C-378/03
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2006-01-26CELEX: 62003CC0378ECLI:EU:C:2006:62
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy państwo członkowskie uchybia zobowiązaniom wynikającym z przepisów o środkach własnych UE, jeżeli opóźnia udostępnienie Komisji należności celnych płaconych w ratach na podstawie ugody, a także czy w takiej sytuacji powstaje obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznała, że płatności ratalne długu celnego, nawet jeśli są objęte krajową ugodą z „warunkiem rozwiązującym” i traktowane jako „zdeponowane” zgodnie z prawem krajowym, powinny być uznane za „uzyskane” w rozumieniu rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych. Cel tego rozporządzenia, jakim jest szybkie i skuteczne udostępnianie środków własnych Wspólnotom oraz zmniejszenie ryzyka finansowego dla państw członkowskich, przemawia za tym, aby uznać te kwoty za uzyskane w momencie ich zapłaty. Krajowe uregulowania nie mogą decydować o chwili uzyskania środków własnych, gdyż mogłoby to zakłócić równowagę finansową Wspólnot. W konsekwencji, opóźnienie w udostępnieniu tych środków skutkuje obowiązkiem zapłaty odsetek za zwłokę. Rzecznik Generalny wyjaśniła jednak, że kwoty zapisane na rachunku B nie muszą być przenoszone na rachunek A po ich uzyskaniu, lecz podlegają wpisowi na rachunek Komisji bezpośrednio po uzyskaniu.Stan faktyczny
Władze belgijskie ustaliły w marcu 1993 r. należność celną (2 011 294 BEF) od importera (Tefron) za import wyrobów włókienniczych z nieprawidłowymi świadectwami pochodzenia, zapisując ją na rachunku B. W listopadzie 1993 r. zawarto ugodę z dłużnikiem, rozkładając płatność na miesięczne raty. Płatności były regularnie spłacane do sierpnia 1997 r., a następnie przerwane. Po wyroku sądowym z października 1998 r. płatności wznowiono. Kwota 1 818 710 BEF, zapłacona do sierpnia 1997 r., została zapisana na rachunku A dopiero 22 stycznia 2001 r. Komisja zarzuciła Belgii opóźnienie w udostępnieniu tych środków i brak zapłaty odsetek za zwłokę.Rozstrzygnięcie
Rzecznik Generalny proponuje, aby Trybunał orzekł, że Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom wynikającym z art. 10 i 11 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 (i poprzedzającego go rozporządzenia nr 1552/89) poprzez zwłokę we wpisaniu środków własnych na rachunek w przypadku uzyskania od dłużnika płatności ratalnych, co skutkuje powstaniem odsetek za zwłokę. W pozostałym zakresie skarga Komisji powinna zostać oddalona. Rzecznik Generalny proponuje obciążenie Królestwa Belgii dwiema trzecimi kosztów postępowania, a Komisji Wspólnot Europejskich pozostałą częścią kosztów.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
CHRISTINE STIX‑HACKL
przedstawiona w dniu 26 stycznia 2006 r.(1)
Sprawa C‑378/03
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Królestwu Belgii
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Środki własne Wspólnot – Dług celny, który na mocy zawartej ugody płacony jest w ratach – Uzyskanie należności – Wpis na rachunek Komisji
I – Wprowadzenie
1. W niniejszej skardze o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego Komisja wnosi o stwierdzenie, że ze względu
na zwłokę w płatności środków własnych w przypadku uzyskania od dłużnika płatności ratalnej Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom,
które na nim ciążą na mocy art. 6, 10 i 11 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r.(2) wykonującego decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot(3) (zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie systemu środków własnych”), które z dniem 31 maja 2000 r. uchyliło i zastąpiło
rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonujące decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu
środków własnych Wspólnot(4), które regulowało te same kwestie.
2. Przedmiotem niniejszego postępowania jest w istocie kwestia, czy zgodnie z rozporządzeniem w sprawie systemu środków własnych
częściowe spłaty długu celnego w przywozie, w odniesieniu do którego uzgodniono płatność ratalną, należy przepisać z tak zwanego
rachunku B na rachunek A, oraz kiedy te częściowe spłaty należy udostępnić Komisji.
II – Ramy prawne
A – Uregulowania wspólnotowe: rozporządzenie w sprawie systemu środków własnych
3. W swojej skardze Komisja powołała się na rozporządzenie nr 1150/2000, które z dniem 31 maja 2000 r. uchyliło i zastąpiło rozporządzenie
Rady nr 1552/89 mające zastosowanie w okresie właściwym dla okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Ze względu na to,
że treść przepisów dotyczących zapisania na rachunku, wpisu na rachunek Komisji i odsetek za zwłokę (art. 6, 10 i 11) w różnych
wersjach rozporządzenia zasadniczo nie uległa zmianie i w związku z tym nie powstały problemy dotyczące prawa do obrony przysługującego
pozwanemu państwu członkowskiemu, a z drugiej strony, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, wystąpienie uchybienia powinno być
oceniane przy uwzględnieniu prawodawstwa wspólnotowego obowiązującego w chwili upływu terminu nałożonego przez Komisję na
dane państwo członkowskie(5), Komisja może w niniejszej sprawie wnosić o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom ciążącym na mocy rozporządzenia w sprawie
systemu środków własnych, opierając się na przepisach w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 1150/2000(6).
4. Należy jednak uzupełnić, że rozporządzenie Rady (Euratom, WE) nr 1355/96 z dnia 8 lipca 1996 r.(7) już z dniem 14 lipca 1996 r. zmieniło różne przepisy rozporządzenia nr 1552/89, w szczególności art. 2 dotyczący zobowiązania
do ustalenia należności(8). Z tego względu w odniesieniu do należności celnych, które w niniejszej sprawie powstały w latach 1990–1992 i zostały ustalone
w marcu 1993 r., za podstawę oceny postępowania władz belgijskich co do zasady należałoby przyjąć rozporządzenie nr 1552/89
w jego pierwotnym brzmieniu – zgodnie z zasadą, że na ogół przepisy proceduralne mają zastosowanie do wszystkich postępowań
zawisłych w momencie ich wejścia w życie(9) – w każdym razie do dnia 14 lipca 1996 r., daty wejścia w życie przepisu zmienionego rozporządzeniem nr 1355/96.
5. Jednakże ze względu na to, że – jak podnosi rząd belgijski – zobowiązania ciążące na mocy rozporządzenia w sprawie systemu
środków własnych w zakresie mającym znaczenie dla niniejszej sprawy nie uległy istotnej zmianie także na mocy rozporządzenia
nr 1355/96, zgodnie z żądaniem skargi poniższe rozważania będą się odnosić do rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych
w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 1150/2000, którego przepisy mające znaczenie w sprawie przytoczone są poniżej.
6. Artykuł 6 ust. 1 i ust. 3 lit. a) oraz b) rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych, który dotyczy księgowania środków
własnych, brzmi:
„1. Rachunki dotyczące środków własnych prowadzone jest przez Skarb każdego państwa członkowskiego lub organ wyznaczony przez
każde państwo członkowskie i z podziałem na rodzaj środków.
[…]
3. a) Z zastrzeżeniem lit. b) niniejszego ustępu, tytuły dochodów budżetowych ustalone zgodnie z art. 2 są wpisywane w rachunkach
najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych
został ustalony.
b) Ustalone tytuły dochodów budżetowych nieuwzględnione w rachunkach określonych w lit. a) ze względu na to, że nie zostały
jeszcze uzyskane ani nie przewidziano zabezpieczenia, wykazywane są na odrębnych rachunkach w terminie ustanowionym w lit. a).
Państwa członkowskie mogą przyjąć tę procedurę, jeżeli ustalone tytuły dochodów budżetowych, w odniesieniu do których zabezpieczenie
zostało przewidziane, są kwestionowane oraz mogą podlegać zmianie w wyniku rozstrzygnięcia sporu, który powstał”.
7. Artykuł 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych stanowi w odniesieniu do terminu udostępnienia środków
własnych, co następuje:
„1. Po potrąceniu 10% tytułem kosztów poboru zgodnie z art. 2 ust. 3 decyzji 94/728/WE, Euratom wpis środków własnych, określonych
w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) tej decyzji, dokonywany jest najpóźniej w pierwszym dniu roboczym po 19 dniu drugiego miesiąca
następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony zgodnie z art. 2 niniejszego rozporządzenia.
Jednakże w odniesieniu do tytułów dochodów budżetowych wykazanych na odrębnych rachunkach na mocy art. 6 ust. 2 lit. b) wpis
musi być dokonany najpóźniej w pierwszym dniu roboczym następującym po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu,
w którym tytułów dochodów budżetowych zostały uzyskane”.
8. Artykuł 11 rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych określa zobowiązanie do zapłaty odsetek za zwłokę:
„Każda zwłoka w dokonaniu wpisu na rachunku, określonym w art. 9 ust. 1 stanowi przyczynę zapłaty przez zainteresowane państwo
członkowskie odsetek według stopy procentowej obowiązującej na rynku pieniężnym państwa członkowskiego w terminie wymagalności
w odniesieniu do krótkoterminowych publicznych operacji finansujących, powiększonej o dwa punkty procentowe. Stopa ta rośnie
o 0,25 punktu procentowego za każdy miesiąc zwłoki. Tak powiększona stopa stosowana jest do całego okresu zwłoki”.
B – W przedmiocie krajowych uregulowań dotyczących zawierania ugody z dłużnikiem oraz ratalnych płatności należności celnych
9. Z akt i informacji przedstawionych przez rząd belgijski i Komisję wynika, że zgodnie z art. 281 loi générale sur les douanes
et accises (ustawy o cłach i podatku akcyzowym, zwanej dalej „LGDA”) ściganie naruszeń prawa celnego i naruszeń przepisów
o podatku akcyzowym należy do organów celnych dysponujących w tym zakresie takimi samymi kompetencjami, jak prokuratura.
10. Artykuł 263 LGDA celem zakończenia ścigania karnego lub uniknięcia występowania na drogę sądową upoważnia organy celne, przy
spełnieniu określonych warunków, do zawarcia ugody z osobą, która dopuściła się naruszenia przepisów celnych i przepisów o podatku
akcyzowym, a której przedmiotem jest zapłata określonej sumy, na którą składa się kwota należna oraz grzywna.
11. W celu zapewnienia przestrzegania warunków ugody zawiera się ją w praktyce stosowanej przez organy belgijskie – tak w każdym
razie w ugodzie zawartej w niniejszej sprawie – pod „warunkiem rozwiązującym” na wypadek sytuacji, w której sprawca naruszenia
prawa celnego i przepisów o podatku akcyzowym nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań płatniczych, nadal istnieje podstawa
ścigania karnego, a w związku z tym organy celne mogą wnieść powództwo o zapłatę. Ugoda stanowiła, że wpłacone wcześniej kwoty
długu zostają „zdeponowane” u organów administracji celnej i podatkowej na wypadek zaprzestania wywiązywania się przez dłużnika
ze swoich zobowiązań płatniczych oraz na wypadek wniesienia przez właściwe władze przeciwko dłużnikowi powództwa o zapłatę.
12. Ugoda może uwzględniać sytuację dłużnika, na przykład poprzez uzgodnienie ułatwień płatniczych lub terminów płatności.
III – Okoliczności faktyczne i postępowanie
13. Komisja wszczęła niniejsze postępowanie przede wszystkim w oparciu o wyniki kontroli środków własnych przeprowadzonej w Belgii
w listopadzie 1996 r., a która zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Komisję ujawniła nieprawidłowości dotyczące księgowania
oraz wpisu na rachunek Komisji środków własnych pochodzących z należności przywozowych celnych uzyskanych w formie należności
wypłacanych stopniowo lub płatności ratalnych. Przy tym chodzi tu o należności celne przywozowe, do których zapłaty importer
(Tefron) zobowiązany był ze względu na import wyrobów włókienniczych (T‑shirt) z Bangladeszu z nieprawidłowymi świadectwami
pochodzenia.
14. Z przesłanego władzom belgijskim sprawozdania o przeprowadzeniu kontroli z dnia 29 września 1997 r. wynika, że po zgłoszeniu
Komisji nadużycia finansowego w pierwszym półroczu 1993 r., w drugim kwartale 1993 r. należność celną (2 011 294 BEF) zapisano
w urzędzie celnym Antwerpia na rachunku B.
15. W dniu 16 listopada 1993 r. w drodze ugody z dłużnikiem władze belgijskie zapewniły mu ułatwienia płatnicze, rozkładając płatności
na miesięczne raty wynoszące 100 000 BEF. Ten sposób płatności dotyczył należności celnych opiewających na sumę 2 223 710 BEF
obejmujących ww. należność celną w wysokości 2 011 294 BEF. Płatności ratalne, które następnie były regularnie spłacane przez
dłużnika, zostały przerwane pod koniec sierpnia 1997 r., kiedy to spłacona była już kwota długu celnego wynosząca 1 818 710 BEF.
Po wydaniu przez właściwy sąd wyroku nakazującego dłużnikowi zapłatę pozostałej części długu w ratach, od dnia 22 października
1998 r. kontynuowano dalej spłatę należności celnej w formie miesięcznych transz wynoszących 15 000 BEF. W dniu 22 stycznia
2001 r. zapłacona do sierpnia 1997 r. kwota należności celnej w łącznej wysokości 1 818 710 BEF została zapisana na rachunku A.
16. Pismem z dnia 12 maja 1999 r. Komisja przedstawiła władzom belgijskim swoje stanowisko, zgodnie z którym w przypadku płatności
ratalnych wszystkie uzyskane kwoty z chwilą ich uzyskania powinny zostać wpisane na rachunek A i należy je udostępnić Komisji
na warunkach przewidzianych w art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych.
17. Pismem z dnia 18 listopada 1999 r. Komisja zwróciła się do władz belgijskich o zapłatę kwoty 959 144 BEF tytułem odsetek za
zwłokę.
18. W odpowiedzi z dnia 15 marca 2000 r. władze belgijskie zakwestionowały stanowisko Komisji i podniosły, że zapisanie na rachunku B
było prawidłowe i że nie doszło do zwłoki we wpisie przedmiotowych środków własnych.
19. W dniu 18 lipca 2001 r. Komisja skierowała wezwanie do usunięcia uchybienia, a w dniu 11 kwietnia 2002 r. wydała uzasadnioną
opinię skierowaną do władz belgijskich, które w kolejnych odpowiedziach podtrzymywały swoje stanowisko. W następstwie powyższych
okoliczności Komisja wniosła niniejszą skargę.
IV – Badanie skargi
A – Zasadnicze argumenty stron
20. Komisja podnosi, że zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych zapisanie na rachunku B
odnosi się jedynie do tytułów dochodów budżetowych, które nie zostały jeszcze uzyskane, oraz nie przewidziano żadnego zabezpieczenia
lub do tytułów dochodów budżetowych, w odniesieniu do których zabezpieczenie zostało wprawdzie przewidziane, które jednak
są kwestionowane. Natomiast zapisanie na rachunku B nie znajduje zastosowania do uzyskiwania płatności ratalnych dokonanych
przez dłużnika na podstawie ugody.
21. Zdaniem Komisji zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych rzeczone kwoty stanowiące części
należności celnej, której ustalenie przez władze belgijskie jest w niniejszej sprawie bezsporne, płatnik zobowiązany przenosić
z rachunku B na rachunek A jest w miarę następujących płatności – względnie po wpłynięciu pierwszych płatności – a nie dopiero,
jak twierdzi rząd belgijski, po zapłaceniu całej kwoty.
22. Komisja wywodzi, że płatność ratalna nie stanowi zabezpieczenia lub kaucji; płatności te służą jedynie pokryciu długu celnego
przez dłużnika. Ponadto należności te nie zostały „zakwestionowane” w rozumieniu art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia w sprawie
systemu środków własnych. Zdaniem Komisji przerwania płatności ratalnych przez dłużnika nie można w każdym razie uznać za
zakwestionowanie. Ponadto zakwestionowanie winno nastąpić w formie pisemnej.
23. Komisja nie podważa belgijskiej praktyki jako takiej, jednakże nie zgadza się z argumentacją przedstawioną przez rząd belgijski,
zgodnie z którą do momentu całkowitej spłaty należnej kwoty wpłaconych płatności ratalnych nie należy uznawać za kwoty uzyskane,
lecz jedynie za kwoty „zdeponowane”. Komisja podnosi dalej, że krajowa praktyka polegająca na zawieraniu ugody czy też kwestia
częściowego lub całkowitego wygaśnięcia prawa do ścigania, które przysługuje władzom belgijskim na podstawie belgijskich uregulowań
prawnych, nie może mieć wpływu na zobowiązanie do zapisywania na rachunku oraz do szybkiego udostępniania środków własnych,
które wynikają ze znajdującego bezpośrednie zastosowanie rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych.
24. Komisja stwierdza w końcu, że niesłuszne zapisanie uzyskanych częściowych płatności długów celnych na rachunku B na przestrzeni
kolejnych miesięcy prowadziło do opóźnień we wpisie środków własnych, a tym samym do wymagalności odsetek za zwłokę zgodnie
z art. 11 rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych.
25. Rząd belgijski utrzymuje, że celem wprowadzenia rachunku B było uniknięcie pokrywania przez same państwa członkowskie tytułów
budżetowych przysługujących Wspólnotom, których nie można było faktycznie uzyskać w terminie przewidzianym w art. 6 ust. 3
lit. a) rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych. W niniejszej sprawie dług celny nie został pokryty w tym terminie
oraz nie przewidziano na ten cel żadnego zabezpieczenia, a zatem odpowiednia kwota została zapisana na rachunku B. Rząd belgijski
przypomina, że Komisja nie kwestionowała tego pierwotnego sposobu zaksięgowania.
26. Ponadto rząd belgijski twierdzi, że z rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych nie wynika, że kwoty zapisane na rachunku B
i uzyskane należy następnie zapisać na rachunku A.
27. Rząd belgijski podnosi ponadto, że płatności ratalnych świadczonych przez dłużnika nie należy uznać za faktycznie „uzyskane”,
lecz – jak wynika z ugody – jedynie za „zdeponowane” na rachunek dłużnika u administracji celnej. W przypadku gdy dłużnik
wstrzymuje płatności, wznowione zostaje postępowanie karne, a władze celne mają prawo do żądania zapłaty należnej kwoty na
drodze sądowej.
28. W tym zakresie ugoda zawiera „warunek rozwiązujący”, który jest konieczny z uwagi na zapewnienie jej dotrzymania. W kontekście
ugody należy zatem stwierdzić, że ostateczne przeniesienie własności oraz „uzyskanie” w rozumieniu rozporządzenia w sprawie
systemu środków własnych następuje dopiero w momencie całkowitej spłaty długu celnego, a tym samym zakończenia postępowania
karnego, lub w momencie sądowego stwierdzenia długu celnego przysługującego władzom celnym. Do tego momentu płatności ratalne
– jak w przypadku grzywien nakładanych w prawie konkurencji będących przedmiotem skargi przed Sądem Pierwszej Instancji lub
Trybunałem – należy uznać za dokonane prowizorycznie lub warunkowo. Uznanie płatności ratalnych za płatności końcowe prowadziłoby
również do zakończenia ścigania karnego.
29. Rząd belgijski wskazuje, że w niniejszej sprawie nie przewidziano żadnego zabezpieczenia. W przypadku gdyby Trybunał mimo
to stwierdził istnienie zabezpieczenia, to zdaniem rządu belgijskiego wobec tego, że następnie władze belgijskie winne były
uzyskać tytuł egzekucyjny, przerwanie płatności należy uznać za zakwestionowanie w rozumieniu zasad dotyczących rachunku B.
Ponadto takie zakwestionowanie nie musi spełniać żadnych warunków formalnych.
30. Rząd belgijski podnosi w końcu, że nie powstały odsetki za zwłokę, bowiem należne przywozowe należności celne w rozumieniu
rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych należy uznać za uzyskane dopiero z chwilą wydania krajowego wyroku sądowego
z dnia 30 września 2000 r., a wpisu kwoty w wysokości dłużnych przywozowych należności celnych – celem uniknięcia powstania
odsetek za zwłokę – dokonano już w dniu 11 stycznia 1998 r.
B – Zasadność skargi
31. Na wstępie należy, po pierwsze, stwierdzić, że w niniejszej sprawie strony nie kwestionują dokonanego w marcu 1993 r. przez
władze belgijskie ustalenia środków własnych pochodzących z przedmiotowych należności celnych przywozowych.
32. Po drugie, należy stwierdzić, że Komisja nie podważyła również pierwotnego zapisania kwoty długu na rachunku B dokonanego
w następstwie powyższego ustalenia.
33. Po trzecie, zarzuty Komisji nie dotyczą belgijskich uregulowań prawnych lub praktyki stosowanej przez belgijskie organy celne
dotyczących zawarcia ugody z dłużnikiem oraz płatności ratalnych z tytułu należności celnych jako takich. Komisja kwestionuje
raczej postępowanie władz belgijskich w odniesieniu do zapisywania na rachunku oraz wpisu na rachunku Komisji płatności ratalnych
uzgodnionych w niniejszej sprawie w ramach ugody celem zapłaty długu celnego.
34. Na wstępie należy przyznać rację rządowi belgijskiemu, że Komisja jest w błędzie, przyjmując, że raty długu celnego powinny
były być przenoszone z rachunku B na rachunek A w miarę dokonywanych wpłat w terminie wynikającym z art. 10 ust. 1 rozporządzenia
w sprawie systemu środków własnych, i że to błędne stanowisko wywiera wpływ na zakres oceny niniejszej sprawy.
35. Z art. 6 ust. 3 lit. a) oraz b) rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych wynika, że wykazania na rachunkach ustalonych
tytułów – i to zarówno w odniesieniu do rachunku A, jak i do rachunku B – dokonuje się najpóźniej pierwszego dnia roboczego
po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony.
36. Zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych, przed upływem tego terminu, który zależy
zatem od ustalenia tytułu budżetowego, na rachunku B zostają zapisane, po pierwsze, jeszcze nieuzyskane, ustalone tytuły środków
budżetowych, w stosunku do których nie przewidziano zabezpieczenia, a po drugie, nieuzyskane ustalone tytuły, w stosunku do
których przewidziano wprawdzie zabezpieczenie, ale które zostały zakwestionowane i które mogą podlegać zmianie w wyniku rozstrzygnięcia
powstałego sporu. Uzyskane wierzytelności należy zgodnie z tym wykazać na rachunku A, spośród nieuzyskanych wierzytelności
zaś te, w stosunku do których przewidziano zabezpieczenie, a które nie zostały zakwestionowane(10).
37. Istotną różnicę między powyższymi rodzajami rachunków lub znaczeniem sposobu zaksięgowania stanowią właściwie dla nich różne
skutki w odniesieniu do wpisu wykazanych kwot na rachunek Komisji, który określony jest w art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie
systemu środków własnych.
38. Podczas gdy zgodnie z akapitem pierwszym tego przepisu kwoty zapisane na rachunku A podlegają wpisowi najpóźniej pierwszego
dnia roboczego po 19. dniu drugiego miesiąca po ustaleniu roszczenia Komisji, wpis kwot zapisanych na rachunku B powinien
nastąpić dopiero w odpowiednim terminie po ich ściągnięciu(11).
39. Zatem art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie środków własnych określa, że wpis kwot zapisanych na rachunku B dokonywany jest
w określonym w nim terminie, liczonym od ich uzyskania, a nie, jak twierdzi Komisja, że kwoty te należy zapisać na rachunku A
od momentu ich uzyskania. Kwoty wykazane na rachunku B tak czy inaczej podlegają wpisowi natychmiast po ich uzyskaniu, w związku
z czym przeniesienie tych kwot na rachunek A zdaje się być zbędne, a ponadto prowadziłoby do powstania pewnych sprzeczności
w kontekście art. 10 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych ze względu na to, że w odniesieniu
do kwot zapisanych na rachunku A termin dokonania wpisu nawiązany jest z chwilą ustalenia.
40. Zatem należy oddalić zarzut Komisji, jakoby władze belgijskie niesłusznie zaniechały przeniesienia zapłaconych rat na rachunek A.
41. W niniejszej sprawie, w której Komisja nie podważa pierwotnego zapisania spornej należności celnej na rachunku B oraz nie
kwestionuje, że do tego momentu nie ściągnięto tej należności ani nie ustanowiono zabezpieczenia, badanie ogranicza się w konsekwencji
do kwestii, czy wpisu kwoty długu celnego lub poszczególnych zapłaconych rat – mianowicie dopiero w dniu 11 stycznia 1998 r.
lub bezpośrednio po wydaniu wyroku z dnia 30 września 2000 r. – dokonano z opóźnieniem. W tym kontekście należy rozstrzygnąć,
od kiedy – w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, w której ustalony tytuł płacony jest w ratach – kwoty należy uznać
za uzyskane w rozumieniu rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych.
42. Co do argumentów rządu belgijskiego – zgodnie z którymi sporny dług celny na mocy zawartej ugody oraz przepisów belgijskich
mających zastosowanie do ściągania długów podatkowych oraz karania naruszeń prawa celnego należy uznać za uzyskany dopiero
po ich stwierdzeniu wyrokiem sądowym lub po jego całkowitej zapłacie – należy na wstępie ogólnie stwierdzić, że obowiązek
udostępnienia środków własnych w sposób określony w rozporządzeniu w sprawie środków własnych stanowi obowiązek wynikający
z prawa wspólnotowego, któremu należy zapewnić pełną skuteczność(12).
43. Jak słusznie zauważyła Komisja, o określeniu chwili uzyskania, od której zależy powstanie obowiązku udostępnienia środków
własnych z tytułu roszczeń zapisanych na rachunku B, co do zasady nie może decydować to, czy dług celny zapłacony przez dłużnika
w ratach na rzecz belgijskich organów celnych należy na podstawie zawartej ugody lub mających zastosowanie uregulowań belgijskich
uznać za „zdeponowany”. Gdyby pozostawić państwom członkowskim kompetencję do określania daty, z którą ustalone i zaksięgowane
tytuły przysługujące Wspólnotom należy traktować jako „uzyskane” dla celów rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych,
arbitralne działania państwa członkowskiego mogłoby zakłócić równowagę finansową Wspólnot (13).
44. Ponadto w odwrotnej sytuacji również nie jest zrozumiałe, z jakiego względu uznanie zapłaconych rat długu celnego za tytuły
uzyskane dla celów rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych miałoby podważać zasadność kontynuowania krajowego postępowania
karnego w sytuacji przerwania płatności rat uzgodnionych w ugodzie. Uznanie zapłaconych rat za uzyskane zgodnie z art. 10
ust. 1 rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych nie oznacza bowiem automatycznie, że płatności te w rozumieniu prawa
belgijskiego lub zawartej ugody należałoby uznać za płatność „definitywną”, która skutkowałaby wygaśnięciem prawa do prowadzenia
postępowania karnego przez władze belgijskie.
45. Jeżeli zaś chodzi o pojęcie uzyskania tytułów wynikające z rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych, samo rozporządzenie
nie zawiera jego definicji.
46. Jednak należy, po pierwsze, stwierdzić – jak podnosił również rząd belgijski oraz na co wskazałam już w mojej opinii w sprawie
C‑105/02(14) – że wprowadzenie rachunków B na mocy rozporządzenia nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. służyło nie tylko polepszeniu możliwości
monitorowania działań państw członkowskich w dziedzinie poboru środków własnych, lecz również ochronie interesów finansowych
państw członkowskich.
47. Poprzez uzależnienie obowiązku dokonania wpisu z tytułu niektórych tytułów budżetowych określonych obecnie w art. 6 ust. 3
lit. b) od ich uzyskania, zmniejszone zostaje mianowicie ryzyko konieczności zapłaty przez państwa członkowskie udostępnionych
środków własnych Wspólnoty ze środków tych państw.
48. W moim przekonaniu cel uregulowania dotyczącego udostępnienia środków własnych w odniesieniu do tytułów, które podlegają zapisaniu
na rachunku B, jakim jest zmniejszenie ryzyka finansowego państw członkowskich, przemawia za tym, aby już zapłacone raty długu
celnego uznać za tytuły uzyskane Wspólnot, które należy udostępnić Komisji w terminie określonym w art. 10 ust. 1 akapit drugi
rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych. Bowiem w momencie zapłaty lub – jak określa to rząd belgijski – „zdeponowania”
zapłaconych rat na rachunku organów administracji celnej zapewnione jest w każdym razie, że w sytuacji gdy dłużnik nadal jest
zobowiązany do zapłaty, władze belgijskie dysponują zapłaconymi już kwotami, a tym samym nie istnieje ryzyko, że państwo członkowskie
zobowiązane będzie do zapłaty udostępnionych Wspólnotom środków własnych z własnych środków.
49. Po drugie, interpretacja, zgodnie z którą płatności ratalne będące przedmiotem niniejszej sprawy należy uznać za uzyskane
tytuły budżetowe w rozumieniu art. 10 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych, jest w mojej
ocenie konieczna również ze względu na cel przewidziany w rozporządzeniu w sprawie systemu środków własnych, jakim jest szybkie
i skuteczne udostępnienie środków własnych Wspólnot(15).
50. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że nie dokonując wpisu zapłaconych przez dłużnika rat najpóźniej w pierwszym
dniu roboczym po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym kwota raty została zapłacona, a tym samym
uzyskana, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych,
w szczególności na mocy art. 10 ust. 1.
51. Zgodnie z art. 11 rozporządzenia w sprawie systemu środków własnych wszelka zwłoka w zapisaniu środków na rachunek powoduje
zapłatę odsetek za zwłokę, które zgodnie z utrwalonym orzecznictwem są wymagalne bez względu na przyczynę opóźnienia we wpłacie
tych środków na rachunek Komisji(16).
52. Jako że wpłata w odniesieniu do różnych rat zapłaconych przez dłużnika na mocy ugody – jak wynika z powyższych rozważań –
została dokonana z opóźnieniem, powstały odsetki za zwłokę, które do tej pory bezsprzecznie nie zostały zapłacone.
53. Zatem także niniejszy punkt skargi Komisji jest zasadny.
V – Koszty
54. Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu Trybunału kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca
sprawę. Jednakże na podstawie art. 69 § 3 regulaminu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań lub ze względu na szczególne
okoliczności, Trybunał może postanowić, że koszty zostaną podzielone albo że każda ze stron poniesie swoje własne koszty.
55. Ze względu na bezzasadność zarzutu Komisji dotyczącego przeniesienia spornych kwot płatności ratalnych na rachunek A, proponuję
obciążenie Królestwa Belgii, które w pozostałym zakresie przegrało sprawę, dwiema trzecimi wszystkich kosztów. Komisję należy
zatem obciążyć pozostałą częścią kosztów.
VI – Wnioski
56. W świetle powyższych rozważań proponuję, by Trybunał orzekł, co następuje:
1. Dopuszczając się zwłoki we wpisaniu środków własnych na rachunek w przypadku uzyskania od dłużnika płatności ratalnych, z czego
wynikają odsetki za zwłokę, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 10 i 11 rozporządzenia
Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych
Wspólnot, które z dniem 31 maja 2000 r. uchyliło i zastąpiło rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r.
wykonujące decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot, które regulowało te same kwestie.
2. W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
3. Królestwo Belgii zostaje obciążone dwiema trzecimi kosztów postępowania. Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona pozostałą
częścią kosztów.
1 – Język oryginału: niemiecki.
2 – Dz.U. L 130, str. 1.
3 – Decyzja Rady z dnia 31 października 1994 r. (Dz.U. L 293, str. 9).
4 – Dz.U. L 155, str. 1.
5 – Zobacz m.in. wyroki z dnia 10 września 1996 r. w sprawie C‑61/94 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑3989, pkt 42, oraz
z dnia 9 listopada 1999 r. w sprawie C‑365/97 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑7773, pkt 32.
6 – Zobacz wyrok z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C‑363/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑5767, pkt 21–24.
7 – Rozporządzenie zmieniające rozporządzenie (EWG, Euratom) nr 1552/89 wykonujące decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu
środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 175, str. 3).
8 – Zobacz moją opinię z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie C‑377/03, Zb.Orz. str. I‑9733, pkt 4 i 5.
9 – Zobacz przykładowo wyrok z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawach C‑361/02 i C‑362/02 Tsapalos i Diamantakis, Zb.Orz. str. I‑6405,
pkt 19 wraz z przywołanym tam orzecznictwem.
10 – Zobacz moją opinię z dnia 8 grudnia 2005 r. w sprawie C‑105/02 Komisja przeciwko Niemcom, sprawa w toku, pkt 83.
11 – Zobacz również moją opinię w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, ww. w przypisie 10, pkt 2 i 81.
12 – Zobacz w tym zakresie wyrok z dnia 23 września 2003 r. w sprawie C‑78/01 Bundesverband Güterkraftverkehr und Logistik eV
[BGL], Rec. str. I‑9543, pkt 57.
13 – Podobnie zob. wyroki z dnia 16 maja 1991 r. w sprawie C‑96/89 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑2461, pkt 37,
oraz z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie C‑348/97 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑4429, pkt 64.
14 – Zobacz opinię w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, ww. w przypisie 10, pkt 81, 86 i 87.
15 – Odnośnie do tego celu zob. m.in. wyroki z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑460/01 Komisja przeciwko Niderlandom, Zb.Orz.,
str. I‑2613, pkt 60 i 70, jak również w sprawie C‑104/02 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz., str. I‑2689, pkt 69.
16 – Między innymi wyroki w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, ww. w przypisie 13, pkt 38, jak również w sprawie Komisja
przeciwko Włochom, ww. w przypisie 6, pkt 44, oraz w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, ww. w przypisie 15, pkt 91.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło