane. Uwzględniając całość powyższych rozważań, należy stwierdzić, że Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom spoczywającym na niej na mocy art. 2–4 decyzji 2012/541, a także na mocy traktatu FUE przez to, że nie podjęła w wyznaczonych terminach wszystkich środków niezbędnych do wykonania tej decyzji i nie informowała wystarczająco Komisji o środkach podjętych na jej podstawie. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Greckiej kosztami postępowania, a Republika Grecka przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.   Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:   1) Nie przyjmując w wyznaczonych terminach wszystkich środków koniecznych do wykonania decyzji Komisji 2012/541/UE z dnia 22 lutego 2012 r. w sprawie pomocy państwa SA.26534 (C 27/2010 ex NN 6/2009) przyznanej przez Grecję na rzecz United Textiles SA i nie informując wystarczająco Komisji Europejskiej o środkach podjętych na podstawie tej decyzji, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom spoczywającym na niej na podstawie art. 2–4 wspomnianej decyzji oraz na podstawie traktatu FUE.   2) Republika Grecka zostaje obciążona kosztami postępowania.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: grecki.