C-375/07

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO VERICY TRSTENJAK przedstawiona w dniu 4 września 2008 r.(1) Sprawa C‑375/07 Staatssecretaris van Financiën przeciwko Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods Trading BV [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hoge Raad der Nederlanden (Niderlandy)] Rozporządzenie (EWG) nr 2913/92 – Wspólnotowy kodeks celny – Artykuł 220 i 239 – Retrospektywne pokrycie należności – Zaksięgowanie retrospektywne – Umorzenie należności celnych przywozowych – Względy słuszności – Postępowania równoległe przed sądami krajowymi i sądami wspólnotowymi – Wspólna Taryfa Celna – Klasyfikacja taryfowa – Nomenklatura Scalona – Wykładnia i ważność rozporządzenia (WE) nr 1196/97 – Papier ryżowy/arkusze ryżowe I –    Wprowadzenie 1.        Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Hoge Raad der Nederlanden (Niderlandy) w ramach sporu pomiędzy Staatssecretaris van Financiën (sekretarzem stanu ds. finansów) a Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods Trading BV (zwaną dalej „Heuschen & Schrouff”) w sprawie dotyczącej retrospektywnego pokrycia należności celnych przywozowych. 2.        Wniosek dotyczy po pierwsze klasyfikacji taryfowej towaru określonego jako „rice paper” (papier ryżowy lub arkusze ryżowe, zwanego dalej „papierem ryżowym”) oraz ważności rozporządzenia Komisji zawierającego przepisy dotyczące klasyfikacji celnej niniejszego towaru. 3.        Po drugie, jednocześnie z tym wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przed Trybunałem toczy się sprawa, która dotyczy tego samego przywozu przez Heuschen & Schrouff papieru ryżowego oraz jego zgłoszenia celnego. Heuschen & Schrouff wnosi o uchylenie decyzji REM nr 19/2002 z dnia 17 czerwca 2004 r. Wydany w tym przedmiocie wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 30 listopada 2006 r.(2) jest przedmiotem odwołania zarejestrowanego pod sygnaturą C‑38/07 P(3). 4.        W związku z niniejszym, równolegle toczącym się sporem pomiędzy Heuschen & Schrouff a Komisją, sąd krajowy przedkłada pytania dotyczące kompetencji sądów krajowych w przypadku postępowań, które toczą się równolegle na szczeblu krajowym i wspólnotowym, a także odnośnie tego, jakie przepisy zapewnią w tej sytuacji jednolite stosowanie prawa wspólnotowego. II – Ramy prawne A –    Prawo wspólnotowe 1.      Przepisy w przedmiocie klasyfikacji celnej 5.        Wprowadzona w załączniku I rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej(4) Nomenklatura Scalona (zwana dalej „CN”) oparta jest na zharmonizowanym systemie oznaczania i kodowania towarów (zwanym dalej „systemem zharmonizowanym”), który został opracowany przez Radę Współpracy Celnej, obecnie Światową Organizację Celną, i wprowadzony na mocy międzynarodowej konwencji podpisanej w Brukseli w dniu 14 czerwca 1983 r. (zwanej dalej „konwencją HS”). Została ona zatwierdzona w imieniu Wspólnoty decyzją Rady 87/369/EWG z dnia 7 kwietnia 1987 r.(5). Nomenklatura Scalona przejęła z tego systemu pozycje i sześciocyfrowe podpozycje, a siódma i ósma cyfra wprowadza dodatkowe podpodziały charakterystyczne dla CN(6). 6.        Artykuł 9 ust. 1 rozporządzenia nr 2658/87 upoważnia Komisję Wspólnot Europejskich do wydawania przy wsparciu komitetu złożonego z przedstawicieli państw członkowskich regulacji w przedmiocie klasyfikacji w CN, zgodnie z procedurą określoną w art. 10 rozporządzenia nr 2658/87. 7.        W ogólnych regułach interpretacji CN, zawartych w załączniku I, części pierwszej, sekcji IA Nomenklatury Scalonej stwierdza się w szczególności: „Klasyfikacja towarów w Nomenklaturze Scalonej podlega następującym regułom: 1. Tytuły sekcji, działów i poddziałów mają znaczenie wyłącznie orientacyjne; dla celów prawnych klasyfikację towarów należy ustalać zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji lub działów oraz o ile nie są one sprzeczne z treścią powyższych pozycji i uwag, zgodnie z następującymi regułami. […] 3. Jeżeli […] towary pozornie mogą być klasyfikowane do dwóch lub więcej pozycji, klasyfikacji dokonać należy w sposób następujący: a) Pozycja określająca towar w sposób najbardziej szczegółowy ma pierwszeństwo przed pozycjami określającymi towar w sposób bardziej ogólny. […]”. 8.        Załącznik I, część druga, rozdział IV, dział 19 rozporządzenia nr 2658/87 obejmuje kody CN dla „przetworów ze zbóż, mąki, skrobi lub mleka; pieczywa cukierniczego”. 9.        Pozycja 1901 CN obejmuje „ekstrakt słodowy; przetwory spożywcze z mąki, mączki, skrobi lub z ekstraktu słodowego, niezawierające kakao lub zawierające mniej niż […] kakao […]; przetwory spożywcze z towarów objętych pozycjami 0401–0404 ((7)) […]”, w tym podpozycję 1901 90 99 CN, z wyszczególnieniem towarów jako „pozostałe”. 10.      Pozycja 1905 CN obejmuje „chleb, bułki, pieczywo cukiernicze, ciasta i ciastka, herbatniki i pozostałe wyroby piekarnicze, nawet zawierające kakao; opłatki sakralne, puste kapsułki stosowane do celów farmaceutycznych, wafle wytłaczane, papier ryżowy i podobne wyroby: […]”, w tym także towary „pozostałe” w ramach podpozycji 1905 90 CN, oraz w ramach dalszej podpozycji 1905 90 20 CN „opłatki sakralne, puste kapsułki stosowane do celów farmaceutycznych, wafle wytłaczane, papier ryżowy i podobne wyroby”. 11.      Zgodnie z punktem 1 załącznika do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1196/97 z dnia 27 czerwca 1997 r. dotyczącego klasyfikacji niektórych towarów według Nomenklatury Scalonej(8) (rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 9 rozporządzenia nr 2658/87) do podpozycji 1905 90 20 CN należy zaklasyfikować następujące produkty: „Produkt spożywczy w postaci suchych, półprzezroczystych arkuszy o różnych rozmiarach, sporządzony z mąki ryżowej, soli i wody. Arkusze te, po namoczeniu w wodzie w celu zmiękczenia, zazwyczaj są używane do robienia »opakowań« do sajgonek i produktów podobnych”. 12.      W tym względzie punkt 1 załącznika do rozporządzenia nr 1196/97 zawiera następujące uzasadnienie: „Klasyfikacja jest ustalona przez przepisy ogólnych reguł 1 i 6 interpretacji Nomenklatury Scalonej i treść kodów 1905 CN, 1905 90 i 1905 90 20”. 2.      Przepisy w przedmiocie zaniechania zaksięgowania lub umorzenia/zwrotu ze względów słuszności oraz w przedmiocie odnoszących się do tego kompetencji procesowych organów krajowych i wspólnotowych 13.      Artykuł 220 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny(9) (zwany dalej „kodeksem celnym”) zawiera regulacje dotyczące retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego w przypadkach, gdy kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej. 14.      Artykuł 220 ust. 2 kodeksu celnego w tym względzie stanowi m.in.: „[…] zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy: […] b)      kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisy obowiązujące w zakresie zgłoszenia celnego; […]”. 15.      W odniesieniu do ewentualnego umorzenia należności celnych przywozowych lub wywozowych w szczególnych przypadkach art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego stanowi: „Należności celne przywozowe lub należności celne wywozowe podlegają […] umorzeniu w sytuacjach […], [które wynikają] z okoliczności niespowodowanych świadomym działaniem [oszustwem] ani ewidentnym zaniedbaniem osoby zainteresowanej. […]”. 16.      Procedura administracyjna w przedmiocie decyzji dotyczących art. 220 ust. 2 lit. b) i art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego jest uregulowana w rozdziale „pokrycie kwoty długu celnego” rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92(10), w którym dokonano szeregu zmian. W swoim trzecim pytaniu prejudycjalnym(11) sąd krajowy powołuje się na rozporządzenie nr 2454/93 zmienione(12) rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1677/98 z dnia 29 lipca 1998 r.(13); na mocy tego rozporządzenia wprowadzone zostały, w odniesieniu do mających znaczenie dla niniejszej sprawy procedur administracyjnych, zmiany w podziale kompetencji pomiędzy krajowymi organami celnymi a Komisją. Poważna zmiana przepisów dotyczących podziału kompetencji pomiędzy krajowymi organami celnymi a Komisją nastąpiła później ze skutkiem od dnia 1 sierpnia 2003 r. poprzez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1335/2003 z dnia 25 lipca 2003 r.(14) zmieniające rozporządzenie nr 2454/93. Ponieważ w niniejszej sprawie znaczenie może mieć zarówno wersja sprzed, jak i po zmianie prawa w 2003 r., w zależności od tego czyjej decyzji dotyczy i o jaką datę chodzi, odniosę się do obydwu wersji. 17.      W przedmiocie decyzji dotyczących art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego procedurę administracyjną regulują przepisy art. 869‑876 lit. a) rozporządzenia nr 2454/93, a w przedmiocie decyzji dotyczących art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego przepisy art. 899, art. 905 i następne rozporządzenia nr 2454/93. 18.      Zarówno w zakresie dotyczącym stanu prawnego istniejącego do dnia 31 lipca 2003 r., jak i w zakresie dotyczącym stanu prawnego po dniu 1 sierpnia 2003 r.(15) zakłada się, że krajowe organy celne w przypadku decyzji dotyczących art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego oraz w przypadku decyzji dotyczących art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego rozstrzygają w każdym razie samodzielnie wówczas, gdy uważają, że nie zostały spełnione przesłanki tych przepisów(16). 19.      Jeżeli krajowe organy celne chcą wydać w stosunku do płatnika decyzję korzystną, to zarówno w przypadku procedury administracyjnej w przedmiocie decyzji dotyczących art. 220 ust. 2 lit. b), jak i procedury administracyjnej w przedmiocie decyzji dotyczących art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego stosuje się określone zasady podziału kompetencji pomiędzy krajowymi organami celnymi a Komisją. Wersja rozporządzenia nr 2454/93, do której odniósł się sąd krajowy w trzecim pytaniu prejudycjalnym, a zatem stan prawny istniejący do dnia 31 lipca 2003 r., charakteryzowała się progiem w wysokości 50 000 EUR, powyżej którego sprawę należało przekazać Komisji, gdy miała zostać wydana decyzja korzystna. Poniżej tego progu istniały możliwości przekazania sprawy, np. w razie wątpliwości. W zakresie dotyczącym stanu prawnego po dniu 1 sierpnia 2003 r. obowiązuje natomiast próg 500 000 EUR, a także istnieje silne delegowanie praktyki decyzyjnej na krajowe organy celne(17). Do przekazania spraw Komisji dochodzi jedynie w nielicznych przypadkach. 20.      Artykuł 869 rozporządzenia nr 2454/93, do którego odnosi się sąd krajowy, w wersji obowiązującej do dnia 31 lipca 2003 r. stanowił: „Organy celne same podejmują decyzję o nieksięgowaniu niepobranych należności po zwolnieniu towarów: […] b) w przypadkach, w których uznają one, że warunki określone w art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu [celnego] zostały spełnione, pod warunkiem że kwota niepobrana od zainteresowanego podmiotu gospodarczego w odniesieniu do jednej lub większej liczby czynności przywozu lub wywozu, ale z powodu jednej pomyłki jest niższa od 50 000 [EUR]; […]”. 21.      Brany pod uwagę art. 871 ust. 1 rozporządzenia nr 2454/93 w wersji obowiązującej do dnia 31 lipca 2003 r. stanowił: „W przypadkach innych niż określone w art. 869, jeżeli organy celne uznają, że warunki ustanowione w art. 220 ust. 2 lit. b) [kodeksu celnego] zostały spełnione lub mają wątpliwości co do dokładnego zakresu kryteriów tego przepisu w odniesieniu do danego przypadku, organy te przekazują przypadek Komisji, aby mogła zostać podjęta decyzja zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 872–876”. B –    Prawo krajowe 22.      Artykuł 8:72 ust. 4 Algemene Wet Bestuursrecht (ogólnej ustawy administracyjnej) stanowi: „Jeżeli sąd uznaje skargę za zasadną, może zobowiązać organy administracyjne, by uwzględniając jego rozstrzygnięcie, wydały nową decyzję lub wykonały inne czynności, lub może stwierdzić, że jego orzeczenie zastępuje uchyloną decyzję lub część tej decyzji”. III – Okoliczności faktyczne postępowania przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne 23.      Heuschen & Schrouff, importer żywności i składników żywności, od wielu lat sprowadza z Wietnamu papier ryżowy. 24.      W 1996 r. i w latach następnych agent celny działający w imieniu Heuschen & Schrouff zgłosił o dopuszczenie do swobodnego obrotu przywożony papier ryżowy w ramach podpozycji 1901 90 99 CN. Właściwe krajowe organy celne akceptowały te zgłoszenia również po pobraniu przy okazji jednego zgłoszenia próbki i przeanalizowaniu jej pod kątem klasyfikacji celnej(18). 25.      Przy okazji zgłoszenia o dopuszczenie do swobodnego obrotu z dnia 14 stycznia 1998 r. właściwy organ celny w Rotterdamie w dniu 16 marca 1998 r. po sprawdzeniu zaklasyfikował papier ryżowy do podpozycji 1905 90 20 CN(19). 26.      Decyzjami w sprawie opłat z dnia 22 listopada 2000 r. wezwano Heuschen & Schrouff do zapłaty należności celnych w kwocie o łącznej wysokości 645 399,50 NLG (292 869,52 EUR(20)) za wszystkie przywozy papieru ryżowego dokonane w okresie od 13 listopada 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. W odniesieniu do rozporządzenia nr 1196/97 organ celny, wyjaśniając, podniósł, że podana przy okazji zgłoszeń podpozycja 1901 90 99 CN jest niewłaściwa i dlatego konieczne jest skorygowanie danych decyzji w sprawie opłat. 27.      W postępowaniu dotyczącym sprzeciwu wniesionego przez Heuschen & Schrouff inspektor w decyzji z dnia 9 marca 2001 r. utrzymał w mocy wezwania do zapłaty za wyjątkiem wezwania do zapłaty kwoty 13 650,30 NLG (6 194,24 EUR(21)) odnoszącego się do unieważnionego zgłoszenia celnego z dnia 16 marca 1998 r.(22). 28.      W dniu 29 marca 2001 r. do Tariefcommissie, działającej w charakterze wydziału celnego Gerechtshof te Amsterdam (zwanego dalej „Gerechtshof te Amsterdam”), wpłynęła skarga Heuschen & Schrouff na decyzję inspektora oddalającą jej sprzeciw. 29.      W dniu 17 grudnia 2002 r. odbyła się rozprawa przed Gerechtshof te Amsterdam. 30.      W wyroku wydanym w dniu 7 grudnia 2004 r. Gerechtshof te Amsterdam w przedmiocie właściwości papieru ryżowego stwierdził, że chodzi tu o produkt wytworzony z mąki ryżowej, wody oraz soli. Te trzy składniki miesza się i ugniata aż do wyrobienia ciasta, z którego formowane są małe kawałki. Są one rozwałkowywane na okrągłe, przezroczyste arkusze, które na końcu są suszone. Sam produkt jako taki nie nadaje się do bezpośredniego spożycia, lecz musi zostać w tym celu poddany najpierw obróbce termicznej. 31.      Gerechtshof te Amsterdam stwierdził, że produkt ten dla celów określenia taryfy celnej należy zaklasyfikować do podpozycji 1905 90 20 CN. Należy odstąpić od retrospektywnego zaksięgowania przywozowych należności celnych na podstawie art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu celnego, ponieważ Heuschen & Schrouff działała w dobrej wierze i przestrzegała wszystkich przepisów dotyczących zgłoszenia celnego. Gerechtshof te Amsterdam uznał skargę za zasadną i uchylił decyzję inspektora oraz wezwania do zapłaty. 32.      Równolegle do postępowania odwoławczego prowadzonego przed Gerechtshof te Amsterdam, Heuschen & Schrouff w dniu 13 września 2002 r.(23) złożyła do krajowego organu celnego wniosek o umorzenie długu celnego na podstawie art. 239 ust. 1 kodeksu celnego. Wniosek ten został w dniu 19 września 2002 r. przedłożony Komisji Wspólnot Europejskich, która decyzją z dnia 17 czerwca 2004 r. oddaliła go z uzasadnieniem, że wprawdzie istnieje sytuacja szczególna w rozumieniu art. 239 kodeksu celnego, ale Heuschen & Schrouff popełniła oczywiste zaniedbanie. 33.      W chwili wydawania orzeczenia przez Gerechtshof te Amsterdam w dniu 7 grudnia 2004 r., toczyło się już przed Sądem Pierwszej Instancji postępowanie w sprawie wniesionej w dniu 23 września 2004 r. skargi przeciwko wskazanej decyzji Komisji. Skarga ta została oddalona wyrokiem z dnia 30 listopada 2006 r., przeciwko któremu złożono odwołanie do Trybunału(24). 34.      W ramach postępowania kasacyjnego od wyroku wydanego przez Gerechtshof te Amsterdam, Hoge Raad der Nederlanden postanowieniem z dnia 13 lipca 2007 r. zwrócił się do Trybunału z podlegającymi analizie następującymi pytaniami prejudycjalnymi: 1)         „Czy arkusze odpowiadające opisowi zawartemu w załączniku do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1196/97 z dnia 27 czerwca 1997 r. zaliczają się do pozycji 1905 Nomenklatury Scalonej, gdy chodzi o arkusze wyprodukowane z mąki ryżowej, soli i wody, które zostały wysuszone, ale nie zostały poddane obróbce termicznej? 2)         Czy w świetle odpowiedzi na powyższe pytanie rozporządzenie jest ważne? 3)         Czy art. 871 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. zmieniony rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1677/98 z dnia 29 lipca 1998 r. […] należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy organ celny jest zobowiązany na podstawie art. 871 ust. 1 do przekazania przypadku Komisji, zanim może on zdecydować o zaniechaniu w tym przypadku retrospektywnego zaksięgowania należności celnych, sąd krajowy orzekający w przedmiocie skargi płatnika na decyzję organu celnego w sprawie przystąpienia do retrospektywnego zaksięgowania nie jest uprawniony do uchylenia retrospektywnego zaksięgowania z tego powodu, że w jego opinii spełnione są przesłanki (obowiązkowego) zaniechania retrospektywnego zaksięgowania określone w art. 220 ust. 2 lit. b), gdy ten wniosek nie jest popierany przez Komisję? 4)         Czy na wypadek gdyby odpowiedź na pytanie 3 brzmiała, iż okoliczność, że w zakresie żądań retrospektywnego pokrycia należności celnych Komisji przysługują uprawnienia decyzyjne, nie ogranicza kompetencji sądu krajowego, który ma orzekać w przedmiocie skargi dotyczącej żądania retrospektywnego pokrycia należności celnych, prawo wspólnotowe zawiera inny przepis, który zapewnia jednolite stosowanie prawa wspólnotowego, gdy w konkretnym przypadku Komisja i sąd krajowy w różny sposób oceniają kryteria, które mają zastosowanie w ramach art. 220 kodeksu celnego w celu ustalenia, czy błąd organu celnego może zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika?”. 35.      Biorąc pod uwagę ustalenia Gerechtshof te Amsterdam w przedmiocie właściwości papieru ryżowego, sąd krajowy w pierwszych dwóch pytaniach wskazuje na to, że istnieją dwa istotnie różne poglądy dotyczące wykładni w kwestii, która cecha towaru takiego jak papier ryżowy jest decydująca w świetle zaklasyfikowania do kodów 1901 i 1905 CN. Wątpliwości powstają w odniesieniu do zaklasyfikowania według pozycji 1905 CN, co wynika w szczególności z wyroku w sprawie Uelzena Milchwerke(25). W przypadku, gdyby pozycja 1905 CN nie była właściwa, pojawia się kwestia ważności rozporządzenia nr 1196/97. 36.      Pytanie trzecie i czwarte sąd krajowy stawia w świetle jednolitego stosowania prawa wspólnotowego, w niniejszej sprawie art. 220 ust. 2 i art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego, oraz w świetle niebezpieczeństwa odmiennych rozstrzygnięć, które leży w równoległych postępowaniach: postępowaniu przed Komisją i sądami wspólnotowymi z jednej strony oraz postępowaniu przed krajowymi organami celnymi i ich sądownictwem z drugiej strony. 37.      Zgodnie z orzecznictwem Trybunału(26), dokonując bowiem ustaleń, czy płatnik dopuścił się ewidentnego zaniedbania w rozumieniu art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego, zastosowanie znajdują te same kryteria, które mają zastosowanie w ramach art. 220 kodeksu celnego w celu ustalenia, czy wystąpił błąd organu celnego, który nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika. 38.      W tym kontekście pytanie trzecie dotyczy szczególnie tego, czy Sąd, którego wyrok może być zaskarżony w drodze odwołania lub skargi kasacyjnej, a który nie skierował do Trybunału wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, może wydać wyrok, który omijając Komisję, stwierdzi, iż retrospektywne pokrycie należności jest bezzasadne, czy też może co najwyżej wydać wyrok uchylający decyzję krajowych organów celnych dotyczącą retrospektywnego pokrycia, na mocy której nie przekazano sprawy do Komisji. 39.      Po zamknięciu procedury pisemnej w dniu 22 maja 2008 r. odbyła się rozprawa, w której uczestniczyli Heuschen & Schrouff, Komisja, rządy niderlandzki, grecki i włoski. Podczas rozprawy nie pojawiły się żadne nowe okoliczności w sprawie. IV – Ocena prawna A –    W przedmiocie klasyfikacji celnej papieru ryżowego 40.      Pytanie pierwsze zadane przez sąd krajowy dotyczy kryteriów(27) właściwej klasyfikacji papieru ryżowego w CN. W świetle kodów 1901 i 1905 CN powstaje pytanie o cechy towaru istotne dla tej klasyfikacji. W swoim pytaniu sąd krajowy w świetle pozycji 1905 CN uwypukla szczególnie kwestię braku obróbki termicznej. Z odpowiedzią na pierwsze pytanie wiąże się następnie pytanie drugie dotyczące ważności rozporządzenia nr 1196/97. 41.      Przed wyjaśnieniem zasad klasyfikacji dotyczących CN należy najpierw dokładnie przeanalizować produkt, który ma zostać sklasyfikowany: azjatycki papier ryżowy (lub arkusze ryżowe) w jadalnej postaci(28) jest stosowany jako (jadalne) opakowanie produktów spożywczych. Jak stwierdził Gerechtshof te Amsterdam, w niniejszym przypadku chodzi o produkt sporządzony z takich składników jak mąka ryżowa, sól i woda. Po wymieszaniu i ugnieceniu składników formowane są małe kawałki, rozwałkowywane na okrągłe, przezroczyste arkusze, które na końcu są suszone. Gerechtshof te Amsterdam podkreślił dalej, że produkt jako taki nie nadaje się do bezpośredniego spożycia, lecz w tym celu musi najpierw zostać poddany obróbce termicznej. Dodać należy, że przed jakimkolwiek dalszym użyciem, włącznie z obróbką termiczną, bardzo cienkie arkusze papieru ryżowego muszą zostać namoczone w wodzie. Wraz ze swoim nadzieniem są one pieczone, smażone lub smażone w głębokim tłuszczu (np. jako sajgonki), mogą być jednak, w zależności od przepisu, spożywane jako nieupieczone rolki z nadzieniem. 42.      Nawiązując do punktu 1 ogólnych reguł interpretacji CN(29), przy dokonywaniu klasyfikacji decydujące jest w szczególności brzmienie pozycji i podpozycji CN(30). Utrwalone orzecznictwo Trybunału precyzuje, iż w interesie pewności prawa i ułatwienia kontroli, decydującego kryterium klasyfikacji taryfowej towarów należy co do zasady poszukiwać w ich obiektywnych cechach i właściwościach określonych brzmieniem pozycji Nomenklatury Scalonej i uwag do sekcji lub działów(31). 43.      Należy zgodzić się z sądem krajowym, iż z brzmienia pozycji 1905 CN nie wynika wyraźnie, że wymienione w niej towary są pieczone. Wprawdzie pozycja ta dotyczy w ramach pierwszej grupy „wyrobów piekarniczych, nawet zawierających kakao”, jednak wyraźnie oddzielona średnikiem jest następna grupa towarów, do której nie użyto sformułowania określającego „upieczenie”: „opłatki sakralne, puste kapsułki stosowane do celów farmaceutycznych, wafle wytłaczane, papier ryżowy i podobne wyroby”. Ta grupa towarów została poprzez to sformułowanie wyraźnie przyporządkowana do podpozycji 1905 90 20 CN. Brak jest jakiegokolwiek wskazania terminu odnoszącego się do „upieczenia”. Cechy wspólne, które w tej podpozycji często występują to raczej forma arkuszy oraz osiągany za pomocą różnych metod stan wysuszenia (suszenie poprzez obróbkę cieplną lub bez niej). 44.      Zostało to w pozostałym zakresie potwierdzone przez różne wersje językowe(32). W niektórych wersjach, jeśli nawet nie w niderlandzkiej(33), wyraźnie określono „wysuszone” towary, a nawet „wysuszone arkusze z mąki”(34). Ma to zastosowanie w przypadku towaru podlegającego klasyfikacji w niniejszej sprawie. W niektórych wersjach, na przykład w angielskiej i słoweńskiej, wyraźnie można znaleźć pojęcie „papieru ryżowego”(35). 45.      Dotychczasowemu rezultatowi zaklasyfikowania do podpozycji1905 90 20 CN nie sprzeciwia się wyrok w sprawie Uelzena Milchwerke(36). Heuschen & Schrouff podniosła wprawdzie w uwagach do niniejszego postępowania, odnosząc się do tego wyroku, że okoliczność „upieczenia” jest przesłanką, która musi być koniecznie spełniona w świetle pozycji 1905 CN, należy jednak wskazać, że wyrok ten dotyczy jedynie pierwszej grupy towarów z pozycji 1905 CN, których cechy i właściwości zostały podane poprzez określenie „wyroby piekarnicze, nawet zawierające kakao”. Konkretnie wyrok w sprawie Uelzena Milchwerke dotyczy podpozycji 1905 30 CN: „słodkie herbatniki […]”. Ponieważ wyrok ten nie odnosi się do „opłatków sakralnych, pustych kapsułek stosowanych do celów farmaceutycznych, wafli wytłaczanych, papieru ryżowego i podobnych wyrobów”, nie może on w niniejszym przypadku przyczyniać się do wykładni. 46.      Porównując opisy towarów zawarte w pozycji 1901 CN, można ponadto zauważyć, że ich brzmienie oraz w szczególności brzmienie podpozycji 1901 90 99 CN („pozostałe”), uważanej przez Heuschen & Schrouff za właściwą, nie zawiera żadnych elementów mogących bardziej szczegółowo określić towary w rozumieniu punktu 3 lit. a) ogólnych reguł interpretacji CN(37). 47.      Moim zdaniem, w niniejszym, jasnym przypadku klasyfikacji na podstawie brzmienia kodów CN nie ma już znaczenia powoływanie wymienionych przez Heuschen & Schrouff(38) not wyjaśniających Światowej Organizacji Celnej(39). 48.      W konsekwencji na pytanie pierwsze sądu krajowego należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, jak proponowały również rządy niderlandzki, grecki i włoski oraz Komisja. Arkusze odpowiadające opisowi zawartemu w załączniku do rozporządzenia nr 1196/97 zaliczają się zatem do pozycji 1905 CN – a konkretnie do podpozycji 1905 90 20 CN – gdy chodzi o arkusze wyprodukowane z mąki ryżowej, soli i wody, które zostały wysuszone, ale nie zostały poddane obróbce termicznej. 49.      Ponieważ w świetle powyższego klasyfikacja arkuszy ryżowych na podstawie rozporządzenia nr 1196/97 odpowiada temu, w jaki sposób towar ten należy sklasyfikować zgodnie z brzmieniem CN, nie ma wątpliwości odnośnie ważności rozporządzenia nr 1196/97. B –    W przedmiocie zaniechania zaksięgowania lub umorzenia/zwrotu ze względów słuszności oraz w przedmiocie odnoszących się do tego kompetencji procesowych organów krajowych i wspólnotowych 50.      W trzecim i czwartym pytaniu prejudycjalnym sąd krajowy zmierza do ustalenia, za pomocą jakich środków można zapewnić jednolite stosowanie art. 220 ust. 2 i art. 239 ust 1 tiret drugie kodeksu celnego, gdy w takiej sytuacji jak w niniejszym przypadku, zostaje wydane orzeczenie przez sąd, którego wyrok może zostać zaskarżony w drodze odwołania lub skargi kasacyjnej. 51.      Aby odpowiedzieć na te pytania, należy najpierw wyjaśnić, czy w odniesieniu do art. 220 ust. 2 i art. 239 ust 1 tiret drugie kodeksu celnego, które zawierają regulacje odnoszące się do względów słuszności, istnieje konieczność jednolitej wykładni i stosowania. Odpowiedź byłaby twierdząca, gdyby kryteria, które należy zastosować w danym wypadku były w całości lub w każdym razie częściowo identyczne. 52.      W tym zakresie, odnośnie umiejscowienia obu mających znaczenie dla niniejszej sprawy przepisów, należy na wstępie zauważyć, że są one stosowane w różnych momentach. Obydwie regulacje należą do tytułu VII kodeksu celnego zatytułowanego „Dług celny”, lecz znajdują się w innych rozdziałach. Artykuł 220 ust. 2 znajduje się w rozdziale 3 „Pokrycie kwoty długu celnego”. Uregulowane są w nim: zasada księgowania – a zatem obliczenie i wpisanie „do rejestru” kwot należności(40) oraz kwestie szczegółowe dotyczące tego procesu, jak np. retrospektywne zaksięgowanie z art. 220, a zatem najpierw przypadki brakującego zaksięgowania. W tym momencie w ramach art. 220 ust. 2 kodeksu celnego chodzi o ewentualne zaniechanie zaksięgowania retrospektywnego ze względów słuszności. Artykuł 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego należy natomiast do rozdziału 5 „Zwrot i umorzenie należności”. Następuje to po zaksięgowaniu lub zaksięgowaniu retrospektywnym. Artykuł 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego zawiera jedną z wielu możliwości korekty już zaksięgowanych, a zatem już wpisanych kwot należności w drodze umorzenia lub zwrotu. Przepis zawiera ogólną klauzulę słuszności(41), dotyczącą wyjątkowej sytuacji, w której znalazł się zgłaszający w porównaniu z innymi podmiotami wykonującymi tą samą działalność(42). Ta klauzula generalna znajduje zastosowanie w szczególności wówczas, gdy z uwagi na stosunek pomiędzy zgłaszającym a administracją niesprawiedliwe byłoby poniesienie przez zgłaszającego szkody, której w zwykłym toku zdarzeń by nie poniósł(43). 53.      W przypadku art. 239 ust. 1 kodeksu celnego, tak samo jak w przypadku art. 220 ust. 2, stosuje się zasadę słuszności. Oba przepisy mają ten sam cel(44), a mianowicie ograniczenie retrospektywnego pokrycia należności celnych przywozowych i wywozowych do takich przypadków, w których zapłata taka jest uzasadniona i zgodna z istotną zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań(45). Chodzi zatem o rozważania odnoszące się do sprawiedliwości i powiązane w szczególności z zasadą uzasadnionych oczekiwań. Częściowo nachodzą one na siebie (jak się później okaże), lecz nie pokrywają się całkowicie(46), z czego wynika w tym kontekście szerszy zakres stosowania art. 239 ust. 1 kodeksu celnego niż art. 220 ust. 2. 54.      Odnośnie tożsamości określonych kryteriów art. 220 ust. 2 i art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego orzecznictwo już się wypowiedziało(47). W wyrokach w sprawach Hewlett Packard France(48), Söhl & Söhlke(49) i Niderlandy przeciwko Komisji(50), Trybunał wyraźnie wyjaśnił, że w przypadku mającego znaczenie dla niniejszej sprawy pojęcia „ewidentnego zaniedbania” w rozumieniu art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego, należy stosować odpowiednio kryteria stosowane w ramach art. 220 kodeksu celnego w celu ustalenia, czy błąd organu celnego mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika. 55.      Ponieważ kryteria będące przedmiotem niniejszego postępowania wykazują duży stopień podobieństwa, a określone decyzje nie w każdym przypadku są wydawane przez ten sam organ, jednolite stosowanie prawa wspólnotowego w wypadkach procedur równoległych, jak w niniejszej sprawie, może być zagrożone. 56.      W celu zapewnienia jednolitego stosowania wspólnych elementów obu przepisów będących przedmiotem niniejszej sprawy oraz by zapobiec niebezpieczeństwu odmiennych rozstrzygnięć, które leży w równoległych postępowaniach: postępowaniu przed Komisją i sądami wspólnotowymi z jednej strony a postępowaniu przed krajowymi organami celnymi i ich sądownictwem z drugiej strony, Trybunał wskazuje istotną orientację. W tym przedmiocie podobnie jak rząd grecki chcę przywołać wyroki dotyczące prawa celnego w sprawach: Deutsche Fernsprecher(51), Mecanarte(52), Faroe Seafood i in.(53) i Conseil général de la Vienne(54), które wprawdzie nie zostały wydane w sytuacji równoległych postępowań, lecz dotyczą podziału kompetencji pomiędzy organami krajowymi a Komisją w przypadku retrospektywnego pokrycia należności celnych. Na podstawie wyznaczonych przez te wyroki orientacji, z wyroku dotyczącego konkurencji w sprawie Masterfoods(55), który dotyczył równoległego postępowania przed sądami krajowymi i wspólnotowymi, można wywieść zasady podlegające zastosowaniu także w innych przypadkach; wskazywał na to również na marginesie rząd niderlandzki. Według mnie przywołane orzecznictwo zmierza w tym samym kierunku. 57.      W pkt 33 wyroku w sprawie Mecanarte, jak i wcześniej w wyroku w sprawie Deutsche Fernsprecher, Trybunał wyraźnie stwierdza w odniesieniu do podziału kompetencji pomiędzy organami krajowymi a Komisją w przypadku retrospektywnego pokrycia przywozowych lub wywozowych należności celnych, że w takiej sytuacji jak niniejsza „jednolitość prawa wspólnotowego będzie mogła być zapewniona przez Trybunał Sprawiedliwości w ramach postępowania prejudycjalnego”. W przypadku gdyby zatem zainteresowany odwołał się od decyzji dotyczącej retrospektywnego pokrycia należności przed sądy krajowe, jednolite stosowanie prawa wspólnotowego będzie w każdym razie zapewnione w drodze wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. 58.      W sytuacji będącej podstawą wyroku w sprawie Mecanarte, na tle ówczesnych pytań prejudycjalnych, nie istniała konieczność dokładniejszego zajęcia się aspektami tej problematyki, które mają znaczenie w niniejszej sprawie. 59.      W przypadku sytuacji podlegającej analizie w niniejszej sprawie, w której znaczenie ma również np. fakt, czy sąd, który na podstawie art. 234 ust. 3 WE nie jest zobowiązany zwrócić się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym, a który nie zamierza zawiesić danego postępowania i odczekać, wyjątkowo może jednak mieć obowiązek zwrócenia się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym(56), wyrok w sprawie Masterfoods zawiera kontynuację założeń wynikających ze wskazanych wyroków w sprawach: Deutsche Fernsprecher, Mecanarte, Faroe Seafood i in. oraz Conseil général de la Vienne. 60.      Sytuacja, na której opiera się wyrok w sprawie Masterfoods(57), dotyczy zarówno postępowań równoległych przed sądami krajowymi i wspólnotowymi, jak również odnosi się do art. 85 i 86 traktatu WE (obecnie art. 81 WE i 82 WE). Kolejna różnica w stosunku do niniejszej sprawy polega ponadto na tym, że wówczas rozstrzygnięcie sporu toczącego się przed sądem krajowym uzależnione było od ważności decyzji Komisji, przy czym w niniejszym przypadku chodzi o tożsamość kryteriów cennych. 61.      W pkt 51 wyroku w sprawie Masterfoods Trybunał, mając na względzie pkt 47 wyroku w sprawie Delimitis(58), w przedmiocie stosowania art. 85 ust. 1 i art. 86 ust. 3 traktatu WE wskazał, że sądy krajowe, o ile rozstrzygają o praktykach lub porozumieniach, w przedmiocie których może jeszcze zostać wydana decyzja Komisji, muszą unikać wydawania rozstrzygnięć naruszających decyzje, które zamierza wydać Komisja. 62.      Następnie w pkt 52 wyroku w sprawie Masterfoods Trybunał uznał, że sądy krajowe, jeżeli rozstrzygają o porozumieniach lub sposobie postępowania, które są już przedmiotem decyzji Komisji, tym bardziej nie mogą wydać rozstrzygnięcia naruszającego decyzję Komisji, nawet jeśli jest ona sprzeczna z rozstrzygnięciem krajowego sądu pierwszej instancji. 63.      W wyroku w sprawie Masterfoods te twierdzenia Trybunału zostały sformułowane w bardzo ogólny sposób i nie odnoszą się szczególnie do sytuacji z zakresu prawa konkurencji. Nie widzę przeszkód, by przenieść te zasady na grunt prawa celnego, w którym – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – istnieje niebezpieczeństwo niejednolitego stosowania i odmiennych rozstrzygnięć w przedmiocie jednakowych elementów stanu faktycznego w równoległych postępowaniach. 64.      Odpowiedź wyroku w sprawie Masterfoods na pytanie, co sąd krajowy ma uczynić w sytuacji charakteryzującej się równoległością, taką jak w niniejszej sprawie, jest dwutorowa: aby nie wydać decyzji naruszającej decyzję Komisji, powinien zawiesić postępowanie do czasu wydania przez sądy wspólnotowe ostatecznej decyzji w przedmiocie skargi o stwierdzenie nieważności, chyba że w danych okolicznościach uzna on za uzasadnione skierowanie do Trybunału pytania prejudycjalnego w przedmiocie ważności decyzji Komisji(59). 65.      Odpowiedź ta preferuje zawieszenie aż do ostatecznej decyzji w przedmiocie skargi o stwierdzenie nieważności, nie wyłączając jednak możliwości postępowania prejudycjalnego. Preferowanie mającej pierwszeństwo decyzji w przedmiocie skargi o stwierdzenie nieważności jest w takiej sytuacji jak niniejsza bardziej uzasadnione, jeżeli ma się na uwadze całkowicie różne sposoby postrzegania postępowania w przedmiocie skargi o stwierdzenie nieważności i postępowania prejudycjalnego(60). 66.      Z drugiej strony, w szczególnych okolicznościach, np. w takiej sytuacji jak niniejsza, może być również celowe, nieodczekiwanie, lecz przedstawienie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym do Trybunału. W takiej sytuacji jak niniejsza, decyzja Komisji dotyczy bowiem drugorzędnej kwestii umorzenia należności celnych przywozowych, które właściwie musi być poprzedzone wyjaśnieniem kwestii zasadniczej (retrospektywnego pokrycia należności). W przedmiocie wyjaśnienia tej kwestii zasadniczej należało w przedmiotowej sprawie przeanalizować właściwą klasyfikację celną papieru ryżowego(61). Może to być szczególnym powodem do zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym, przy czym można sobie również wyobrazić, rozstrzyganie tylko tej kwestii na płaszczyźnie krajowej w drodze wyroku częściowego. 67.      Stwierdzeniu możliwości zastosowania orzecznictwa Masterfoods w innych sprawach nie sprzeciwiają się również wyroki w sprawach Sportgoods(62) i Sommer(63), gdyż dotyczą one innej sytuacji niż sytuacja występująca w niniejszej sprawie. W obu przypadkach orzeczenie Trybunału dotyczyło, inaczej niż w niniejszej sprawie, sytuacji, w której decyzja Komisji nie zawierała żadnych wywodów prawnych czy faktycznych odnośnie pytania, czy sporne rozporządzenie zawiera podstawę prawną do retrospektywnego pokrycia danych należności celnych przywozowych; tym samym decyzja Komisji w tym względzie nie wiązała wszystkich organów państwa członkowskiego przeznaczenia wraz z jego sądami(64). 68.      W świetle powyższego, moim zdaniem w sytuacjach takich jak niniejsza, która charakteryzuje się równoległymi postępowaniami, istnieje konieczność by sądy krajowe respektowały kompetencję decyzyjną Komisji, która znalazła szczególny wyraz w postępowaniu ustalonym przez rozporządzenie nr 2454/93. 69.      Może to zostać zapewnione w przypadku wydanej już decyzji Komisji, w odniesieniu do której w innym postępowaniu wniesiono o stwierdzenie jej nieważności, przede wszystkim w drodze zawieszenia postępowania przed sądem krajowym aż do ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi o stwierdzenie nieważności, i to już na początku toku instancji. Inną możliwością – jednak raczej drugorzędną – jest w tej sytuacji wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 234 WE, gdy szczególne okoliczności przemawiają przeciwko pierwszej możliwości(65). 70.      W sytuacji gdy decyzja Komisji nie została jeszcze wydana, zachodzi osobny przypadek, co podniosła również Komisja w swoich uwagach. Jest to obecnie aspekt czysto hipotetyczny, gdyż wykracza poza pytania sądu krajowego. Ponieważ jednak dla celów rozstrzygania sprawy korzystne jest przeanalizowanie potencjalnych przypadków i w odniesieniu do nich sprawdzenie wyobrażanego rozwiązania, należy w skrócie zbadać ten aspekt: wraz z Komisją uważam, że przestrzeganie kompetencji decyzyjnej Komisji w takim przypadku nakazywałoby zawieszenie przez sąd krajowy postępowania aż do wydania tej decyzji(66). W przeciwnym wypadku istniałoby bowiem niebezpieczeństwo, że rozstrzygnięcie sądu wyprzedzi decyzję Komisji, a zatem zajmie ono jej miejsce. 71.      W celu praktycznego zapewnienia opisanego sposobu współdziałania pomiędzy sądami krajowymi i wspólnotowymi jest według mnie konieczne, by każdy sąd krajowy rozpatrujący sprawę, w której występuje tego rodzaju zbieg elementów prawa wspólnotowego, dowiadywał się w drodze uzyskiwanych z urzędu informacji, czy został złożony lub może jeszcze zostać złożony w terminie wniosek uznawany za równorzędny(67), w przedmiocie którego będzie rozstrzygała Komisja, i na jakim etapie (decyzja, prawomocność) się on znajduje(68). 72.      Zbadać należy jeszcze szczególny aspekt trzeciego pytania sądu krajowego. Pytanie to dotyczy bowiem konkretnie wykładni art. 871 ust. 1 rozporządzenia nr 2454/93, który zawiera wskazówki postępowania dla krajowych organów celnych. Jak wynika z wywodów rządu niderlandzkiego w odniesieniu do art. 8:72 ust. 4 Algemene Wet Bestuursrecht, tłem tego pytania jest okoliczność, że na tej podstawie w uchylonym wyroku można określać niderlandzkim organom celnym warunki i wskazówki dotyczące dalszego postępowania. Tego rodzaju wskazówka może na przykład polegać na tym, że krajowe organy celne będą zobowiązane do przedłożenia Komisji wniosku płatnika, ponieważ w grę wchodzi decyzja dla niego korzystna. 73.      Tym samym została omówiona kolejna możliwość zapewnienia jednolitej wykładni art. 220 ust. 2 i art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego, a mianowicie uchylenie decyzji krajowego organu celnego, bez samodzielnego podejmowania decyzji w sprawie. W tym zakresie należy zauważyć, że jeżeli krajowe prawo proceduralne zawiera taką możliwość polegającą na uchyleniu decyzji krajowego organu i ponownym jej rozpatrzeniem przy określeniu pewnych warunków, to może to być traktowane jako postępowanie zgodne z prawem wspólnotowym(69), o ile przestrzegana jest kompetencja decyzyjna Komisji. V –    Wnioski 74.      Z uwagi na powyższe rozważania proponuję, aby Trybunał Sprawiedliwości odpowiedział na pytania prejudycjalne Hoge Raad der Nederlanden w następujący sposób: 1.      Arkusze odpowiadające opisowi zawartemu w załączniku do rozporządzenia nr 1196/97 zaliczają się zatem do pozycji 1905 Nomenklatury Scalonej, gdy chodzi o arkusze wyprodukowane z mąki ryżowej, soli i wody, które zostały wysuszone, ale nie zostały poddane obróbce termicznej. 2.      Wobec odpowiedzi udzielonej na pytanie pierwsze rozporządzenie nr 1196/97 jest ważne. 3.      W odniesieniu do jednolitego stosowania prawa wspólnotowego sądy krajowe, niezależnie od ich pozycji w toku instancji, są zobowiązane – w przypadku merytorycznie identycznych kryteriów zawartych w kodeksie celnym – do przestrzegania kompetencji decyzyjnej Komisji. Aby w przypadku równolegle toczących się postępowań dotyczących (częściowo) identycznych przepisów nie wydać decyzji naruszającej decyzję Komisji, sąd krajowy powinien zawiesić postępowanie do czasu wydania przez sądy wspólnotowe ostatecznej decyzji w przedmiocie skargi o stwierdzenie nieważności, chyba że w danych okolicznościach uzna on za uzasadnione skierowanie do Trybunału pytania prejudycjalnego w przedmiocie ważności decyzji Komisji. Istnieje też możliwość ponownego zajęcia się sprawą przez krajowe organy celne pod warunkiem przekazania sprawy do Komisji w procedurze współpracy administracyjnej pomiędzy organami celnymi a Komisją. 1 – Język oryginału: niemiecki. 2 – Wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie T‑382/04 Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods przeciwko Komisji, Zb.Orz., Zb.Orz. s. II‑94*. 3 – Zobacz w tym zakresie moją opinię z dnia 4 września 2008 r. w sprawie C‑38/07 P Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods Trading przeciwko Komisji. 4 – Dz.U. L 256, s. 1. 5 – Dz.U. L 198, s. 1. 6 – Zobacz motywy rozporządzenia nr 2658/87 (w szczególności motyw trzeci), art. 1 i 3 tego rozporządzenia oraz wyrok z dnia 27 września 2007 r. w sprawach połączonych C‑208/06 i C‑209/06 Medion, Zb.Orz. I‑7963, pkt 3. 7 – Pozycje 0401–0404 obejmują takie towary jak mleko, śmietanę, serwatkę i produkty z tego otrzymane. 8 – Dz.U. L 170, s. 13. 9 – Dz.U. L 302, s. 1. 10 – Dz.U. L 253, s. 1. 11 – Zobacz poniżej pkt 34 niniejszej opinii. 12 – Natomiast w jego uzasadnieniu powołuje się on w pewnym miejscu na „wersję z dnia 1 sierpnia 2003 r.”, powołując jednakże próg 50 000 EUR, który dotyczył stanu prawnego obowiązującego do dnia 31 lipca 2003 r. 13 – Dz.U. L 212, s. 18, na mocy którego przykładowo uzupełniona została procedura administracyjna w przedmiocie decyzji dotyczących art. 239 ust. 1 kodeksu celnego poprzez dodanie do art. 905 ust. 1 akapitu drugiego. 14 – Dz.U. L 187, s. 16. Według Berr/Trémeau, Le droit douanier, Communautaire et national, 7e ed., 2006, s. 232, ta istotna nowa wersja została wprowadzona m.in. w celu usunięcia niedogodności wynikających z obowiązującego dotychczas systemu podwójnej właściwości, doprowadzenia do istotnego odciążenia Komisji oraz przywrócenia odpowiedzialności państw członkowskich za administrowanie środkami własnymi. Zobacz w tym względzie również poniżej przywołany w przypisie 17 motyw 2 rozporządzenia nr 1335/2003. 15 – Zobacz powyżej pkt 16 niniejszej opinii w zakresie zmiany terminu stanu prawnego. 16 – W odniesieniu do poprzedniego uregulowania mającej znaczenie dla niniejszej sprawy procedury administracyjnej Trybunał w wyroku z dnia 27 czerwca 1991 r. w sprawie C‑348/89 Mecanarte, Rec. s. I‑3277, pkt 33 stwierdził, że gwarantowane jednolite stosowanie prawa wspólnotowego jest zagrożone w przypadkach uwzględnienia wniosków o zaniechanie retrospektywnego pokrycia, ponieważ ocena, na której państwo członkowskie jest skłonne oprzeć pozytywną decyzję, może w rzeczywistości, z powodu prawdopodobnego braku możliwości odwołania, umknąć kontroli pozwalającej zapewnić jednolite stosowanie przesłanek określonych prawodawstwem wspólnotowym. Natomiast nie dzieje się tak w przypadkach, gdy organy krajowe przystępują do pokrycia długu bez względu na wysokość dochodzonej kwoty. Zainteresowany jest wówczas uprawniony do kwestionowania takiej decyzji w postępowaniu przed sądem krajowym. W następstwie tego jednolitość prawa wspólnotowego będzie mogła być zapewniona przez Trybunał Sprawiedliwości w ramach postępowania prejudycjalnego. 17 – Zobacz w tym względzie motywy 1–4 rozporządzenia nr 2454/93 zmienionego rozporządzeniem nr 1335/2003: „(1) Artykuł 220 ust. 2 lit. b) i art. 239 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny stanowią, że w niektórych przypadkach należności celne przywozowe lub wywozowe nie są księgowane retrospektywnie lub mogą podlegać zwrotowi lub umorzeniu do celów sprawiedliwości. (2) Na mocy art. 8 decyzji Rady 2000/597/WE, Euratom z dnia 29 września 2000 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich państwa członkowskie są przede wszystkim odpowiedzialne za pobieranie tradycyjnych środków własnych, głównie państwom członkowskim należy pozostawić decyzję, czy należności celne przywozowe lub należności celne wywozowe będą następnie księgowane na mocy art. 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 lub czy będą podlegać zwrotowi lub umorzeniu na mocy art. 239 tego rozporządzenia. (3) Jednakże w celu zapewnienia jednolitego traktowania podmiotów gospodarczych i ochrony interesów finansowych Wspólnot, obowiązek przekazania dokumentacji Komisji w celu podjęcia decyzji powinien być utrzymany, jeżeli państwa członkowskie uważają, że decyzja powinna być korzystna lub jeżeli a) przywoływany jest błąd lub uchybienie po stronie Komisji lub b) okoliczności danego przypadku są związane z dochodzeniem Wspólnoty prowadzonym na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi państw członkowskich i współpracy między państwami członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego lub c) kwota danych należności celnych wynosi 500 000 EUR lub więcej. (4) Jednakże nie ma potrzeby istnienia obowiązku przekazania dokumentacji Komisji, jeżeli Komisja przyjęła już decyzję w sprawie przypadku porównywalnego pod względem faktycznym i prawnym, ponieważ państwa członkowskie mogą oprzeć własną decyzję końcową na ostatniej decyzji Komisji, porównywalnej pod względem faktycznym i prawnym”. 18 – Wyrok Gerechtshof te Amsterdam, Douanekamer (sądu apelacyjnego w Amsterdamie, wydziału ds. celnych) z dnia 7 grudnia 2004 r., sprawa nr 01/900096 DK, s. 2. 19 – Z wyroku Sądu Pierwszej Instancji w sprawie Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods przeciwko Komisji (przywołanego powyżej w przypisie 2) w toczącym się równolegle postępowaniu odwoławczym w przedmiocie uchylenia decyzji Komisji REM nr 19/2002 z dnia 17 czerwca 2004 r. wynika co następuje. Po wydaniu rozporządzenia nr 1196/97, które zostało opublikowane w dniu 28 czerwca 1997 r. i weszło w życie w dniu 19 lipca 1997 r., Heuschen & Schrouff nadal importowała papier ryżowy z Wietnamu w ramach podpozycji 1901 90 99 CN, co zostało przez niderlandzkie organy celne w ciągu sześciu miesięcy przyjęte w odniesieniu do 29 zgłoszeń (poprzez kontrolę dokumentów i – w jednym przypadku – poprzez kontrolę przedmiotową). W dniu 16 marca 1998 r. niderlandzkie organy celne zawiadamiały, że zgłoszenia należy dokonać w odniesieniu do podpozycji 1905 90 20 CN. Później tego samego dnia została jednak przez te same organy celne potwierdzona prawidłowość odnośnie zgłoszenia przy zastosowaniu podpozycji 1901 90 99 CN. Od dnia 17 marca 1998 r. Heuschen & Schrouff stosowała w przypadku importu papieru ryżowego podpozycję 1905 90 20 CN. 20 – Zobacz wyrok Gerechtshof te Amsterdam, Douanekamer, przywołany powyżej w przypisie 18, s. 1, 3 oraz wyrok Sądu Pierwszej Instancji w sprawie Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods przeciwko Komisji (wskazany powyżej w przypisie 2), pkt 12. 21 – Zobacz wyrok Gerechtshof te Amsterdam, Douanekamer, wskazany powyżej w przypisie 18, s. 3. 22 – Zgodnie z pkt 12 wyroku Sądu Pierwszej Instancji w sprawie Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods przeciwko Komisji (wskazany powyżej w przypisie 2), ostatecznie chodzi o zapłatę kwoty w wysokości 636 518,40 NLG (282 645,21 EUR). 23 – Zobacz odnośnie daty pkt 13 wyroku Sądu Pierwszej Instancji w sprawie Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods przeciwko Komisji (przywołany powyżej w przypisie 2). 24 – Zobacz powyżej, pkt 3 niniejszej opinii. 25 – Wyrok z dnia 11 sierpnia 1995 r. w sprawie C‑12/94 Uelzena Milchwerke, Rec. s. I‑2397. 26 – Wyrok z dnia 13 marca 2003 r. w sprawie C‑156/00 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑2527. 27 – Do zadań Trybunału w postępowaniu w trybie prejudycjalnym w zakresie klasyfikacji taryfowej należy wskazanie sądowi krajowemu kryteriów, na podstawie których może on dokonać klasyfikacji danych towarów do CN, nie należy natomiast samodzielne dokonywanie tej klasyfikacji, zwłaszcza że Trybunał nie zawsze dysponuje niezbędnymi do tego informacjami. Sąd krajowy może to w każdym razie lepiej uczynić (wyrok z dnia 7 listopada 2002 r. w sprawach połączonych od C‑260/00 do C‑263/00 Lohmann i Medi Bayreuth, Rec. s. I‑0045, pkt 26). 28 – Azjatycki papier ryżowy może być uzyskiwany m.in. z różnorodnych włókien roślinnych i np. w Japonii i Chinach ma wielorakie zastosowanie aż do celów mieszkaniowych (np. do przegród i lamp). 29 – Zobacz powyżej pkt 7 niniejszej opinii. 30 – Na ich szczególne znaczenie wskazuje również Lyons, EC Customs Law, 2nd ed., 2008, s. 142. 31 – Zobacz m.in. wyroki: z dnia 26 września 2000 r. w sprawie C‑42/99 Eru Portuguesa, Rec. s. I‑7691, pkt 13; z dnia 15 września 2005 r. w sprawie C‑495/03 Intermodal Transports, Zb.Orz. I‑8151, pkt 47 i z dnia 27 września 2007 r. w sprawach połączonych C‑208/06 i C‑209/06 Medion, Zb.Orz. I‑7963, pkt 34. 32 – Rozporządzenia wspólnotowe należy interpretować jednolicie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, konieczność jednolitej wykładni rozporządzeń wspólnotowych wyklucza, aby tekst przepisu był rozważany w odosobnieniu, a wręcz przeciwnie wymaga, aby był interpretowany i stosowany w świetle wersji stworzonych w innych językach urzędowych (wyrok z dnia 11 listopada 1999 r. w sprawie C‑48/98 Söhl & Söhlke, Rec. s. I‑7877, pkt 46; zob. odnośnie utrwalonego orzecznictwa także wyrok z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie C‑408/06 Götz, Zb.Orz. s. I‑11295, pkt 29 i przytoczone orzecznictwo). 33 – Wersje niderlandzka („dergelijke producten van meel of van zetmeel”), duńska („lignende varer af mel eller stivelse”) i szwedzka („liknande produkter”) poprzez mniej lub bardziej szczegółowe odwołanie do „podobnych wyrobów” na końcu wyliczenia są mniej dokładne niż niektóre inne wersje, które między wskazaniem „wafli wytłaczanych” a „podobnych wyrobów” zawierają jeszcze pojęcia przywołane w kolejnym przypisie. 34 – Ma to miejsce w szczególności w przypadku wersji niemieckiej („getrocknete Teigblätter aus Mehl oder Stärke”), francuskiej („pâtes séchées de farine, d’amidon ou de fécule en feuilles”), hiszpańskiej („pastas secas de harina, almidón o fécula, en hojas”) i portugalskiej („pastas secas de farinha, amido ou fécula”). 35 – Zobacz „rice paper” w wersji angielskiej oraz „rižev papir” w wersji słoweńskiej. 36 – Przywołany już powyżej w przypisie 25 niniejszej opinii. 37 – Zobacz powyżej pkt 7 niniejszej opinii. 38 – Wspomniał o nich również sąd krajowy, jednakże w innym celu niż Heuschen & Schrouff. 39 – Noty wyjaśniające do Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów (zwanego dalej „HS”) opracowane w ramach Światowej Organizacji Celnej przyczyniają się w istotny sposób do wykładni zakresu poszczególnych pozycji taryfowych, nie są jednakże prawnie wiążące (wyrok z dnia 17 marca 2005 r. w sprawie C‑467/03 Ikegami, Zb.Orz. I‑2389, pkt 17). 40 – Zobacz szczegółowo odnośnie zasady księgowania art. 217 kodeksu celnego. 41 – Zobacz m.in. wyrok z dnia 3 kwietnia 2008 r. w sprawie C‑230/06 Militzer & Münch, Zb.Orz., dotychczas niepublikowany w Zbiorze, pkt 50. 42 – Zobacz m.in. wyroki: z dnia 7 września 1999 r. w sprawie C‑61/98 De Haan, Slg., Rec. s. I‑5003, pkt 52 i z dnia 18 października 2007 r. w sprawie C‑62/05 P Nordspedizionieri di Danielis Livio i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. I‑8647, pkt 41 w przedmiocie wcześniejszych przepisów art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego i art. 905 rozporządzenia nr 2454/93. 43 – Zobacz pkt 68 i 69 mojej opinii z dnia 13 marca 2008 r. w sprawie C‑204/07 P CAS przeciwko Komisji i przytoczone orzecznictwo, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze. 44 – Wyrok z dnia 1 kwietnia 1993 r. w sprawie C‑250/91 Hewlett Packard France, Rec. s. I‑1819, pkt 46; Alexander, „Vorbemerkungen zu Artykuł 220, 221”, w: Witte, Zollkodex, Kommentar, 4 wydanie, 2006, Nb. 5; Huchatz, „Artykuł 239 – Erstattung oder Erlass in Sonderfällen”, tamże, pkt 32. 45 – Wyrok w sprawie Hewlett Packard France, przywołany już powyżej w przypisie 44, pkt 46. 46 – Zobacz wyrok De Haan, przywołany już powyżej w przypisie 42, pkt 42 w zw. z pkt 41 w przedmiocie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie art. 220 ust. 2 i art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego. Alexander, „Vorbemerkungen zu Artykuł 220, 221”, przywołany już powyżej w przypisie 44, Nb. 2, sugeruje, że art. 220 ust. 2 kodeksu celnego zawiera jedynie częściową regulację ochrony uzasadnionych oczekiwań. Ochrona uzasadnionych oczekiwań nie jest z tego powodu z jednej strony wyczerpująco uregulowana. Z drugiej strony przepis nie dopuszcza różnego traktowania obustronnego zawinienia organu celnego i płatnika. Aby uniknąć braków, osoby zainteresowane składają w coraz większym stopniu równolegle wnioski o zwrot należności celnych lub wnoszą skargi o odszkodowanie za zachowania administracji. Alexander wskazuje następnie na niebezpieczeństwo istotnych błędów, które mogą nastąpić w wyniku prowadzenia w stosunku do tych samych okoliczności faktycznych wielu, odrębnych pod względem prawnym, procedur, podlegających odmiennym wymogom formalnym i merytorycznym. Wiąże się z tym zasadniczo konieczność fachowej, kompleksowej i tym samym drogiej porady dla płatnika oraz niewspółmiernie duże obciążenie administracyjne danych organów celnych aż do Komisji włącznie. Ze względów ekonomii procesowej postępowania często nie są prowadzone równolegle, lecz częściowo zawieszane. Dla zaradzenia temu konieczna jest pilna, całościowa zmiana dotycząca retrospektywnego zaksięgowania oraz zmiana prawa dotyczącego umorzenia i zwrotu należności celnych. Zobacz także Lyons, przywołany powyżej w przypisie 30, s. 496, odnośnie tego, że obie regulacje się nie pokrywają; wskazuje on przy tym dodatkowo na orzecznictwo Sądu Pierwszej Instancji z dnia 19 lutego 1998 r. w sprawie T‑42/96 Eyckeler & Malt przeciwko Komisji, Rec. s. II‑401, pkt 135 i n., w przedmiocie odpowiednich przepisów obowiązujących przed wejściem w życie art. 220 ust. 2 i art. 239 ust. 1 tiret drugie kodeksu celnego. 47 – Zobacz przypis 46 niniejszej opinii dotyczący tego, że dane przepisy nie pokrywają się jednak całkowicie. 48 – Przywołany już powyżej w przypisie 44, pkt 46. 49 – Przywołany już powyżej w przypisie 32, pkt 55 i 56. 50 – Przywołany już powyżej w przypisie 26, pkt 92. 51 – Wyrok z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie C‑64/89 Deutsche Fernsprecher, Rec. s. I‑2535, pkt 13. 52 – Przywołany już powyżej w przypisie 16, pkt 33. 53 – Wyrok z dnia 14 maja 1996 r. w sprawach połączonych C‑153/94 i C‑204/94 Faroe Seafood i in., Rec. s. I‑2465, pkt 80. 54 – Wyrok z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawie C‑419/04 Conseil général de la Vienne, Zb.Orz. I‑5645, pkt 42. 55 – Wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie C‑344/98 Masterfoods i HB, Rec. s. I‑11369. 56 – Uznane np. w odniesieniu do stwierdzenia nieważności aktu wspólnotowego, zob. m.in. wyroki: z dnia 22 października 1987 r. w sprawie 314/85 Foto‑Frost, Rec. s. 4199, pkt 20 i z dnia 21 marca 2000 r. w sprawie C‑6/99 Greenpeace France i in., Rec. s. I‑1651, pkt 54. Zobacz także wyrok z dnia 21 lutego 1991 r. w sprawach połączonych C‑143/88 i C‑92/89 Zuckerfabrik Süderdithmarschen i Zuckerfabrik Soest, Rec. s. I‑415, pkt 24. 57 – Przywołany już powyżej w przypisie 55. 58 – Wyrok z dnia 28 lutego 1991 r. w sprawie C‑234/89 Delimitis, Rec. s. I‑935, pkt 43‑54. 59 – Przywołany już powyżej w przypisie 55, pkt 57 i pkt 59. 60 – Rzecznik generalny G. Cosmas w swojej opinii z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie Masterfoods (przywołana już powyżej w przypisie 55, pkt 40‑55) wyczerpująco zajmował się tą problematyką, do której odnosiły się również uwagi uczestników tego postępowania. Rzecznik generalny G. Cosmas wskazuje m.in. na możliwość podjęcia przez strony lub stronę próby dokonania wyboru rodzaju postępowania i określenia w ten sposób wspólnotowych środków prawnych. Postępowanie prejudycjalne, które nie dotyczy oceny okoliczności faktycznych, również nie jest właściwe do sprawdzenia ważności decyzji Komisji w ramach udzielania odpowiedzi na pytanie prejudycjalne, ponieważ w odniesieniu do takich decyzji administracyjnych wykonywanie nieograniczonej kontroli ma istotne znaczenie w celu zapewnienia skutecznej ochrony sądowej. Moim zdaniem należy dodać, że również na gruncie ciężaru dowodu istnieją istotne problemy: odgrywa on istotną rolę w przypadku skargi o stwierdzenie nieważności, natomiast w postępowaniu prejudycjalnym nie ma on żadnego znaczenia. Do tego dochodzi relatywnie ścisła struktura „podstaw prawnych” w postępowaniu w przedmiocie skargi bezpośredniej, która prowadzi do tego, że wiele kwestii jest już rozstrzyganych na etapie dopuszczalności, bez poruszania kwestii zasadności, a z drugiej strony relatywnie otwarta struktura w postępowaniu prejudycjalnym, w którym dokonywana jest materialna ocena argumentów wszystkich uczestników postępowania (łącznie z różnymi państwami członkowskimi, które mogą być uczestnikami). W rezultacie różnice te mogą prowadzić do istotnych opacznych sytuacji, w zależności od tego, z jakim rodzajem postępowania Trybunał najpierw się zapoznał. 61 – Zobacz w tym zakresie pkt 36 w mojej opinii z dnia 4 września 2008 r. w sprawie C‑38/07 P Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods Trading przeciwko Komisji. 62 – Wyrok z dnia 24 września 1998 r. w sprawie C‑413/96 Sportgoods, Rec. s. I‑5285, pkt 41‑43. 63 – Wyrok z dnia 19 października 2000 r. w sprawie C‑15/99 Sommer, Rec. s. I‑8989, pkt 31. 64 – Wyrok w sprawie Sportgoods, przywołany juz w przypisie 62, pkt 41. 65 – W tym zakresie należy jednak zauważyć, że gdy upłynął już termin do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności zgodnie z art. 230 ust. 5 WE i tym samym dana decyzja Komisji stała się ostateczna w stosunku do swego adresata, to ten akt wspólnotowy wywołujący skutki prawne nie może być ponownie podważany w drodze skargi przed sądem krajowym i związanym z nią wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (zob. wyroki: z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie C‑188/92 TWD Textilwerke Deggendorf, Rec. s. I‑833, pkt 13‑26 i z dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie C‑178/95 Wiljo, Rec. s. I‑585, pkt 20‑31). 66 – Przemawia za tym również pkt 48 wyroku w sprawie De Haan, przywołanego już powyżej w przypisie 42. 67 – Przykładowo termin do złożenia wniosku na podstawie art. 239 ust. 2 kodeksu celnego wynosi 12 miesięcy od powiadomienia o należnościach i może być przedłużany tylko w wyjątkowych przypadkach. 68 – Ponieważ chodzi o kwestię złożonych wniosków, by uzyskać taką informację wystarczy w wielu przypadkach oświadczenie stron danego sporu. Ponadto należy wskazać, że w każdym razie istnieje również możliwość uzyskania informacji w Komisji odnośnie stanu toczącego się przed nią postępowania. Jest ona zgodnie z art. 10 WE zobowiązana do lojalnej współpracy z sądami państw członkowskich, zob. w tym zakresie wyrok w sprawie Delimitis, przywołany już powyżej w przypisie 58, pkt 53 i przytoczone orzecznictwo. 69 – Należy jednak w takim przypadku jak niniejszy zastanowić się, że od czasu zmiany stanu prawnego ze skutkiem od dnia 1 sierpnia 2003 r. (zob. powyżej pkt 16‑19 niniejszej opinii), na który wskazywał w tym kontekście również rząd włoski, możliwość przekazania sprawy Komisji została bardzo ograniczona. Sąd rozpoznający skargę musiałby w danym przypadku konkretnie sprawdzać, czy istnieje jeszcze możliwość przekazania.