C-386/05
WyrokTSUE2007-05-03CELEX: 62005CJ0386ECLI:EU:C:2007:262
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia (WE) nr 44/2001 ma zastosowanie w przypadku umowy sprzedaży rzeczy ruchomych, która przewiduje dostawy do wielu miejsc w tym samym państwie członkowskim, a jeśli tak, to który sąd jest właściwy do rozpoznania powództwa dotyczącego wszystkich tych dostaw?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001, mający na celu ujednolicenie przepisów o jurysdykcji i zapewnienie przewidywalności oraz bliskości sporu z sądem, znajduje zastosowanie również w przypadku wielości miejsc dostawy w tym samym państwie członkowskim. Aby zapewnić jeden właściwy sąd dla wszystkich roszczeń wynikających z jednej umowy, Trybunał stwierdził, że właściwym sądem jest sąd miejsca głównej dostawy, którą należy określić na podstawie kryteriów ekonomicznych. W sytuacji, gdy nie można ustalić głównej dostawy, powód może wybrać sąd jednego z miejsc dostawy, co nadal zapewnia przewidywalność dla pozwanego, który wie, że będzie pozwany przed sądy tego państwa członkowskiego.Stan faktyczny
Spór w postępowaniu głównym dotyczył umowy sprzedaży rzeczy ruchomych między austriacką spółką Color Drack GmbH (kupujący) a niemiecką spółką Lexx International Vertriebs GmbH (sprzedawca). Lexx zobowiązał się dostarczać towary do różnych sprzedawców detalicznych Color Drack w Austrii. Color Drack wniosła powództwo o zapłatę przeciwko Lexx z powodu niewykonania przez Lexx obowiązku odbioru niesprzedanych towarów i zwrotu ich ceny. Powództwo zostało wniesione przed austriacki sąd, w którego okręgu znajduje się siedziba Color Drack.Rozstrzygnięcie
Artykuł 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku wielości miejsc dostawy w tym samym państwie członkowskim. W takim przypadku sądem właściwym do rozpoznania wszelkich powództw, których podstawę stanowi umowa sprzedaży rzeczy ruchomych jest sąd, w którego okręgu znajduje się miejsce głównej dostawy, którą należy określić w oparciu o kryteria ekonomiczne. W braku możliwości określenia miejsca głównej dostawy powód może pozwać pozwanego przed sąd miejsca dostawy swego wyboru.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑386/05
Color Drack GmbH
przeciwko
Lexx International Vertriebs GmbH
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof)
Jurysdykcja i uznawanie orzeczeń sądowych oraz ich wykonywanie w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (WE) nr 44/2001– Jurysdykcja szczególna – Artykuł 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze – Sąd miejsca wykonania zobowiązania umownego, które stanowi podstawę powództwa – Sprzedaż rzeczy ruchomych – Rzeczy dostarczone do wielu miejsc na terytorium tego samego państwa członkowskiego
Streszczenie wyroku
1. Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Jurysdykcja i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie
nr 44/2001– Jurysdykcja szczególna – Sąd miejsca wykonania zobowiązania umownego, które stanowi podstawę powództwa
(rozporządzenie Rady nr 44/2001, art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze)
2. Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Jurysdykcja i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie
nr 44/2001– Jurysdykcja szczególna – Sąd miejsca wykonania zobowiązania umownego, które stanowi podstawę powództwa
(rozporządzenie Rady nr 44/2001, art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze)
1. Zasada jurysdykcji szczególnej w dziedzinie umownej widniejąca w art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001
w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych odpowiada celowi
bliskości i jest uzasadniona istnieniem ścisłego związku pomiędzy umową a sądem, przed którym zawisło postępowanie w sprawie.
Na podstawie tej zasady pozwany może być pozwany przed sąd miejsca, gdzie zobowiązanie, które stanowi podstawę powództwa,
zostało wykonane albo miało być wykonane, ponieważ domniemywa się, że sąd pozostaje w ścisłym związku z tą umową.
Aby wzmocnić główny cel, którym jest ujednolicenie przepisów o jurysdykcji sądowej przy jednoczesnym zapewnieniu przewidywalności,
rozporządzenie nr 44/2001 definiuje kryterium służące określeniu jurysdykcji na wypadek sprzedaży rzeczy ruchomych w sposób
autonomiczny.
W istocie zgodnie z art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze tego rozporządzenia miejscem wykonania zobowiązania, które stanowi
podstawę powództwa, jest miejsce w państwie członkowskim, w którym rzeczy zostały zgodnie z umową dostarczone albo miały zostać
dostarczone.
(por. pkt 22–25)
2. Artykuł 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz
ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że przepis ten znajduje zastosowanie
w przypadku wielości miejsc dostawy w tym samym państwie członkowskim. Przepis ten ma bowiem na celu ujednolicenie przepisów
o jurysdykcji, a tym samym bezpośrednie określenie właściwego sądu bez odsyłania do przepisów wewnętrznych państw członkowskich,
zapewniając jednocześnie realizowany przez to rozporządzenie cel przewidywalności zasad jurysdykcji i bliskości między sporem
a sądem, który ma rozpoznać sprawę. Jednak stosowanie tego przepisu niekoniecznie przyznaje jurysdykcję przemienną każdemu
sądowi, w którego okręgu rzeczy zostały dostarczone lub miały zostać dostarczone. Poprzez autonomiczne określenia jako „miejsce
wykonania zobowiązania” miejsca, w którym świadczenie charakterystyczne dla umowy powinno zostać wykonane, prawodawca wspólnotowy
zamierzał skupić jurysdykcję sądową w miejscu wykonania zobowiązania dla sporów dotyczących wszelkich zobowiązań umownych
i określić jeden sąd właściwy dla wszystkich powództw opartych na jednej umowie. Ponieważ jurysdykcja szczególna, o której
mowa w tym przepisie, jest zasadniczo uzasadniona istnieniem szczególnie ścisłego związku pomiędzy umową a sądem rozpoznającym
sprawę, mającego na celu użyteczną organizację procesu, należy co do zasady w przypadku wielości miejsc dostawy przez miejsce
wykonania zobowiązania dla potrzeb zastosowania badanego przepisu rozumieć miejsce, które wykazuje najściślejszy związek pomiędzy
umową a właściwym sądem.
W takim przypadku sądem właściwym do rozpoznania wszelkich powództw, których podstawę stanowi umowa sprzedaży rzeczy ruchomych,
jest sąd, w którego okręgu znajduje się miejsce głównej dostawy, którą należy określić w oparciu o kryteria ekonomiczne. W braku
możliwości określenia miejsca głównej dostawy powód może pozwać pozwanego przed sąd miejsca dostawy swego wyboru.
(por. pkt 30–34, 37, 39, 40, 42, 45 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 3 maja 2007 r.(*)
Jurysdykcja i uznawanie orzeczeń sądowych oraz ich wykonywanie w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (WE) nr 44/2001– Jurysdykcja szczególna – Artykuł 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze – Sąd miejsca wykonania zobowiązania umownego, które stanowi podstawę powództwa – Sprzedaż rzeczy ruchomych – Rzeczy dostarczone do wielu miejsc na terytorium tego samego państwa członkowskiego
W sprawie C‑386/05
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 68 WE i 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez
Oberster Gerichtshof (Austria) postanowieniem z dnia 28 września 2005 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 24 października
2005 r., w postępowaniu:
Color Drack GmbH
przeciwko
Lexx International Vertriebs GmbH,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: K. Lenaerts (sprawozdawca), prezes izby, E. Juhász, R. Silva de Lapuerta, G. Arestis i T. von Danwitz, sędziowie,
rzecznik generalny: Y. Bot,
sekretarz: B. Fülöp, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 23 listopada 2006 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Lexx International Vertriebs GmbH przez H. Webena, Rechtsanwalt,
– w imieniu rządu niemieckiego przez A. Dittricha i M. Lummę, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu włoskiego przez I. M. Braguglię, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez W. Ferrantę, avvocato
dello Stato,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez S. Nwaokolo, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez A. Henshaw'a,
barrister,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez A.‑M. Rouchaud-Joët oraz W. Bogensbergera, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 15 lutego 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia Rady
(WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach
cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, str. 1).
Rozporządzenie nr 44/2001
2 Zgodnie z drugim motywem rozporządzenia nr 44/2001 „nieodzown[e] jest wydanie przepisów celem ujednolicenia przepisów o jurysdykcji
w sprawach cywilnych i handlowych oraz uproszczenia formalności ze względu na szybkie i nieskomplikowane uznawanie i wykonywanie
orzeczeń z państw członkowskich związanych niniejszym rozporządzeniem”.
3 Zgodnie z jedenastym motywem rozporządzenia nr 44/2001 „[p]rzepisy o jurysdykcji powinny być w wysokim stopniu przewidywalne
i powinny zależeć zasadniczo od miejsca zamieszkania pozwanego, a tak ustalona jurysdykcja powinna mieć miejsce zawsze, z wyjątkiem
kilku dokładnie określonych przypadków, w których ze względu na przedmiot sporu lub umowę stron uzasadnione jest inne kryterium
powiązania”.
4 Zasady jurysdykcji ustanowione rozporządzeniem nr 44/2001 znajdują się w rozdziale II, na który składają się art. 2?31.
5 Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001, wchodzący w skład rozdziału II sekcja 1, zatytułowany „Przepisy ogólne”, stanowi:
„Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozporządzenia, osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego
mogą być pozywane, niezależnie od ich obywatelstwa, przed sądy tego państwa członkowskiego”.
6 Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001, wchodzący w skład tej samej sekcji 1, stanowi:
„Osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane przed sądy innego państwa członkowskiego
tylko zgodnie z przepisami sekcji 2‑7 niniejszego rozdziału”.
7 Zgodnie z postanowieniami art. 5 rozporządzenia nr 44/2001 znajdującego się w rozdziale II sekcji 2, zatytułowanej „Jurysdykcja
szczególna”:
„Osoba, która ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego, może być pozwana w innym państwie członkowskim:
1) a) jeżeli przedmiotem postępowania jest umowa lub roszczenia wynikające z umowy ? przed sąd miejsca, gdzie zobowiązanie zostało
wykonane albo miało być wykonane;
b) w rozumieniu niniejszego przepisu ? i o ile co innego nie zostało uzgodnione – miejscem wykonania zobowiązania jest:
– w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych ? miejsce w państwie członkowskim, w którym rzeczy te zgodnie z umową zostały dostarczone
albo miały zostać dostarczone;
– w przypadku świadczenia usług ? miejsce w państwie członkowskim, w którym usługi zgodnie z umową były świadczone albo miały
być świadczone;
c) jeśli lit. b) nie ma zastosowania, wówczas stosuje się lit. a);
[...]”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
8 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został przedstawiony w ramach sporu zawisłego pomiędzy spółką z siedzibą
w Schwarzach (Austria), Color Drack GmbH (zwaną dalej „Color Drack”) a spółką z siedzibą w Norymberdze (Niemcy), Lexx International
Vertriebs GmbH (zwaną dalej „Lexx”) w przedmiocie wykonania umowy sprzedaży rzeczy ruchomych, na podstawie której Lexx zobowiązał
się dostarczyć rzeczy ruchome różnym sprzedawcom detalicznym Color Drack w Austrii, zwłaszcza w okręgu siedziby Color Drack,
a ta z kolei zobowiązała się zapłacić cenę tych rzeczy.
9 Spór w postępowaniu przed sądem krajowym dotyczy w szczególności niewykonania spoczywającego na Lexx na podstawie umowy obowiązku
odbioru niesprzedanych towarów i zwrócenia ich ceny Color Drack.
10 Z powodu tego niewykonania Color Drack wniosła w dniu 10 maja 2004 r. powództwo o zapłatę przeciwko Lexx przed Bezirksgericht
St Johann im Pongau (Austria), w którego okręgu znajduje się jej siedziba. Sąd ten stwierdził swoją właściwość miejscową w oparciu
o art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001.
11 Na podstawie apelacji wniesionej przez Lexx Landesgericht, Salzburg (Austria) uchylił to orzeczenie, uzasadniając to tym,
że sąd pierwszej instancji nie był właściwy miejscowo. Sąd apelacyjny uznał, że miejsce, które zgodnie z art. 5 pkt 1 lit. b)
tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 stanowi jedyny łącznik dla wszystkich roszczeń wynikających z umowy sprzedaży rzeczy
ruchomych nie może być określone w przypadku wielości miejsc dostawy.
12 Oberster Gerichtshof, który rozpatruje skargę kasacyjną wniesioną przez Color Drack od orzeczenia Landesgericht Salzburg,
uważa, że do rozstrzygnięcia kwestii właściwości miejscowej austriackiego sądu pierwszej instancji konieczne jest dokonanie
wykładni art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001.
13 Oberster Gerichtshof podnosi, że przepis ten przewiduje jeden łącznik dla wszystkich roszczeń wynikających z umowy sprzedaży
rzeczy ruchomych, którym jest miejsce dostawy, i w związku z tym, że ustanawia zasadę jurysdykcji szczególnej, powinien zasadniczo
stanowić przedmiot wykładni wąskiej. W tych okolicznościach Oberster Gerichtshof poddaje w wątpliwość właściwość sądu pierwszej
instancji w oparciu o ten przepis, skoro, w niniejszym przypadku, rzeczy nie były dostarczane wyłącznie na terenie okręgu
tego sądu, ale do różnych miejsc znajdujących się na terytorium państwa członkowskiego tego sądu.
14 Oberster Gerichtshof postanowił zatem zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 5 pkt 1 lit. b) rozporządzenia […] (WE) nr 44/2001 […] należy interpretować w ten sposób, że sprzedawca rzeczy ruchomych,
mający siedzibę na terytorium państwa członkowskiego, który zgodnie z umową dostarczał rzeczy kupującemu, mającemu siedzibę
na terytorium innego państwa członkowskiego, do różnych miejsc położonych na terytorium tego państwa członkowskiego, może
zostać pozwany przez kupującego z tytułu roszczenia umownego dotyczącego wszystkich (częściowych) dostaw ? w razie potrzeby
zgodnie z wyborem kupującego ? przed sąd jednego z miejsc (wykonania zobowiązania)?”
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
15 W swoim pytaniu sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001
znajduje zastosowanie w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych, obejmującej wiele miejsc dostawy położonych w tym samym państwie
członkowskim i czy w razie potrzeby, gdy powództwo dotyczy wszystkich dostaw, powód może pozwać pozwanego przed sąd miejsca
dostawy swego wyboru.
16 Na wstępie należy zaznaczyć, że poniższe rozważania ograniczają się wyłącznie do przypadku wielości miejsc dostawy położonych
w jednym państwie członkowskim i nie rozstrzygają odpowiedzi na ewentualnie podniesioną w przyszłości kwestię wielości miejsc
dostawy położonych w wielu państwach członkowskich.
17 W pierwszej kolejności trzeba stwierdzić, że brzmienie art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 samo
w sobie nie pozwala na udzielenie odpowiedzi na przedstawione pytanie, ponieważ brzmienie to nie odnosi się wyraźnie do przypadku,
o który tu chodzi.
18 A zatem wykładni art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 należy dokonywać w świetle genezy, celów i systematyki
tego rozporządzenia (zob. podobnie wyroki z dnia 13 lipca 2006 r. w sprawie C‑103/05 Reisch Montage, Zb.Orz. str. I‑6827,
pkt 29 i z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie C‑283/05 ASML, dotychczas niepublikowany w Zbiorze, pkt 22).
19 W tym względzie z drugiego i jedenastego motywu rozporządzenia nr 44/2001 wynika, że ma ono na celu ujednolicenie przepisów
o jurysdykcji w sprawach cywilnych i handlowych za pomocą w wysokim stopniu przewidywalnych zasad jurysdykcji.
20 W tych ramach rozporządzenie ma na celu wzmocnienie ochrony prawnej osób zamieszkujących na terenie Wspólnoty, z uwagi na
to, że zarazem zezwala powodowi na łatwe zidentyfikowanie sądu, do którego może on wnieść powództwo, a pozwanemu racjonalnie
przewidzieć sąd, przed jakim może być pozwany (zob. ww. wyrok w sprawie Reisch Montage, pkt 24 i 25).
21 Punkt wyjścia dla zasad jurysdykcji, zawartych w rozporządzeniu nr 44/2001, stanowi zasada jurysdykcji miejsca zamieszkania
pozwanego, zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia, uzupełniona przez zasady jurysdykcji szczególnej (zob. ww. wyrok w sprawie
Reisch Montage, pkt 22).
22 I tak zasada jurysdykcji miejsca zamieszkania pozwanego jest uzupełniona w art. 5 pkt 1 rozporządzenia nr 44/2001 zasadą jurysdykcji
szczególnej w sprawach, których przedmiotem jest umowa lub roszczenie wynikające z umowy. Zasada ta, która odpowiada celowi
bliskości, jest uzasadniona istnieniem ścisłego związku pomiędzy umową a sądem, przed którym zawisło postępowanie w sprawie.
23 Na podstawie tej zasady pozwany może być pozwany przed sąd miejsca, gdzie zobowiązanie, które stanowi podstawę powództwa zostało
wykonane albo miało być wykonane, ponieważ domniemywa się, że sąd pozostaje w ścisłym związku z tą umową.
24 Aby wzmocnić główny cel, którym jest ujednolicenie przepisów o jurysdykcji sądowej przy jednoczesnym zapewnieniu przewidywalności,
rozporządzenie nr 44/2001 definiuje kryterium służące określeniu jurysdykcji na wypadek sprzedaży rzeczy ruchomych w sposób
autonomiczny.
25 W istocie, zgodnie z jego art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze, miejscem wykonania zobowiązania, które stanowi podstawę powództwa
jest miejsce w państwie członkowskim, w którym rzeczy zostały zgodnie z umową dostarczone albo miały zostać dostarczone.
26 Przeciwnie do tego co podnosi Lexx w ramach rozporządzenia nr 44/2001 zasada jurysdykcji szczególnej w sprawach, których przedmiotem
jest umowa lub roszczenie wynikające z umowy, uznaje miejsce dostawy za autonomiczne kryterium służące określeniu jurysdykcji,
które ma zastosowanie do wszystkich powództw, których podstawę stanowi jedna i ta sama umowa sprzedaży rzeczy ruchomych, a nie
tylko do tych, których podstawę stanowi samo zobowiązanie do dokonania dostawy.
27 W świetle tych właśnie rozważań trzeba określić, czy art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 ma zastosowanie
w przypadku wielości miejsc dostawy położonych w tym samym państwie członkowskim oraz, w razie potrzeby, czy jeśli powództwo
dotyczy wszystkich dostaw to powód może pozwać pozwanego przed sąd miejsca dostawy swego wyboru.
28 Po pierwsze należy zauważyć, że art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 stosuje się zarówno w przypadku
jednego jak i wielu miejsc dostaw.
29 W istocie poprzez określenie jednego tylko sądu właściwego jak i kryterium służącego określeniu jurysdykcji, prawodawca wspólnotowy
nie zamierzał wykluczyć, w sposób ogólny przypadku, w którym właściwych może być wiele sądów, ani przypadku, w którym to kryterium
może wskazywać na różne miejsca.
30 Jeżeli chodzi o art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 określający zarówno jurysdykcję międzynarodową,
jak i właściwość miejscową, to przepis ten ma na celu ujednolicenie przepisów o jurysdykcji, a tym samym bezpośrednie określenie
właściwego sądu bez odsyłania do przepisów wewnętrznych państw członkowskich.
31 W tym względzie należy uznać, że odpowiedź twierdząca na pytanie, czy badany przepis ma zastosowanie w przypadku wielości
miejsc dostawy położonych w tym samym państwie członkowskim, nie podważa celów realizowanych przez przepisy o międzynarodowej
jurysdykcji sądów państw członkowskich, znajdujące się w rozporządzeniu nr 44/2001.
32 Z jednej strony zastosowanie art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 w przypadku wielości miejsc dostawy
w tym samym państwie członkowskim jest zgodne z celem przewidywalności realizowanym przez to rozporządzenie.
33 W istocie, w tym przypadku, strony umowy mogą łatwo i racjonalnie przewidzieć, w jakim państwie członkowskim ich spór może
być sądownie rozpoznany.
34 Z drugiej strony zastosowanie art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 w przypadku wielości miejsc dostawy
w tym samym państwie członkowskim jest również zgodne z celem bliskości, który uzasadnia przepisy o jurysdykcji szczególnej
w sprawach, których przedmiotem jest umowa lub roszczenie wynikające z umowy.
35 W przypadku wielości miejsc dostawy położonych w tym samym państwie członkowskim cel bliskości jest osiągnięty, ponieważ ?
na podstawie badanego przepisu ? w każdym razie to sądy tego właśnie państwa członkowskiego będą właściwe w zakresie rozpoznania
sporu.
36 W rezultacie, art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 ma zastosowanie w przypadku wielości miejsc dostawy
położonych w tym samym państwie członkowskim.
37 Jednakże z zastosowania art. 5 pkt 1 lit. b tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001, w okolicznościach takich jak będące
przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, nie można wnioskować, że przepis ten przyznaje koniecznie jurysdykcję przemienną
każdemu sądowi, w którego okręgu rzeczy zostały dostarczone lub miały zostać dostarczone.
38 Następnie jeżeli chodzi o pytanie, czy w przypadku wielości miejsc dostawy w tym samym państwie członkowskim i gdy powództwo
dotyczy wszystkich dostaw, to na podstawie art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 powód może pozwać
pozwanego przed sąd miejsca dostawy swego wyboru, trzeba w istocie podkreślić, że do rozpoznania wszystkich powództw, których
podstawę stanowi umowa powinien być właściwy jeden sąd.
39 W tym względzie należy wziąć pod uwagę genezę badanego przepisu. Zamiarem prawodawcy wspólnotowego towarzyszącym przyjęciu
tego przepisu było, w odniesieniu do umów sprzedaży rzeczy ruchomych, wyraźne zerwanie z wcześniejszym rozwiązaniem, zgodnie
z którym miejsce wykonania zobowiązania było określane, w odniesieniu do każdego spornego zobowiązania, na podstawie międzynarodowego
prawa prywatnego sądu, do którego wnoszono powództwo. Poprzez autonomiczne określenia jako „miejsce wykonania zobowiązania”
miejsca, w którym świadczenie charakterystyczne dla umowy powinno zostać wykonane prawodawca wspólnotowy zamierzał skupić
jurysdykcję sądową w miejscu wykonania zobowiązania dla sporów dotyczących wszelkich zobowiązań umownych i określić jeden
sąd właściwy dla wszystkich powództw opartych na jednej umowie.
40 W tym zakresie trzeba wziąć pod uwagę okoliczność, iż jurysdykcja szczególna, o której mowa w art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze
rozporządzenia nr 44/2001, jest zasadniczo uzasadniona istnieniem szczególnie ścisłego związku pomiędzy umową a sądem rozpoznającym
sprawę, mającego na celu użyteczną organizację procesu. Z tego wynika, że w przypadku wielości miejsc dostawy przez miejsce
wykonania zobowiązania dla potrzeb zastosowania badanego przepisu należy zasadniczo rozumieć miejsce, które wykazuje najściślejszy
związek pomiędzy umową a właściwym sądem. W takim przypadku najściślejszy związek wykazuje co do zasady miejsce głównej dostawy,
która powinna być określona w oparciu o kryteria ekonomiczne.
41 W związku z tym do sądu krajowego, do którego wniesiono powództwo, należy określenie swojej właściwości w świetle przedłożonych
mu dowodów.
42 W braku możliwości określenia miejsca głównej dostawy, każde miejsce dostawy ma wystarczająco bliski związek z okolicznościami
faktycznymi sporu, a tym sam istotne powiązanie w kontekście jurysdykcji sądowej. W takim przypadku powód może pozwać pozwanego
przed sąd miejsca dostawy swojego wyboru na podstawie art. 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 44/2001.
43 Taki wybór przyznany powodowi umożliwia zarazem łatwe zidentyfikowanie przez powoda sądu, do którego może on wnieść powództwo,
a pozwanemu racjonalne przewidzenie sądu, przed jaki może zostać pozwany.
44 Takiego wniosku nie może podważyć brak możliwości przewidzenia przez pozwanego, przed jaki dokładnie sąd w tym państwie członkowskim
może on zostać pozwany, gdyż jest wystarczająco chroniony w związku z tym, że w przypadku wielości miejsc dostawy w tym samym
państwie członkowskim może być pozwany, na podstawie badanego przepisu, jedynie przed sądami tego państwa członkowskiego,
w których okręgach została wykonana dostawa.
45 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, na przedstawione pytanie należy odpowiedzieć w ten sposób, że art. 5 pkt 1 lit. b) tiret
pierwsze rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, że przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku wielości
miejsc dostawy w tym samym państwie członkowskim. W takim przypadku sądem właściwym do rozpoznania wszelkich powództw, których
podstawę stanowi umowa sprzedaży rzeczy ruchomych jest sąd, w którego okręgu znajduje się miejsce głównej dostawy, które należy
określić w oparciu o kryteria ekonomiczne. W braku możliwości określenia miejsca głównej dostawy powód może pozwać pozwanego
przed sąd miejsca dostawy swego wyboru.
W przedmiocie kosztów
46 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 5 pkt 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji
i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że
przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku wielości miejsc dostawy w tym samym państwie członkowskim. W takim przypadku
sądem właściwym do rozpoznania wszelkich powództw, których podstawę stanowi umowa sprzedaży rzeczy ruchomych jest sąd, w którego
okręgu znajduje się miejsce głównej dostawy, którą należy określić w oparciu o kryteria ekonomiczne. W braku możliwości określenia
miejsca głównej dostawy powód może pozwać pozwanego przed sąd miejsca dostawy swego wyboru.
Podpisy
* Język postępowania: niemiecki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło