C-379/05
WyrokTSUE2007-11-08CELEX: 62005CJ0379ECLI:EU:C:2007:655
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 56 WE i 58 WE stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów państwa członkowskiego, które przewidują pobranie podatku u źródła od dywidend wypłaconych spółce z siedzibą w innym państwie członkowskim, zwalniając jednocześnie od tego podatku dywidendy wypłacone spółce podlegającej w tym pierwszym państwie członkowskim opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych lub posiadającej w tymże państwie członkowskim stałe przedsiębiorstwo, w sytuacji gdy nie został osiągnięty minimalny próg udziału spółki dominującej w kapitale spółki zależnej ustanowiony w art. 5 ust. 1 dyrektywy 90/435? Dodatkowo, czy na odpowiedź ma wpływ fakt, że państwo siedziby zagranicznego udziałowca przyznaje prawo do zaliczenia podatku?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że krajowe przepisy podatkowe, które różnicują traktowanie dywidend wypłacanych spółkom rezydentom i nierezydentom (z innych państw członkowskich) poprzez zwolnienie rezydentów z podatku u źródła, podczas gdy nierezydenci są nim obciążani, stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału (art. 56 WE). Takie niekorzystne traktowanie zniechęca do inwestowania. Trybunał stwierdził, że sytuacja spółek rezydentów i nierezydentów jest porównywalna w kontekście zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu ekonomicznemu, jeśli państwo źródła dywidend samo zdecydowało się opodatkować nierezydentów. Ograniczenie to nie może być uzasadnione ani spójnością krajowego systemu podatkowego (brak bezpośredniego związku między ulgą a obciążeniem), ani koniecznością zachowania zrównoważonego rozdziału kompetencji podatkowych, jeśli państwo członkowskie zrezygnowało z opodatkowania takich dochodów dla własnych rezydentów. Możliwość zaliczenia podatku w państwie siedziby odbiorcy dywidend nie zwalnia państwa źródła z obowiązku przestrzegania swobód traktatowych; ocena wpływu konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania należy do sądu krajowego.Stan faktyczny
Amurta SGPS, spółka z siedzibą w Portugalii, posiadała 14% udziałów w Retailbox BV, spółce z siedzibą w Niderlandach. W 2002 roku Retailbox wypłaciła dywidendy, które dla niderlandzkiej spółki Sonaetelecom BV (66% udziałów) zostały zwolnione z podatku u źródła. Natomiast od dywidend wypłaconych Amurcie oraz dwóm innym spółkom portugalskim (posiadającym odpowiednio 14% i 6% udziałów) pobrano podatek od dywidend w wysokości 25%. Amurta zaskarżyła to opodatkowanie, twierdząc, że niderlandzkie przepisy są sprzeczne ze swobodnym przepływem kapitału.Rozstrzygnięcie
1) Artykuły 56 WE i 58 WE stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów państwa członkowskiego, które, w przypadku gdy nie został osiągnięty minimalny próg udziału spółki dominującej w kapitale spółki zależnej, ustanowiony w art. 5 ust. 1 dyrektywy Rady 90/435/EWG z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, przewidują pobranie podatku u źródła od dywidend wypłaconych przez spółkę z siedzibą w tym państwie członkowskim spółce z siedzibą w innym państwie członkowskim, zwalniając jednocześnie od tego podatku dywidendy wypłacone spółce podlegającej w tym pierwszym państwie członkowskim opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych lub posiadającej w tymże państwie członkowskim stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały lub akcje spółki dokonującej wypłat.
2) Państwo członkowskie nie może powoływać się na możliwość pełnego zaliczenia na poczet podatku, przyznaną w sposób jednostronny przez inne państwo członkowskie spółce otrzymującej dywidendy z siedzibą w tym ostatnim państwie członkowskim, w celu uniknięcia obowiązku zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu dywidend w znaczeniu ekonomicznym wynikającemu z wykonywania jego kompetencji podatkowych w sytuacji, gdy to pierwsze państwo członkowskie zapobiega podwójnemu opodatkowaniu dywidend w znaczeniu ekonomicznym wypłacanych spółkom z siedzibą na jego terytorium. W przypadku, gdy państwo członkowskie powołuje się na konwencję w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawartą z innym państwem członkowskim, zadaniem sądu krajowego jest ustalenie, czy w toczącym się przed nim postępowaniu należy uwzględnić tę konwencję, oraz ewentualnie zbadanie, czy pozwala ona na zneutralizowanie skutków ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑379/05
Amurta SGPS
przeciwko
Inspecteur van de Belastingdienst/Amsterdam
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Gerechtshof te Amsterdam)
Artykuły 56 WE i 58 WE – Swobodny przepływ kapitału – Krajowe ustawodawstwo podatkowe przewidujące zwolnienie udziałów i akcji od podatku dochodowego od osób prawnych – Opodatkowanie dywidend – Podatek pobierany u źródła dochodu – Zwolnienie od podatku pobieranego u źródła dochodu – Stosowanie w stosunku do spółek otrzymujących dywidendy, które posiadają siedzibę lub stałe przedsiębiorstwo w państwie członkowskim
przyznającym zwolnienie i których udziały lub akcje objęte są zwolnieniem od podatku dochodowego od osób prawnych – Odmowa stosowania zwolnienia od podatku pobieranego u źródła dochodu w stosunku do dywidend wypłacanych uprawnionej spółce,
która nie ma ani siedziby, ani stałego przedsiębiorstwa w tym państwie członkowskim
Streszczenie wyroku
1. Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Przepisy podatkowe – Podatek dochodowy od osób prawnych
(art. 56 WE i 58 WE; dyrektywa Rady 90/435, art. 5 ust. 1)
2. Pytania prejudycjalne – Dopuszczalność – Granice
(art. 234 WE)
3. Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Przepisy podatkowe – Podatek dochodowy od osób prawnych
(art. 56 WE)
1. Artykuły56 WE i 58 WE stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów państwa członkowskiego, które – w przypadku gdy nie został
osiągnięty minimalny próg udziału spółki dominującej w kapitale spółki zależnej, ustanowiony w art. 5 ust. 1 dyrektywy 90/435
w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich
– przewidują pobranie podatku u źródła od dywidend wypłaconych przez spółkę z siedzibą w tym państwie członkowskim spółce
z siedzibą w innym państwie członkowskim, zwalniając jednocześnie od tego podatku dywidendy wypłacone spółce podlegającej
w tym pierwszym państwie członkowskim opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych lub posiadającej w tymże państwie
członkowskim stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały lub akcje spółki dokonującej wypłaty.
W istocie takie niekorzystne traktowanie dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom z siedzibą w innym państwie członkowskim
w stosunku do traktowania zastrzeżonego dla dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom z siedzibą w danym państwie członkowskim
może zniechęcać spółki z innego państwa członkowskiego do inwestowania w danym państwie członkowskim, a w konsekwencji może
stanowić ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału zakazane co do zasady w art. 56 WE.
Prawdą jest, że w odniesieniu do środków przewidzianych przez państwo członkowskie w celu zapobiegania lub łagodzenia opodatkowania
kaskadowego bądź podwójnego opodatkowania w znaczeniu ekonomicznym zysku wypłacanego przez spółkę będącą rezydentem akcjonariusze
lub udziałowcy, na rzecz których ten zysk jest wypłacany, będący rezydentami, niekoniecznie znajdują się w sytuacji porównywalnej
do sytuacji akcjonariuszy lub udziałowców otrzymujących wypłaty zysku, którzy są rezydentami innego państwa członkowskiego.
Jednakże od chwili, gdy państwo członkowskie jednostronnie bądź w drodze umowy obejmuje podatkiem dochodowym nie tylko akcjonariuszy
lub udziałowców będących rezydentami, lecz także akcjonariuszy lub udziałowców będących nierezydentami, w odniesieniu do dywidend,
które otrzymują oni od spółki będącej rezydentem, sytuacja akcjonariuszy będących nierezydentami upodabnia się do sytuacji
akcjonariuszy będących rezydentami. Ryzyko opodatkowania kaskadowego lub podwójnego opodatkowania w znaczeniu ekonomicznym
pojawia się bowiem wyłącznie w wyniku wykonywania kompetencji podatkowych przez to państwo, niezależnie od opodatkowania w innym
państwie członkowskim. W takim przypadku, aby otrzymujące dywidendy spółki niebędące rezydentami nie spotykały się z ograniczaniem
swobodnego przepływu kapitału, państwo siedziby spółki dokonującej wypłaty zysków musi zapewnić, by w ramach przewidzianych
w prawie krajowym rozwiązań mających na celu zapobieganie opodatkowaniu kaskadowemu lub podwójnemu opodatkowaniu w znaczeniu
ekonomicznym albo zmniejszanie tego rodzaju opodatkowania spółki mające status akcjonariuszy lub udziałowców, niebędące rezydentami,
były traktowane tak samo jak spółki mające status akcjonariuszy lub udziałowców, a będące rezydentami. Tymczasem nie jest
tak, gdy podwójne opodatkowanie w znaczeniu ekonomicznym, którego przedmiotem są dywidendy wypłacane uprawnionym spółkom niemającym
siedziby w państwie siedziby spółki dokonującej wypłaty, jest wyłącznie wynikiem wykonywania kompetencji przez to państwo
członkowskie, które opodatkowuje te dywidendy podatkiem od dywidend, chociaż zdecydowało się zapobiegać tego rodzaju podwójnemu
opodatkowaniu w znaczeniu ekonomicznym w odniesieniu do uprawnionych spółek mających w tym państwie członkowskim siedzibę
lub stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały lub akcje spółki wypłacającej dywidendy.
Ustawodawstwo takie nie może być uzasadnione ani koniecznością zagwarantowania spójności krajowego systemu podatkowego, ani
koniecznością zachowania rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi. Gdy państwo członkowskie zdecydowało
się na nieopodatkowywanie spółek otrzymujących dywidendy z siedzibą na jego terytorium w zakresie tego typu dochodów, to nie
może powoływać się na konieczność zapewnienia zrównoważonego rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi
w celu uzasadnienia opodatkowania spółek otrzymujących dywidendy z siedzibą w innym państwie członkowskim.
(por. pkt 28, 37–40, 59–61 oraz pkt 1 sentencji)
2. Pytania dotyczące wykładni prawa wspólnotowego, z którymi zwrócił się sąd krajowy w ramach stanu prawnego i faktycznego, za
którego ustalenie jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie przez Trybunał, korzystają z domniemania
pozostawania w związku ze sprawą. Trybunał może odmówić wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym, o które wnioskował sąd
krajowy, tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa wspólnotowego, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku z rzeczywistością
lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym lub gdy problem jest natury hipotetycznej, lub też gdy Trybunał nie dysponuje informacjami
na temat stanu faktycznego czy prawnego, które są niezbędne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, które zostały
mu przedstawione. Domniemania pozostawania w związku ze sprawą nie może obalić sam fakt, że jedna ze stron postępowania przed
sądem krajowym podważa określone okoliczności, których prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału, a od których zależy określenie
przedmiotu tego sporu.
(por. pkt 64, 65)
3. Państwo członkowskie nie może powoływać się na możliwość pełnego zaliczenia na poczet podatku, przyznaną w sposób jednostronny
przez inne państwo członkowskie spółce otrzymującej dywidendy z siedzibą w tym ostatnim państwie członkowskim, w celu uniknięcia
obowiązku zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu dywidend w znaczeniu ekonomicznym wynikającemu z wykonywania jego kompetencji
podatkowych, w sytuacji gdy pierwsze państwo członkowskie zapobiega podwójnemu opodatkowaniu dywidend w znaczeniu ekonomicznym
wypłacanych spółkom z siedzibą na jego terytorium. W przypadku gdy państwo członkowskie powołuje się na konwencję w sprawie
unikania podwójnego opodatkowania zawartą z innym państwem członkowskim, zadaniem sądu krajowego jest ustalenie, czy w toczącym
się przed nim postępowaniu należy uwzględnić tę konwencję, oraz ewentualnie zbadanie, czy pozwala ona na zneutralizowanie
skutków ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.
(por. pkt 84 oraz pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 8 listopada 2007 r.(*)
Artykuły 56 WE i 58 WE – Swobodny przepływ kapitału – Krajowe ustawodawstwo podatkowe przewidujące zwolnienie udziałów i akcji od podatku dochodowego od osób prawnych – Opodatkowanie dywidend – Podatek pobierany u źródła dochodu – Zwolnienie od podatku pobieranego u źródła dochodu – Stosowanie w stosunku do spółek otrzymujących dywidendy, które posiadają siedzibę lub stałe przedsiębiorstwo w państwie członkowskim
przyznającym zwolnienie i których udziały lub akcje objęte są zwolnieniem od podatku dochodowego od osób prawnych – Odmowa stosowania zwolnienia od podatku pobieranego u źródła dochodu w stosunku do dywidend wypłacanych uprawnionej spółce,
która nie ma ani siedziby, ani stałego przedsiębiorstwa w tym państwie członkowskim
W sprawie C‑379/05
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Gerechtshof
te Amsterdam (Niderlandy) postanowieniem z dnia 21 września 2005 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 17 października 2005 r.,
w postępowaniu:
Amurta SGPS
przeciwko
Inspecteur van de Belastingdienst/Amsterdam,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: P. Jann, prezes izby, A. Tizzano, R. Schintgen, A. Borg Barthet i E. Levits (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: P. Mengozzi,
sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 stycznia 2007 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Amurta SGPS przez L. C. A. Wijsmana, J. J. Feenstrę oraz R. M. P. G. Niessena‑Cobbena, advocaten,
– w imieniu rządu niderlandzkiego przez H. G. Sevenster oraz D. J. M. de Grava, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę oraz C. Blaschke, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu włoskiego przez I. M. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez P. Gentiliego,
avvocato dello Stato,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa początkowo przez S. Nwaokolo, a następnie przez V. Jackson, działające w charakterze
pełnomocników, wspieranych przez J. Stratford, barrister,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala oraz A. Weimara, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Urzędu Nadzoru EFTA przez M. S. Rydelskiego oraz P. A. Bjørgana, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 7 czerwca 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 56 WE i 58 WE.
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Amurta SGPS (zwaną dalej „Amurta”), spółką z siedzibą w Portugalii, a inspecteur
van de Belastingdienst/Amsterdam w przedmiocie zastosowania podatku pobranego u źródła od dywidend wypłaconych na rzecz Amurty
przez Retailbox BV (zwaną dalej „Retailbox”), spółkę z siedzibą w Niderlandach.
Ramy prawne
Uregulowanie wspólnotowe
3 Dyrektywa Rady 90/435/EWG z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek
dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz.U. L 225, str. 6) w art. 5 ust. 1 stanowi:
„Zyski, które spółka zależna dzieli na rzecz spółki dominującej, są zwolnione z podatku dochodowego potrącanego [pobieranego]
u źródła dochodu, przynajmniej w przypadkach, kiedy ta ostatnia posiada minimum 25% kapitału spółki zależnej”.
Uregulowania krajowe
4 Zgodnie z art. 1 ust. 1 Wet op de dividendbelasting 1965 (ustawy w sprawie podatku od dywidend, Stb. 1965, str. 621, zwanej
dalej „Wet DB”) w każdym przypadku wypłaty dywidend przez spółkę z siedzibą w Niderlandach, której kapitał jest w całości
bądź w części podzielony na udziały lub akcje pobierany jest co do zasady podatek od dywidend według stawki wynoszącej 25%.
5 Jednakże art. 4 ust. 1 Wet DB stanowi:
„Pobranie podatku od dochodów z udziałów lub akcji, papierów wartościowych uprawniających do udziału w zyskach lub oprocentowanych
pożyczkach, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. d) Wet op de vennootschapsbelasting 1969 [ustawy z 1969 r. o podatku dochodowym
od osób prawnych, zwanej dalej „Wet Vpb”] może zostać zaniechane, jeśli do zysków, jakie uprawniony czerpie z udziałów lub
akcji, z papierów wartościowych uprawniających do udziału w zyskach lub oprocentowanych pożyczkach, zastosowanie znajduje
zwolnienie, o którym mowa w art. 13 wskazanej ustawy, zaś udziały lub akcje wchodzą w skład majątku jego przedsiębiorstwa
zarządzanego w Niderlandach. Pierwszego zdania nie stosuje się do dochodów, w odniesieniu do których uprawniony nie jest uprawnionym
końcowym”.
6 Artykuł 4a Wet DB, opierający się na przepisach dyrektywy 90/435, przewiduje zwolnienie od podatku od dywidend na rzecz udziałowców
lub akcjonariuszy mających siedzibę lub miejsce zamieszkania w Unii Europejskiej, których udział w kapitale spółki wynosi
co najmniej 25%. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu wysokość tego udziału jest obniżona z 25% na 10%, jeśli państwo członkowskie,
w którym akcjonariusz lub udziałowiec ma siedzibę lub miejsce zamieszkania stosuje takie samo obniżenie.
7 Artykuł 13 Wet Vpb stanowi:
1. Przy ustalaniu wysokości zysków nie są uwzględniane korzyści z tytułu udziału kapitałowego oraz koszty – w tym korzyści
wynikające ze zmian kursów – związane z udziałem kapitałowym, chyba że koszty te służą pośrednio osiągnięciu zysków podlegających
opodatkowaniu w Niderlandach (zwolnienie udziału kapitałowego). […]
2. Spółka będąca podatnikiem posiada udział kapitałowy, jeżeli:
a) posiada co najmniej 5% opłaconego kapitału spółki, której kapitał, w całości lub w części, jest podzielony na udziały lub
akcje;
[…]”.
8 Jak wskazuje sąd krajowy z brzmienia art. 13 Wet Vpb w związku z art. 4 Wet DB wynika, że zwolnienie przewidziane w owym art. 4
znajduje zastosowanie wyłącznie, w przypadku gdy udziały lub akcje niderlandzkiej spółki wypłacającej dywidendy objęte są
przez, po pierwsze, udziałowców lub akcjonariuszy podlegających opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych w Niderlandach lub,
po drugie, udziałowców lub akcjonariuszy zagranicznych posiadających w Niderlandach stałe przedsiębiorstwo, do którego majątku
należą owe udziały lub akcje.
Konwencja w sprawie podwójnego opodatkowania
9 Artykuł 10 konwencji zawartej w dniu 20 września 1999 r. między Królestwem Niderlandów a Republiką Portugalską mającej na
celu unikanie podwójnego opodatkowania i zapobieganie uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatku od dochodu i majątku
(zwanej dalej „KPO”) stanowi:
„1. Dywidendy wypłacone przez spółkę posiadającą siedzibę w umawiającym się państwie rezydentowi drugiego umawiającego się
państwa, podlegają opodatkowaniu w tym drugim państwie.
2. Jednakże takie dywidendy są również opodatkowane w tym umawiającym się państwie, w którym spółka je wypłacająca ma siedzibę,
zgodnie z ustawodawstwem tego państwa; niemniej jednak, jeśli osoba będąca końcowym odbiorcą dywidend jest rezydentem drugiego
umawiającego się państwa podatek ten nie może przekroczyć 10% kwoty dywidend brutto.
[…]”
10 Sposób zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu został określony w art. 24 KPO, który stanowi:
„W odniesieniu do Portugalii podwójnego opodatkowania unikać się będzie w sposób następujący:
a) jeżeli osoba będąca rezydentem w Portugalii osiąga dochód, który zgodnie z postanowieniami niniejszej konwencji może być
opodatkowany w Niderlandach, Portugalia przyzna obniżenie podatku dochodowego tego rezydenta do wysokości kwoty podatku dochodowego
zapłaconego w Niderlandach. Obniżenie to nie może jednak przekraczać tej części podatku dochodowego, obliczonego przed przyznaniem
obniżenia, którą należy przypisać dochodowi podlegającemu opodatkowaniu w Niderlandach;
[…]”
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
11 W czasie, którego dotyczy postępowanie przed sądem krajowym Amurta posiadała 14% udziałów w Retailbox. Pozostałymi udziałowcami
Retailbox były Sonaetelecom BV, spółka z siedziba w Niderlandach, która posiadała 66 % udziałów, jak również Tafin SGPS oraz
Perfin SGPS, spółki z siedziba w Portugalii, posiadające, odpowiednio, 14% i 6% udziałów.
12 W dniu 31 grudnia 2002 r. Retailbox wypłaciła swoim udziałowcom dywidendy. Dywidendy wypłacone na rzecz Sonaetelecom BV nie
zostały opodatkowane podatkiem od dywidend z tego względu, iż objęte były zwolnieniem przewidzianym w art. 4, natomiast podatek
od dywidend według stawki wynoszącej 25% został pobrany od dywidend wypłaconych na rzecz Amurty oraz dwóch innych spółek mających
siedziby w Portugalii.
13 Pobranie tego podatku zostało zaskarżone odwołaniem wniesionym przez Retailbox w imieniu Amurty w dniu 30 stycznia 2003 r.
Po tym, jak odwołanie to zostało oddalone decyzją inspecteur van de Belastingdienst/Amsterdam, Amurta wniosła skargę do Gerechtshof
te Amsterdam, żądając uchylenia tej decyzji i zwrotu pobranego podatku od dywidend.
14 Uznając, że rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu wymaga wykładni prawa wspólnotowego Gerechtshof te Amsterdam postanowił
zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy zwolnienie na podstawie art. 4 [Wet DB] opisane [w pkt 5 i 8 niniejszego wyroku] w związku ze zwolnieniem na podstawie
art. 4a tejże ustawy jest sprzeczne z postanowieniami traktatu WE dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału (art. 73b‑73d
traktatu WE, obecnie art. 56 WE – 58 WE), mimo że zwolnienie to dotyczy jedynie wypłaty dywidendy udziałowcom lub akcjonariuszom
podlegającym podatkowi dochodowemu od osób prawnych w Niderlandach lub zagranicznym udziałowcom lub akcjonariuszom mającym
stałe przedsiębiorstwo w Niderlandach, przy czym udziały lub akcje należą do tego stałego przedsiębiorstwa, do którego ma
zastosowanie zwolnienie udziałów na podstawie art. 13 [Wet Vpb]?
2) Czy dla odpowiedzi na pytanie pierwsze ma znaczenie fakt, że państwo siedziby zagranicznego udziałowca, akcjonariusza lub
spółki, do których nie ma zastosowania zwolnienie na podstawie art. 4 [Wet DB] przyznaje temu udziałowcowi, akcjonariuszowi
lub spółce prawo do zaliczenia na poczet podatku (full credit) podatku od dywidend niderlandzkich?”.
W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego
15 Zwracając się z pierwszym pytaniem sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 56 WE i art. 58 WE stoją na przeszkodzie
stosowaniu przepisów państwa członkowskiego, które, w przypadku gdy nie został osiągnięty minimalny próg udziału spółki dominującej
w kapitale spółki zależnej, ustanowiony w art. 5 ust. 1 dyrektywy 90/435, przewidują pobranie podatku u źródła od dywidend
wypłaconych przez spółkę z siedzibą w tym państwie członkowskim spółce z siedzibą w innym państwie członkowskim, zwalniając
jednocześnie od tego podatku dywidendy wypłacone spółce podlegającej w tym pierwszym państwie członkowskim opodatkowaniu podatkiem
dochodowym od osób prawnych lub posiadającej w tymże państwie członkowskim stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały
lub akcje spółki dokonującej wypłaty.
16 Tytułem wstępu należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, pomimo że opodatkowanie bezpośrednie podlega kompetencjom
państw członkowskich, to jednak muszą one wykonywać je z poszanowaniem prawa wspólnotowego (zob. w szczególności wyroki z dnia
13 grudnia 2005 r. C‑446/03 Marks & Spencer, Zb.Orz. str. I‑10837, pkt 29, z dnia 12 września 2006 r. w sprawie C‑196/04 Cadbury
Schweppes i Cadbury Schweppes Overseas, Zb.Orz. str. I‑7995, pkt 40, oraz z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie C‑374/04 Test
Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, Zb.Orz. str. I‑11673, pkt 36).
17 Należy również podnieść, że w przypadku braku przepisów ujednolicających lub harmonizujących na poziomie wspólnotowym, państwa
członkowskie zachowują uprawnienia do określania, w drodze umów lub w sposób jednostronny, kryteriów rozdzielenia kompetencji
podatkowych, w szczególności w celu unikania podwójnego opodatkowania (wyroki z dnia 12 maja 1998 r. w sprawie C‑336/96 Gilly,
Rec. str. I‑2793, pkt 24 i 30; z dnia 21 września 1999 r. w sprawie C‑307/97 Saint‑Gobain ZN, Rec. str. I‑6161, pkt 57 oraz
z dnia 7 września 2006 r. w sprawie C‑470/04 N., Zb.Orz. str. I‑7409, pkt 44).
18 Jak to wynika w szczególności z motywu trzeciego dyrektywy 90/435, przez wprowadzenie wspólnego systemu opodatkowania ma ona
na celu usunięcie niedogodności we współpracy między spółkami z różnych państw członkowskich występujących w porównaniu ze
współpracą między spółkami z tego samego państwa członkowskiego, a tym samym ułatwienie konsolidacji spółek na szczeblu wspólnotowym
(wyroki z dnia 4 października 2001 r. w sprawie C‑294/99 Athinaïki Zythopoiïa, Rec. str. I‑6797, pkt 25 oraz z dnia 12 grudnia
2006 r. w sprawie C‑446/04 Test Claimants in the FII Group Litigation, Zb.Orz. str. I‑11753, pkt 103).
19 Artykuł 5 ust. 1 dyrektywy 90/435 zobowiązuje państwa członkowskie do zwolnienia od podatku pobieranego u źródła zysków wypłacanych
przez spółkę zależną spółce dominującej tylko wtedy, gdy ta ostatnia posiada co najmniej 25% kapitału spółki zależnej.
20 Bezsporne jest, że sytuacja, rozpatrywana w sprawie przed sądem krajowym, nie jest objęta zakresem zastosowania tej dyrektywy.
21 W związku z tym rządy niderlandzki i włoski podnoszą, że poniżej minimalnego progu udziału ustanowionego na mocy dyrektywy
90/435 opodatkowanie spółki niebędącej rezydentem podatkiem od dywidend pobieranym u źródła nie może być samo w sobie uznane
za naruszenie podstawowych swobód.
22 Zdaniem rządu włoskiego opodatkowanie dywidend związanych z udziałami kapitałowymi nieobjętymi zakresem zastosowania wymienionej
dyrektywy należy do krajowych organów ustawodawczych, a sytuacja rozpatrywana w sprawie przed sądem krajowym jest wynikiem
rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwo członkowskie źródła dywidend a państwo członkowskie siedziby odbiorców
dywidend.
23 Rząd niderlandzki twierdzi ze swej strony, że rozszerzenie zakresu zwolnienia przewidzianego w art. 4 Wet DB, które ma na
celu zapobieganie podwójnemu opodatkowaniu dywidend na poziomie krajowym, na dywidendy wypłacane uprawnionym spółkom z siedzibą
w innym państwie członkowskim, posiadającym udziały kapitałowe w spółce wypłacającej dywidendy na poziomie niższym niż przewidziany
w dyrektywie 90/435, doprowadziłoby do zniesienia podatku od dywidend, a obowiązujący w Niderlandach system klasyczny nie
byłby już przez to stosowany. Zdaniem rządu niderlandzkiego, mimo że art. 4 Wet DB wprowadza zwolnienie od podatku od dywidend
pobieranego u źródła dochodu, to podatek ten pozostaje należny i, w przypadku gdy dywidendy są wypłacane, jest on pobierany.
Odstępstwo od systemu klasycznego wprowadzone na mocy art. 4a Wet DB uzasadnione jest wyłącznie wymaganiami dyrektywy 90/435
i nie może wykraczać poza to, do czego dyrektywa ta zobowiązuje państwa członkowskie.
24 W związku z tym należy wskazać, że w przypadkach, które ze względu na wielkość udziałów w spółkach nie są objęte dyrektywą
90/435 do państw członkowskich należy w istocie określenie czy i w jakim zakresie unikać będą podwójnego opodatkowania wypłaconych
zysków w znaczeniu ekonomicznym, a także wprowadzenie w tym celu, jednostronnie lub w drodze umowy zawartej z innymi państwami
członkowskimi, rozwiązań służących zapobieganiu tego rodzaju podwójnemu opodatkowaniu lub zmniejszaniu go. Jednakże nie oznacza
to, że mogą one stosować przepisy sprzeczne ze swobodami przepływu gwarantowanymi w traktacie WE (zob. ww. wyrok w sprawie
Test Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, pkt 54).
25 W niniejszej sprawie w celu zwolnienia od podatku od dywidend pobieranego u źródła art. 4 i 4a Wet DB, w związku z art. 13
Wet Vpb wprowadzają różnicę w traktowaniu, z jednej strony, spółek otrzymujących dywidendy mających w Niderlandach siedzibę
lub stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały lub akcje spółki wypłacającej dywidendy, a z drugiej strony, spółek
otrzymujących dywidendy, które nie wykonują w Niderlandach działalności.
26 Zgodnie bowiem z art. 4 Wet DB zwolnienie od podatku pobieranego u źródła może być stosowane wyłącznie do dywidend wypłacanych
na rzecz uprawnionych spółek mających w Niderlandach siedzibę lub stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały lub akcje
spółki wypłacającej dywidendy, które posiadają co najmniej 5% udziałów lub akcji spółki wypłacającej będącej rezydentem i których
udział kapitałowy może być objęty zwolnieniem z art. 13 Wet Vpb. Natomiast zgodnie z art. 4a Wet DB uprawnione spółki, które
nie mają siedziby w Niderlandach mogą korzystać ze zwolnienia od podatku pobieranego u źródła od wypłacanych im dywidend tylko,
jeśli posiadają co najmniej 25% kapitału spółki dokonującej wypłat, przy czym wysokość tego udziału może zostać obniżona,
jeśli państwo członkowskie, w którym udziałowiec lub akcjonariusz ma siedzibę stosuje takie samo obniżenie.
27 Jak to podniósł rzecznik generalny w pkt 26 swojej opinii tego rodzaju przepisy stawiają spółki niemające siedziby w Niderlandach
posiadające udział w kapitale spółki niderlandzkiej w wysokości od 5 do 25% w niekorzystnej pozycji w stosunku do uprawnionych
spółek niderlandzkich, które posiadają udział tego samego rzędu. Dywidendy wypłacone spółkom niemajacym siedziby w Niderlandach
są bowiem opodatkowane po stronie spółki dokonującej wypłat podatkiem dochodowym od osób prawnych oraz po stronie spółki uprawnionej
do dywidendy podatkiem od dywidend i w ten sposób są przedmiotem podwójnego opodatkowania w znaczeniu ekonomicznym, gdy tymczasem
zapobiega się tego rodzaju podwójnemu opodatkowaniu dywidend wypłacanych spółkom z siedzibą w Niderlandach.
28 Takie niekorzystne traktowanie dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom z siedzibą w innym państwie członkowskim w stosunku
do traktowania zastrzeżonego dla dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom z siedzibą w Niderlandach może zniechęcać spółki
z innego państwa członkowskiego do inwestowania w Niderlandach, a w konsekwencji może stanowić ograniczenie w swobodnym przepływie
kapitału zakazane, co do zasady, w art. 56 WE.
29 Niemniej jednak należy zbadać, czy to ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału może być uzasadnione w świetle postanowień
traktatu.
30 Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 58 ust. 1 lit. a) WE „[a]artykuł 56 nie narusza praw państw członkowskich do stosowania
odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego traktujących odmiennie podatników ze względu na różne miejsca zamieszkania […]”
31 Należy również podnieść, że wyjątek przewidziany w art. 58 ust. 1 lit. a) WE jest ograniczony przez art. 58 ust. 3 WE, który
stanowi, że przepisy, o których mowa w ust. 1 tego artykułu „nie powinny stanowić arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia
w swobodnym przepływie kapitału i płatności w rozumieniu art. 56”.
32 Konieczne jest więc rozróżnienie pomiędzy nierównym traktowaniem dozwolonym na gruncie art. 58 ust. 1 lit. a) WE a dyskryminacją
zakazaną w ust. 3 tego artykułu. Z orzecznictwa wynika, że aby krajowe uregulowanie podatkowe, takie jak będące przedmiotem
postępowania przed sądem krajowym, mogło zostać uznane za zgodne z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu
kapitału, odmienne traktowanie winno dotyczyć sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne bądź winno być uzasadnione nadrzędnymi
względami interesu ogólnego (zobacz wyroki z dnia 6 czerwca 2000 r. w sprawie C‑35/98 Verkooijen, Rec. str. I‑4071, pkt 43,
z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C‑319/02 Manninen, Zb.Orz. str. I‑7477, pkt. 29 oraz z dnia 8 września 2005 r. w sprawie
C‑512/03 Blanckaert, Zb.Orz. str. I‑7685, pkt 42).
33 Należy zatem zbadać, czy ze względu na cel przepisów krajowych, których dotyczy postępowanie przed sądem krajowym, spółki
uprawnione do dywidendy z siedzibę w Niderlandach oraz spółki uprawnione do dywidendy z siedzibą w innych państwach członkowskich
znajdują się w porównywalnej sytuacji.
34 W tym zakresie rządy niemiecki i włoski stwierdziły, że pomiędzy sytuacją spółki uprawnionej do dywidendy z siedzibą w Niderlandach,
podlegającej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a sytuacją spółek uprawnionych do dywidendy z siedzibą w innym państwie
członkowskim, opodatkowanych w Niderlandach jedynie w odniesieniu do otrzymanych dywidend, występuje obiektywna różnica.
35 Rząd Zjednoczonego Królestwa, wspierany przez rząd włoski, jest zdania, że przepisy podatkowe będące przedmiotem postępowania
przed sądem krajowym stanowią uproszczenie administracyjne mające na celu unikanie pobierania, a następnie zwracania podatków
i z tego względu nie powinny być stosowane do dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom z siedzibą w innym państwie członkowskim,
niepodlegającym niderlandzkiemu podatkowi od osób prawnych.
36 Ponadto rząd Zjednoczonego Królestwa twierdzi, że państwo członkowskie siedziby spółki uprawnionej lepiej może zapobiegać
podwójnemu opodatkowaniu dywidend.
37 Trybunał orzekł już, że w odniesieniu do środków przewidzianych przez państwo członkowskie w celu zapobiegania lub łagodzenia
opodatkowania kaskadowego bądź podwójnego opodatkowania w znaczeniu ekonomicznym zysku wypłacanego przez spółkę będącą rezydentem,
akcjonariusze lub udziałowcy, na rzecz których ten zysk jest wypłacany, będący rezydentami, niekoniecznie znajdują się w sytuacji
porównywalnej do sytuacji akcjonariuszy lub udziałowców otrzymujących wypłaty zysku, którzy są rezydentami innego państwa
członkowskiego (wyrok z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie C‑170/05 Denkavit Internationaal i Denkavit France, Zb.Orz. str. I‑11949,
pkt 34).
38 Jednakże od chwili, gdy państwo członkowskie jednostronnie bądź w drodze umowy obejmuje podatkiem dochodowym nie tylko akcjonariuszy
lub udziałowców będących rezydentami, lecz także akcjonariuszy lub udziałowców będących nierezydentami, w odniesieniu do dywidend,
które otrzymują oni od spółki będącej rezydentem, sytuacja akcjonariuszy będących nierezydentami upodabnia się do sytuacji
akcjonariuszy będących rezydentami (ww. wyroki w sprawie Test Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, pkt 68, oraz
w sprawie Denkavit Internationaal i Denkavit France, pkt 35).
39 Ryzyko opodatkowania kaskadowego lub podwójnego opodatkowania w znaczeniu ekonomicznym pojawia się bowiem wyłącznie w wyniku
wykonywania kompetencji podatkowych przez to państwo, niezależnie od opodatkowania w innym państwie członkowskim. W takim
przypadku, aby otrzymujące dywidendy spółki niebędące rezydentami nie spotykały się z ograniczaniem swobodnego przepływu kapitału,
co do zasady zakazanym w art. 56 WE, państwo siedziby spółki dokonującej wypłaty zysków musi zapewnić, by w ramach przewidzianych
w prawie krajowym rozwiązań mających na celu zapobieganie opodatkowaniu kaskadowemu lub podwójnemu opodatkowaniu w znaczeniu
ekonomicznym, albo zmniejszanie tego rodzaju opodatkowania, spółki mające status akcjonariuszy lub udziałowców, niebędące
rezydentami, były traktowane tak samo jak spółki mające status akcjonariuszy lub udziałowców, a będące rezydentami (zob. ww.
wyrok w sprawie Test Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, pkt 70).
40 Należy stwierdzić, że podwójne opodatkowanie w znaczeniu ekonomicznym, którego przedmiotem są dywidendy wypłacane uprawnionym
spółkom niemającym siedziby w Niderlandach jest wyłącznie wynikiem wykonywania kompetencji przez to państwo członkowskie,
które opodatkowuje te dywidendy podatkiem od dywidend, chociaż zdecydowało się zapobiegać tego rodzaju podwójnemu opodatkowaniu
w znaczeniu ekonomicznym w odniesieniu do uprawnionych spółek mających w Niderlandach siedzibę lub stałe przedsiębiorstwo,
do którego należą udziały lub akcje spółki wypłacającej dywidendy.
41 Nawet gdyby przyjąć, tak jak to twierdzi rząd Zjednoczonego Królestwa oraz rząd włoski, że art. 4 Wet DB ma na celu uproszczenie
wprowadzenia zwolnienia udziałów kapitałowych od podatku od osób prawnych przewidzianego w art. 13 Wet Vpb, które nie ma zastosowania
do spółek uprawnionych do dywidend niemających siedziby w Niderlandach i niebędących podatnikami w zakresie tego podatku,
to okoliczność ta pozostaje bez znaczenia. Jak to zostało wskazane w pkt 38 i 39 niniejszego wyroku, to właśnie wykonywanie
przez Królestwo Niderlandów jego kompetencji podatkowych w stosunku do dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom z siedzibą
w innym państwie członkowskim powoduje, że pod względem zapobiegania podwójnego opodatkowania w znaczeniu ekonomicznym dywidend
wypłacanych przez spółki mające siedzibę w tym państwie członkowskim sytuacja owych uprawnionych spółek jest porównywalna
do sytuacji uprawnionych spółek z siedzibą w Niderlandach.
42 Należy jeszcze zbadać, czy tego rodzaju ograniczenie nie może być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego. Rząd
niderlandzki wspierany przez rząd włoski i rząd Zjednoczonego Królestwa, podnosi tutaj, że omawiane uregulowanie uzasadnione
jest względami dotyczącymi spójności systemu podatkowego.
43 Zdaniem rządu niderlandzkiego zwolnienie od podatku pobieranego u źródła od dywidend jest koniecznym dopełnieniem zwolnienia
udziału kapitałowego przewidzianego w art. 13 Wet Vpb. Bez zwolnienia od podatku pobieranego u źródła od dywidend zwolnienie
udziałów kapitałowych byłoby w części, chociaż czasowo, zniesione, ponieważ do czasu zaliczenia podatku od dywidend na poczet
podatku dochodowego od osób prawnych, dochód zasadniczo podlegający zwolnieniu byłby jednak opodatkowany.
44 Rząd niderlandzki podnosi, że oba te zwolnienia dotyczą tego samego podatnika i że chociaż podatek od dywidend i podatek dochodowy
od osób prawnych są formalnie odrębnymi podatkami, to w kontekście wewnętrznym podatek od dywidend jest niczym innym, jak
tylko zryczałtowanym podatkiem podlegającym całkowitemu zaliczeniu na poczet podatku dochodowego od osób prawnych. Regulacja,
której dotyczy postępowanie przed sądem krajowym może być więc uzasadniona względami dotyczącymi spójności podatkowej nawet
jeśli, inaczej niż w przypadku uregulowania, którego dotyczył wyrok z dnia 28 stycznia 1992 r. w sprawie C‑204/90 Bachmann,
Rec. str. I‑249, nie dotyczy ona przyznania ulgi podatkowej z jednej strony i wyrównania tej ulgi w drodze obciążenia podatkowego
z drugiej strony.
45 Rząd Zjednoczonego Królestwa ze swej strony uważa, że spójność systemu podatkowego winna być oceniana na poziomie ponadgranicznym,
skoro na mocy KPO gwarantowane jest, że podatek od dywidend, pobierany od dywidend wypłacanych za granicę, odliczany jest
od podatku dochodowego od spółek należnego od spółki otrzymującej dywidendę z siedzibą w Portugalii.
46 Należy w tym miejscu przypomnieć, że w pkt 28 ww. wyroku w sprawie Bachmanni i w pkt 21 wyroku z dnia 28 stycznia 1992 r.
w sprawie C‑300/90 Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. I‑305, Trybunał przyznał, iż konieczność ochrony spójności systemu
podatkowego może uzasadniać ograniczenie wykonywania podstawowych swobód zagwarantowanych przez traktat. Jednak, aby teza
oparta na takim uzasadnieniu została przyjęta, należy wykazać istnienie bezpośredniego związku między daną ulgą podatkową
a wyrównaniem tej ulgi za pomocą określonego obciążenia podatkowego (ww. wyrok w sprawie Manninem, pkt 42 oraz wyrok z dnia
13 marca 2007 r. w sprawie C‑524/04 Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation, Zb.Orz. str. I‑2107, pkt 68).
47 Należy również wskazać, że zgodnie z orzecznictwem argument dotyczący konieczności zachowania spójności systemu podatkowego
powinien być zbadany w świetle celu, któremu służy dana regulacja podatkowa (zob. wyrok z dnia 11 marca 2004 r. w sprawie
C‑9/02 de Lasteyrie du Saillant, Rec. str. I‑2409, pkt 67 oraz ww. wyrok w sprawie Manninen, pkt 43).
48 Nie ulega wątpliwości, że przez swą argumentację rząd niderlandzki ma na celu wykazanie, iż zwolnienie od podatku pobieranego
u źródła od dywidend jest niezbędne w celu zapewnienia prawidłowego działania zwolnienia udziałów kapitałowych o którym mowa
w art. 13 Wet Vpb. Jednakże, jak to podniósł rzecznik generalny w pkt 65 swojej opinii, w ten sposób rządowi niderlandzkiemu
udaje się co najwyżej wyjaśnić administracyjne uproszczenie, które jest celem systemu niderlandzkiego i które samo w sobie
nie może uzasadnić ograniczenia.
49 Rząd niderlandzki sam przyznaje, że brak jest obciążenia podatkowego wyrównującego zwolnienie od podatku pobieranego u źródła
od dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom z siedzibą w Niderlandach.
50 Nawet przyjmując stanowisko, zgodnie z którym zwolnienie od podatku pobieranego u źródła od dywidend oraz zwolnienie udziałów
kapitałowych są ze sobą nierozerwalnie związane, należy stwierdzić, że w zakresie, w jakim mają one na celu służyć zapobieganiu
podwójnemu opodatkowaniu w znaczeniu ekonomicznym, nie został wykazany bezpośredni związek pomiędzy tą korzyścią podatkową,
przyznaną wyłącznie spółkom z siedzibą w Niderlandach, a wyrównującym ją obciążeniem podatkowym.
51 Skoro dywidendy wypłacane zarówno uprawnionym spółkom z siedzibą w Niderlandach, jak i uprawnionym spółkom z siedzibą w innym
państwie członkowskim opodatkowane są podatkiem dochodowym od osób prawnych po stronie spółki dokonującej wypłat, rząd niderlandzki
nie wykazał, w jaki sposób zagrożona byłaby spójność jego systemu podatkowego, gdyby zwolnienie od podatku od dywidend przyznane
było również uprawnionym spółkom z siedzibą w innym państwie członkowskim, które choć nie są podatnikami w zakresie podatku
dochodowego od osób prawnych w Niderlandach, pod względem opodatkowania dywidend i ewentualnych korzyści podatkowych związanych
z eliminowaniem podwójnego opodatkowania znajdują się w sytuacji porównywalnej do sytuacji uprawnionych spółek mających w Niderlandach
siedzibę lub stałe przedsiębiorstwo, do którego należą akcje lub udziały spółki dokonującej wypłat.
52 Jeśli chodzi o argument rządu Zjednoczonego Królestwa, to wystarczy wskazać, że po pierwsze, stosowanie podatku pobieranego
u źródła od dywidend wypłacanym uprawnionym spółkom z siedzibą w innym państwie członkowskim na mocy art. 1 Wet DB nie jest
uzależnione od istnienia konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawartej między Królestwem Niderlandów a tym
państwem członkowskim, pozwalającej na odliczenie tego podatku w państwie członkowskim siedziby uprawnionej spółki, a po drugie,
ewentualna spójność systemu ustanowionego na mocy takiej konwencji nie jest przedmiotem pierwszego z zadanych pytań.
53 Rząd Zjednoczonego Królestwa podniósł ponadto, że niderlandzkie uregulowanie może być uzasadnione koniecznością zapewnienia
zrównoważonego rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi.
54 Zdaniem rządu Zjednoczonego Królestwa rozdział kompetencji podatkowych pomiędzy Królestwem Niderlandów a Republiką Portugalską
znajduje wyraz w zawartej KPO. Na jej mocy dywidendy mogą być opodatkowane przez państwo członkowskie siedziby wypłacającej
je spółki i przez państwo członkowskie spółki je otrzymującej, ponieważ podwójne opodatkowanie jest wyeliminowane za pomocą
odliczenia od podatku dochodowego od osób prawnych. Rozdział ten zostałby zakwestionowany, gdyby Królestwo Niderlandów nie
mogło już pobierać podatku od dywidend u źródła, co skutkowałoby całkowitym zwolnieniem tych dochodów od opodatkowania przez
to państwo członkowskie.
55 Należy w tym miejscu podnieść, że Królestwo Niderlandów nie może powoływać się na KPO w celu uniknięcia obowiązków, które
na nim ciążą na mocy traktatu (zob. ww. wyrok w sprawie Denkavit Internationaal i Denkavit France, pkt 53).
56 Jak to wynika z pkt 51 ww. wyroku w sprawie Marks & Spencer oraz z pkt 60 wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. w sprawie C‑231/05
Oy AA, Zb.Orz. str. I‑6373, konieczność zapewnienia zrównoważonego rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi
została uznana łącznie z uzasadnieniem innego rodzaju, opartym na niebezpieczeństwie unikania opodatkowania lub podwójnego
uwzględniania strat.
57 Bezsporne jest, że rządy, które przedstawiły Trybunałowi swoje uwagi nie powoływały się na niebezpieczeństwo podwójnego wykorzystywania
strat lub unikania opodatkowania.
58 W odniesieniu do argumentu dotyczącego utraty możliwości opodatkowania dochodów uzyskanych na terytorium Niderlandów należy
wskazać, że konieczność zapewnienia zrównoważonego rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi może
zostać uwzględniona w szczególności, gdy dany system zmierza do zapobieżenia zachowaniom, które mogłyby zagrażać prawu państwa
członkowskiego do wykonywania przysługującej mu kompetencji podatkowej w związku z działalnością wykonywaną na jego terytorium
(zob. wyrok z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie C‑347/04 Rewe Zentralfinanz, Zb.Orz. str. I‑2647, pkt 42 oraz ww. wyrok w sprawie
Oy AA, pkt 54).
59 Jednakże, gdy państwo członkowskie zdecydowało się na nieopodatkowywanie spółek otrzymujących dywidendy z siedzibą na jego
terytorium w zakresie tego typu dochodów, to nie może powoływać się na konieczność zapewnienia zrównoważonego rozdziału kompetencji
podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi w celu uzasadnienia opodatkowania spółek otrzymujących dywidendy z siedzibą w innym
państwie członkowskim.
60 W tych okolicznościach ograniczenie w swobodzie przepływu kapitałów wynikające z przepisów krajowych, takich jak będące przedmiotem
sprawy przed sądem krajowym, nie może być uzasadnione ani koniecznością zagwarantowania spójności krajowego systemu podatkowego
ani koniecznością zachowania rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi.
61 W konsekwencji na pierwsze z zadanych pytań należy odpowiedzieć, że art. 56 WE i art. 58 WE stoją na przeszkodzie stosowaniu
przepisów państwa członkowskiego, które, w przypadku gdy nie został osiągnięty minimalny próg udziału spółki dominującej w kapitale
spółki zależnej, ustanowiony w art. 5 ust. 1 dyrektywy 90/435, przewidują pobranie podatku u źródła od dywidend wypłaconych
przez spółkę z siedzibą w tym państwie członkowskim spółce z siedzibą w innym państwie członkowskim, zwalniając jednocześnie
od tego podatku dywidendy wypłacone spółce podlegającej w tym pierwszym państwie członkowskim opodatkowaniu podatkiem dochodowym
od osób prawnych lub posiadającej w tymże państwie członkowskim stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały lub akcje
spółki dokonującej wypłaty.
W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego
62 Zwracając się z drugim pytaniem sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, w jakim zakresie możliwość pełnego zaliczenia
na poczet podatku przyznana przez państwo członkowskie siedziby spółki otrzymującej dywidendę, do której nie znajduje zastosowania
zwolnienie przewidziane w art. 4 Wet DB, może mieć wpływ na odpowiedź na pierwsze pytanie.
W przedmiocie dopuszczalności
63 Jak wynika z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd krajowy opiera swoją ocenę, zgodnie z którą podatek
od dywidend pobierany w Niderlandach może być uwzględniony w Portugalii, na oświadczeniach Amurty. Tymczasem przed Trybunałem
spółka ta kwestionuje poprawność tezy leżącej u podstaw drugiego pytania prejudycjalnego. Zdaniem Amurty Republika Portugalska
zwalnia bowiem dywidendy i nie przyznaje możliwości pełnego zaliczenia podatku od dywidend pobranego w Niderlandach. Zatem
kwestia ta ma znaczenie jedynie akademickie.
64 W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, pytania dotyczące wykładni prawa wspólnotowego, z którymi
zwrócił się sąd krajowy w ramach stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość
nie podlega ocenie przez Trybunał, korzystają z domniemania pozostawania w związku ze sprawą (zob. wyrok z dnia 15 maja 2003 r.
w sprawie C‑300/01 Salzmann, Rec. str. I‑4899, pkt 29 i 31). Trybunał może odmówić wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym,
o które wnioskował sąd krajowy, tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa wspólnotowego, o którą wnioskowano, nie
ma żadnego związku z rzeczywistością lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, lub gdy problem jest natury hipotetycznej,
lub też, gdy Trybunał nie dysponuje informacjami na temat stanu faktycznego, czy prawnego, które są niezbędne do udzielenia
użytecznej odpowiedzi na pytania, które zostały mu przedstawione (zob. w szczególności wyroki z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie
C‑379/98 PreussenElektra, Rec. str. I‑2099, pkt 39 oraz z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawach połączonych C‑94/04 i C‑202/04
Cipolla i in., Zb.orz. str. I‑11421, pkt 25, oraz z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawach połączonych od C‑222/05 do C‑225/05
van der Weerd i in., Zb.Orz. str. I‑4233, pkt 22).
65 Domniemania pozostawania w związku ze sprawą nie może obalić sam fakt, że jedna ze stron postępowania przed sądem krajowym
podważa określone okoliczności, których prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału, a od których zależy określenie przedmiotu
tego sporu (ww. wyroki w sprawach połączonych Cipolla i in., pkt 26 oraz w sprawach połączoncych van der Weerd i in. pkt 23).
66 Okoliczność, że w Portugalii obowiązują przepisy przewidujące uwzględnienie podatku od dywidend pobranego w Niderlandach przez
przyznanie możliwości zaliczenia go w całości stanowi właśnie okoliczność faktyczną, która nie podlega ustaleniu przez Trybunał.
67 Drugie z zadanych pytań zostaje zatem uznane za dopuszczalne.
Co do istoty
68 Amurta, Urząd Nadzoru EFTA oraz Komisja uważają, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stosowanie przez państwo członkowskie
niekorzystnych dla podatnika przepisów podatkowych sprzecznych z jedną z gwarantowanych podstawowych swobód nie może być uzasadnione
korzyścią podatkową, z której zainteresowany korzysta w innym państwie członkowskim.
69 Powołując się na KPO rządy niderlandzki, niemiecki, włoski oraz rząd Zjednoczonego Królestwa podnoszą, że możliwość zaliczenia
na poczet podatku przyznana przez Republikę Portugalską spółce otrzymującej dywidendę ze względu na podatek pobrany przez
Królestwo Niderlandów od wypłaconych dywidend jest istotna dla ustalenia, czy spółka otrzymująca dywidendy z siedzibą w Portugalii
podlega dyskryminującemu lub restrykcyjnemu traktowaniu.
70 Rząd niderlandzki twierdzi, że KPO stanowi część uregulowań prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie przed sądem krajowym.
Jeśli ta KPO nie przewiduje pełnego zaliczenia na poczet podatku, to istotną kwestią jest, czy istnieje realna możliwość zneutralizowania
różnicy w traktowaniu. W takim przypadku niderlandzkie zasady zwalniania od podatku pobieranego u źródła od dywidend nie tworzą
żadnej przeszkody w przepływie kapitału. Jednakże sąd krajowy winien zbadać, czy całkowite obciążenie podatkowe jest takie
samo dla rezydentów, jak i dla nierezydentów.
71 Rząd Zjednoczonego Królestwa podnosi, że skoro Królestwo Niderlandów wykonało swe kompetencje podatkowe, to musi zapewnić,
by Amurta nie była traktowana gorzej niż spółka otrzymująca dywidendy z siedzibą w Niderlandach. Nawet jeśli sąd krajowy,
dokonując wykładni KPO winien zbadać, czy Królestwo Niderlandów zapobiegło podwójnemu opodatkowaniu w znaczeniu ekonomicznym,
to jednak rząd Zjednoczonego Królestwa podnosi, że skoro podatek od dywidend pobierany przez Królestwo Niderlandów może być
odliczony od podatku należnego w Portugalii, ogólnie obciążenie podatkowe Amurty nie jest większe niż gdyby zainwestowała
w Portugalii ani nie przekracza obciążenia spółki otrzymującej dywidendy z siedzibą w Niderlandach. Gdyby to obciążenie podatkowe
było jednak większe, różnica wynikałaby z różnych wysokości stawek podatkowych w Portugalii i Niderlandach, a traktat nie
gwarantuje neutralności podatkowej swobodnego przepływu kapitału.
72 Rząd niemiecki również uważa, że należy wziąć pod uwagę KPO. Jego zdaniem zgodność systemu podatkowego obowiązującego w Niderlandach
z prawem wspólnotowym nie jest uzależniona od kwestii, czy podatek pobierany u źródła może rzeczywiście być odliczany od podatku
należnego w Portugalii, ponieważ po pierwsze, państwo członkowskie pobierające podatek u źródła nie ma żadnego wpływu na państwo
członkowskie siedziby spółki otrzymującej dywidendę, a po drugie, brak możliwości odliczenia tego podatku może wynikać z różnych
względów subiektywnych. Aby system podatkowy obowiązujący w Niderlandach mógł być postrzegany jako zgodny z prawem wspólnotowym
wystarczy, by Królestwo Niderlandów i Republika Portugalska uzgodniły uwzględnianie w Portugalii podatku pobranego źródła
oraz, by KPO odpowiadała modelowej konwencji opracowanej przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
73 W odniesieniu do KPO Amurta stwierdza, że jej zawarcie nie ma znaczenia, gdyż przewiduje zaliczanie podatku zapłaconego w Niderlandach,
podczas gdy Republika Portugalska zwalnia dochody z dywidend od podatku.
74 Zdaniem Komisji państwo członkowskie nie może powoływać się na konwencję w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w celu
uchylenia się od swoich zobowiązań. Stanowisko to podziela Urząd Nadzoru EFTA, który podnosi, że państwa członkowskie nie
mogą przenosić ciążącego na nich obowiązku przestrzegania prawa wspólnotowego na inne państwo członkowskie, nawet w drodze
zawarcia konwencji. Urząd ten dodaje ponadto, że celem tego rodzaju konwencji jest unikanie podwójnego opodatkowania, a nie
łagodzenie ewentualnych ograniczeń.
75 W związku z tym należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sprzeczne z podstawową swobodą niekorzystne traktowanie
pod względem podatkowym nie może być uzasadnione istnieniem innych korzyści podatkowych nawet, jeżeli założy się ich istnienie
(ww. wyrok w sprawie Verkooijen, pkt 61).
76 Jak to zostało wskazane w pkt 28 niniejszego wyroku ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału jest wynikiem niekorzystnego
traktowania dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom z siedzibą w innym państwie członkowskim w stosunku do sposobu traktowania
dywidend wypłacanych uprawnionym spółkom mającym w Niderlandach siedzibę lub stałe przedsiębiorstwo, do którego należą akcje
lub udziały spółki dokonującej wypłaty.
77 Z pkt 39 wynika również, że w zakresie w jakim ze względu na cele zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu w znaczeniu ekonomicznym,
wspomniane uprawnione spółki znajdują się w sytuacji porównywalnej do sytuacji uprawnionych spółek mających w Niderlandach
siedzibę lub stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały lub akcje spółki wypłacającej dywidendy, Królestwo Niderlandów
ma obowiązek zapewnić, by na gruncie rozwiązań przewidzianych w jego prawie krajowym w celu zapobiegania opodatkowaniu kaskadowemu
lub podwójnemu opodatkowaniu w znaczeniu ekonomicznym albo w celu łagodzenia tego rodzaju opodatkowania, uprawnione spółki
z siedzibą w innym państwie członkowskim były traktowane równorzędnie z uprawnionymi spółkami z siedzibą w Niderlandach.
78 Zatem Królestwo Niderlandów nie może powoływać się na istnienie korzyści przyznanej jednostronnie przez inne państwo członkowskie,
w celu uniknięcie zobowiązań, które na nim ciążą na mocy traktatu.
79 Natomiast nie można wykluczyć, że państwu członkowskiemu uda się zapewnić wykonanie ciążących na nim zobowiązań wynikających
z traktatu przez zawarcie konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania z innym państwem członkowskim (zob. podobnie
ww. wyrok w sprawie Test Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, pkt 71).
80 Skoro system podatkowy wynikający z konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania jest częścią uregulowań prawnych
znajdujących zastosowanie w sprawie przed sądem krajowym i został w ten sposób przedstawiony przez sąd krajowy, Trybunał musi
go uwzględnić w celu dokonania interpretacji prawa wspólnotowego, która będzie użyteczna dla sądu krajowego (zob. podobnie
wyrok z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie C‑265/04 Bouanich, Zb.Orz. str. I‑923, pkt 51, oraz ww. wyroki w sprawach Test
Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation, pkt 71, Denkavit Internationaal i Denkavit France, pkt 45, oraz Test Claimants
in the Thin Cap Group Litigation, pkt 54).
81 Jednak zgodnie z tym, co podniósł rzecznik generalny w pkt 85 swej opinii, należy stwierdzić, że nic w postanowieniu odsyłającym
nie wskazuje, iż Gerechtshof te Amsterdam miał zamiar odwołania się do właściwych postanowień KPO.
82 Zadaniem sądu krajowego jest wskazanie prawa znajdującego zastosowanie w toczącej się przed nim sprawie.
83 Do sądu krajowego należy zatem ustalenie, czy w toczącym się przed nim postępowaniu należy uwzględnić KPO i ewentualnie zbadać,
czy ta konwencja pozwala na zneutralizowanie skutków ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału, objętego zakresem odpowiedzi
na pierwsze pytanie w pkt 28 niniejszego wyroku.
84 Na drugie pytanie należy zatem odpowiedzieć, że państwo członkowskie nie może powoływać się na możliwość pełnego zaliczenia
na poczet podatku, przyznaną w sposób jednostronny przez inne państwo członkowskie spółce otrzymującej dywidendy z siedzibą
w tym ostatnim państwie członkowskim, w celu uniknięcia obowiązku zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu dywidend w znaczeniu
ekonomicznym wynikającemu z wykonywania jego kompetencji podatkowych w sytuacji, gdy pierwsze państwo członkowskie zapobiega
podwójnemu opodatkowaniu dywidend w znaczeniu ekonomicznym wypłacanych spółkom z siedzibą na jego terytorium. W przypadku,
gdy państwo członkowskie powołuje się na konwencję w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawartą z innym państwem członkowskim,
zadaniem sądu krajowego jest ustalenie, czy w toczącym się przed nim postępowaniu należy uwzględnić tę konwencję, oraz ewentualnie
zbadanie, czy pozwala ona na zneutralizowanie skutków ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.
W przedmiocie kosztów
85 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuły 56 WE i 58 WE stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów państwa członkowskiego, które, w przypadku gdy nie został
osiągnięty minimalny próg udziału spółki dominującej w kapitale spółki zależnej, ustanowiony w art. 5 ust. 1 dyrektywy Rady
90/435/EWG z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek
zależnych różnych państw członkowskich, przewidują pobranie podatku u źródła od dywidend wypłaconych przez spółkę z siedzibą
w tym państwie członkowskim spółce z siedzibą w innym państwie członkowskim, zwalniając jednocześnie od tego podatku dywidendy
wypłacone spółce podlegającej w tym pierwszym państwie członkowskim opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych lub
posiadającej w tymże państwie członkowskim stałe przedsiębiorstwo, do którego należą udziały lub akcje spółki dokonującej
wypłat.
2) Państwo członkowskie nie może powoływać się na możliwość pełnego zaliczenia na poczet podatku, przyznaną w sposób jednostronny
przez inne państwo członkowskie spółce otrzymującej dywidendy z siedzibą w tym ostatnim państwie członkowskim, w celu uniknięcia
obowiązku zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu dywidend w znaczeniu ekonomicznym wynikającemu z wykonywania jego kompetencji
podatkowych w sytuacji, gdy to pierwsze państwo członkowskie zapobiega podwójnemu opodatkowaniu dywidend w znaczeniu ekonomicznym
wypłacanych spółkom z siedzibą na jego terytorium. W przypadku, gdy państwo członkowskie powołuje się na konwencję w sprawie
unikania podwójnego opodatkowania zawartą z innym państwem członkowskim, zadaniem sądu krajowego jest ustalenie, czy w toczącym
się przed nim postępowaniu należy uwzględnić tę konwencję, oraz ewentualnie zbadanie, czy pozwala ona na zneutralizowanie
skutków ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.
Podpisy
* Język postępowania: niederlandzki
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło