C-364/08

Sprawa C‑364/08 Marc Vandermeir przeciwko État belge – SPF Finances (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal de Première Instance d'Arlon) Artykuł 104 § 3 akapit pierwszy regulaminu – Swoboda przedsiębiorczości – Artykuł 43 WE – Swobodne świadczenie usług – Artykuł 49 WE – Pojazdy samochodowe – Użytkowanie przez osobę zamieszkałą w jednym państwie członkowskim pojazdu zarejestrowanego w innym państwie członkowskim – Opodatkowanie tego pojazdu w pierwszym państwie członkowskim Streszczenie postanowienia Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług – Ograniczenia (art. 43 WE, 49 WE) Artykuły 43 WE i 49 WE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym państwa członkowskiego, na mocy których osoba prowadząca działalność na własny rachunek, mająca miejsce zamieszkania w tym państwie członkowskim, zobowiązana jest zarejestrować w nim pojazd wzięty w leasing od spółki mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, w sytuacji gdy pojazd ten nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego użytku na terytorium pierwszego państwa członkowskiego, ani w rzeczywistości nie jest użytkowany w ten sposób. W istocie państwo członkowskie może ustanowić obowiązek zarejestrowania pojazdu samochodowego wziętego w leasing przez pracownika zamieszkałego w tym państwie członkowskim od spółki mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, wówczas gdy pojazd ten jest zasadniczo przeznaczony do stałego użytku na terytorium pierwszego państwa członkowskiego albo w rzeczywistości jest użytkowany w ten sposób. Jeżeli natomiast przesłanki te nie są spełnione, związek z danym państwem członkowskim pojazdu zarejestrowanego w innym państwie członkowskim jest mniejszy, co powoduje konieczność wskazania innego uzasadnienia dla ograniczenia tego rodzaju. W tym względzie, gdy pracownik nie użytkuje pojazdu we wskazany sposób, okoliczność, iż wykonuje on swoją działalność na własny rachunek w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, w którym ma miejsce zamieszkania, mając tam jako osoba fizyczna stałe przedsiębiorstwo, a nie jako dyrektor albo menadżer spółki mającej tam siedzibę, ani też fakt, iż osobiście wziął w leasing pojazd od spółki z tego państwa członkowskiego, a nie za pośrednictwem pracodawcy, który następnie udostępniłby mu pojazd, nie mogą uzasadniać obowiązku zarejestrowania pojazdu w państwie członkowskim miejsca zamieszkania danego pracownika. (por. pkt 32–36; sentencja) POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (ósma izba) z dnia 24 października 2008 r.(*) Artykuł 104 § 3 akapit pierwszy regulaminu – Swoboda przedsiębiorczości –Artykuł 43 WE – Swobodne świadczenie usług – Artykuł 49 WE – Pojazdy samochodowe – Użytkowanie przez osobę zamieszkałą w jednym państwie członkowskim pojazdu zarejestrowanego w innym państwie członkowskim – Opodatkowanie tego pojazdu w pierwszym państwie członkowskim W sprawie C‑364/08 mającej za przedmiot wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 234 WE, złożony przez Tribunal de Première Instance d’Arlon (Belgia) postanowieniem z dnia 24 lipca 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 7 sierpnia 2008 r., w postępowaniu: Marc Vandermeir przeciwko Państwu belgijskiemu – SPF Finances, TRYBUNAŁ (ósma izba), w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca) i E. Juhász, sędziowie, rzecznik generalny: M. Poiares Maduro, sekretarz: R. Grass, podjąwszy decyzję o rozstrzygnięciu sprawy postanowieniem z uzasadnieniem, zgodnie z art. 104 § 3 akapit pierwszy regulaminu, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, wydaje następujące Postanowienie 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 43 WE i 49 WE. 2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy M. Vandermeirem a państwem belgijskim – SPF Finances, mającego za przedmiot opodatkowanie pojazdu zarejestrowanego i wziętego w leasing w Luksemburgu.  Ramy prawne 3        Według sądu krajowego następujące przepisy krajowe znajdują zastosowanie do sprawy przed tym sądem. 4        Artykuł 3 code des taxes assimilées aux impôts sur les revenus (kodeksu podatków zrównanych z podatkami od dochodów, zwanego dalej „kodeksem”), w brzmieniu mającym zastosowanie do sprawy przed sądem krajowym, który zamieszczony został w tytule II tego kodeksu, noszącym oznaczenie „Podatek drogowy od pojazdów samochodowych”, stanowi: „Ustanawia się podatek od pojazdów parowych lub silnikowych, służących albo do przewozu osób, albo do transportu drogowego towarów lub innych przedmiotów”. 5        Artykuł 6 kodeksu przewiduje: „Podlega podatkowi ten, kto wykorzystuje na własny użytek […] co najmniej jeden pojazd, o którym mowa w art. 3 i 4, zarówno gdy jest właścicielem albo posiadaczem pojazdu, jak i gdy dysponuje pojazdem w sposób trwały lub zwyczajny, z tytułu umowy najmu albo innej umowy”. 6        Artykuł 21 akapit pierwszy kodeksu ma następujące brzmienie: „Podatkowi podlega osoba fizyczna lub prawna, która jest lub powinna być wpisana do dowodu rejestracyjnego, tak długo jak pojazd jest lub powinien być zarejestrowany pod nazwiskiem albo nazwą tej osoby w rejestrze pojazdów prowadzonym przez dyrekcję do spraw rejestracji pojazdów”. 7        Artykuł 5 ust. 1 pkt 9 kodeksu zwalnia z podatku „pojazdy samochodowe użytkowane przez osoby mające miejsce zamieszkania w Belgii, udostępnione im przez pracodawcę mającego siedzibę za granicą i tamże zarejestrowane”. 8        Artykuł 94 akapit pierwszy pkt 1 kodeksu, zamieszczony w tytule V tego kodeksu oznaczonym „Podatek od dopuszczenia do ruchu”, przewiduje: „Ustanawia się na rzecz państwa podatek zrównany z podatkami od dochodów, obejmujący: 1)      samochody […], takie jak pojazdy określone w przepisach dotyczących rejestracji pojazdów silnikowych […] w zakresie, w jakim pojazdy te są lub powinny być zaopatrzone w tablice rejestracyjne […] wydane na podstawie tych przepisów”. 9        Zgodnie z art. 99 kodeksu domniemywa się, że pojazdy, o których mowa w art. 94 akapit pierwszy pkt 1 tego kodeksu, zostały wprowadzone do ruchu na drogach publicznych w Belgii od chwili, gdy zostały wpisane lub powinny być wpisane do rejestru prowadzonego przez urząd ruchu drogowego. 10      Zgodnie z art. 108 kodeksu zamieszczonym w tytule V noszącym oznaczenie „Wyrównawczy podatek akcyzowy”: „Ustanawia się na rzecz państwa wyrównawczy podatek akcyzowy obejmujący samochody […], których silnik napędzany jest olejem napędowym”. 11      Artykuł 2 kodeksu, zamieszczony w tytule I noszącym oznaczenie „Przepisy wspólne”, upoważnia państwo belgijskie do nałożenia kar administracyjnych, w sytuacji gdy podatnik narusza przepisy tego kodeksu. 12      Artykuł 3 arrêté royal du 20 juillet 2001 relatif à l’immatriculation des véhicules (zarządzenia królewskiego z dnia 20 lipca 2001 r. dotyczącego rejestracji samochodów), w brzmieniu mającym zastosowanie do sprawy przed sądem krajowym, stanowi: „§ 1. Osoby mające miejsce zamieszkania lub siedzibę w Belgii rejestrują w rejestrze pojazdów, o którym mowa w art. 6, pojazdy, które zamierzają wprowadzić do ruchu w Belgii, także wówczas gdy pojazdy te zostały już zarejestrowane za granicą. Za osoby mające miejsce zamieszkania lub siedzibę w Belgii uważa się osoby, które spełniają co najmniej jedną z poniższych przesłanek: a)      są wpisane do rejestru ludności jednej z gmin belgijskich; […] § 2.      W wypadkach poniższych rejestracja w Belgii pojazdów zarejestrowanych zagranicą oraz wprowadzonych do ruchu przez osoby, o których mowa w § 1, nie jest obowiązkowa w odniesieniu do: […] 2)      pojazdu, który osoba fizyczna używa przy wykonywaniu swojego zawodu, a jedynie dodatkowo używa go do celów prywatnych, i który został jej udostępniony przez zagranicznego pracodawcę, z którym ta osoba jest związana umową o pracę; w takim wypadku zaświadczenie wydane przez organ właściwy do spraw [podatku od towarów i usług] powinno znajdować się wewnątrz pojazdu; szczegółowe warunki dotyczące użytkowania pojazdu określa minister ds. finansów; […]”.  Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne 13      M. Vandermeir ma miejsce zamieszkania w Belgii. 14      W 2004 r. pracował on jako niezależny dziennikarz w Luksemburgu, gdzie posiadał biuro oraz niemal wszystkich klientów. Rzeczywisty charakter prowadzonej przez niego działalności w tym państwie członkowskim został potwierdzony przez inspektora luksemburskich ubezpieczeń społecznych. 15      W lutym tego samego roku M. Vandemeir wziął w leasing od luksemburskiej spółki pojazd zarejestrowany w Luksemburgu pod firmą tej spółki, któremu nadano numer rejestracyjny FM7687. 16      W dniu 10 sierpnia 2004 r. belgijskie służby celne skontrolowały M. Vandermeira oraz sporządziły protokół w przedmiocie naruszenia przepisów w zakresie rejestracji pojazdów. 17      Protokół ten został przekazany belgijskim organom skarbowym, które następnie nałożyły na M. Vandermeira, za rok podatkowy 2004, podatek drogowy, podatek od dopuszczenia do ruchu, wyrównawczy podatek akcyzowy oraz karę administracyjną. 18      W dniu 23 grudnia 2005 r. M. Vandermeir złożył odwołanie od nałożonych podatków i kary. 19      Gdy odwołanie to zostało oddalone decyzją z dnia 26 czerwca 2007 r., M. Vandermeir wniósł skargę do sądu. 20      W tych okolicznościach Tribunal de Première Instance d’Arlon (sąd rejonowy w Arlon) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy art. 43 WE lub art. 49 WE sprzeciwiają się temu, aby uregulowanie krajowe jednego państwa członkowskiego, takie jak sporne uregulowanie, nakładało na osobę prowadzącą działalność na własny rachunek zamieszkałą w tym państwie członkowskim obowiązek zarejestrowania tam jego pojazdu, gdy osoba ta prawie wyłącznie wykonuje swoją działalność gospodarczą w innym państwie członkowskim z posiadanego tam przez nią stałego przedsiębiorstwa, także wówczas gdy pojazd ten nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego używania w pierwszym państwie członkowskim, ani też w rzeczywistości nie jest on używany w ten sposób?”.  W przedmiocie pytania prejudycjalnego 21      Na mocy art. 104 § 3 akapit pierwszy regulaminu Trybunału, jeżeli odpowiedź na pytanie zadane w trybie prejudycjalnym może zostać w sposób jednoznaczny wyprowadzona z istniejącego orzecznictwa, Trybunał może, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, w każdej chwili orzec postanowieniem z uzasadnieniem. 22      Na wstępie należy przypomnieć, że z zastrzeżeniem pewnych wyjątków niemających odniesienia do sprawy przed sądem krajowym, opodatkowanie pojazdów samochodowych nie zostało zharmonizowane na poziomie wspólnotowym. Państwa członkowskie mogą więc w sposób swobodny wykonywać swoje kompetencje fiskalne w tej dziedzinie, pod warunkiem wykonywania ich w zgodzie z prawem wspólnotowym (zob. wyroki: z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C‑451/99 Cura Anlagen, Rec. s. I‑3193, pkt 40; z dnia 15 września 2005 r. w sprawie C‑464/02 Komisja przeciwko Danii, Zb.Orz. s. I‑7929, pkt 74; z dnia 15 grudnia 2005 w sprawach połączonych C‑151/04 i C‑152/04 Nadin i Nadin-Lux, Zb.Orz. s. I‑11203, pkt 40; z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie C‑232/03 Komisja przeciwko Finlandii, pkt 46; a także postanowienia: z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie C‑242/05 van de Coevering, Zb.Orz. s. I‑5843, pkt 23; z dnia 22 maja 2008 r. w sprawie C‑42/08 Ilhan, pkt 17).  W przedmiocie istnienia ograniczeń swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług 23      Zgodnie z art. 43 WE ograniczenia swobody przedsiębiorczości podmiotów pochodzących z jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego są zakazane. 24      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem za takie ograniczenia należy uznać wszystkie przepisy, które zakazują, utrudniają lub czynią mniej atrakcyjnym korzystanie z tej swobody (zob. wyroki: z dnia 30 listopada 1995 r. w sprawie C‑55/94 Gebhard, Rec. s. I‑4165, pkt 37; z dnia 5 października 2004 r. w sprawie C‑442/02 CaixaBank France, Zb.Orz. s. I‑8961, pkt 11; z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie C‑298/05 Columbus Container Services, Zb.Orz. s. I‑10451, pkt 34). 25      Nawet jeśli, zgodnie z ich brzmieniem, postanowienia traktatu WE dotyczące swobody przedsiębiorczości mają na celu zapewnienie krajowego traktowania w przyjmującym państwie członkowskim, to jednak sprzeciwiają się one temu, by państwo członkowskie pochodzenia ograniczało podejmowanie działalności w innym państwie członkowskim przez swojego obywatela lub przez spółkę utworzoną zgodnie z jego ustawodawstwem (zob. wyroki: z dnia 16 lipca 1998 r. w sprawie C‑264/96 ICI, Rec. s. I‑4695, pkt 21; z dnia 12 września 2006 r. w sprawie C‑196/04 Cadbury Schweppes i Cadbury Schweppes Overseas, Zb.Orz. s. I‑7995, pkt 42; a także z dnia 15 maja 2008 r. w sprawie C‑414/06 Lidl Belgium, Zb.Orz. s. I‑3601, pkt 19). 26      Obowiązek zarejestrowania, taki jak nałożony przez przepisy będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym na osoby prowadzące działalność na własny rachunek, zamieszkałe w Belgii, utrudnia im dostęp do działalności na własny rachunek w innych państwach członkowskich i w związku z tym zakłóca im lub czyni mniej atrakcyjnym korzystanie ze swobody przedsiębiorczości (zob. podobnie w ww. wyrokach: w sprawie Komisja przeciwko Danii, pkt 46; w sprawie Nadin i Nadin-Lux, pkt 36, 37; a także w sprawie Komisja przeciwko Finlandii, pkt 40). 27      Wskutek tego obowiązek ten stanowi ograniczenie swobody przedsiębiorczości, które jest co do zasady zakazane przez art. 43 WE. 28      Artykuł 49 WE zakazuje ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług wewnątrz Wspólnoty Europejskiej. 29      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sprzeczne z tym przepisem jest stosowanie wszelkich przepisów krajowych, które w sposób obiektywnie nieuzasadniony utrudniają podmiotowi świadczącemu usługi faktyczne korzystanie z tej swobody lub których skutkiem jest to, że świadczenie usług pomiędzy państwami członkowskimi jest trudniejsze niż świadczenie usług wyłącznie w obrębie jednego państwa członkowskiego (zob. ww. wyrok w sprawie Cura Anlagen, pkt 29, 30; a także postanowienie z dnia 30 maja 2006 r. w sprawie C‑435/04 Leroy, Zb.Orz. s. I‑4835, pkt 11; ww. postanowienie w sprawie van Coevering, pkt 19, 20). 30      Tymczasem obowiązek dokonania rejestracji, taki jak ten będący przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, powoduje utrudnienia w leasingu transgranicznym (zob. ww. wyrok w sprawie Cura Anlagen, pkt 37; ww. postanowienie w sprawie Leroy, pkt 12). 31      Obowiązek ten stanowi więc ograniczenie w rozumieniu art. 49 WE.  W przedmiocie uzasadnienia ograniczeń swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług 32      Z orzecznictwa Trybunału wynika, iż państwo członkowskie może ustanowić obowiązek zarejestrowania pojazdu samochodowego wziętego w leasing przez pracownika zamieszkałego w tym państwie członkowskim od spółki mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, wówczas gdy pojazd ten jest zasadniczo przeznaczony do stałego użytku na terytorium pierwszego państwa członkowskiego albo w rzeczywistości jest użytkowany w ten sposób (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie Cura Anlagen, pkt 42; w sprawie Komisja przeciwko Danii, pkt 75–78; w sprawie Nadin i Nadin-Lux, pkt 41; a także w sprawie Komisja przeciwko Finlandii, pkt 47). 33      Jeżeli natomiast przesłanki te nie są spełnione, związek z danym państwem członkowskim pojazdu zarejestrowanego w innym państwie członkowskim jest mniejszy, co powoduje konieczność wskazania innego uzasadnienia dla ograniczenia tego rodzaju (zob. ww. wyroki: w sprawie Komisja przeciwko Danii, pkt 79; w sprawie Komisja przeciwko Finlandii, pkt 48; ww. postanowienie w sprawie van de Covering, pkt 26). 34      Co się tyczy ewentualnego uzasadnienia obowiązku dokonania rejestracji, Trybunał orzekł już, że sprzeczne z art. 43 WE są takie uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego, które nakładają na osobę prowadzącą działalność na własny rachunek, zamieszkałą w tym państwie członkowskim, obowiązek zarejestrowania w nim pojazdu należącego do spółki zatrudniającą tę osobę i oddanego jej do dyspozycji przez tę spółkę, mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, jeżeli pojazd ten nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego użytku w pierwszym państwie członkowskim, ani też w rzeczywistości nie jest użytkowany w ten sposób (zob. ww. wyrok w sprawie Nadin i Nadin-Lux, pkt 55; a także ww. postanowienie w sprawie Leroy, pkt 13); z drugiej zaś strony uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego, nakładające na osobę zamieszkałą w tym państwie obowiązek dokonania w nim rejestracji pojazdu wynajętego od spółki leasingowej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, w sytuacji gdy pojazd ten nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego użytku w pierwszym państwie członkowskim, ani też w rzeczywistości nie jest użytkowany w ten sposób, są sprzeczne z art. 49 WE (zob. ww. postanowienie w sprawie Leroy, pkt 14). 35      Z powyższego wynika, że z uwagi na to, iż sposób użytkowania pojazdu przez M. Vandermeira nie spełnia przesłanek określonych w punkcie 32 niniejszego postanowienia, ani okoliczność, iż wykonuje swoją działalność na własny rachunek w Luksemburgu, mając jako osoba fizyczna stałe przedsiębiorstwo w tym państwie członkowskim, a nie jako dyrektor albo menadżer spółki mającej siedzibę w tym samym państwie członkowskim, ani też fakt, iż osobiście wziął w leasing pojazd od spółki luksemburskiej, a nie za pośrednictwem pracodawcy, który następnie udostępniłby mu pojazd, nie mogą uzasadniać obowiązku zarejestrowania, takiego jak obowiązek w sprawie przed sądem krajowym. 36      Mając na względzie całokształt wskazanych wyżej okoliczności, na zadane pytanie należy udzielić odpowiedzi, iż art. 43 WE i 49 WE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym państwa członkowskiego, takich jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, na mocy których osoba prowadząca działalność na własny rachunek, mająca miejsce zamieszkania w tym państwie członkowskim, zobowiązana jest zarejestrować w nim pojazd wzięty w leasing od spółki mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, w sytuacji gdy pojazd ten nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego użytku na terytorium pierwszego państwa członkowskiego, ani w rzeczywistości nie jest użytkowany w ten sposób.  W przedmiocie kosztów 37      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje: Artykuły 43 WE i 49 WE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym państwa członkowskiego, takich jak będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, na mocy których osoba prowadząca działalność na własny rachunek, mająca miejsce zamieszkania w tym państwie członkowskim, zobowiązana jest zarejestrować w nim pojazd wzięty w leasing od spółki mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, w sytuacji gdy pojazd ten nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego użytku na terytorium pierwszego państwa członkowskiego, ani w rzeczywistości nie jest użytkowany w ten sposób. Podpisy * Język postępowania: francuski.