C-366/14

POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (ósma izba) z dnia 6 listopada 2014 r. ( *1 ) „Odesłanie prejudycjalne — Artykuł 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem — Oczywista niedopuszczalność — Brak dostatecznych wyjaśnień w przedmiocie stanu faktycznego i przyczyn uzasadniających konieczność udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne” W sprawie C‑366/14 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Budapesti XX., XXI. és XXIII. kerületi bíróság (Węgry) postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 28 lipca 2014 r., w postępowaniu: Herrenknecht AG przeciwko Hév-Sugár kft, TRYBUNAŁ (ósma izba), w składzie: C. Toader (sprawozdawca), pełniący obowiązki prezesa ósmej izby, E. Jarašiūnas i C.G. Fernlund, sędziowie, rzecznik generalny: N. Jääskinen, sekretarz: A. Calot Escobar, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy w drodze postanowienia z uzasadnieniem zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, wydaje następujące Postanowienie Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 4, s. 42), oraz art. 3 ust. 1 Konwencji o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, otwartej do podpisu w Rzymie dnia 19 czerwca 1980 roku (Dz.U. L 266, s. 1, zwanej dalej „konwencją rzymską”). Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Herrenknecht AG (zwaną dalej „Herrenknecht”), spółką prawa niemieckiego, a Hév-Sugár kft (zwaną dalej „Hév-Sugár”), spółką prawa węgierskiego w przedmiocie zapłaty czynszu. Ramy prawne Prawo Unii Europejskiej Artykuł 23 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 stanowi: „Jeżeli strony, z których przynajmniej jedna ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego, uzgodniły, że sąd lub sądy państwa członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa członkowskiego mają jurysdykcję. Sąd lub sądy tego państwa mają jurysdykcję wyłączną, o ile strony nie uzgodniły czego innego. Taka umowa dotycząca jurysdykcji musi być zawarta: a) w formie pisemnej lub ustnej potwierdzonej na piśmie; lub b) w formie, która odpowiada praktyce przyjętej między stronami; lub c) w handlu międzynarodowym – w formie odpowiadającej zwyczajowi handlowemu, który strony znały lub musiały znać i który strony umów tego rodzaju w określonej dziedzinie handlu powszechnie znają i którego stale przestrzegają”. Artykuł 3 ust. 1 konwencji rzymskiej stanowi: „Umowa podlega prawu wybranemu przez strony. Wybór prawa powinien być wyraźny lub w sposób dostatecznie pewny wynikać z postanowień umowy lub okoliczności sprawy. Strony mogą dokonać wyboru prawa dla całej umowy lub tylko dla jej części”. Prawo węgierskie Właściwe przepisy krajowe powtarzają zasadniczo przepisy prawa Unii. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne Z postanowienia odsyłającego wynika, że w dniu 11 lipca 2008 r. Herrenknecht, w charakterze wynajmującego i Hév-Sugár, w charakterze najemcy, zawarli umowę mieszaną sprzedaży i najmu, na podstawie której pierwszy oddawał w najem drugiemu podmiotowi maszyny budowlane w celu wydrążenia tunelu. W umowie tej postanowiono również, że Herrenknecht sprzeda maszyny stanowiące przedmiot umowy Hév-Sugár po upływie umowy najmu. Do powyższej umowy dołączono pięć załączników dotyczących poszczególnych aspektów umowy i zawierających zdaniem sądu odsyłającego, postanowienia wyznaczające jako właściwe w przypadku sporu albo arbitrów, tak jak to wynika z załącznika 1 do umowy, albo sądy powszechne, tak jak to wynika z załączników 2 i 4 do rzeczonej umowy. W tym ostatnim przypadku zostało przewidziane, że strona powodowa będzie mogła dokonać wyboru w przypadku sporu pomiędzy sądami niemieckimi i węgierskimi. Podobnie, w przypadku sporu, załącznik 1 do rzeczonej umowy, dotyczący dostawy towarów, wyznaczał jako właściwe prawo niemieckie, podczas gdy załączniki 2 i 4 do tej umowy dotyczące, odpowiednio, dostarczenia siły roboczej i ogólnych warunków najmu, wyznaczały jako prawo właściwe prawo szwajcarskie. W ramach postępowania w sprawie powództwa dotyczącego roszczenia o zapłatę czynszu wniesionego przez Herrenknecht, uważając, iż strony przewidziały w umowie warunki o różnej treści, jeżeli chodzi o właściwe sądy, sąd odsyłający przystąpił do badania z urzędu swojej własnej właściwości. W ten sposób, stwierdzając, że jest on sądem powszechnym właściwym miejscowo na Węgrzech do rozpoznania sprawy głównej, sąd ten zastanawia się nad tym, czy inny sąd wyznaczony przez postanowienia umowne przyznające jurysdykcję uzgodnione przez strony nie ma wyłącznej jurysdykcji międzynarodowej zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 oraz czy Herrenknecht miał prawo swobodnego wyboru pomiędzy sądami wyznaczonymi w umowie będącej przedmiotem sporu w postępowaniu głównym. Ponadto sąd odsyłający zastanawia się, jakie prawo ma zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na art. 3ust. 1 konwencji rzymskiej oraz z uwagi na to, że umawiające się strony w poszczególnych załącznikach do umowy będącej przedmiotem sporu w postępowaniu głównym przewidziały jako właściwe zarówno prawo niemieckie, jak i prawo szwajcarskie. W tych okolicznościach Budapesti XX., XXI. és XXIII. kerületi bíróság postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Jak należy interpretować art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 w kwestii, jaki sąd posiada jurysdykcję wyłączną, gdy prowadzące spór strony umowy wskazały w ogólnych warunkach ich umowy kilka różnych sądów właściwych do rozstrzygania sporów wynikających ze wspomnianej umowy: czy strona powodowa może swobodnie dokonać wyboru między wskazanymi sądami, których jurysdykcja jest wyłączna, a tymi, których jurysdykcja jest fakultatywna, i czy można z tego wywieść, że sąd rozpatrujący niniejszy spór posiada jurysdykcję wyłączną? 2) Jak należy interpretować art. 3 ust. 1 konwencji rzymskiej w odniesieniu do następującej kwestii: przepisy materialne którego prawa krajowego są właściwe przy ocenie umowy, jeżeli strony umowy wskazały w ogólnych warunkach ich umowy jako prawo właściwe dla tej umowy prawo krajowe kilku państw członkowskich?”. W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli wniosek lub skarga są oczywiście niedopuszczalne, Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, może w każdej chwili wydać postanowienie z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych. Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału postępowanie przewidziane w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są im niezbędne dla rozstrzygnięcia przedstawionych im sporów (zob. podobnie wyroki: Geistbeck, C‑509/10, EU:C:2012:416, point 47 i przytoczone tam orzecznictwo; a także Impacto Azul, C‑186/12, EU:C:2013:412, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo). Z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że konieczność dokonania wykładni prawa Unii, która będzie przydatna dla sądu odsyłającego, wymaga, aby sąd ten określił okoliczności faktyczne i prawne, na tle których wyłoniły się przedstawione przezeń pytania, albo co najmniej wskazał stan faktyczny stanowiący podstawę tych pytań. Ponadto postanowienie odsyłające musi wskazywać dokładne powody, dla których sąd odsyłający ma wątpliwości co do wykładni prawa Unii i uznał za konieczne przedstawienie pytań prejudycjalnych Trybunałowi (wyrok Mulders, C‑548/11, EU:C:2013:249, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo). Owe wymogi dotyczące treści wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zostały wymienione wyraźnie w art. 94 regulaminu postępowania i znajdują ponadto odzwierciedlenie w Zaleceniach dla sądów krajowych, dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (Dz.U. 2012, C 338, s. 1). W szczególności z pkt 22 tych zaleceń wynika, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym powinien „być wystarczająco kompletny i zawierać wszelkie istotne informacje pozwalające Trybunałowi oraz podmiotom uprawnionym do przedkładania uwag właściwie zrozumieć ramy faktyczne i prawne postępowania głównego” (zob. podobnie postanowienie D’Aniello i in., C‑89/13, EU:C:2014:299, pkt 20). W tym zakresie należy podkreślić, że informacje zawarte w postanowieniach odsyłających służą nie tylko temu, aby Trybunał miał możliwość dostarczenia użytecznej odpowiedzi, ale również temu, aby rządy państw członkowskich oraz inni zainteresowani mogli przedstawić uwagi zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Do Trybunału należy czuwanie nad zagwarantowaniem tej możliwości z uwagi na to, że na podstawie tych przepisów zainteresowanym doręczane są jedynie postanowienia odsyłające (zob. postanowienia: Adiamix, C‑368/12, EU:C:2013:257, pkt 24; Mlamali, C‑257/13, EU:C:2013:763, pkt 24). W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że postanowienie odsyłające w oczywisty sposób nie spełnia wymogów, o których mowa w pkt 15 i 16 niniejszego postanowienia. W pierwszej kolejności, o ile sąd odsyłający określa przedmiot postępowania głównego, bez dodatkowych wyjaśnień, jako „roszczenie o zapłatę czynszu”, to jednak nie przedstawia on okoliczności faktycznych, na których dwa pytania są oparte. W szczególności nie wskazuje on na istnienie ewentualnego związku pomiędzy przedmiotem rzeczonego sporu a określonym postanowieniem umownym zawartym w umowie będącej przedmiotem sporu w postępowaniu głównym w postępowaniu głównym lub w jednym z jej załączników. Jeżeli taki związek zostałby wskazany tytułem przykładu z załącznikami 2 lub 4 do umowy będącej przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, które to założenie nie może jednak zostać przyjęte na podstawie postanowienia odsyłającego, sąd odsyłający byłby właściwy na podstawie zasady uznania swobodnej woli stron w dziedzinie przyznawania jurysdykcji i jedynym prawem właściwym byłoby prawo szwajcarskie. Następnie, brak jest również wyraźnej precyzji odnośnie ewentualnego zakwestionowania przez strony właściwości sądu odsyłającego, ponieważ sąd ten ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia sprawdzenia z urzędu jego właściwości. Takie wyjaśnienie byłoby w szczególności użyteczne dla potwierdzenia woli stron wyrażonej w warunkach umownych przyznających jurysdykcję lub w warunkach wyznaczających prawo właściwe. Wreszcie, z uwagi na powyższe rozważania sąd odsyłający nie przedstawił w wystarczająco jasny i wyraźny sposób powodów, jakie doprowadziły go do zastanawiania się nad wykładnią prawa Unii. W tych okolicznościach Trybunał nie jest w stanie udzielić użytecznej odpowiedzi na przedstawione mu pytania i należy na tym etapie postępowania stwierdzić, że zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest oczywiście niedopuszczalny. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.   Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) postanawia, co następuje:   Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Budapesti XX., XXI. és XXIII. kerületi bíróság (Węgry) postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. (sprawa C‑366/14) jest oczywiście niedopuszczalny.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: węgierski.